Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# ພະຍາງ

**ພະຍາງ** ແມ່ນຫົວໜ່ວຍພື້ນຖານຂອງການຈັດລຽງພາຍໃນລຳດັບສຽງເວົ້າ, ເຊັ່ນພາຍໃນຄຳສັບ ໂດຍອາດຈະມີຄວາມໝາຍ ຫຼື ບໍ່ມີຄວາມໝາຍກໍໄດ້. ໃນທາງສັດທະສາດ ໃນໄວຍາກອນລາວ ຫຼື ພາສາອື່ນໆ, ພະຍາງຖືເປັນໂຄງສ້າງສຽງທີ່ນ້ອຍທີ່ສຸດ ທີ່ສາມາດຢືນຢົງຢູ່ໄດ້ດ້ວຍຕົວມັນເອງໃນການອອກສຽງ ແລະ ເປັນສ່ວນປະກອບພື້ນຖານໃນການສ້າງ "ຄຳ"

ຫຼັກພາສາສາດໄດ້ແຍກສອງຄຳນີ້ອອກຈາກກັນຢ່າງຈະແຈ້ງ ໂດຍພະຍາງຈະເນັ້ນໃສ່ການເປັ່ງສຽງເປັນຫຼັກ ເຊິ່ງການເປັ່ງສຽງອອກມາໜຶ່ງຄັ້ງ ເທົ່າກັບໜຶ່ງພະຍາງ. ສ່ວນຄຳຈະເນັ້ນໃສ່ຄວາມໝາຍເປັນຫຼັກ ໂດຍຄຳໜຶ່ງອາດມີພະຍາງດຽວ ຫຼື ມີຫຼາຍພະຍາງຮ່ວມກັນ ເພື່ອໃຫ້ເກີດຄວາມໝາຍໃດໜຶ່ງ. ຕົວຢ່າງເຊັ່ນ ຄຳວ່າ "ຕາ" ເປັ່ງສຽງໜຶ່ງຄັ້ງແລະມີຄວາມໝາຍໃນຕົວ ຖືເປັນທັງໜຶ່ງພະຍາງ ແລະ ໜຶ່ງຄຳ. ໃນຂະນະທີ່ຄຳວ່າ "ສະໜາມບິນ" ເປັ່ງສຽງສາມຄັ້ງ ແຕ່ມີຄວາມໝາຍຮວມກັນເປັນໜຶ່ງດຽວ ບົ່ງບອກເຖິງສະຖານທີ່ ຈຶ່ງຖືວ່າຄຳນີ້ມີສາມພະຍາງ ແຕ່ຮວມເປັນໜຶ່ງຄຳ. ບາງພະຍາງກໍບໍ່ມີຄວາມໝາຍໃນຕົວມັນເອງ ເຊັ່ນພະຍາງວ່າ "ກະ" ໃນຄຳວ່າ "ກະດູກ" ເປັນຕົ້ນ.

ເຖິງວ່າຈະມີຢູ່ໃນເກືອບທຸກພາສາຂອງມະນຸດ, ແຕ່ພະຍາງຍັງບໍ່ມີຄຳນິຍາມທີ່ແນ່ນອນທີ່ຖືກຕ້ອງສຳລັບທຸກພາສາທີ່ຮູ້ຈັກ. ເງື່ອນໄຂທົ່ວໄປສຳລັບການຊອກຫາຂອບເຂດຂອງພະຍາງແມ່ນສະຕິປັນຍາຂອງຜູ້ເວົ້າພາສາແມ່, ແຕ່ບາງຄັ້ງບຸກຄົນກໍ່ບໍ່ເຫັນດີນຳໃນເລື່ອງນີ້.

## ອ້າງອີງ
# ພາສີ

**ພາສີ** ຫຼື **ອາກອນ** (ອັງກິດ: Custom, ຝຣັ່ງ: Impot) ແມ່ນ ເງິນຫຼືສິ່ງຂອງອື່ນທີ່ລັດຫຼືສະຖາບັນປະຕິບັດໜ້າທີ່ທຽບເທົ່າລັດເອີ້ນເກັບຈາກຜູ້ເສຍພາສີ ເຊິ່ງອາດເປັນປັດເຈກບຸກຄົນຫຼືນິຕິບຸກຄົນກໍໄດ້. ກົດໝາຍມີບົດລົງໂທດຜູ້ທີ່ບໍ່ເສຍພາສີ. ລະບອບຕ່ຳກວ່າລັດ (subnational entity) ຈຳນວນຫຼາຍຍັງມີການເອີ້ນເກັບພາສີເຊັ່ນກັນ. ພາສີປະກອບດ້ວຍພາສີທາງກົງແລະພາສີທາງອ້ອມ ແລະອາດຈ່າຍເປັນຮູບໂຕເງິນຫຼືການໃຊ້ແຮງງານທີ່ທຽບເທົ່າ (ມັກເປັນການໃຊ້ແຮງງານທີ່ບໍ່ມີຄ່າຕອບແທນ ແຕ່ບໍ່ສະເໝີໄປ).
# ຟູຈຽນ

| ຟູຈຽນ 福建 Fukien, Hokkien |
| --- |
| ແຂວງ |
| ການຖອດສຽງຊື່ |
|  • Chinese | 福建省 (*Fújiàn Shěng*) |
|  • Abbreviation | FJ / 闽 (ພິນອິນ: *Mǐn*; Pe̍h-ōe-jī: *Bân*) |
|  • Foochow | *Hók-gióng* |
|  • Hokkien POJ | *Hok-kiàn* |
| (clockwise from top)
* Fujian Tianhou temple
* Xiamen, skyline
* Three Lanes and Seven Alleys
* South Putuo Temple
* Fujian tulou
 |
| ທີ່​ຕັ້ງ​ຂອງຟູຈຽນໃນ​ປະ​ເທດ​ຈີນ​ |
| ພິກັດ:  ﻿ / ﻿ |
| ປະເທດ | ຈີນ |
| Jiangnandong Circuit | 626 |
| Fujian Circuit | 985 |
| Fujian People's Government | 1933–1934 |
| ຕັ້ງຊື່ຈາກ | 福 *Fú*: Fuzhou 建 *Jiàn*: Jianzhou |
| ນະຄອນຫຼວງ | Fuzhou |
| ເມືອງໃຫຍ່ທີ່ສຸດ | Quanzhou |
| Divisions  - Prefecture-level  - County-level  - Township- level |  9 prefectures 84 counties 1102 towns and subdistricts |
| ການປົກຄອງ |
|  • ປະເພດ | ແຂວງ |
|  • ໜ່ວຍງານ | Fujian Provincial People's Congress |
|  • Party Secretary | Zhou Zuyi |
|  • Congress Chairman | Zhou Zuyi |
|  • Governor | Zhao Long |
|  • Provincial CPPCC Chairman | Teng Jiacai |
|  • National People's Congress Representation | 74 deputies |
| ພື້ນທີ່ |
|  • ທັງໝົດ | 121,400 ຕລ.ກມ. (Bad rounding here47,000 ຕລ.ໄມລ໌) |
| ອັນດັບພື້ນທີ່ | 23rd |
| ຄວາມສູງຈຸດສູງສຸດ (Mt. Huanggang) | 2,158 ແມັດ (Bad rounding here7,100 ຟຸດ) |
| ປະຊາກອນ (2020) |
|  • ທັງໝົດ | 41,540,086 ຄົນ |
|  • ອັນດັບ | 15th |
|  • ຄວາມໜາແໜ້ນ | 340 ຄົນ/ຕລ.ກມ. (890 ຄົນ/ຕລ.ໄມລ໌) |
|  • ອັນດັບຄວາມໜາແໜ້ນ | 14th |
| Demographics |
|  • Ethnic composition | * Han – 98%
* She – 1%
* Hui – 0.3%
 |
|  • Languages and dialects | Min (inc. Fuzhounese, Eastern Min, Northern Min, Central Min, Pu-Xian Min, Hokkien and others), Mandarin, She, Hakka |
| GDP (2023) |
|  • Total | ແມ່ແບບ:CN¥ (8th; US$771 billion) |
|  • Per capita | CN¥137,920 (4th; US$19,366) |
| ລະຫັດ ISO 3166 | CN-FJ |
| HDI (2022) | 0.804 (7th) – very high |
| ເວັບໄຊ | **Script error: The function "url" does not exist.** (ໃນພາສາChinese) |

**ຝູຈຽນ** ແມ່ນ​ແຂວງ​ໜຶ່ງ​ໃນ​ພາກ​ໃຕ້​ຂອງ​ຈີນ. ນະຄອນຫຼວງ​ຂອງ​ຕົນ​ແມ່ນ Fuzhou ແລະ​ເມືອງ​ໃຫຍ່​ທີ່​ສຸດ​ຂອງ​ປະ​ຊາ​ກອນ​ແມ່ນ Quanzhou​. ຟູຈຽນຕັ້ງ​ຢູ່​ຝັ່ງ​ຕາ​ເວັນ​ຕົກ​ຂອງ​ຊ່ອງ​ແຄບ​ໄຕ້​ຫວັນ ​ເປັນ​ແຂວງ​ທີ່​ໃກ້​ທີ່​ສຸດ​ທາງ​ພູມ​ສາດ​ແລະ​ວັດ​ທະ​ນະ​ທໍາ​ຂອງ​ໄຕ້​ຫວັນ​.

## ເອກະສານອ້າງອີງ

ຂໍ້ຜິດພາດ: `<ref>` tags exist for a group named "ໝາຍເຫດ", but no corresponding `<references group="ໝາຍເຫດ"/>` tag was found.
# ປະເທດໄຕ້ຫວັນ

**ໄຕ້ຫວັນ** ໃນພາສາໄຕ້ຫວັນ ຫຼື **ໄຖວານ** ໃນຊື່ທ້ອງຖິ່ນ (ຈີນຕົວຫຍໍ້: 台湾; ຈີນຕົວເຕັມ: 臺灣/台灣; ພິນອິນ: *Táiwān*; ພາສາໄຕ້ຫວັນ: Tâi-oân), ຫຼືຊື່ລັດຖະການ ແມ່ນວ່າ **ສາທາລະນະລັດຈີນ** (中華民國; Republic of China) ແມ່ນລັດໜຶ່ງໃນທະວີບອາຊີຕາເວັນອອກ, ປັດຈຸບັນປະກອບໄປດ້ວຍເກາະໃຫຍ່ 5 ແຫ່ງ ແມ່ນ ຈິນເໝິນ (金門), ໄຕ້ຫວັນ, ເຜິງຫູ (澎湖), ໝາຈູ່ (馬祖), ແລະ ອູ່ຊິວ (烏坵) ກັບທັງເກາະນ້ອຍອີກຈຳນວນໜຶ່ງ, ໂດຍເອີ້ນພື້ນທີ່ດັງກ່າວລວມກັນວ່າ "ພື້ນທີ່ໄຕ້ຫວັນ" (臺灣地區)

| * 中華民國 (ຈີນ)
* Zhōnghuá Mínguó (ພິ່ນອິ່ນ)

 ສາທາລະນະລັດຈີນ
  |
| --- |
|
ທຸງຊາດ

ເຄື່ອງໝາຍຊາດ

 |
| **ຄຳຂວັນ:**ບໍ່ມີ |
| **ເພງຊາດ:**中華民國國歌 *Zhōnghuá Mínguó guógē* "ເພງຊາດສາທາລະນະລັດຈີນ"

---

**ເພງທຸງຊາດ:**中華民國國旗歌 *Zhōnghuá Míngúo Gúoqígē* "ເພງທຸງຊາດສາທາລະນະລັດຈີນ"  |
| ສະແດງລູກໂລກ (ເນັ້ນເກາະໄຕ້ຫວັນ)ສະແດງດິນແດນທີ່ຄວບຄຸມໂດຍສາທາລະນະລັດຈີນ (ເຂດເສລີ)ສະແດງແຜນທີ່ໄຕ້ຫວັນ (ຂຽວເຂັ້ມ) ກັບດິນແດນອ້າງສິດໃນອາດີດ (ຂຽວອ່ອນ) |
| ເມືອງຫຼວງ | ໄທເປ
 |
| ເມືອງໃຫຍ່ທີ່ສຸດ | ຊິນເປ |
| ພາສາລັດຖະການ | ພາສາຈີນກາງສຳນຽງໄຕ້ຫວັນ
  |
| ອັກສອນທາງການ | ຈີນດັ້ງເດີມ |
| ເດມະນິມ | ຊາວໄຕ້ຫວັນ |
| ການປົກຄອງ | ລັດດຽວ ລະບົບເຄິ່ງປະທານາທິບໍດີ ສາທາລະນະລັດຕາມລັດຖະທຳມະນູນ |
|  |
| • ປະທານາທິບໍດີ  | ສ້າຍ ອິງເຫວີນ |
| • ຮອງປະທານາທິບໍດີ  | ລ້າຍ ຊິງເຕີ |
| • ນາຍົກລັດຖະມົນຕີ  | ຊູ ເຈີນສາງ |
| • ປະທານສະພານິຕິບັນຍັດ  | ຍູ ຊີ-ຄຸນ |
| • ປະທານສະພາຄວບຄຸມ  | ເສີນ ຈູ |
| •  ປະທານສະພາ​ຕຸລາການ  | ສະວີ່ ຊອງ-ລີ |
| • ປະທານສະພາກວດກາ ແລະ ຄັດເລືອກ  | ຈອງ-ຊຸນ ຫວງ |
|  |
| ສະພານິຕິບັນຍັດ | ສະພານິຕິບັນຍັດ |
| ສະຖາປານາ |
|  |
| • ກໍ່ຕັ້ງ  | 1 ມັງກອນ ຄ.ສ. 1912 |
| • ຄອບຄອງໄຕ້ຫວັນແລະເຜິງຫູ  | 25 ຕຸລາ ຄ.ສ. 1945 |
| • ນຳລັດຖະທຳມະນູນມາປັປໃຊ້  | 25 ທັນວາ ຄ.ສ. 1947 |
| • ກໍ່ຕັ້ງລັດຖະບານປັດຈຸບັນ  | 20 ພຶດສະພາ ຄ.ສ. 1948 |
| • ລັດຖະບານຍ້າຍໄປໄທເປ  | 7 ທັນວາ ຄ.ສ. 1949 |
| • ສະຖານະທາງກົດໝາຍ  | 16 ກໍລະກົດ ຄ.ສ. 1992 |
|  |
| ປະຊາກອນ |
| • 2021 ປະມານ | 23,451,837 (56) |
| • ສຳມະໂນປະຊາກອນ 2010 | 23,123,866 |
| GDP (ອຳນາດຊື້) | 2021 (ປະມານ) |
| • ລວມ |  1.403 ພັນຕື້ໂດລາສະຫະລັດ (19) |
| • ຕໍ່ຫົວ |  56,959 ໂດລາສະຫະລັດ (13) |
| GDP (ລາຄາຕະຫຼາດ) | 2021 (ປະມານ) |
| • ລວມ |  759,104 ຕື້ໂດລາສະຫະລັດ (21) |
| • ຕໍ່ຫົວ |  32,123 ໂດລາສະຫະລັດ (29) |
| ຈີນີ (2017) |  34.1 ປານກາງ |
| HDI (2019) |  0.916 ສູງຫຼາຍ · 23 |
| ສະກຸນເງິນ | ໂດລາໄຕ້ຫວັນໃໝ່ (NT$) (TWD) |
| ເຂດເວລາ | UTC+8 (ເວລາມາດຕະຖານປະຈຳຊາດ) |
| ຮູບແບບວັນທີ | * ປ-ດ-ວ
* ປ-ດ-ວ (ປະຕິທິນໝິນກົວ)
 |
| ໄຟບ້ານ | 110 ໂວນ–60 ເຮີຣ໌ຊ |
| ຂັບລົດດ້ານ | ຂວາ |
| ລະຫັດໂທລະສັບ | 886 |
| ລະຫັດອິນເຕີເນັດ | .tw .台灣 .台湾 |

|  |
| --- |
|  |
| ປະເທດໄຕ້ຫວັນ |
| "ໄຕ້ຫວັນ" ໃນອັກສອນຈີນດັ້ງເດີມ (ເທິງ) ແລະ ອັກສອນຈີນແບບງ່າຍ (ລຸ່ມ) |
|  ຈີນດັ້ງເດີມ | 臺灣 ຫຼື 台灣 |
| ຈີນປະຍຸກ | 台湾 |
|

| [ສະແດງ]ການຖອດຄວາມ |
| --- |
| ຈີນກາງມາດຕະຖານ |
| Hanyu Pinyin | Táiwān |
| Bopomofo | ㄊㄞˊ ㄨㄢ |
| Wade–Giles | T'ai²-wan¹ |
| Tongyong Pinyin | Táiwan |
| IPA | ແມ່ແບບ:IPAc-cmn |
| Wu |
| ອັກສອນໂຣມັນ | The平-uae平 |
| Xiang |
| IPA | dwɛ13 ua44 |
| Hakka |
| ອັກສອນໂຣມັນ | Thòi-vàn |
| Yue: Cantonese |
| Yale Romanization | Tòiwāan |
| IPA | ແມ່ແບບ:IPAc-yue |
| Jyutping | Toi4waan1 |
| Min ພາກໃຕ້ |
| Hokkien POJ | Tâi-oân |
| Tâi-lô | Tâi-uân |
| Min ຕາເວັນອອກ |
| Fuzhou BUC | Dài-uăng |

 |
|  |

## ອ້າງອີງ

## ອ້າງອິງ
# ເໜືອ

ເຂັມທິດ 16 ຈຸດເພີ່ມຂຶ້ນ ໂດຍມີຈຸດເດັ່ນທາງທິດເໜືອ ແລະຢູ່ເທິງສຸດ
**ພາກ​ເຫນືອ** (ອັງກິດ: North) ​ແມ່ນ​ຫນຶ່ງ​ໃນ​ສີ່ ​ຈຸດ​ເຂັມ​ທິດ ​ຫຼື ​ທິດ​ທາງ​ຄໍາ. ມັນແມ່ນກົງກັນຂ້າມກັບ ພາກໃຕ້ ແລະ ຕັ້ງສາກ ກັບ ຕາເວັນອອກ ແລະ ຕາເວັນຕົກ. *ເໜືອ* ແມ່ນ ຄຳນາມ, ຄຳຄຸນນາມ, ຫຼື ຄຳກິລິຍາ ທີ່ຊີ້ບອກ ທິດທາງ ຫຼື ພູມສາດ.
# ອຸຍກູຣ

ອຸຍກູຣ( Burmese: ဟွီဂါ )ແມ່ນຊົນເຜົ່າກຸ່ມນ້ອຍຂອງຕູກີ ທີ່ຕັ້ງຖິ່ນຖານທີ່ພາກຕາເວັນອອກແລະພາກກາງຂອງອາຊີ ໃນປະຈຸບັນນີ້ຄົນອຸຍກູຣສ່ວນໃຫ່ຍມີຖິ່ນຖານທີ່ເຂດປົກຄອງຕົນເອງຊິນຈຽງຂອງ ສປ ຈີນເຊິ່ງເປັນໜຶ່ງໃນ 56 ຊົນເຜົ່າກຸ່ມນ້ອຍຂອງຈີນ.

## Gallery

ແມ່ແບບ:Cleanup-gallery

* Uyghur Barber in Kashgar.
* Two Uyghurs living in the far west of China. Turpan.
* Young boy in Khotan.
* Uyghur woman at a silk factory, Khotan.
* Young boys at the market.
* Uyghur elders at Sunday market, Kashgar.
* Uyghur girl.
* An Uyghur hunter, Kashgar.
* Tool sharpeners at the market, Khotan.
* A young Uyghur girl in Turpan, Xinjiang.
* Uyghur camel drivers in Xinjiang.
* Uyghur man in Kashgar.
* Sunday market in Hotan.
* Uyghur man in traditional costume at Kashgar Sunday Market.
* Dopa Maker, traditional Uyghur hats, Kashgar.
# ມິຮາອີວ ກໍບາຊອບ

**ມິຮາອີວ ເຊຍເກເຢວິຊ ກໍບາຊອບ** (ລັດ​ເຊຍ​: Михаи́л Серге́евич Горбачёв; 2 ມີນາ 1931 – 30 ສິງຫາ 2022) ເປັນນັກການເມືອງໂຊ​ຫວຽດແລະລັດເຊຍທີ່ເປັນຜູ້ນໍາຄົນສຸດທ້າຍຂອງສະຫະພາບໂຊວຽດແຕ່ປີ 1985 ຈົນເຖິງການຍຸບເລີກປະເທດໃນປີ 1991. ທ່ານ​ໄດ້​ດຳລົງ​ຕຳ​ແໜ່​ງ​ເປັນ​ເລຂາທິການ​ໃຫຍ່​ພັກ​ກອມ​ມູນິດ​ສະຫະພາບ​ໂຊ​ວຽດ​ແຕ່​ປີ 1985 ​ແລະ​ເປັນ​ປະມຸກ​ລັດ​ໃນ​ປີ 1988, ໃນ​ຖາ​ນະ​ເປັນ ​Chairman of the Presidium of the Supreme Soviet​ ແຕ່​ປີ 1988 ຫາ 1989, ປະທານ​ພັກ​ສູງ​ສຸດ​ໂຊ​ວຽດແຕ່​ປີ 1989 ຫາ 1990. ປະທານາທິບໍດີ​ສະຫະພາບ​ໂຊ​ວຽດ​ແຕ່​ປີ 1990 ຫາ​ປີ 1991. ທາງດ້ານອຸດົມການ, ກໍບາຊອບໃນເບື້ອງຕົ້ນໄດ້ຍຶດຫມັ້ນກັບລັດທິມາກ-ເລນິນ ແຕ່ໄດ້ກ້າວໄປສູ່ປະຊາທິປະໄຕສັງຄົມໃນຕົ້ນຊຸມປີ 1990. ລາວເປັນຜູ້ນໍາໂຊວຽດຄົນດຽວທີ່ເກີດຫຼັງຈາກພື້ນຖານຂອງປະເທດ.

ກໍບາຊອບໃນປີ 1987
## ເອກະສານອ້າງອີງ
# ມະຫາສະໝຸດໃຕ້

ມະຫາສະໝຸດແອນຕາກຕິກ, ຕາມການກຳນົດໂດຍຮ່າງສະບັບທີ 4 ຂອງ *ຂອບເຂດຈຳກັດມະຫາສະໝຸດ ແລະ ທະເລ* ຂອງ ອົງການອຸທົກກະສາດສາກົນ (2002)
 A delineation ໂດຍທົ່ວໄປຂອງ Antarctic Convergence, ບາງຄັ້ງໃຊ້ໂດຍນັກວິທະຍາສາດເປັນການແບ່ງເຂດຂອງມະຫາສະຫມຸດພາກໃຕ້.

**ມະ​ຫາ​ສະ​ຫມຸດ​ພາກ​ໃຕ້** ​, ເປັນ​ທີ່​ຮູ້​ຈັກ​ຍັງ​ເປັນ **​ມະ​ຫາ​ສະ​ຫມຸດ Antarctic**, ປະ​ກອບ​ດ້ວຍ​ນ​້​ໍ​າ​ພາກ​ໃຕ້​ສຸດ​ຂອງ ​ມະ​ຫາ​ສະ​ຫມຸດ​ໂລກ ​, ໂດຍ​ທົ່ວ​ໄປ​ແລ້ວ​ຈະ​ຢູ່​ທາງ​ໃຕ້​ຂອງ 60 ° S latitude ແລະ encircling ທະວີບອັງຕາກຕິກ. ມີຂະຫນາດ 20,327,000 ຕາຕະລກິໂລາງແມັດ (7,848,000 ຕາຕະລາງໄມລ໌) , ມັນແມ່ນມະຫາສະໝຸດທີ່ນ້ອຍທີ່ສຸດເປັນອັນດັບສອງຂອງຫ້າມະຫາສະໝຸດຫຼັກ, ນ້ອຍກວ່າມະຫາສະໝຸດ ປາຊີຟິກ, ມະຫາສະໝຸດ ອັດລັງຕິກ ແລະ ອິນເດຍ, ແລະໃຫຍ່ກວ່າ ມະຫາສະໝຸດອາກຕິກ.

## ອ້າງອີງ
# ຈັກກະພັດນາໂປເລອົງທີ 1

ຈັກກະພັດນາໂປເລອົງທີ 1
ຈັກກະພັດນາໂປເລອົງທີ 1: imagoຈັກກະພັດນາໂປເລອົງທີ 1: subscriptio

*ເກີດ*: 15 ສິງຫາ 1769; Ajaccio
*ເຖິງແກ່ກຳ*: 5 ພຶດສະພາ 1821; Longwood House
*ປະເທດ*: ປະເທດຝຣັ່ງ
*ຊື່ເກິດ*: Napulione Buonaparte, Napoleone di Buonaparteຂະຫຍາຍ
**ຂໍ້​ມູນຢ່າງເປັນທາງການຕຳແໜ່ງ*: Emperor of the French, French co-prince of Andorra, Emperor of the French, First Consul, monarch of Italy, French co-prince of Andorra, head of state of France, president of the French Academy of Sciences
*ອາຊີບ*: ນັກການເມືອງ, art collector, emperor, sovereign, militant, military leader, army officer
ຂະຫຍາຍ
**ສະມາຄົມສາສະຫນາ*: ກາໂຕລິກ, deismຂະຫຍາຍ
**ຄອບຄົວພໍ່ແມ່*: Carlo Bonaparte; Maria-Letizia Bonaparte
*ຄູ່ສົມລົດ*: Josefina de Beauharnais, Marie Louise, Duchess of Parma
*ເດັກ*: Napoleon II, Charles Léon, Alexandre Colonna-Walewski, Eugen Megerle von Mühlfeld, Jules Barthélemy-Saint-Hilaire
*ນາມສະກຸນ*: House of Bonaparteຂະຫຍາຍ
**ຄວາມຊງຈຳລາງວັນ*: Knight of the Order of the Elephant, Order of the White Eagle, Knight of the Order of the Golden Fleece, Order of Saint Anna, 1st class, Order of St. Andrew, Grand Master of the Legion of Honour, Knight Grand Cross of the Order of Saint Joseph, Order of Saint Stephen of Hungary, Order of Saint Hubert, Order of the Black Eagle, Knight Grand Cordon of the Order of Christ, Grand Cross of the Legion of Honour, Order of the Reunion, French Order of Academic Palms, Royal Order of the Two-Sicilies, Order of Leopold, Order of Saint Joseph, Order of the Red Eagle, Order of the Rue Crown, Merit Order of the Bavarian Crown, Order of Ludwig I, Order of the Crown, Order of Fidelity, Royal Order of the Seraphim, Order of Charles III, Order of Santiago, Order of the Lion and the Sun First class, Knight of the Order of St. Alexander Nevsky, Order of the Crown of Westphalia, Royal Order of Spain, Order of the Three Golden Fleeces, Order of the Union, Royal Order of Saint George for the Defense of the Immaculate Conception, Grand Cross of the Napoleonic order of the Iron Crown
*ຝັງ*: Cathédrale Saint-Louis-des-Invalides, Valley of the Tomb

ຈັກກະພັດນາໂປເລອົງທິ 1

**ຈັກກະພັດນາໂປເລອົງທີ 1** ຫຼື **ນາໂປເລອົງ ໂບນາປາກ** (ຝຣັ່ງ: Napoléon Bonaparte; 15 ສິງຫາ ຄ.ສ. 1769 - 5 ພຶສະພາ ຄ.ສ. 1821) ເປັນນາຍພົນໃນຊ່ວງການປະຕິວັດຝະລັ່ງ. ດຳລົງຕຳແໜ່ງກົງສຸນໃຫຍ່ຂອງຝະລັ່ງ ຕັ້ງແຕ່ປາຍປີ ຄ.ສ. 1799 ແລະໄດ້ກາຍເປັນຈັກກະພັດຂອງຊາວຝະລັ່ງລະຫວ່າງປີ ຄ.ສ. 1804 ຫາ ຄ.ສ. 1814 ພາຍໃຕ້ພະນາມວ່າ **ນາໂປເລອົງທີ 1** ຜູ້ໄດ້ມີໄຊແລະປົກຄອງດິນແດນສ່ວນຫຼາຍຂອງທະວີບເອີລົບ ແລະໄດ້ແຕ່ງຕັ້ງໃຫ້ແມ່ທັບແລະອ້າຍນ້ອງຂອງລາວຂຶ້ນຄອງບັນລັງໃນລາຊະອານາຈັກເອີລົບຫຼາຍແຫ່ງນຳກັນ ເຊັ່ນ ປະເທດແອສະປາຍ ເມືອງນາບໃນປະເທດອີຕາລີ ແຄວ້ນຟາລີຕາເວັນຕົກໃນປະເທດເຢຍລະມັນ ປະເທດໂຮນລັງ ແລະປະເທດຊູແອດ.
# ລັກທິບູຊາບຸກຄົນ

**ລັກທິບູຊາບຸກຄົນ** (ອັງ​ກິດ: cult of personality ຫຼື cult of the leader)​ ແມ່ນຜົນຂອງຄວາມພະຍາຍາມທີ່ສ້າງຂຶ້ນເພື່ອສ້າງຮູບພາບທີ່ເຫມາະສົມແລະ heroic ຂອງຜູ້ນໍາທີ່ສະຫງ່າລາສີ, ມັກຈະຜ່ານ ການຍົກຍ້ອງ ແລະ ການສັນລະເສີນ ທີ່ບໍ່ມີຄໍາຖາມ. ໃນ​ປະຫວັດສາດ, ​ໄດ້​ຮັບ​ການ​ພັດທະນາ​ໂດຍ​ຜ່ານ​ບັນດາ​ເຕັກນິກ​ເຊັ່ນ: ການ​ໝູນ​ໃຊ້​ສື່​ມວນ​ຊົນ, ການ​ໂຄສະນາ ​ເຜີຍ​ແຜ່, ການ​ແຫ່​ຂະ ​ບວນ, ການ​ເຄື່ອນ​ໄຫວ ​ສິລະ​ປະ, ການ​ປຸກລະດົມ​ນ້ຳ​ໃຈ​ຮັກ​ຊາດ, ການ​ແຫ່​ຂະ​ບວນປະ​ທ້ວງ​ທີ່​ລັດຖະບານ​ຈັດ​ຕັ້ງ. ລັກທິບູຊາບຸກຄົນແມ່ນຄ້າຍຄືກັນກັບ apotheosis, ຍົກເວັ້ນວ່າມັນໄດ້ຖືກສ້າງຕັ້ງຂຶ້ນໂດຍຜ່ານການນໍາໃຊ້ ເຕັກນິກວິສະວະກໍາສັງຄົມ ທີ່ທັນສະໄຫມ, ມັນມັກຈະຖືກສ້າງຕັ້ງຂຶ້ນໂດຍລັດຫຼືພັກໃນ ລັດພັກດຽວ ແລະ ລັດພັກທີ່ເດັ່ນຊັດ. ຄວາມເຊື່ອຂອງບຸກຄະລິກກະພາບມັກຈະມາພ້ອມກັບບັນດາຜູ້ນໍາຂອງລະບອບການປົກຄອງ ແບບຜະເດັດການ ຫຼືອຳນາດ ການປົກຄອງ . ພວກມັນຍັງສາມາດເຫັນໄດ້ໃນບາງລະ ບອບຣາຊາທິປະໄຕ, ປະຊາທິປະໄຕ, ປະຊາທິປະໄຕທີ່ລົ້ມເຫລວ, ແລະແມ່ນແຕ່ໃນ ປະຊາທິປະໄຕເສລີ.

## ເອກະສານອ້າງອີງ
# ເບີລິນ

| ເບີລິນ |
| --- |
| ນະຄອນຫຼວງ ລັດ ແລະເທດສະບານ |
| ແບຣ໌ລີນ Berlin |
|  |
|  ທຸງ ກາສັນຍະລັກ |
| ພື້ນທີ່ນະຄອນຫຼວງເບີລິນໃນປະເທດເຢຍລະມັນ |
| ພິກັດ:  ﻿ / ﻿ |
| ປະເທດ | ເຢຍລະມັນ |
| ລັດ | ເບີລິນ |
| ການປົກຄອງ |
|  • ໜ່ວຍງານ | ສະພາຜູ້ແທນລາດສະດອນເບີລິນ |
|  • ນາຍົກລັດຖະມົນຕີ | ຟຣັນທຊິດຄາ ກິຟຟີຍ໌ (SPD) |
| ພື້ນທີ່ |
|  • ນະຄອນ/ລັດ | 891.7 ຕລ.ກມ. (Bad rounding here340 ຕລ.ໄມລ໌) |
| ຄວາມສູງ | 34 ແມັດ (Bad rounding here110 ຟຸດ) |
| ປະຊາກອນ (31 ທັນວາ ຄ.ສ. 2020) |
|  • ນະຄອນ/ລັດ | 3,677,472 ຄົນ |
|  • ເຂດເມືອງ | 4,473,101 ຄົນ |
|  • ລວມເຂດ | 6,144,600 ຄົນ |
| ເດມະນິມ | ຊາວເບີລິນ |
| ເຂດເວລາ | UTC+01:00 (ເວລາເອີລົບກາງ) |
|  • ລະດູຮ້ອນ  (ເວລາອອມແສງ) | UTC+02:00 (ເວລາອອມແສງເອີລົບກາງ) |
| ລະຫັດພື້ນທີ່ | 030 |
| ລະຫັດພູມສາດ | NUTS Region: DE3 |
| ລະຫັດ ISO 3166 | DE-BE |
| ທະບຽນພາຫະນະ | B |
| GRP (ຮວມ) | 155 พันล้านยูโร (2020) |
| GRP (ຕໍ່ຫົວ) | 41,000 ຢູໂຣ (2020) |
| GeoTLD | .berlin |
| HDI (2018) | 0.964 very high · 2nd of 16 |
| ເວັບໄຊ | www.berlin.de/en/ |

**ເບີລິນ** ຫຼື **ແບຣ໌ລີນ** (ເຢຍລະມັນ: Berlin, ອອກສຽງ: [bɛʁˈliːn] ( ຟັງສຽງ)) ແມ່ນນະຄອນຫຼວງແລະລັດໜື່ງໃນສິບຫົກລັດສະຫະພັນຂອງປະເທດເຢຍລະມັນ ມີປະຊາກອນ 3.4 ລ້ານຄົນໃນເຂດນະຄອນ ຊຶ່ງຫຼາຍສຸດໃນເຢຍລະມັນ ແລະຫຼາຍເປັນທີ່ສອງໃນສະຫະພາບເອີລົບ ແມ່ນສູນກາງຂອງເຂດນະຄອນຫຼວງເບີລິນ-ບຣັນແດນບູກແລະທາງຕາເວັນອອກສຽງເໜືອຂອງເຢຍລະມັນ ມີປະຊາກອນໃນເຂດນະຄອນຫຼວງຮວມ 5 ລ້ານຄົຍ ຈາກ 180 ຊາດ ຫຼາຍເປັນທີ່ເກົ້າໃນສະຫະພາບເອີລົບ

ເບີລິນແມ່ນໜື່ງໃນສູນກາງທີ່ມີອິດທິພົນຫຼາຍສຸດໃນທະວີບເອີລົບ ທັງດ້ານການເມືອງ ວັດທະນະທຳ ການສື່ສານມວນຊົນ ແລະວິດທະຍາການ ແມ່ນສູນກາງທີ່ສຳຄັນຂອງການຄົມມະນາຄົມທາງອາກາດແລະທາງຮາງຂອງທະວີບ ພື້ນຖານເສດຖະກິດຂອງນະຄອນຄືທຸລະກິດບໍລິການອັນຫຼາກຫຼາຍ ຊຶ່ງປະກອບດ້ວຍອຸດສາຫະກຳການສ້າງສັນ ບໍລິສັດດ້ານສື່ ການບໍລິການສິ່ງແວດລ້ອມ ສູນການປະຊຸມແລະສະແດງສິນຄ້າ ເບີລິນແມ່ນນະຄອນທີ່ມີນັກທ່ອງທ່ຽວຫຼາຍເປັນທີ່ສາມຂອງເອີລົບ ອຸດສາຫະກຳອື່ນ ໆ ຮວມເຖິງວິດສະວະກຳຈະລາຈອນ ອອບໂຕເອເລັກໂຕຣນິກ ໄອທີ ອຸດສາຫະກຳຍານຍົນ ສຸຂະພາບ ວິດສະວະກຳຊີວະການແພດ ແລະເທັກໂນໂລຍີຊີວະພາບ

ນະຄອນຫຼວງແຫ່ງນີ້ເປັນບ້ານຂອງມະຫາວິທະຍາໄລ ສະຖາບັນວິໄຈ ການແຂ່ງຂັນກີລາ ອອຣ໌ເຄສຕາ ພິພິດທະພັນ ແລະບຸກຄົນທີ່ມີຊື່ສຽງລະດັບໂລກຈຳນວນມາກ ພູມີທັດນະຄອນແລະມອລະດົກທາງປະຫວັດສາດຂອງເບີລິນທຳໃຫ້ນະຄອນເປັນທີ່ນິຍົມໃຊ້ເປັນຊາກສຳຫຼັບການຖ່າຍພາບພະຍົນ ນະຄອນແຫ່ງນີ້ມີຊື່ສຽງໃນເລື່ອງເທດສະການ ສະຖາປັດຕະຍະກຳທີ່ຫຼາກຫຼາຍ ສິນລະປະຮ່ວມສະໄໝ ສິນລະປະແນວທົດລອງ (ອາວອງກາຣ໌ດ) ຊີວິດກາງຄືນ ແລະຄຸນນະພາບຊີວິດ ໃນຊ່ວງທົດສະວັດທີ່ຜ່ານມາເບີລິນໄດ້ພັດທະນາສູ່ຈຸດຮວມຂອງປັດເຈກຊົນແລະສິນລະປິນໜຸ່ມສາວມາກມາຍຫຼາກຫຼາຍຊາດຈາກທົ່ວໂລກ ທີ່ຖືກດຶງດູດດ້ວຍວິຖີຊີວິດແບບເສລີແລະຈິດວິນຍານແຫ່ງການເວລາສະໄໝໃໝ່ (modern zeitgeist)

## ອ້າງອິງ

ຂໍ້ຜິດພາດ: `<ref>` tags exist for a group named "ໝາຍເຫດ", but no corresponding `<references group="ໝາຍເຫດ"/>` tag was found.