Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# ແມ່ນ້ຳເຫຼືອງ

| ແມ່ນ້ຳເຫຼືອງ |
| --- |
|  |
| ທີ່ມາຂອງຊື່ | ແມ່ນ້ຳເຫລືອງໃນ ແຂວງ ເຫີນານ
ແຜນທີ່ແມ່ນ້ຳເຫຼືອງ |
| ທີ່ຕັ້ງ |
| ປະເທດ | ຈີນ |
| ແຂວງ | Qinghai, Sichuan, Gansu, Ningxia, Inner Mongolia, Shaanxi, Shanxi, Henan, Shandong |
| ລັກສະນະທາງກາຍະພາບ |
|  |
| ຕົ້ນນ້ຳ | ພູ Bayan Har |
|  • ຕຳແໜ່ງ | Yushu Prefecture, Qinghai |
|  • ພິກັດພູມສາດ | ﻿ / ﻿ |
|  • ຄວາມສູງ | 4800 ມ |
|  |
| ປາກນ້ຳ | Bohai Sea |
|  • ຕຳແໜ່ງ | Kenli District, Dongying, Shandong |
| ຂະໜາດອ່າງ | 752546 ກມ **units?** |
| ລຸ່ມນ້ຳ |
| ແມ່ນ້ຳສາຂາ |   |
|  • ຊ້າຍ | ແມ່ນ້ຳເຟີນ (ແລະແມ່ນ້ຳນ້ອຍໆສາຍອື່ນ) |
|  • ຂວາ | Tao River, Wei River (ແລະແມ່ນ້ຳນ້ອຍໆສາຍອື່ນ) |

|  |
| --- |
|  |
| Yellow River |
| "Yellow River" in Simplified (top) and Traditional (bottom) Chinese characters |
| ຊື່ພາສາจีน |
| ຈີນປະຍຸກ | 黄河 |
|  ຈີນດັ້ງເດີມ | 黃河 |
| Postal | Hwang Ho |
|

| ການຖອດຄວາມ |
| --- |
| ຈີນກາງມາດຕະຖານ |
| Hanyu Pinyin | Huáng Hé |
| Wade–Giles | Huang2 Ho2 |
| IPA | ແມ່ແບບ:IPAc-cmn |
| Wu |
| ອັກສອນໂຣມັນ | Wån入 Ghu平 |
| Yue: Cantonese |
| Yale Romanization | Wòhng hòh |
| IPA | ແມ່ແບບ:IPAc-yue |
| Jyutping | Wong4 ho4 |
| Min ພາກໃຕ້ |
| Tâi-lô | N̂g hô |
| Middle Chinese |
| Middle Chinese | Hwang Ha |

 |
| ຊື່ພາສາຕີເບດ |
| ອັກສອນຕີເບດ |  རྨ་ཆུ།  |
|

| ການຖອດສຽງ |
| --- |
| ລະບົບ Wylie | r Ma chu |
| THL | ma chu |

 |
| ຊື່ພາສາມົງໂກເລຍ |
| ພາສາມົງໂກເລຍ | Хатан гол Ȟatan Gol Шар мөрөн Šar Mörön |
|  |

**ແມ່ນ້ຳ ເຫລືອງ** ຫລື **Huang He** ແມ່ນແມ່ນ້ຳທີ່ຍາວທີ່ສຸດອັນດັບສອງຂອງ ຈີນ, ຫລັງຈາກ ແມ່ນ້ ຳ ຢາງຊີ, ແລະເປັນ ລະບົບແມ່ນ້ ຳ ທີ່ຍາວທີ່ສຸດອັນດັບ 6 ຂອງ ໂລກໃນຄວາມຍາວປະມານ 5,464 ກມ (3,395 mi) . ມີຕົ້ນກຳເນີດຢູ່ໃນພູ Bayan Har ໃນແຂວງ Qinghai ຂອງພາກຕາເວັນຕົກ ຂອງປະເທດຈີນ, ມັນໄຫຼຜ່ານ 9 ແຂວງ, ແລະມັນໄຫຼລົງສູ່ ທະເລ Bohai ໃກ້ກັບເມືອງ Dongying ໃນ ແຂວງ Shandong . ອ່າງແມ່ນ້ ຳ ເຫລືອງມີຂອບເຂດທິດຕາເວັນອອກ - ທິດຕາເວັນຕົກປະມານ 1,900 ກມ (1,180 mi) ແລະຂອບເຂດພາກ ເໜືອ - ໃຕ້ປະມານ 1,100 ກມ (680 mi) . ເນື້ອທີ່ລະບາຍນ້ ຳ ທັງ ໝົດ ປະມານ 795,000 ກິໂລແມັດມົນທົນ (307,000 sq mi).

## ອ້າງອີງ
# ເຢ​ຣູ​ຊາ​ເລັມ

**ເຢ​ຣູ​ຊາ​ເລັມ**​ ຫຼື **ເຈຣູຊາ​ແລັມ** (Jerusalem) ແມ່ນນະ​ຄອນ​ຫຼວງ​ຂອງອິສະຣາ​ແອ​ນ ຢູ່ໃນຕາເວັນອອກກາງ ເທິງໜ້າດິນຮາບພຽງຂອງພູຢູດາ ລະຫວ່າງທະເລເມດີແຕກລາເນກັບທະເລແມກມອກ (Mer Morte) ຕາມຄວາມເຊື່ອຂອງຊາວຢິວ ເຈຣູຊາ​ແລັມແມ່ນເມືອງທີ່ພະຢາເວ (Yahweh) ຊົງເລືອກໄວ້ໃຫ້ເປັນປ້ອມແຫ່ງຄວາມເຊື່ອວ່າມີພະເປັນເຈົ້າພຽງອົງດຽວ. ອິສະຣາ​ແອ​ນແລະລັດປາແລສະຕິນຕ່າງອ້າງສິດເໜືອເຈຣູຊາ​ແລັມວ່າເປັນນະຄອນຫຼວງຂອງຕົນ ແຕ່ການກ່າວອ້າງຂອງທັງສອງຝ່າຍບໍ່ໄດ້ຮັບການຍອມຮັບຈາກນານາຊາດ.

ເຈຣູຊາ​ແລັມຖືເປັນໜຶ່ງໃນເມືອງທີ່ເກົ່າທີ່ສຸດໃນໂລກ ໂດຍໄດ້ຮັບການກ່າວເຖິງໃນຊື່ *"ອູຣູຊາລິມາ"* ໃນແຜ່ນສິລາຈາລຶກຂອງເມໂຊໂປຕາມີ (Mésopotamie) ເຊິ່ງມີຄວາມໝາຍວ່າ *"ເມືອງຂອງຊາລິມ"* ອັນເປັນນາມຂອງພະເຈົ້າແຫ່ງແຜ່ນດິນການາອັງ​ (Canaan) ເມື່ອປະມານ 2,400 ປີກ່ອນຄະລິສະຕະການ ແລະເມື່ອມາຮອດຍຸກຂອງວົງວານອິສະຣາ​ແອ​ນ ການສ້າງເມືອງເຈຣູຊາ​ແລັມຢ່າງຈິງຈັງກໍໄດ້ເລີ່ມຂຶ້ນໃນສະຕະວັດທີ 9 ກ່ອນຄະລິສະຕະການ (ຍຸກເຫຼັກຊ່ວງປາຍ) ແລະໃນສະຕະວັດທີ 8 ກ່ອນຄະລິສະຕະການ ເຈຣູຊາ​ແລັມກໍໄດ້ເປັນສູນກາງການປົກຄອງແລະທາງສາສະໜາຂອງອານາຈັກຊູດາ (Royaume de Juda). ຕະຫຼອດປະຫວັດສາດ ເຈຣູຊາ​ແລັມໄດ້ຖືກມ້າງເພໄປຢ່າງນ້ອຍ 2 ຄັ້ງ, ຖືກປິດລ້ອມ 23 ຄັ້ງ, ຖືກໂຈມຕີ 52 ຄັ້ງ, ຖືກຍຶດແລະເອົາຄືນ 44 ຄັ້ງ. ມີສ່ວນໜຶ່ງຂອງເຈຣູຊາ​ແລັມທີ່ເອີ້ນວ່າ "ເມືອງດາວິດ" (Cité de David) ປາກົດການກໍ່ຕັ້ງຕັ້ງແຕ່ສີ່ພັນປີກ່ອນຄະລິສະຕະການ. ກຳແພງເມືອງເຈຣູຊາ​ແລັມເຊິ່ງຍັງຕັ້ງສູງເດັນສະຫງ່າຈົນຮອດປັດຈຸບັນ ສ້າງຂຶ້ນໃນປີ 1538 ໃນລັດຊະການສຸໄລມານຜູ້ກຽງໄກ (Soliman le Magnifique) ພື້ນທີ່ພາຍໃນກຳແພງເອີ້ນວ່າບໍລິເວນເມືອງເກົ່າ (Vieille ville de Jérusalem) ເຊິ່ງແບ່ງອອກເປັນສີ່ຂົງເຂດ ຄື ເຂດອາກເມນີ, ເຂດຢິວ, ເຂດຄະລິສະຕຽນ ແລະເຂດມຸສະລິມ. ບໍລິເວນເມືອງເກົ່າດັ່ງກ່າວ ຖືກຂຶ້ນທະບຽນເປັນມໍລະດົກໂລກໂດຍຢູເນສະໂກໃນປີຄ.ສ. 1981 ແລະຍັງແມ່ນໜຶ່ງໃນມໍລະດົກໂລກທີ່ກຳລັງຕົກຢູ່ໃນພາວະອັນຕະລາຍ.

## ອ້າງອີງ

## ແຫຼ່ງຂໍ້ມູນອື່ນ

* Official website of Jerusalem Municipality
* Jerusalemp3, offers free virtual tours in mp3 format from the Jerusalem Municipality
* ເຢ​ຣູ​ຊາ​ເລັມ ຢູ່ *Open Directory Project*

**ລັດຖະບານ ແມ່ແບບ:PDFlink, United Nations document related to the recent dispute over Jerusalem
* *Basic Law: Jerusalem, Capital of Israel, Government of Israel*, the Israeli law making Jerusalem the capital of Israel

**ວັດທະນະທຳ Israel Museum, one of Jerusalem's premier art museums
* Yad Vashem, Israeli memorial to victims of The Holocaust

**ການສຶກສາ Hebrew University of Jerusalem, Jerusalem's foremost institution of higher learning
* al-Quds University, the only Palestinian university in Jerusalem

**ແຜນທີ່ Modern-day map of Jerusalem, from City of Jerusalem.
* Ancient Maps of Jerusalem Archived 2006-04-11 at the Wayback Machine, from the Jewish National Library at the Hebrew University of Jerusalem
* Modern maps, post-1947 Archived 2008-06-16 at the Wayback Machine from PASSIA
* Maps of Jerusalem Archived 2016-10-24 at the Wayback Machine, from Israel Star News

**ສາສະໜາ The significance of Jerusalem in Judaism Archived 2015-09-24 at the Wayback Machine, NSW Jewish Board of Deputies
* The significance of Jerusalem to Christians, International Christian Embassy Jerusalem
* The City of Jerusalem in Islam Archived 2015-08-19 at the Wayback Machine
* BBC: *Why is Jerusalem so Holy?*
# ຄະນິດສາດ

**ຄະນິດສາດ** (ຄຳເຄົ້າ: ຄນິຕສາສຕຣ໌) ແມ່ນ ວິທະຍາສາດ ກ່ຽວກັບ ຈຳນວນ, ໂຄງສ້າງ, ກາງຫາວ ແລະ ການປ່ຽນແປງ. ການນຳໃຊ້ ຄວາມຮູ້ພື້ນຖານ ກ່ຽວກັບ ຄະນິດສາດ ແມ່ນ ເລີ່ມແຕ່ ສະໄໝເອຢິບບູຮານ, ເມໂສໂປຕາເມຍ, ອິນເດຍບູຮານ, ຈີນບູຮານ ແລະ ເກຣັກບູຮານ. ເວົ້າໄປແລ້ວ ຄະນິດສາດ ແມ່ນ ວິທະຍາສາດພື້ນຖານ ຫຼື ເຄື່ອງມື ທີ່ຈຳເປັນ ໃນ ເກືອບທຸກໆ ຂະແໜງວິຊາ.)

## ບັນດາຂະແໜງ ໃນ ຄະນິດສາດ

ເມື່ອກ່ອນ ຄະນິດສາດ ຈະເນັ້ນໃສ່ ແຕ່ ຄວາມຈຳເປັນ ໃນການ ຄິດໄລ່ ເຊັ່ນ ລູກຄິດ ຂອງ ປະເທດຈີນ ລູກຄິດ.
ດັ່ງທີ່ໄດ້ກ່າວມາແລ້ວ ບັນດາທິດສະດີ ໃນ ຄະນິດສາດ ທຳອິດ ເກີດຂຶ້ນມາ ຈາກ ຄວາມຈຳເປັນ ຂອງ ການຄິດໄລ່ ໃນ ການຄ້າ, ເພື່ອຢາກ ເຂົ້າໃຈ ຄວາມສຳພັນລະຫວ່າງໂຕເລກ, ເພື່ອ ວັດແທກດິນ, ແລະ ຄາດຄະເນ ປະກົດການດ້ານ ດາລາສາດ. ຈາກ 4 ຄວາມຈຳເປັນ ຂ້າງເທິງນີ້​ ມັນສາມາດ ຈັດແບ່ງ ຄະນິດສາດ ອອກເປັນ ຄະນິດສາດ ທີ່ ສຶກສາ ກ່ຽວກັບ ຈຳນວນ, ໂຄງສ້າງ, ກາງຫາວ ແລະ ການປ່ຽນແປງ ເຊິ່ງແມ່ນ ພຶດຊະຄະນິດ, ເລຂາຄະນິດ, ໄຕມູມ, ແລະ ວິເຄາະຄະນິດ) ນັ້ນເອງ.

### ຈຳນວນ

ການສຶກສາ ຈຳນວນ ເລີ່ມຈາກ ໂຕເລກ, ເຊັ່ນ ຈຳນວນທຳມະຊາດ ແລະ ຈຳນວນຖ້ວນ, ການບວກລົບຄູນຫານ ມັນ ເຊິ່ງ ຖືກຈັດເປັນ ພຶດຊະຄະນິດ. ເມື່ອ ລະບົບນໍ້າເບີມີການພັດທະນາ ຈຳນວນເຕັມ ກໍ່ຖືກຖືວ່າ ແມ່ນ ກຸ່ມຍ່ອຍ ຂອງ ຈຳນວນປົກກະຕິ ເຊິ່ງ ກໍ່ຈະເປັນ ອົງປະກອບ ຂອງ ຈຳນວນຈິງ ອີກຕໍ່ໜຶ່ງ. ປະຈຸບັນ ຈຳນວນຈິງ ກໍ່ຖືວ່າ ແມ່ນ ສ່ວນໜຶ່ງ ຂອງ ຈຳນວນສົນ.

|  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
|  WIKINIUM\_MATH\_PH\_0  |  WIKINIUM\_MATH\_PH\_2  |  WIKINIUM\_MATH\_PH\_4  |  WIKINIUM\_MATH\_PH\_6  |  WIKINIUM\_MATH\_PH\_8  |
| ຈຳນວນທຳມະຊາດ | ຈຳນວນຖ້ວນ | ຈຳນວນປົກກະຕິ | ຈຳນວນຈິງ | ຈຳນວນສົນ |

### ໂຄງສ້າງ

ບັນດາ ອົງປະກອບ ຂອງ ຄະນິດສາດ ເຊັ່ນ ກຸ່ມ ຂອງ ຈຳນວນ ແລະ ສົມຜົນ ຈະມີຄຸນລັກສະນະ ທາງໂຄງສ້າງ. ຄຸນລັກສະນະ ທາງໂຄງສ້າງນີ້ ແມ່ນ ຖືກສຶກສາຢູ່ ກຸ່ມ, ໜ້າ ແລະ ພຶດຊະຄະນິດ ນາມມະທຳ ອື່ນໆ.

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
|  |  |  |  |
| ທິດສະດີຈຳນວນ | ພຶດຊະຄະນິດນາມມະທຳ | ທິດສະດີກຸ່ມ | ທິດສະດີລຳດັບ |

### ກາງຫາວ

ການສຶກສາ ກ່ຽວກັບກາງຫາວ ເລີ່ມຈາກ ໄຕມູມ. ໄຕມູມ ປະກອບດ້ວຍ ກາງຫາວ ແລະ ຈຳນວນ ເປັນຂະແໜງ ທີ່ ຫຼັກເກນປີຕາກໍທີ່ມີຊື່ສຽງສັງກັດຢູ່. ການສຶກສາກາງຫາວ ໃນໄລຍະຫຼັງ ຈະລວມເອົາ ໄຕມູມ ທີ່ມີຫຼາຍມິຕິກ່ວາ.

|  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
|  |  |  |  |  |
| ເລຂາຄະນິດ | ໄຕມູມ | ຜົນຕຳລາໄຕມູມ | ໂທໂປໂລຈີ | ເລຂາຄະນິດເຟຣກຕາລ |

### ການປ່ຽນແປງ

ການສຶກສາ ກ່ຽວກັບ ການປ່ຽນແປງ ແມ່ນ ຫົວຂໍ້ລວມໜຶ່ງ ໃນ ວິທະຍາສາດທຳມະຊາດ, ໃນນີ້​ ຜົນຕຳລາ ແມ່ນ ເຄື່ອງມື ສຳຄັນທີ່ສຸດອັນໜຶ່ງ ທີ່ ຖືກຄົ້ນຄິດຂຶ້ນມາ ເພື່ອ ສຶກສາຄວາມປ່ຽນແປງນີ້. ແນວຄວາມຄິດ ທີ່ ເປັນແກນຫຼັກ ໃນການອະທິບາຍ ການປ່ຽນແປງ ແມ່ນ Archived 2021-04-19 at the Wayback Machineສົມຜົນ.

|  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
|  |  | ຮູບ:Differential.png |  |  |
| ຜົນຕຳລາ | ຜົນຕຳລາເວັກເຕີ | ຕຳລາສ່ວນຕ່າງ | ລະບົບໄດນາມິກ | ທິດສະດີຄາວສ໌ |

## ອ້າງອີງ
# ຄາບອນໄດອອກໄຊ

**ຄາບອນໄດອອກໄຊ້** ເປັນສານປະກອບເຄມີທີ່ມີສູດເຄມີ**CO2**. ມັນປະກອບດ້ວຍໂມເລກຸນ ທີ່ແຕ່ລະຄົນມີຫນຶ່ງປະລະມານູຄາບອນ covalently double bonded ກັບສອງປະລະມານູອົກຊີເຈນ. ມັນພົບເຫັນຢູ່ໃນສະພາບອາຍແກັສຢູ່ໃນອຸນຫະພູມຫ້ອງ. ໃນຖານະເປັນແຫຼ່ງກາກບອນໃນວົງຈອນຄາບອນ, CO2 ບັນຍາກາດແມ່ນແຫຼ່ງກາກບອນຕົ້ນຕໍສໍາລັບຊີວິດຂອງໂລກ. ໃນອາກາດ, ຄາບອນໄດອອກໄຊ້ມີຄວາມໂປ່ງໃສຕໍ່ແສງທີ່ເບິ່ງເຫັນໄດ້ແຕ່ດູດຊຶມລັງສີອິນຟາເລດ, ເຮັດຫນ້າທີ່ເປັນອາຍແກັສເຮືອນແກ້ວ. ຄາບອນໄດອອກໄຊແມ່ນລະລາຍໃນນ້ໍາແລະພົບເຫັນຢູ່ໃນນ້ໍາໃຕ້ດິນ, ທະເລສາບ, ຝານ້ໍາກ້ອນ, ແລະນ້ໍາທະເລ. ເມື່ອຄາບອນໄດອອກໄຊ້ລະລາຍໃນນ້ໍາ, ມັນປະກອບເປັນ carbonate ແລະສ່ວນໃຫຍ່ແມ່ນ bicarbonate ເຊິ່ງເຮັດໃຫ້ ມະຫາສະໝຸດເປັນກົດ ຍ້ອນລະດັບ CO2 ຂອງບັນຍາກາດເພີ່ມຂຶ້ນ.

ສູດໂຄງສ້າງຂອງຄາບອນໄດອອກໄຊ
## ອ້າງອີງ
# ໝູ່ເກາະກຸກ

| ໝູ່ເກາະກຸກ Kūki 'Āirani (ມາວຣີ) Cook Islands (ອັງກິດ) |
| --- |
|
ທຸງຊາດ

ເຄື່ອງໝາຍຊາດ

 |
| **ຄຳຂວັນ:**ເຕ ເອຕົວ ເມົາ ອີ |
| **ເພງຊາດ:**ເຕ ເອຕົວ ເມົາ ອີ (ອັງກິດ: "God is Truth")  |
|  |
| ເມືອງຫຼວງ ແລະ ເມືອງໃຫຍ່ທີ່ສຸດ | ອະວາຣົວ ﻿ / ﻿ |
| ພາສາລັດຖະການ | ພາສາອັງກິດ ແລະ ພາສາມາວຣີ |
| ກຸ່ມຊົນເຜົ່າ (2016) | * 78.2% ຊາວມາວຣີເກາະກຸກ
* 7.62% ປະສົມຊາວມາວຣີ
* 14.18% ອື່ນໆ
 |
| ເດມະນິມ | ຊາວເກາະກຸກ ("Cook Islander") |
| ການປົກຄອງ | ລັດດ່ຽວ ລາຊະທິປະໄຕພາຍໃຕ້ລັດຖະທຳມະນູນ |
|  |
| • ພະມະຫາກະສັດ  | ສົມເດັດພະເຈົ້າຊາລສ໌ທີ 3 |
| • ຜູ້ແທນພະອົງ  | ທອມ ມາດສະເຕີສ |
| • ນາຍົກລັດຖະມົນຕີ  | ເຮນຣີ ປູນາ |
|  |
| ສະພານິຕິບັນຍັດ | ລັດຖະສະພາ |
| ລັດສຳພັນເສລີ ຂອງນູແວນເຊລັງ |
|  |
| • ປົກຄອງຕົນເອງ  | 4 ສິງຫາ 1965 |
| • ໄດ້ຮັບການຮັບຮອງໂດຍສະຫະປະຊາຊາດ  | 1992 |
|  |
| ພື້ນທີ່ |
| • ລວມ | **Lua error in Module:Convert at line 1822: attempt to index field 'en\_option\_value' (a nil value).** |
| ປະຊາກອນ |
| • ສຳມະໂນປະຊາກອນ 2016 | 17,459 ຄົນ (223) |
| • ຄວາມໜາແໜ້ນ | **Lua error in Module:Convert at line 1822: attempt to index field 'en\_option\_value' (a nil value).** (138) |
| GDP (ລາຄາຕະຫຼາດ) | 2018 (ປະມານ) |
| • ຕໍ່ຫົວ | $20,721.5 (ບໍ່ໄດ້ຈັດລຳດັບ
) |
| ສະກຸນເງິນ | ໂດລານູແວນເຊລັງ (NZD) |
| ເຂດເວລາ | UTC-10 (CKT) |
| ຂັບລົດດ້ານ | ຊ້າຍມື |
| ລະຫັດໂທລະສັບ | +682 |
| ລະຫັດອິນເຕີເນັດ | .ck |

**ໝູ່ເກາະກຸກ** (ອັງກິດ: Cook Islands, ມາວຣີໝູ່ເກາະກຸກ: *Kūki 'Āirani*) ເປັນປະເທດໝູ່ເກາະແບບມີສຳພັນເສລີກັບປະເທດນູແວນເຊລັງ ຕັ້ງຢູ່ໃນມະຫາສະໝຸດປາຊີຟິກພາກໃຕ້ ປະກອບໄປດ້ວຍເກາະນ້ອຍໃຫຍ່ຈຳນວນ 15 ເກາະ ມີພື້ນທີ່ທັງໝົດ 240 ຕາຕະລກິໂລາງແມັດ (93 ຕາຕະລາງໄມລ໌) ເຂດເສດຖະກິດຈຳເພາະຂອງໝູ່ເກາະກຸກ (EEZ) ກິນອານາເຂດເຖິງ **Lua error in Module:Convert at line 1822: attempt to index field 'en\_option\_value' (a nil value).** ຂອງມະຫາສະໝຸດ.

ນູແວນເຊລັງມີບົດບາດໃນການດູແລດ້ານການປ້ອງກັນປະເທດ ແລະ ດ້ານການຕ່າງປະເທດ ແຕ່ອຳນາດເຫຼົ່ານີ້ຈະຕ້ອງໄດ້ຮັບການຫາລືກັບລັດຖະບານໝູ່ເກາະກຸກກ່ອນ ໃນສະໄໝປັດຈຸບັນນັ້ນ ໝູ່ເກາະກຸກໄດ້ມີນະໂຍບາຍການຕ່າງປະເທດທີ່ມີຄວາມອິດສະຫຼະຫຼາຍຂຶ້ນ ປະຊາຊົນຊາວໝູ່ເກາະກຸກນັ້ນແມ່ນສັນຊາດນູແວນເຊລັງ ແລະ ສັນຊາດຊາວເກາະກຸກດ້ວຍ ເຊິ່ງສັນຊາດນີ້ບໍ່ໄດ້ໃຫ້ແກ່ຊາວນູແວນເຊລັງທຸກຄົນ ໝູ່ເກາະກຸກເປັນສະມາຊິກແຫ່ງປະຊາຄົມປາຊີຟິກຕັ້ງແຕ່ປີ 1980.

## ອ້າງອີງ

## ເບິ່ງຕື່ມ

* Gilson, Richard. *The Cook Islands 1820–1950.* Wellington, New Zealand: Victoria University Press. 1980. ISBN 0-7055-0735-1

## ແຫຼ່ງຂໍ້ມູນອື່ນ

* ວິກິມີເດຍຄອມມອນມີສື່ກ່ຽວກັບ ໝູ່ເກາະກຸກ
* ເວັບໄຊທາງການ  – ລັດຖະບານໝູ່ເກາະກຸກ
* Cook Islands News – ຂ່າວ ແລະ ໜັງສືພິມ
* Chief of State and Cabinet Members. CIA.
* Cook Islands Archived 2021-01-10 at the Wayback Machine. *The World Factbook*. Central Intelligence Agency.
* Cook Islands. ຈາກ *UCB Libraries GovPubs*.
* ໝູ່ເກາະກຸກ ທີ່ເວັບໄຊ Curlie
# ລະບົບປະຕິບັດການ

ລະບົບປະຕິບັດງານ (ອັງກິດ: Operating system ຫຼື OS) ແມ່ນ ຊອຟແວພື້ນຖານ ຂອງ ຄອມພິວເຕີ, ແມ່ນ ໂຕກາງ ທີ່ຄົນ ແລະ ຊອຟແວອື່ນໆ ອື່ນໆ ​ສາມາດໃຊ້ ເພື່ອຄວບຄຸມບັນຊາ ຫຼື ຕິດຕໍ່ພົວພັນກັບ ຮາດແວ.

ລະບົບປະຕິບັດການຈະຄວບຄຸມຂະບວນການຕ່າງໆທີ່ເກີດຂຶ້ນໃນເຄື່ອງ, ລວມທັງການຄິດໄລ່, ຄວາມຈໍາ, ຂໍ້ມູນ, ຄວາມປອດໄພ, ແລະການສື່ສານລະຫວ່າງຊອບແວແລະເຄື່ອງມື. ດັ່ງນັ້ນ, ມັນເປັນສ່ວນສໍາຄັນທີ່ສຸດຂອງລະບົບຄອມພິວເຕີໃນທຸກໆລະດັບ.

## ຄວາມສຳຄັນຂອງ OS

### ລະບົບປະຕິບັດການມີໜ້າທີ່ສໍາຄັນດັ່ງນີ້:

* **ຈັດການເຄື່ອງມືຮັບສັງຍານ (Hardware Management)** ລະບົບປະຕິບັດການຈະຊ່ວຍໃນການຄວບຄຸມຂະບວນການໃນ CPU, RAM, ການເກັບຮັກສາຂໍ້ມູນ (storage), ການປ່ອນເຂົ້າ-ອອກ (input/output), ແລະອຸປະກອນສໍາຄັນອື່ນໆ. ມັນເຮັດໜ້າທີ່ເຫມືອນຜູ້ຈັດການທີ່ເອົາເຄື່ອງມືມາໃຊ້ໃນທາງທີ່ມີປະສິດທິພາບ.
* **ການຄວບຄຸມໄຟລ໌ (File Management)** ລະບົບປະຕິບັດການຊ່ວຍໃນການຈັດການໄຟລ໌ ແລະໂຄງສ້າງໄດເຣັກໂຕຣີ, ທັງສ້າງ, ລຶບ, ຄົ້ນຫາ, ເກັບຮັກສາ, ແລະສື່ສານລະຫວ່າງໄຟລ໌. ມັນເຮັດໃຫ້ຄົນໃຊ້ສາມາດເຂົ້າເຖິງ ຂໍ້ມູນໄດ້ຢ່າງສະດວກ.
* **ຈັດການຄວາມຈໍາ (Memory Management)** ລະບົບປະຕິບັດການຈະຄວບຄຸມຄວາມຈໍາທັງໃນ RAM ແລະ Virtual Memory, ປ້ອງກັນການທັບຊ້ອນຂໍ້ມູນລະຫວ່າງໂປຣແກຣມ.
* **ສື່ສານລະຫວ່າງຊອບແວ (Software Communication)** ມັນໃຫ້ໂຄງສ້າງທີ່ຊ່ອຍໃຫ້ໂປຣແກຣມຫຼາຍໆໂປຣແກຣມສາມາດສື່ສານກັນໄດ້, ຊ່ອຍໃນການປະສານງານໃນຄອມພິວເຕີ.
* **ຄວາມປອດໄພ (Security Management)** ລະບົບປະຕິບັດການປ້ອງກັນຂໍ້ມູນ ໂດຍກັນຜູ້ໃຊ້ທີ່ບໍ່ມີສິດຂອງລະບົບຈາກການເຂົ້າເຖິງ.

## ໜ້າທີ່ຂອງOS

* ເອພີໄອ(API(Application Programming Interface))
* ຈັດການຂະບວນການ(Process management)
* ຈັດການຄວາມຈື່ຈໍາ(Memory management)
* ລະບົບແຟ້ມ(File system)
* ຈີຢູໄອ(GUI(Graphical user interfaces))

## OS ຫຼັກ

Ubuntu, ທີ່ໃຊ້ລະບົບຂອງລີນຸກ (Linux)Arch Linux (ແບບຄຳສັ່ງ)
### ປະເພດຂອງລະບົບປະຕິບັດການ

1. **ລະບົບປະຕິບັດການສໍາລັບຄອມພິວເຕີ (Desktop OS)** ຕົວຢ່າງ: Windows, macOS, Linux
2. **ລະບົບປະຕິບັດການສໍາລັບໂທລະສັບມືຖື (Mobile OS)** ຕົວຢ່າງ: Android, iOS
3. **ລະບົບປະຕິບັດການສໍາລັບລູກຂ່າຍ (Server OS)** ຕົວຢ່າງ: Windows Server, Ubuntu Server, Red Hat Enterprise Linux
4. **ລະບົບປະຕິບັດການສໍາລັບອຸປະກອນລະດັບຂະຫນາດນ້ອຍ (Embedded OS)** ຕົວຢ່າງ: FreeRTOS, TinyOS, RTEMS
# ກຸມພາ

**ກຸມພາ** (ອັງກິດ: February, ຝຣັ່ງ: Février) ແມ່ນເດືອນທີສອງ ໃນ 12​ ເດືອນ ຂອງ ໜຶ່ງປີ, ຫຼັງຈາກ ເດືອນມັງກອນ ແລະ ກ່ອນເດືອນມີນາ. ບາງເທື່ອກໍເອີ້ນແບບງ່າຍໆວ່າ ແມ່ນເດືອນສອງ.

## ອ້າງອີງ
# ສົງຄາມເຢັນ

**ສົງຄາມເຢັນ** ແມ່ນຊ່ວງເວລາແຫ່ງຄວາມເຄັ່ງຕຶງທາງພູມິລັດຖະສາດລະຫວ່າງສະຫະລັດອາເມຣິກາ ແລະ ສະຫະພາບໂຊວຽດພ້ອມດ້ວຍເຫຼົ່າພັນທະມິດຂອງພວກເຂົາ, ກຸ່ມປະເທດຕາເວັນຕົກ ແລະ ກຸ່ມປະເທດຕາເວັນອອກ, ເລີ່ມຕົ້ນໃນປີ1947 ຫຼັງສິ້ນສຸດສົງຄາມໂລກຄັ້ງທີສອງໄດ້ສອງປີ ແລະ ຈົບລົງເມື່ອການລົ້ມສະຫຼາຍຂອງສະຫະພາບໂຊວຽດໃນປີ1991.

ສາເຫດທີ່ໃຊ້ຄຳວ່າ *ສົງຄາມເຢັນ* ກໍເນື່ອງມາຈາກວ່າບໍ່ມີການຕໍ່ສູ້ກັນໂດຍກົງລະຫວ່າງທັງສອງອະພິມະຫາອຳນາດ, ແຕ່ທັງສອງຝ່າຍຕ່າງສະໜັບສະໜູນຝ່າຍທີ່ເປັນສັດຕູກັບຝ່າຍກົງຂ້າມໃນຄວາມຂັດແຍ່ງລະດັບພູມພາກທີ່ສຳຄັນຕ່າງໆ, ເຊິ່ງເອີ້ນວ່າ ສົງຄາມຕົວແທນ.

ສົງຄາມເຢັນມີພື້ນຖານມາຈາກການຕໍ່ສູ້ກັນທາງອຸດົມການ ແລະ ພູມິລັດຖະສາດ ເພື່ອຂະຫຍາຍອິດທິພົນໃນລະດັບໂລກຂອງສອງຝ່າຍອະພິມະຫາອຳນາດ, ເຊິ່ງສືບເນື່ອງມາຈາກການມີບົດບາດທີ່ສຳຄັນໃນການເປັນຜູ້ນຳພາຝ່າຍສຳພັນທະມິດສູ່ໄຊຊະນະປາບແພ້ນາຊີເຢຍລະມັນ ແລະ ຈັກກະວັດຍີ່ປຸ່ນໃນປີ1945. ນອກເໜືອຈາກການແຂ່ງກັນທາງດ້ານອາວຸດນິວເຄຼຍ ແລະ ການວາງທະຫານໃນຮູບແບບດັ້ງເດີມແລ້ວ, ຍັງມີການຍາດແຍ່ງຄວາມເໜືອກວ່າທີ່ສະແດງອອກທາງອ້ອມອີກດ້ວຍເຊັ່ນ: ສົງຄາມຈິດຕະວິທະຍາ, ໂຄສະນາຊວນເຊື່ອ, ການຈາລະກຳ, ການຄວໍ່າບາດແບບກວມລວມ, ການທູດກີລາ ແລະ ການແຂ່ງຂັນກັນທາງດ້ານເຕັກໂນໂລຊີເຊັ່ນ: ການແຂ່ງຂັນທາງອະວະກາດ. ສົງຄາມເຢັນເລີ່ມຕົ້ນຂຶ້ນໂດຍການປະກາດລັກທິທຣູແມນໃນປີ1947, ແລ້ວຄ່ອຍໆຜ່ອນລົງໂດຍການແຍກອອກຈາກກັນຂອງສະຫະພາບໂຊວຽດ ແລະ ສາທາລະນະລັດປະຊາຊົນຈີນໃນປີ1961, ແລະ ສິ້ນສຸດດ້ວຍການລົ້ມສະຫຼາຍຂອງສະຫະພາບໂຊວຽດໃນປີ1991.

ກຸ່ມປະເທດຕາເວັນຕົກນຳໂດຍສະຫະລັດອາເມຣິກາ, ລວມເຖິງປະເທດໃນໂລກທີໜຶ່ງຈຳນວນໜຶ່ງທີ່ເປັນທຶນນິຍົມປະຊາທິປະໄຕເສລີນິຍົມ ແຕ່ກໍມີການພົວພັນກັບປະເທດໃນປະເທດໂລກທີສາມທີ່ມັກເປັນຜະເດັດການ, ເຊິ່ງສ່ວນຫຼາຍເປັນອານານິຄົມເກົ່າຂອງເຫຼົ່າປະເທດໃນເອີຣົບ. ສ່ວນກຸ່ມປະເທດຕາເວັນອອກນຳໂດຍສະຫະພາບໂຊວຽດ ແລະ ພັກກອມມູນິດ, ເຊິ່ງມີອິດທິພົນໃນປະເທດໂລກທີສອງ ແລະ ມີການພົວພັນກັບລັດຜະເດັດການຕ່າງໆ. ສະຫະພາບໂຊວຽດມີລະບົບເສດຖະກິດແບບຄວບຄຸມບັງຄັບ ແລະ ຈັດຕັ້ງລະບອບກອມມູນິດທີ່ຄ້າຍຄືກັນນີ້ກັບບັນດາລັດບໍລິວານ. ການມີສ່ວນຮ່ວມຂອງສະຫະລັດໃນການປ່ຽນແປງລະບອບການປົກຄອງໃນຊ່ວງສົງຄາມເຢັນລວມມີການສະໜັບສະໜູນໃນການຕໍ່ສູ້ກັບຝ່າຍຕ້ານກອມມູນິດ ແລະ ຝ່າຍຂວາຈັດ ແລະ ການລຸກຮືທົ່ວທັງໂລກ, ໃນຂະນະທີ່ສະຫະພາບໂຊວຽດແມ່ນການຈັດຫາທຶນເງິນໃຫ້ກັບພັກຝ່າຍກອມມູນິດ, ເຮັດສົງຄາມປະກາດເອກະລາດ ຫຼື ສົງຄານກາງເມືອງ, ການປະຕິວັດ ແລະ ຈັດຕັ້ງລັດຜະເດັດການທົ່ວໂລກ. ໃນຂະນະດຽວກັນນັ້ນ, ເຫຼົ່າບັນດາປະເທດອານານິຄົມກໍໄດ້ຖືກປົດປ່ອຍ ແລະ ໄດ້ຮັບເອກະລາດໃນຊ່ວງປີ1945ຫາ1960, ຫຼາຍລັດໄດ້ກາຍເປັນສະໜາມຮົບໃນໂລກທີສາມຂອງສົງຄາມເຢັນ.

## ອ້າງອີງ
# ອາຣິໂຊນາ

| ລັດອາຣິໂຊນາ |
| --- |
| ລັດ |
|  ທຸງ ກາ |
| ຊື່: The Grand Canyon State; The Copper State; The Valentine State |
| ຄຳຂວັນ: *Ditat Deus* ('God enriches') |
| ເພງ: "The Arizona March Song" and "Arizona" |
| ແຜນທີ່ສະຫະລັດອາເມຣິກາເນັ້ນລັດອາຣິໂຊນາ |
| ປະເທດ | ສະຫະລັດອາເມຣິກາ |
| ສະຖານະກ່ອນເປັນລັດ | Arizona Territory |
| ເຂົ້າຮ່ວມສະຫະລັດອາເມຣິກາ | 14 ກຸມພາ 1912 (1912-02-14) (48th) |
| ເມືອງຫຼວງ (ແລະ ເມືອງໃຫຍ່ທີ່ສຸດ) | Phoenix |
| ມະຫານະຄອນໃຫຍ່ທີ່ສຸດ | Phoenix |
| ການປົກຄອງ |
|  • ຜູ້ວ່າການ | Katie Hobbs (D) |
|  • [[ຮອງຜູ້ວ່າການລັດອາຣິໂຊນາ|Secretary of State]] | Adrian Fontes (D) |
| ສະພານິຕິບັນຍັດ | Arizona State Legislature |
|  • ສະພາສູງ | Senate |
|  • ສະພາລຸ່ມ | House of Representatives |
| ຝ່າຍຕຸລາການ | Arizona Supreme Court |
| ສະມາຊິກວຸດທິສະພາ |  Mark Kelly (D) Ruben Gallego (D) |
| ສະມາຊິກສະພາຜູ້ແທນລາຊະດອນ | 6 Republicans 3 Democrats |
| ພື້ນທີ່ |
|  • ທັງໝົດ | 113,998 ຕລ.ໄມລ໌ (295,254 ຕລ.ກມ.) |
| ອັນດັບພື້ນທີ່ | 6th |
| ຂະໜາດ |
|  • ຄວາມຍາວ | 400 ໄມລ໌ (645 ກິໂລແມັດ) |
|  • ຄວາມກວ້າງ | 310 ໄມລ໌ (500 ກິໂລແມັດ) |
| ຄວາມສູງ | 4,100 ຟຸດ (1,250 ແມັດ) |
| ຄວາມສູງຈຸດສູງສຸດ (Humphreys Peak) | 12,637 ຟຸດ (3,852 ແມັດ) |
| ຄວາມສູງຈຸດຕ່ຳສຸດ (Colorado River at the Mexico border) | 72 ຟຸດ (22 ແມັດ) |
| ປະຊາກອນ (2025) |
|  • ທັງໝົດ | {{{2,000Pop}}} ຄົນ |
|  • ອັນດັບ | 14th |
|  • ອັນດັບຄວາມໜາແໜ້ນ | 32nd |
|  • ລາຍຮັບສະເລ່ຍຄົວເຮືອນ |  $77,300 (2023) |
|  • ອັນດັບລາຍໄດ້ | 20th |
| ເດມະນິມ | Arizonan |
| ພາສາ |
|  • ພາສາທາງການ | ພາສາອັງກິດ |
|  • ພາສາເວົ້າ | ມາຮອດປີ 2010
* ພາສາອັງກິດ 74.1%
* ສະເປນ 19.5%
* ນາວາໂຈ 1.9%
* ພາສາອື່ນ 4.5%
 |
| ເຂດເວລາ |
| Most of state | UTC−07:00 (Mountain) |
| Navajo Nation | UTC−07:00 (Mountain) |
|  • ລະດູຮ້ອນ  (ເວລາອອມແສງ) | UTC−06:00 (MDT) |
| ອັກສອນຫຍໍ້ໄປສະນີ | AZ |
| ລະຫັດ ISO 3166 | US-AZ |
| ອັກສອນຫຍໍ້ເດີມ | Ariz. |
| ລະຕິຕູດ | 31°20′ N to 37° N |
| ລອງຈິຕູດ | 109°03′ W to 114°49′ W |
| ເວັບໄຊ | az.gov |

**ອາຣິໂຊນາ** (ອັງກິດ: Arizona) ແມ່ນລັດທີ່ບໍ່ມີຊາຍແດນຕິດກັບທະເລໃນພາກຕາເວັນຕົກສຽງໃຕ້ຂອງສະຫະລັດອາເມລິກາ, ຮ່ວມແບ່ງເຂດ Four Corners ກັບລັດໂຄໂລຣາໂດ, ນິວເມັກຊິໂກ ແລະ ຢູທາ. ມັນຍັງມີຊາຍແດນຕິດກັບລັດເນວາດາ ທາງຕາເວັນຕົກສຽງເໜືອ ແລະ ລັດຄາລິຟໍເນຍ ທາງຕາເວັນຕົກ, ແລະ ມີຊາຍແດນຕິດກັບ ລັດໂຊໂນຣາ ແລະ ບາຮາ ຄາລິຟໍເນຍຂອງປະເທດເມັກຊິໂກທາງໃຕ້ ແລະ ທາງຕາເວັນຕົກສຽງໃຕ້. ນະຄອນຫຼວງ ແລະເມືອງໃຫຍ່ທີ່ສຸດຂອງມັນແມ່ນ Phoenix, ເຊິ່ງເປັນເມືອງຫຼວງຂອງລັດທີ່ມີປະຊາກອນຫຼາຍທີ່ສຸດ ແລະ ເປັນເມືອງທີ່ມີປະຊາກອນຫຼາຍທີ່ສຸດອັນດັບຫ້າໃນສະຫະລັດອາເມລິກາ. ລັດອາຣິໂຊນາ ແບ່ງອອກເປັນ 15 ເຂດ.

## ອ້າງອີງ

ຂໍ້ຜິດພາດ: `<ref>` tags exist for a group named "lower-alpha", but no corresponding `<references group="lower-alpha"/>` tag was found.
# ທາງລົດໄຟ

ທາງລົດໄຟ
**ທາງລົດໄຟ** (ອັງກິດ: track, ຝຣັ່ງ: voie ferrée) ແມ່ນເສັ້ນທາງການຄົມມະນາຄົມຂົນສົ່ງສິນຄ້າແລະຜູ້ໂດຍສານ ໂດຍມີລົດໄຟເປັນຍານພາຫະນະ. ລາງລົດໄຟນັ້ນປະກອບດ້ວຍລາງສອງລາງ ເຊິ່ງປົກກະຕິເຮັດມາຈາກເຫຼັກກ້າ ວາງເທິງວັດຖຸທີ່ຕັ້ງສາກກັບໂຕລາງ ໂດຍສ້າງຈາກໄມ້ຫຼືເບຕົງ. ວັດຖຸນີ້ແມ່ນໂຕກຳໜົດໄລຍະລະຫວ່າງຂອງລາງເອີ້ນວ່າ "ເກດ" (gauge).

## ເບິ່ງຕື່ມ

* ລົດໄຟ
* ສະຖານີລົດໄຟ

## ອ້າງອີງ

ບັນນານຸກົມ
* Morris, Ellwood (1841), "On Cast Iron Rails for Railways", *American Railroad Journal and Mechanic's Magazine*, 13 (7 new series): 270–277, 298–304

## ອ່ານຕື່ມ

* Pike, J., (2001), *Track, Sutton Publishing*, ISBN 0-7509-2692-9
* Firuziaan, M. and Estorff, O., (2002), *Simulation of the Dynamic Behavior of Bedding-Foundation-Soil in the Time Domain*, Springer Verlag.
* Robinson, A M (2009). *Fatigue in railway infrastructure*. Woodhead Publishing Limited. ISBN 978-1-85573-740-2.
* Lewis, R (2009). *Wheel/rail interface handbook*. Woodhead Publishing Limited. ISBN 978-1-84569-412-8.

## ແຫຼ່ງຂໍ້ມູນອື່ນ

* Table of North American tee rail (flat bottom) sections Archived 2011-07-07 at the Wayback Machine
* ThyssenKrupp handbook, Vignoles rail Archived 2011-07-19 at the Wayback Machine
* ThyssenKrupp handbook, Light Vignoles rail Archived 2011-07-19 at the Wayback Machine
* Track Details in photographs
* "Drawing of England Track Laying in Sections at 200 yards an hour" *Popular Mechanics*, December 1930