Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# ເລຂາຄະນິດ

**ເລຂາຄະນິດ** (ຄຳເຄົ້າ: ເລຂາຄນິຕ; ເກຣັກ *γεωμετρία*; geo = ໂລກ, metria = ວັດແທກ) ແມ່ນ ສາຂາໜຶ່ງ ຂອງ ຄະນິດສາດ ທີ່ ສຶກສາກ່ຽວກັບ ຂະໜາດ, ຮູບຮ່າງ, ທີ່ຕັ້ງທຽບຖານ ຂອງ ຮູບຮ່າງ ແລະ ຄຸນລັກສະນະ ຂອງ ກາງຫາວ. ເລຂາຄະນິດ ແມ່ນ ໜຶ່ງໃນ ວິທະຍາສາດ ທີ່ເກົ່າແກ່ທີ່ສຸດ. ເລຂາຄະນິດ ເລີ່ມຈາກ ຄວາມຮູ້ກ່ຽວກັບ ລວງຍາວ, ເນື້ອທີ່ແລະ ບໍລິມາດ ໃນ ສັດຕະວັດ ທີ່ 3 ກ່ອນ ຄຣິດຕະສັກກະຫຼາດ. ລະບົບການພິສູດ ໃນ ເລຂາຄະນິດ ຖືກລິເລີ່ມ ໂດຍ ຢູຄລິດ (Euclid), ທີ່ ໄດ້ກາຍເປັນມາດຕະຖານ ທີ່ ຖືກນຳໃຊ້ຕໍ່ເນື່ອງກັນ ເປັນ ຫຼາຍໆສັດຕະວັດ.

*ຜູ້ຍິງພວມສອນເລຂາຄະນິດ*. ສະແດງເຖິງ ການເລີ່ມຕົ້ນແປ ບົດນິພົນ ຂອງ ຢູຕລິດ ອັນເກົ່າແກ່, (c.1310)
# ຫຼັກການປີຕາກໍ

ໃນ ຄະນິດສາດ, **ຫຼັກການປີຕາກໍ** ແມ່ນຄວາມສໍາພັນພື້ນຖານໃນ ເລຂາຄະນິດ Euclidean ລະຫວ່າງສາມດ້ານຂອງ ສາມຫຼ່ຽມຂວາ. ມັນລະບຸວ່າພື້ນທີ່ຂອງສີ່ ຫຼ່ຽມ ທີ່ມີດ້ານຂ້າງເປັນ hypotenuse (ດ້ານກົງກັນຂ້າມກັບ ມຸມຂວາ) ແມ່ນເທົ່າກັບຜົນລວມຂອງພື້ນທີ່ຂອງສີ່ຫຼ່ຽມສອງດ້ານອື່ນໆ.

ທິດສະດີ ສາມາດຂຽນເປັນ ສົມຜົນ ກ່ຽວກັບຄວາມຍາວຂອງຂ້າງ *a*, *b* ແລະ hypotenuse *c*, ບາງຄັ້ງເອີ້ນວ່າ **ສົມຜົນ Pythagorean**:

 WIKINIUM\_MATH\_PH\_0
## ຫຼັກຖານສະແດງໂດຍໃຊ້ສີ່ຫລ່ຽມກໍ່ສ້າງ

 ຫຼັກຖານສະແດງການຈັດລຽງຂອງທິດສະດີ Pythagorean.
 (ພື້ນທີ່ຂອງພື້ນທີ່ສີຂາວຄົງທີ່ຕະຫຼອດການແປພາສາສາມຫລ່ຽມຄືນໃຫມ່. ໃນທຸກເວລາ, ພື້ນທີ່ແມ່ນສະເຫມີ c² . ແລະເຊັ່ນດຽວກັນ, ໃນທຸກເວລາ, ພື້ນທີ່ແມ່ນສະເຫມີ a²+b² .)
### ຫຼັກຖານສະແດງພຶດຊະຄະນິດ

ທິດສະດີບົດສາມາດພິສູດໄດ້ດ້ວຍພຶດຊະຄະນິດໂດຍໃຊ້ສີ່ຫຼ່ຽມຂອງສາມຫຼ່ຽມອັນດຽວກັນຈັດລຽງສົມມາຕຣິກຮອບສີ່ຫຼ່ຽມສີ່ຫຼ່ຽມຂ້າງ *c*, ດັ່ງທີ່ສະແດງຢູ່ໃນສ່ວນລຸ່ມຂອງແຜນວາດ. ອັນນີ້ເຮັດໃຫ້ເປັນສີ່ຫຼ່ຽມໃຫຍ່ກວ່າ, ມີດ້ານ *a* + *b* ແລະພື້ນທີ່ (*a* + *b*)2. ສີ່ຫຼ່ຽມສາມຫລ່ຽມແລະສີ່ຫລ່ຽມຂ້າງ *c* ຕ້ອງມີພື້ນທີ່ດຽວກັນກັບສີ່ຫລ່ຽມໃຫຍ່ກວ່າ,

 WIKINIUM\_MATH\_PH\_2
### ເອກະສານອ້າງອີງ

 ແຜນວາດຂອງສອງຫຼັກຖານສະແດງພຶດຊະຄະນິດ

## ອ້າງອີງ
# ທາງຊ້າງເຜືອກ

**ທາງຊ້າງເຜືອກ** ແມ່ນດາລາຈັກທີ່ມີລະບົບສຸລິຍະແລະດາວໂລກ ເມື່ອສິ່ງມີຊີວິດເທິງໂລກ ແນມເທິງທ້ອງຟ້ານະພາ ທາງຊ້າງເຜືອກຈະປາກົດເປັນແຖບມົວຄ້າຍຄືຝ້າເມກຂອງແສງແຈ້ງສີຂາວເສຕະ ເຊິ່ງເກີດຈາກດາວລຶກຈຳນວນຫຼວງຫຼາຍພາຍໃນດາລາຈັກທີ່ມີຮູບຮ່າງເປັນແຜ່ນຈານ ສ່ວນທີ່ແຈ້ງທີ່ສຸດຂອງທາງຊ້າງເຜືອກຢູ່ໃນກຸ່ມດາວຄົນຍິງທະນູ ເຊິ່ງແມ່ນທິດທາງໄປສູ່ໃຈກາງດາລາຈັກ.

## ອ້າງອີງ
# ອຸດສາຫະກຳ

ໂຄງປະກອບ GDP ຕາມຂະແໜງການ ແລະ ແຮງງານ ຕາມ ວິຊາຊີບ. ສີ ຂຽວ, ແດງ, ຟ້າ ສະແດງເຖິງ ອັດຕາສ່ວນ ຂອງ ຂະແໜງການ ກະສິກຳ, ອຸດສາຫະກຳ ແລະ ບໍລິການ ຕາມລຳດັບ.
**ອຸດສາຫະກຳ** (ຄຳເຄົ້າ: ອຸຕສາຫກັມ) ແມ່ນ ຂະແໜງການເສດຖະກິດ ທີ່ກ່ຽວຂ້ອງ ກັບການຜະລິດ ສິນຄ້າ. ອຸດສາຫະກຳ ໃນຮູບແບບປະຈຸບັນ ເລີ່ມພັດທະນາແຕ່ ຊຸມປີ 1800 ທີ່ອີງໃສ່ ການພັດທະນາທາງດ້ານ ເຕັກນິກວິທະຍາສາດ ເຊິ່ງພັດທະນາມາຢ່າງຕໍ່ເນື່ອງຈົນເຖິງທຸກມື້ນີ້. ຫຼາຍໆປະເທດທີ່ພັດທະນາແລ້ວ ໃນໂລກ (ເຊັ່ນ ອາເມລິກາ, ຍີ່ປຸ່ນ) ຈະມີເສດຖະກິດ ທີ່ ອີງໃສ່ ຂະແໜງອຸດສາຫະກໍາ ໃນລະດັບສູງ.

**ອຸດສາຫະກຳປຸງແຕ່ງ** ແມ່ນ ກິດຈະກຳການຜະລິດດ້ວຍການນຳໃຊ້ເຄື່ອງຈັກ ແລະແຮງງານຄົນຢູ່ໃນໂຮງງານໂດຍຜ່ານຂະບວນການຜະລິດແປຮູບວັດຖຸດິບ ຫລືວັດຖຸເຄີ່ງສຳເລັດຮູບຈາກສະພາບເດີມໄປສູ່ຜະລິດຕະພັນໃໝ່ເປັນສິນຄ້າ.

==ອ້າງອີງດູຫນັໂປ້ຈີນໄດ້ບ໋
==
# ພາສາແອັດສະປາຍ

**ພາສາແອັດສະປາຍ** (ແອັດສະປາຍ: español) ແມ່ນພາສາໂຣມັງພາສາໜຶ່ງ ອັນມີຕົ້ນກຳເນີດແຕ່ປະເທດແອັດສະປາຍ. ມີຜູ້ເວົ້າປະມານ 387 ລ້ານຄົນເປັນພາສາແມ່ ອັນເຮັດໃຫ້ເປັນພາສາທີ່ເວົ້າຫຼາຍທີ່ສຸດອັນດັບທີ 2 ຂອງໂລກ ຕາມຫຼັງພາສາຈີນກາງ. ປະເທດເມັກຊິກມີຜູ້ເວົ້າພາສາແອັດສະປາຍຫຼາຍທີ່ສຸດ. ພາສາແອັດສະປາຍແມ່ນໜຶ່ງໃນພາສາທາງກາງທັງ 6 ຂອງສະຫະປະຊາຊາດ ແລະ ມີການໃຊ້ເປັນພາສາທາງການໃນສະຫະພາບເອີຣົບ ແລະ ໃນຕະຫຼາດກາງຕອນໃຕ້.

ພາສາແອັດສະປາຍແມ່ນພາສາໜຶ່ງເຊິ່ງຈັດຢູ່ໃນກຸ່ມພາສາອີເບໂລ-ໂຣມັງ ເຊິ່ງມີການວິວັດທະນາການມາຈາກພາສາຖິ່ນຕ່າງໆ ຂອງພາສາລາແຕງສາມັນໃນແຄວ້ນອີເບລີ ຫຼັງການຫຼົ້ມສະຫຼາຍຂອງອານາຈັກໂຣມັງຕາເວັນຕົກໃນສະຕະວັດທີ 5. ພາສາແອັດສະປາຍມີການບັນທຶກຂຽນເທື່ອທຳອິດໃນແຄວ້ນອີເບລີເໜືອກາງໃນສະຕະວັດທີ 9 ແລະມີການຂະຫຍາຍໂຕທີລະໜ້ອຍໄປພ້ອມກັບການຂະຫຍາຍໂຕຂອງອານາຈັກກາສະຕີ ຈົນໄປຮອດພາກກາງ ແລະ ພາກໃຕ້ຂອງແຄວ້ນອີເບລີ. ທຳອິດຄຳສັບພາສາແອັດສະປາຍໄດ້ຮັບອິດທິພົນຈາກພາສາບາດ ແລະ ພາສາອີເບໂລ-ໂຣມັງອື່ນໆ ແລະພາຍຫຼັງພາສາແອັດສະປາຍໄດ້ຮັບຄຳສັບຈາກພາສາອາຣັບ ລະຫວ່າງທີ່ຊາວມຸດສະລິມຄອງຄາບສະໝຸດອີເບລີ. ພາສາແອັດສະປາຍຍັງໄດ້ຮັບຄຳສັບເຊິ່ງບໍ່ໄດ້ມາຈາກກຸ່ມພາສາອີເບລີອີກນຳ ເຊັ່ນພາສາອົກຊີຕັງ, ພາສາຝຣັ່ງ, ພາສາອິຕາລີ, ພາສາຊາກ ແລະ ເລີ່ມມີຄຳຈາກພາສາອັງກິດໃນຍຸກປັດຈຸບັນອີກນຳ. ພາສາແອັດສະປາຍໄດ້ມີການໃຊ້ແຜ່ໄປຮອດຫົວເມືອງຂອງອານາຈັກແອັດສະປາຍໃນສະຕະວັດທີ 16 ທີ່ເປັນທີ່ຮູ້ຈັກກັນດີແມ່ນໃນພື້ນທີ່ໃນທະວີບອາເມຣິກາ ແລະ ບ່ອນອື່ນໆ ໃນທະວີບອາຟຣິກາ, ທະວີບໂອເຊອານີ ແລະ ຟີລິບປິນ.
# ເກາະຟໍໂມຊາຂອງໂຮນລັງ

| ເກາະຟໍໂມຊາຂອງໂຮນລັງ *Gouvernement Formosa*  (Dutch) 荷屬福爾摩沙  (Chinese) |
| --- |
| 1624–1668 |
|
ທຸງຂອງ ບໍລິສັດອິນເດຍຕາເວັນອອກຂອງໂຮນລັງ

ສັນຍາລັກຂອງ ບໍລິສັດອິນເດຍຕາເວັນອອກຂອງໂຮນລັງ

 |
| ສະ​ຖານ​ທີ່​ຂອງ ເກາະຟໍໂມຊາຂອງໂຮນລັງ, ທັບຊ້ອນແຜນທີ່ຂອງເກາະໃນຍຸກປະຈຸບັນ.  ເກາະຟໍໂມຊາຂອງໂຮນລັງ
  ການຄອບຄອງແອສປາໂຍນ
  ອານາຈັກ Middag |
| ສະຖານະ | ອານານິຄົມ |
| ເມືອງຫຼວງ | Zeelandia (now Anping, Tainan) |
| ພາສາລັດຖະການ | ໂຮນລັງ |
| ພາສາທົ່ວໄປ | East Formosan languagesແມ່ແບບ:\*Hokkien |
| ສາສະໜາ  | ການປະຕິຮູບຂອງໂຮນລັງ, ພື້ນເມືອງ animistic religion, ສາສະໜາພື້ນເມືອງຂອງຈີນ |
| ການປົກຄອງ | ຜູ້ປົກຄອງ |
| Governor |   |
|  |
| • 1624–1625  | Martinus Sonck |
| • 1656–1662  | Frederick Coyett |
|  |
| ຍຸກປະຫວັດສາດ | Age of Discovery |
|  |
| • ກໍ່ຕັ້ງ  | 1624 |
| • Siege of Fort Zeelandia  | 1661–1662 |
| • ການປະຖິ້ມ Keelung  | 1668 |
|  |
| ສະກຸນເງິນ | ກິລເດີໂຮນລັງ |
|

|  |  |
| --- | --- |
| **ກ່ອນໜ້າ** | **ຖັດໄປ** |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  | ກ່ອນ​ປະ​ຫວັດ​ສາດ​ຂອງ​ໄຕ້​ຫວັນ​ |
|  | ອານາຈັກ Middag |
|  | ເກາະຟໍໂມຊາຂອງແອັດສະປາຍ |

 |

|  |  |
| --- | --- |
| ອານາຈັກ ຕຸ່ງນິງ |  |

 |

 |
| ປັດຈຸບັນເປັນສ່ວນໜຶ່ງຂອງ | ສາທາລະນະລັດຈີນ (ໄຕ້ຫວັນ) |

ເກາະໄຕ້ຫວັນ, ເຊິ່ງເອີ້ນກັນວ່າ *ຟໍໂມຊາ*, ບາງສ່ວນແມ່ນຢູ່ພາຍໃຕ້ ການປົກຄອງຂອງສາທາ ລະນະລັດໂຮນລັງ ຈາກ 1624 ຫາ 1662 ແລະຈາກ 1664 ຫາ 1668. ໃນ​ສະ​ພາບ​ການ​ຂອງ ​ຍຸກ​ຂອງ​ການ​ຄົ້ນ​ພົບ ​, ບໍ​ລິ​ສັດ​ອິນ​ເດຍ​ຕາ​ເວັນ​ອອກ​ຂອງ​ໂຮນ​ລັງ ​ໄດ້​ສ້າງ​ຕັ້ງ​ຂຶ້ນ​ຂອງ​ຕົນ ຟໍໂມຊາ ເພື່ອ​ການ​ຄ້າ​ກັບ​

ລາຊະວົງມິງ ໃນ​ປະ​ເທດ​ບ້ານ​ໃກ້​ເຮືອນ​ຄຽງ​ຂອງ​ຈີນ​ແລະ Tokugawa shogunate ໃນ​ຍີ່​ປຸ່ນ​, ແລະ​ຕ້ານ​ການ​ເຄື່ອນ​ໄຫວ​ການ​ຄ້າ ​ປອກ​ຕຸຍ​ການ ​ແລະ ​ແອ​ສ​ປາ​ໂຍນ ​ແລະ​ອາ​ນາ​ນິ​ຄົມ​ໃນ ​ອາ​ຊີ​ຕາ​ເວັນ​ອອກ.
# ກອງທືນການເງີນລະຫວ່າງປະເທດ

```
**ກອງທືນການເງີນລະຫວ່າງປະເທດ**
```

ເປັນອົງການສາກົນເຊິ່ງເລີ້ມທຳງານແຕ່ປີ1944 ທີ່ກອງປະຊຸມBretton Woodsແລະສ້າງຕັ້ງເປັນທາງການໃນປີ1949
ເຊິ່ງໃນເວລານັ້ນມີສຳມະຊິກ29 ປະເທດ.
# ສະຖານີລົດໄຟ

ສະຖານີລົດໄຟນຶ່ງໃນປະເທດເກົາຫຼີໃຕ້.
**ສະຖານີລົດໄຟ** (ຄຳເຄົ້າ: ສຖານີຣົຖໄຟ, ອັງກິດ: train station, ຝຣັ່ງ: garre ferroviaire) ແມ່ນອາຄານຫຼືກຸ່ມອາຄານ ທີ່ໃຊ້ເປັນຈຸດຈອດ ແວພັກ ປ່ຽນຂະບວນ ສຳລັບການແລ່ນລົດໄຟ. ມີການຮັບສົ່ງຜູ້ໂດຍສານເປັນພາລະກິດຫຼັກ ແລະຮັບສົ່ງສິນຄ້າແດ່ເປັນຄັ້ງຄາວ.

### ອ້າງອີງ
# ຄວາມສວຍງາມ

**ຄວາມສວຍງາມ** ຫຼື **ຄວາມຈົບງາມ** (ອັງກິດ: beauty, ຝຣັ່ງ: beau) ແມ່ນສະຖານະພາບຂອງສິ່ງໃດສິ່ງນຶ່ງທີ່ກໍ່ໃຫ້ເກີດຄວາມມ່ວນຊື່ນ ແລະຄວາມຊື່ນຊົມຜ່ານການເຂົ້າໃຈແລະຮັບຮູ້ເຖິງຄວາມສົມດຸນ ສັດສ່ວນ ແລະ ແຮງດຶງດູດ ຂອງສິ່ງ ໆ ນັ້ນ ເຊິ່ງອາດຈະເປັນບຸກຄົນ ສັດ ສິ່ງຂອງ ເຫດການ ສະຖານທີ່ ດົນຕີ ສິລະປະ ຫຼື ຄວາມຄຶດ. ສິ່ງກົງກັນຂ້າມກັບຄວາມສວຍງາມແມ່ນຄວາມຂີ້ຮ້າຍ ເຊິ່ງມີຜົນກະທົບຢ່າງກົງກັນຂ້າມຕໍ່ຜູ້ທີ່ຮັບຮູ້.
# ທຶນ

ທຶນ ມີ 3 ຄວາມໝາຍໃຫຍ່:
(1) ທຶນ ໃນ ເສດຖະສາດ.
(2) ທຶນ ໃນ ການດຳເນີນທຸລະກິດ.
(3) ທຶນ ໃນ ການບັນຊີ.

---

## ເສດຖະສາດຍຸກໃໝ່

ທຶນ ແມ່ນ ສິ່ງທີ່ໃຊ້ໃນການຜະລິດ.

* ທຶນການເງິນ：ເງິນ, ຫຼັກຊັບ ແລະອື່ນໆ
* ທຶນວັດຖຸ：ດິນ, ອາຄານ, ເຄື່ອງຈັກ ແລະອື່ນໆ
* ທຶນຄົນ: ລະດັບການສຶກສາ, ສຸຂະພາບ ແລະອື່ນໆ

## ເສດຖະກິດມາກ

ນິຍາມ ທຶນ ວ່າ ແມ່ນ ຫົວໜ່ວຍຄຸນຄ່າທີ່ສາມາດເພີ່ມຕົນເອງໃຫ້ຫຼາຍຂຶ້ນໄດ້ ແລະ ແບ່ງອອກເປັນ

* ທຶນອຸດສາຫະກຳ ທີ່ໃຊ້ໃນການຜະລິດຕົວຈິງ
* ທຶນການຄ້າ ທີ່ ໃຊ້ໃນການສ້າງດອກເບ້ຍ

## ທຶນ ໃນ ການບັນຊີ

ໃນ ການບັນຊີ ທຶນ ແມ່ນ ທຶນສຸທິ, ທຶນຕົນເອງ ຫຼື ທຶນຜູ້ຖືຫຸ້ນ ໃນ ຄວາມໝາຍແຄບ ແລະ ຈະເທົ່າກັບ ສ່ວນຕ່າງ ລະຫວ່າງ ຊັບສິນ ແລະ ໜີ້ສິນ. ໃນຄວາມໝາຍກວ້າງ ແມ່ນ ທຶນທັງໝົດ ແລະ ຈະລວມເອົາທັງ ໜີ້ສິນນຳ.

## ບົດຄວາມກ່ຽວຂ້ອງ

* ເສດຖະກິດ　ການຜະລິດ
* ເສດຖະສາດ　ເສດຖະສາດມາກ
* ທຶນນິຍົມ　ການໝູນວຽນທຶນ
* ທຶນຈົດທະບຽນ
* ລະບົບບັນຊີຄູ່
* ຕົ້ນທຶນ
# ດູໄບ

| ດູໄບ دبي |
| --- |
| Metropolis |
| ທ້ອງຟ້າດູໄບDubai Creekເບີຈ ຄາລິຟາ ແລະໃຈກາງເມືອງDubai MarinaPalm Jumeirah and The World IslandsSheikh Zayed Road |
|  ກາ Wordmark |
| ຊື່: DXB, The Pearl of the Persian Gulf, The Venice of the Persian Gulf, The City of the World, The City of Gold |
| **Lua error in Module:Location\_map at line 526: Unable to find the specified location map definition: "Module:Location map/data/UAE" does not exist.** |
| ພິກັດ: ﻿ / ﻿ |
| Country |  United Arab Emirates |
| Emirate | ແມ່ແບບ:Country data Dubai |
| First settled | 1822 |
| ຜູ້ກໍ່ຕັ້ງ | Obeid bin Said & Maktoum bin Butti Al Maktoum |
| ການປົກຄອງ |
|  • ປະເພດ | ສົມບູລະນາຍາສິດທິລາດ |
|  • ໜ່ວຍງານ | Dubai Executive Council |
|  • ຜູ້ອໍານວຍການໃຫຍ່ຂອງເທດສະບານດູໄບ | Abdulla Al Basti |
|  • ຜູ້ປົກຄອງດູໄບ | Mohammed bin Rashid Al Maktoum |
| ພື້ນທີ່
 |
|  • ລວມຂອບ​ເຂດ​ | 4,114 ຕລ.ກມ. (Bad rounding here1,600 ຕລ.ໄມລ໌) |
| ປະຊາກອນ (2024) |
|  • Metropolis | 3,790,000 ຄົນ |
|  • ລວມເຂດ | 6,176,155 (DSA) ຄົນ |
| ເດມະນິມ | Dubaian |
| GDP |
|  • Metropolis | 134.6 ຕື້ໂດລາສະຫະລັດ (2023) |
|  • Metro | 202.8 ຕື້ໂດລາສະຫະລັດ (2023) |
| ເຂດເວລາ | UTC+04:00 (ເວລາມາດຕະຖານ UAE) |
| ເວັບໄຊ | tec.gov.ae/en/web/tec/home |

**ດູໄບ** (ອາຣັບ: دبي) ເປັນເມືອງທີ່ມີປະຊາກອນຫຼາຍທີ່ສຸດໃນສະຫະລັດອາຣັບເອມີເຣດ ແລະນະຄອນຫຼວງຂອງເອມິເຣດດູໄບ. ນັບ​ມາ​ຮອດ​ປີ 2024, ​ເມືອງ​ດັ່ງກ່າວ​ມີ​ປະຊາກອນ​ປະມານ 3,79 ລ້ານ​ຄົນ

## ອ້າງອີງ
# ຈຽງເຈີມິນ

| ຈຽງເຈີມິນ |
| --- |
|  |
| ເກີດ | 17 ສຫ 1926
Kiangtu, Kiangsu, Republic of China (ປັດຈຸບັນ Jiangdu
District, Yangzhou, Jiangsu, China) |
| ເສຍຊີວິດ | 30 ພຈ 2022 (ອາຍຸ 96)
Jing'an District, Shanghai, China |
| ສັນຊາດ | ຈີນ |
| ເປັນທີ່ຮູ້ຈັກຈາກ | ປະທານປະເທດ ສປ ຈີນຄົນທີຫ້າ 27 ມີນາ 1993 – 15 ມີນາ 2003 |
| ຄູ່ສົມລົດ | Wang Yeping ​(ຕງ. 1949) |
| ບິດາມາຣດາ | Jiang Shijun [zh] (ບິດາ) |

​**ຈຽງ​ເຈີ​ມິນ** (17 ສິງຫາ 1926 – 30 ພະຈິກ 2022) ເປັນ​ນັກ​ການ​ເມືອງ​ຈີນເຄີຍ​ດຳລົງ​ຕຳ​ແໜ່​ງ​ເປັນ ​ເລຂາທິການ ​ໃຫຍ່ ​ພັກ​ກອມ​ມູນິດ ​ຈີນ​ແຕ່​ປີ 1989 – 2002, ເຄີຍ​ເປັນ ​ປະທານ ​ຄະນະ​ກຳມະການ​ການ​ທະຫານ​ສູນ​ກາງ ​ແຕ່​ປີ 1989 – 2004. ​ແລະ ໄດ້​ເປັນ ​ປະທານປະເທດຈີນ ​ແຕ່​ປີ 1993 ຫາ​ປີ 2003. ທ່ານ​ຈຽງ​ເປັນ ​ຜູ້ນຳ​ທີ່​ສຳຄັນ ​ຂອງ ​ຈີນ ​ແຕ່​ປີ 1989 ຫາ​ປີ 2002. ເພີ່ນ​ເປັນ ​ຜູ້​ນຳ​ຫຼັກ ​ຂອງ​ການ​ນຳ​ຈີນ ​ລຸ້ນ​ທີ 3, ເຊິ່ງ​ແມ່ນ​ໜຶ່ງ​ໃນ​ຈຳ​ນວນ​ຜູ້​ນຳ​ຫຼັກ​ພຽງ 4 ທ່ານ​ພ້ອມ​ດ້ວຍ ​ທ່ານ​ເໝົາ​ເຈີ້​ຕົງ, ເຕິງສຽວ​ປິງ ແລະ ສີ​ຈິ້ນ​ຜິງ.

## ອ້າງອິງ
# ລັດຖະທຳມະນູນ

**ລັດຖະທຳມະນູນ** (ຄຳເຄົ້າ: ຣັຖທັມມະນູນ) ແມ່ນກົດຫມາຍພື້ນຖານຂອງລັດ, ເຊິ່ງສະແດງເຖິງເຈດຈຳນົງຂອງຊົນຊັ້ນປົກຄອງ, ກຳນົດລະບອບການເມືອງ, ລະບອບເສດຖະກິດ-ສັງຄົມ, ສິດ ແລະ ພັນທະພື້ນຖານຂອງພົນລະເມືອງ, ຫຼັກການ ຫຼື ລະບົບສາຍໄຍການຈັດຕັ້ງຕ່າງໆ ແລະ ຫຼັກການເຄື່ອນໄຫວຂອງກົງຈັກລັດ. ລັດຖະທຳມະນູນຈະມີລັກສະນະເປັນກົດຫມາຍພື້ນຖານຂອງລັດ, ໂດຍມີການກຳນົດລະບົບຄວາມສຳພັນພາຍໃນສັງຄົມຢ່າງກວມລວມທີ່ສຸດ, ກົດຫມາຍຕ່າງໆທີ່ລັດຈະຮອງຮັບເອົາ
ຫຼື ປະກາດໃຊ້ ແມ່ນຈະຕ້ອງມີຄວາມຖືກຕ້ອງສອດຄ່ອງຕາມລັດຖະທຳມະນູນ ເຊິ່ງຈະບໍ່ສາມາດຂັດຕໍ່ລັດຖະທຳມະນູນເປັນອັນຂາດ.

## ອ້າງອີງ
# ອ່າວເປີເຊຍ

| ອ່າວເປີເຊຍ |
| --- |
| ອ່າວເປີເຊຍຈາກອາວະກາດ |
| ທີ່ຕັ້ງ | ອາຊີຕາເວັນຕົກ |
| ພິກັດ | ﻿ / ﻿ |
| ຊະນິດ | ອ່າວ |
| ແຫຼ່ງນ້ຳໄຫຼເຂົ້າຫຼັກ | ອ່າວໂອມານ, Shatt-al-Arab |
| ປະເທດໃນອ່າງນ້ຳ | ອີຣ່ານ, ອີຣັກ, ຄູເວດ, ຊາອຸດີອາຣາເບຍ, ກາຕາ, ບາເຣນ, ສະຫະລັດອາຣັບເອມີເຣດ ແລະໂອມານ (exclave of Musandam) |
|  |
| ຊ່ວງຍາວທີ່ສຸດ | 989 km |
| ພື້ນທີ່ພື້ນນ້ຳ | 251000 km2 |
| ຄວາມເລິກໂດຍສະເລ່ຍ | 50 m |
| ຄວາມເລິກສູງສຸດ | 90 m |
| ປະລິມານນ້ຳ | 8780 km3 |

**ອ່າວເປີເຊຍ**, ທີ່ຮູ້ຈັກກັນໃນນາມ, ແມ່ນທະເລເມດິເຕີເຣນຽນໃນອາຊີຕາເວັນຕົກ. ຮ່າງກາຍຂອງນ້ໍາແມ່ນສ່ວນຂະຫຍາຍຂອງທະເລອາຣັບ ແລະມະຫາສະຫມຸດອິນເດຍທີ່ໃຫຍ່ກວ່າຕັ້ງຢູ່ລະຫວ່າງອີຣ່ານ ແລະແຫຼມອາຣັບ.

## ອ້າງອີງ
# ການລະເຫີຍ

Aerosol ຂອງຢອດນ້ໍາກ້ອງຈຸລະທັດທີ່ໂຈະຢູ່ໃນອາກາດຂ້າງເທິງຈອກຊາຮ້ອນຫຼັງຈາກ vapor ຂອງນ້ໍາໄດ້ເຢັນພຽງພໍແລະ condensed. ອາຍນ້ຳເປັນອາຍແກັສທີ່ເບິ່ງບໍ່ເຫັນ, ແຕ່ເມກຂອງລະອອງຂົ້ນຈະສະທ້ອນ ແລະກະແຈກກະຈາຍຂອງແສງແດດ ແລະດັ່ງນັ້ນຈຶ່ງເຫັນໄດ້.
 ຝົນລະເຫີຍຫຼັງຈາກຕົກລົງຢູ່ທາງຍ່າງຮ້ອນ
**ການລະເຫີຍ** ແມ່ນປະເພດຂອງ vaporization ທີ່ເກີດຂື້ນຢູ່ ດ້ານ ຂອງ ແຫຼວ ຍ້ອນວ່າມັນປ່ຽນໄປສູ່ໄລຍະອາຍແກັສ. ຄວາມເຂັ້ມຂຸ້ນ ສູງຂອງສານລະເຫີຍໃນອາຍແກັສທີ່ຢູ່ອ້ອມຂ້າງເຮັດໃຫ້ການລະເຫີຍຊ້າລົງຢ່າງຫຼວງຫຼາຍເຊັ່ນ: ເມື່ອ ຄວາມຊຸ່ມຊື່ນ ມີຜົນກະທົບຕໍ່ອັດຕາການລະເຫີຍຂອງນ້ໍາ. ໃນເວລາທີ່ໂມເລກຸນຂອງແຫຼວ collide, ເຂົາເຈົ້າໂອນພະລັງງານໃຫ້ກັນແລະກັນໂດຍອີງໃສ່ວິທີການທີ່ເຂົາເຈົ້າ collide. ເມື່ອໂມເລກຸນທີ່ຢູ່ໃກ້ຫນ້າດິນດູດເອົາພະລັງງານພຽງພໍເພື່ອເອົາຊະນະ ຄວາມກົດດັນຂອງອາຍ, ມັນຈະຫນີແລະເຂົ້າໄປໃນອາກາດອ້ອມຂ້າງເປັນອາຍແກັສ. ໃນເວລາທີ່ການລະເຫີຍເກີດຂຶ້ນ, ພະລັງງານທີ່ອອກຈາກຂອງແຫຼວ vaporized ຈະຫຼຸດລົງອຸນຫະພູມຂອງແຫຼວ, ເຮັດໃຫ້ເກີດຄວາມເຢັນ evaporative.

## ເອກະສານອ້າງອີງ
# ຄວາມເປັນມາຂອງໂລກ

**ຄວາມເປັນມາຂອງໂລກ** ຫຼື **ປະຫວັດສາດດາວໂລກ** ເລີ່ມຕົ້ນທີ່ຍຸກຫີນເກົ່າ ປະຫວັດສາດໂລກບໍ່ລວມປະຫວັດສາດທຳມະຊາດເຊິ່ງບໍ່ແມ່ນມະນຸດຫຼືປະຫວັດສາດທໍລະນີວິທະຍາ ຍົກເວ້ນຕາບເທົ່າທີ່ໂລກທຳມະຊາດນັ້ນມີຜົນກະທົບຕໍ່ຊີວິດຂອງມະນຸດຢ່າງຫຼາຍຫຼວງ. ຄວາມເປັນມາຂອງໂລກປະກອບດ້ວຍການຮຽນຮູ້ທາງບູຮານະຄະດີແລະທາງຫຼັກຖານລາຍລັກອັກສອນຕັ້ງແຕ່ສະໄໝບູຮານ. ປະຫວັດສາດບູຮານທີ່ມີບັນທຶກນັ້ນ ເລີ່ມຕົ້ນຈາກການປະດິດການຂີດຂຽນ ແຕ່ວ່າ ຮາກເຫງົ້າແຫ່ງອາລະຍະທຳນັ້ນ ມີມາແຕ່ກ່ອນການປະດິດການຂີດຂຽນ. ສະໄໝກ່ອນປະຫວັດສາດເລີ່ມຕົ້ນໃນຍຸກຫີນເກົ່າ ຕໍ່ດ້ວຍຍຸກຫີນໃໝ່ແລະການປະຕິວັດທາງການກະເສດ (ຫວ່າງ 8000 ຫາ 5000 ປີກ່ອນຄະຣິດຕະການ) ໃນວົງດວງເດືອນສ້ຽວເຕັມປ່ຽມ (Fertile Crescent) ການປະຕິວັດທາງການກະເສດແມ່ນເຄື່ອງໝາຍການປ່ຽນແປງໃນການບັນທຶກຄວາມເປັນມາຂອງຜູ້ຄົນ ໂດຍມະນຸດຈະເລີ່ມຕົ້ນເຮັດການກະເສດ ໄດ້ແກ່ ກະສິກຳແລະການລ້ຽງສັດຢ່າງເປັນລະບົບ. ເມື່ອການກະເສດກ້າວໜ້າຂຶ້ນ ມະນຸດສ່ວນຫຼາຍປ່ຽນຈາກວິຖີຊີວິດເຮ່ຮ່ອນມາຕັ້ງຖິ່ນຖານເປັນຊາວໄຮ່ຊາວນາໃນບ່ອນພັກອາໄສຢ່າງຖາວອນ. ການເຮ່ຮ່ອນມາຍັງມີຢູ່ໃນບາງແຫ່ງ ໂດຍສະເພາະແມ່ນໃນພື້ນທີ່ຫ່າງໄກອັນມີພືດຜັກທີ່ເພາະປູກໄດ້ໜ້ອຍຊະນິດ. ແຕ່ຄວາມໝັ້ນຄົງສຳພັດແລະຜະລິຕະພາບທີ່ເພີ່ມຂຶ້ນຈາກກະສິກຳກໍ່ເຮັດໃຫ້ຊຸມຊົນມະນຸດຂະຫຍາຍເປັນໜ່ວຍທີ່ໃຫຍ່ກວ່າ ເຊິ່ງຄວາມກ້າວໜ້າທາງການຂົນສົ່ງກໍ່ມີສ່ວນຊ່ອຍ.

## ອ້າງອີງ
# ຊູໂຄຣສ

**ຊູໂຄຣສ** (ອັງກິດ: Sucrose) ເປັນໄດແຊກຄາໄຣດ໌, ແມ່ນນ້ຳຕານ ທີ່ປະກອບດ້ວຍໜ່ວຍຍ່ອຍກລູໂຄສ ແລະຟຣັກໂທສ. ມັນຖືກຜະລິດຕາມທໍາມະຊາດໃນພືດແລະເປັນສ່ວນປະກອບຕົ້ນຕໍຂອງນ້ໍາຕານຂາວ. ມັນມີສູດໂມເລກຸນ C12H22O11.

ໂຄງສ້າງຂອງຊູໂຄຣສ
ສໍາລັບການບໍລິໂພກຂອງມະນຸດ, ຊູໂຄຣສແມ່ນສະກັດແລະປັບປຸງຈາກອ້ອຍ ຫຼື sugar beet.
# ຍານພາຫະນະ

ລົດເມແມ່ນຍານພາຫະນະນຶ່ງເຊິ່ງມີຄຳສຳຄັນຕໍ່ການຂົນສົ່ງມວນຊົນ.
**ຍານພາຫະນະ** (ອັງກິດ: vehicle, ຝຣັ່ງ: véhicule) ໝາຍເຖິງ ວັດຖຸຫຼືສິ່ງປະດິດເຊິ່ງບໍ່ແມ່ນສິ່ງມີຊີວິດເຊິ່ງສາມາດເຄື່ອນຍ້າຍຂົນສົ່ງໄປໄດ້. ຍານພາຫະນະສ່ວນໃຫຍ່ສ້າງຂຶ້ນໂດຍມະນຸດ ແມ່ນ ລົດຖີບ ລົດ ລົດຈັກ ລົດໄຟ ເຮືອ ແລະຍົນ ຯລຯ ຫຼື ບໍ່ໄດ້ສ້າງຂຶ້ນໂດຍມະນຸດແຕ່ສາມາດເຄື່ອນຍ້າຍຂົນສົ່ງໄປໄດ້ ເຊັ່ນ ພູນ້ຳກ້ອນຫຼືທ່ອນຊຸງລອຍນ້ຳ ຯລຯ.

ຍານພາຫະນະສາມາດຊັກຈູງໂດຍສັດ ເຊັ່ນ ລົດມ້າຫຼືກວຽນທຽມງົວ. ຢ່າງໃດກໍດີ ໂຕສັດເອງນັ້ນກໍບໍ່ໄດ້ເອີ້ນວ່າເປັນຍານພາຫະນະ ເຊິ່ງລວມໄປເຖິງມະນຸດທີ່ເຄື່ອນຍ້າຍຂົນສົ່ງມະນຸດນຳກັນເອງ (ຄົນອູ້ມຄົນ) ກໍບໍ່ໄດ້ເອີ້ນວ່າເປັນຍານພາຫະນະ ແຕ່ສັດແລະມະນຸດເຫຼົ່ານັ້ນຈະເອີ້ນວ່າເປັນ ພາຫະນະ (ບໍ່ມີຄຳວ່າ ຍານ).

## ອ້າງອີງ

ບັນນານຸກົມ
* McGrail, Sean (2001). *Boats of the World.* Oxford, UK: Oxford University Press. p. 431. ISBN 0-19-814468-7.

## ແຫຼ່ງຂໍ້ມູນອື່ນ

* Green Vehicle Guide
* Strangest Vehicles In The World
* Council Directive 70/156/EEC, about Type-approval of motor vehicles and their trailers.
* Council Directive 80/1267/EEC: Amendment of Directive 70/156/EEC
* Council Directive 80/1268/EEC Fuel consumption of motor vehicles.
* EU Motor Vehicle Type Approval Archived 2008-10-16 at the Wayback Machine.