# ທິຣານາ

| ທິຣານາ |
| --- |
| ເທສະບານ |
|  ທຸງ ກາ |
| ທິຣານາShow map of AlbaniaທິຣານາShow map of Europe |
| ພິກັດ: ﻿ / ﻿ |
| ປະເທດ |  ອານບານີ |
| ພາກພື້ນ | ກາງ |
| ເຂດ | ທິຣານາ |
| ກໍ່ຕັ້ງ | ຄ.ສ 1614 |
| ການປົກຄອງ |
|  • ປະເພດ | ລັດຖະບານ |
|  • ນາຍົກເທສະມົນຕີ | ເອຣີອອນ ເວລີອາຍ (ພັກສັງຄົມນິຍົມ) |
|  • ປະທານສະພາ | ອັລດຣິນ ດາລີປີ |
| ພື້ນທີ່ |
|  • ເທສະບານ | 1,110.03 ຕລ.ກມ. (Bad rounding here430 ຕລ.ໄມລ໌) |
|  • ເຂດເມືອງ | 41.8 ຕລ.ກມ. (Bad rounding here16 ຕລ.ໄມລ໌) |
| ຄວາມສູງ | 110 ແມັດ (Bad rounding here360 ຟຸດ) |
| ປະຊາກອນ |
|  • ຄວາມໜາແໜ້ນ | 502 ຄົນ/ຕລ.ກມ. (Bad rounding here1,300 ຄົນ/ຕລ.ໄມລ໌) |
|  • ເທສະບານ | 557,422 |
|  • ມະຫານະຄອນ | 906,166 |
| ເດມະນິມ | ທິຣານາສ *(ຊາຍ)* ທິຣາເນສ *(ຍິງ)* ທິຣອນ *(ຊາຍ)* ທິຣອນເຊ *(ຍິງ)* *(ສຳນຽງທ້ອງຖິ່ນ)* |
| ເຂດເວລາ | UTC+1 (ເວລາເອີຣົບກາງ) |
|  • ລະດູຮ້ອນ  (ເວລາອອມແສງ) | UTC+2 (CEST) |
| ລະຫັດໄປສະນີ | 1001–1028, 1031 |
| ລະຫັດພື້ນທີ່ | 04 |
| ທະບຽນລົດ | TR |
| HDI (2018) | 0.818
 – ສູງຫຼາຍ · ອັນດັບທີ 1st |
| ເວັບໄຊ | ເວັບໄຊຢ່າງເປັນທາງການ |

**ທິຣານາ** (ອານບານີ: Tirona) ເປັນເມືອງຫຼວງ ແລະ ເມືອງທີ່ໃຫຍ່ທີ່ສຸດໃນດ້ານປະຊາກອນ ແລະ ພື້ນທີ່ຂອງປະເທດອານບານີ ນະຄອນຕັ້ງຢູ່ທາງພາກກາງປະເທດໂດຍມີພູໄດຕັ້ງຢູ່ທາງທິດຕາເວັນອອກ ແລະ ມີຮ່ອມພູເຊິ້ງຕັ້ງຢູ່ໃກ້ກັບທະເລເອເດຣຍຕິກທາງທິດຕາເວັນຕົກສຽງເໜືອ ເນື່ອງຈາກນະຄອນຕັ້ງຢູ່ໃນຮາບພຽງທິຣານາ ແລະ ຢູ່ໃກ້ກັບທະເລເມດີແຕຣາເນ. ນະຄອນຈຶ່ງໄດ້ຮັບອິດທິພົນຂອງພູມອາກາດແບບເມດີແຕຣາເນ. ທິຣານາຖືເປັນໜຶ່ງໃນນະຄອນທີ່ມີຝົນຕົກ ແລະ ມີແສງແດດຫຼາຍທີ່ສຸດຂອງທະວິບເອີຣົບ ໂດຍມີຊົ່ວໂມງທີ່ພົບແສງແດດປີລະ 2,544 ຊົ່ວໂມງ.

ທິຣານາຖືກຈັດຕັ້ງເປັນນະຄອນໃນປີ ຄ.ສ 1614 ແຕ່ພື້ນທີ່ຂອງນະຄອນໃນປັດຈຸບັນ ມີເຜົ່າອິລີເຣຍເຂົ້າມາຕັ້ງຖິ່ນຖານຕັ້ງແຕ່ຍຸກເຫຼັກ ຕໍ່ມາໄດ້ຖືກຊາວໂຣມັນຍຶດຄອງ ແລະ ການເປັນສ່ວນໜຶ່ງຂອງຈັກກະວັດໂຣມັນພາຍຫຼັງຈາກສົງຄາມອິລີເຣຍ ແຫຼ່ງມໍລະດົກສຳຄັນໃນຍຸກນັ້ນທີ່ຍັງປາກົດໃນປັດຈຸບັນຄືບ້ານໂມເສກແຫ່ງທິຣານາ ຕໍ່ມາໃນຄຣິດສະຕະວັດທີ 5–6 ໂບດພາລີໂອຄຣິສຕຽນໄດ້ຖືກສ້າງຂຶ້ນບໍລິເວນແຫ່ງມໍລະດົກນັ້ນ.

ຫຼັງຈາກທີ່ຈັກກະວັດໂຣມັນຖືກແບ່ງອອກເປັນຕາເວັນອອກ ແລະ ຕາເວັນຕົກໃນຄຣິດສະຕະວັດທີ 4 ຈັກກະວັດບີຊານຕານໄດ້ເຂົ້າມາຄອບຄອງພື້ນທີ່ນີ້ ແລະ ສ້າງປາສາດເປເຕຣເລໃນໄລຍະການປົກຄອງຈັກກະພັດຍຸສຕິນິອານຸສທີ 1. ນະຄອນຖືກປ່ອຍລະເລີຍໂດຍບໍ່ມີຄວາມສໍາຄັນເປັນໄລຍະເວລາດົນນານ ຈົນມາຮອດໃນຄຣິດສະຕະວັດທີ 20 ລັດຖະສະພາລູຊະເຢໄດ້ປະກາດໃຫ້ທິຣານາເປັນເມືອງຫຼວງຂອງປະເທດຫຼັງຈາກທີ່ອານບານີປະກາດອິດສະຫຼະພາບໃນປີ ຄ.ສ 1912.

ປັດຈຸບັນ ທິຣານາເປັນສູນກາງດ້ານເສດຖະກິດ, ການເງິນ, ການເມືອງ ແລະ ການຄ້າທີ່ສຳຄັນຂອງປະເທດ ເນື່ອງຈາກນະຄອນຫຼວງຕັ້ງຢູ່ໃນພາກກາງ ແລະ ມີການຂົນສົ່ງຮູບແບບຕ່າງໆທີ່ທັນສະໄໝ ທັງທາງອາກາດ, ທາງນ້ຳ, ທາງລົດໄຟ ແລະ ທາງຖະໜົນ. ນະຄອນເປັນທີ່ຕັ້ງຂອງລັດຖະບານອານບານີ ເຊິ່ງເປັນທີ່ທຳການຂອງປະທານາທິບໍດີ, ນາຍົກລັດຖະມົນຕີ ແລະ ລັດຖະສະພາອານບານີ. ນະຄອນໄດ້ຮັບລາງວັນເມືອງຫຼວງເຍົາວະຊົນເອີຣົບປະຈຳປີ 2022

## ອ້າງອີງ

## ປຶ້ມອ່ານເພີ່ມເຕີມ

* Akkam, Alia (13 October 2017). "The Capital of Albania Has Transformed into a Lively, Affordable Destination". *Vogue*.
* Hillsdon, Mark (27 February 2017). "The European capital you'd never thought to visit (but really should)". *The Telegraph*.
* Crevar, Alex (28 August 2015). "Tirana, Breaking Free From Communist Past, Is a City Transformed". *The New York Times*.
* Blocal, Giulia (16 September 2014). "Tirana's colorful buildings". *Blocal Travel blog*.
* Williams, Sean (11 July 2014). "Tirana fights to beat its addiction to cars and get its residents cycling". *The Guardian*. ຄົ້ນຫາເມື່ອ 12 July 2014.
* McRae, Hamish (13 September 2008). "Albania: Charmed by Tirana". *The Independent*.
* Abitz, Julie. *Post-Socialist Development in Tirana.* Roskilde: Roskilde Universitetscenter, 2006.
* Agorastakis, Michalis; Sidiropoulos, Giorgos (2007). "Population change due to geographic mobility in Albania, 1989–2001, and the repercussions of internal migration for the enlargement of Tirana". *Population, Space and Place*. **13** (6): 471–481. doi:10.1002/psp.463.
* Aliaj, Besnik; Keida Lulo and Genc Myftiu. *Tirana: the Challenge of Urban Development*, Tirana: Cetis, 2003 ISBN 99927-880-0-3
* Aliaj, Besnik. *A Short History of Housing and Urban Development Models during 1945–1990*, Tirana 2003.
* Bertaud, Alain. *Urban Development in Albania: the Success Story of the Informal Sector*, 2006.
* Bleta, Indrit. *Influences of Political Regime Shifts on the Urban Scene of a Capital City, Case Study: Tirana.* Turkey, 2010.
* Capolino, Patrizia (2011). "Tirana: A Capital City Transformed by the Italians". *Planning Perspectives*. **26** (4): 591–615. doi:10.1080/02665433.2011.601610.
* Felstehausen, Herman. *Urban Growth and Land Use Changes in Tirana, Albania: With Cases Describing Urban Land Claims.* University of Wisconsin-Madison, 1999
* Galeteanu, Emira. *Tirana: the Spectacle of the Urban Theatre*. MA Dissertation. Carleton University: Ottawa, 2006.
* Guaralda, Mirko (2009). Urban Identity and Colour : the Case of Tirana, Albania. *Spectrum e-news*, 2009(Dec), pp. 13–14.
* Jasa, Skënder. *Tirana në shekuj: Terona, Theranda, Tirkan, Tirannea, Tirana: monografi, disa artikuj e materiale arkivore kushtuar historisë së Tiranës*, Tirana 1997.
* Kera, Gentiana. *Aspects of the Urban Development of Tirana: 1820–1939*, Seventh International Conference of Urban History. Athens, 2004.
* Nase, Ilir; Ocakci, Mehmet (2010). "Urban Pattern Dichotomy in Tirana: Socio-spatial Impact of Liberalism". *European Planning Studies*. **18** (11): 1837–1861. doi:10.1080/09654313.2010.512169.
* Pojani, Dorina (2011). Mobility, Equity and Sustainability Today in Tirana, *TeMA* 4, no. 2, pp.99–109 Archived 2019-12-10 at the Wayback Machine
* Pojani, Dorina (2010). "Tirana". *Cities*. **27** (6): 483–495. doi:10.1016/j.cities.2010.02.002.
* Pojani, Dorina (2011). "From Carfree to Carfull: the Environmental and Health Impacts of Increasing Private Motorisation in Albania". *Journal of Environmental Planning and Management*. **54** (3): 319–335. doi:10.1080/09640568.2010.506076.
* Pojani, Dorina (2011). "Urban and Suburban Retail Development in Albania's Capital After Socialism". *Land Use Policy*. **28** (4): 836–845. doi:10.1016/j.landusepol.2011.02.001.
* Alien by Alexandra Lewis, RTV Ora, Tirana, Albania, 2019, a TV series produced by domestic RTV Ora on life in Albania seen by a foreigner, Australian-born journalist Alexandra Lewis living in Tirana, Albania

## ແຫຼ່ງຂໍ້ມູນອື່ນ

  ທິຣານາ ຈາກ *Wikivoyage*

* Municipality of Tirana Archived 2011-04-14 at the Wayback Machine
* "Tirana" . *ສາລານຸກົມບຣິຕານິກາປີ ຄ.ສ 1911* (11 ສະບັບ). 1911.