Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# ສາທາລະນະລັດ

**ສາທາລະນະລັດ** (ຄຳເຄົ້າ: ສາທາຣະນະຣັຖ) ຫຼື ບາງຄົນເອີ້ນວ່າ *ມະຫາຊົນລັດ* (ຄຳເຄົ້າ:ມະຫາຊົນຣັຖ) (ອັງກິດ: Republic) ແມ່ນລະບອບທີ່ປະເທດໜຶ່ງຖືວ່າເປັນ "ສາທາລະນະລັດ" (ລາແຕງ: res publica) ບໍ່ແມ່ນເອກະຊົນ ທຸລະກິດ ຫຼື ຊັບສິນ ແລະບ່ອນທີ່ຫ້ອງການຂອງລັດຖືກເລືອກຕັ້ງໂດຍກົງຫຼືທາງອ້ອມ ຫຼື ຖືກແຕ່ງຕັ້ງ ບໍ່ໄດ້ສືບທອດ ຄໍານິຍາມທົ່ວໄປທີ່ງ່າຍດາຍທີ່ສຸດຂອງສາທາລະນະລັດທີ່ທັນສະໄຫມແມ່ນລະບອບທີ່ ປະມຸກລັດ ບໍ່ແມ່ນ ກະສັດ ໃນປັດຈຸບັນ 135 ຂອງ 206 ລັດອະທິປະໄຕໃຊ້ຄໍາວ່າ "ສາທາລະນະລັດ" ເປັນສ່ວນຫນຶ່ງຂອງຊື່ຢ່າງເປັນທາງການຂອງເຂົາເຈົ້າ

ທັງສອງສາທາລະນະລັດທີ່ທັນສະໄຫມແລະວັດຖຸບູຮານແຕກຕ່າງກັນຢ່າງຫຼວງຫຼາຍໃນອຸດົມການແລະອົງປະກອບ ໃນຍຸກຄລາສສິກແລະ medieval ແບບເດີມຂອງທຸກ ໆສາທາລະນະລັດແມ່ນ ສາທາລະນະລັດໂຣມັນ ຊຶ່ງຫມາຍຄວາມວ່າສາທາລະນະລັດໂລມ ໃນຊ່ວງເວລາທີ່ບໍ່ມີກະສັດແລະຈັກກະພັດ ແຕ່ຖ້າປົກຄອງໂດຍຜູ້ເລືອກຕັ້ງໂດຍຜູ້ເລືອກຕັ້ງ ໃນປະເພນີທາງດ້ານການເມືອງຂອງຍຸກກາງແລະ Renaissance ອິຕາລີທີ່ທັນສະໄຫມເອີ້ນວ່າ “ລັດທິມະນຸດຊາດ” ບາງຄັ້ງກໍຖືກອ້າງເຖິງໂດຍກົງກັບສາທາລະນະລັດໂລມັນ Pollybius ແລະ Kikero ບາງຄັ້ງຖືກໃຊ້ເປັນການແປຂອງຄໍາສັບພາສາກຣີກ politeia ເຊິ່ງອາດຈະຫມາຍເຖິງລະບອບໂດຍທົ່ວໄປ ແຕ່ມັນຍັງສາມາດຖືກນໍາໃຊ້ສໍາລັບປະເພດສະເພາະຂອງລະບອບທີ່ບໍ່ເຫມາະສົມກັບສາທາລະນະລັດໂລມັນ ສາທາລະນະລັດບໍ່ທຽບເທົ່າກັບຊາທິປະໄຕຄລາສສິກເຊັ່ນ Athens ເຊິ່ງເປັນປະຊາທິປະໄຕທີ່ແຕກຕ່າງກັນຫຼາຍກ່ວາໃນສະຕະວັດທີ 19

ໃນສາທາລະນະລັດທີ່ທັນສະໄຫມເຊັ່ນ ສະຫະລັດ ຝຣັ່ງ ລັດເຊຍ ແລະ ອິນເດຍ ສາຂາບໍລິຫານແມ່ນຖືກຕ້ອງຕາມກົດຫມາຍທັງສອງ ລັດຖະທໍາມະນູນ ແລະໂດຍການລົງຄະແນນສຽງນິຍົມ ມີອິດທິພົນຈາກ Montesquieu ເຊິ່ງລວມເອົາປະຊາທິປະໄຕຈາກທັງສອງລະບົບ ທີ່​ພົນລະ​ເມືອງ​ທັງ​ໝົດ​ເຂົ້າ​ຮ່ວມ​ລັດຖະບານ ລັດຖະບານ Aristocrat ຫຼື oligarchy ທີ່ມີພຽງແຕ່ປະຊາຊົນຈໍານວນຫນ້ອຍທີ່ປົກຄອງ ມັນເປັນລະບອບສາທາລະນະລັດ

ສາທາລະນະລັດສ່ວນຫຼາຍແມ່ນ ລັດເອກະລາດ ແຕ່ຍັງມີລັດຍ່ອຍທີ່ເອີ້ນວ່າສາທາລະນະລັດຫຼືອະທິປະໄຕທີ່ຖືກອະທິບາຍວ່າເປັນ ໂຕຢ່າງ ມາດຕາ 4 ຂອງ ລັດຖະທໍາມະນູນສະຫະລັດ "ຮັບປະກັນວ່າທຸກ ໆ ລັດໃນສະຫະພາບນີ້ມີລະບອບສາທາລະນະລັດ" ດິນແດນຂອງ ສະຫະພາບໂຊວຽດ ໄດ້ຖືກອະທິບາຍວ່າເປັນສາທາລະນະລັດ ແລະສອງແຫ່ງນັ້ນແມ່ນ ສາທາລະນະລັດສັງຄົມນິຍົມໂຊວຽດຢູເຄຣນ ແລະ [[ສາທາລະນະລັດສັງຄົມນິຍົມ ທີ່ນັ່ງຢູ່ໃນ UN ໃນຂະນະທີ່ ລັດຖະທໍາມະນູນຂອງສະຫະພາບໂຊວຽດ ອະທິບາຍສະຫະພາບເປັນ "ລັດດຽວ ຂອງລັດຖະບານກາງແລະຫຼາຍຊາດ" ສະຫະພາບ ສາທາລະນະລັດ ສັງຄົມນິຍົມ ໂຊວຽດ ໃນນາມ

## ອ້າງອີງ
# ຊົນເຜົ່າພື້ນເມືອງ

ຊົນເຜົ່າພື້ນເມືອງໃນກົວເຕມາລາ
**ຊົນ​ເຜົ່າ​ພື້ນ​ເມືອງ** ​ແມ່ນ​ປະ​ຊາ​ຊົນ​ດັ້ງ​ເດີມ​ທີ່​ອາ​ໄສ​ຢູ່​ໃນ​ພາກ​ພື້ນ​ກ່ອນ​ທີ່​ຈະຕັ້ງ​ຖິ່ນ​ຖານ. ຄົນພື້ນເມືອງຍັງຖືກເອີ້ນວ່າ **ຊາວພື້ນເມືອງ**, **ຄົນພື້ນເມືອງ**, **ຄົນທໍາອິດ**, **ຊາດທໍາອິດ.**

ສະຫະປະຊາຊາດ ມັກໃຊ້ຄໍາວ່າ ຊາວພື້ນເມືອງ (ອັງກິດ: Indigenous people) ຍ້ອນວ່າປະໂຫຍກອື່ນໆອາດຈະເປັນ ພາສາຫຍາບຄາຍ ແລະໃຫ້ຮູບພາບທີ່ບໍ່ດີ.

ຊາວ​ພື້ນ​ເມືອງ​ຫຼາຍ​ຄົນ​ຖືກ​ກົດ​ຂີ່​ໃນ​ລະ​ຫວ່າງການ​ລ່າອາ​ນາ​ນິ​ຄົມ. ເຂົາເຈົ້າໄດ້ຮັບການດູແລບໍ່ດີຫຼາຍ. ຜູ້ຕັ້ງຖິ່ນຖານອານານິຄົມມັກຈະລັກລອບຊັບສົມບັດຂອງຊົນເຜົ່າພື້ນເມືອງແລະຍຶດເອົາດິນແດນຂອງພວກເຂົາ. ຊາວ​ພື້ນ​ເມືອງ​ບາງ​ຄົນ​ຖືກ​ເຮັດ​ໃຫ້ເປັນ​ທາດຫຼື​ຖືກ​ຂ້າ​ໂດຍ​ຊາວ​ອາ​ນາ​ນິ​ຄົມ.

ລັດທິອານານິຄົມ ມັກຊຸກຍູ້ໃຫ້ຄົນພື້ນເມືອງເຊື່ອ ການໂຄສະນາ ວ່າເຂົາເຈົ້າເປັນ ຊົນຊັ້ນສັງຄົມ ທີ່ຕໍ່າກວ່າຜູ້ຕັ້ງຖິ່ນຖານໃໝ່. ດັ່ງນັ້ນ, ຄົນພື້ນເມືອງສາມາດເຕີບໂຕຂຶ້ນເພື່ອເຊື່ອວ່າພວກເຂົາເປັນຊົນຊັ້ນລຸ່ມສັງຄົມຫຼືມີຄວາມສໍາຄັນຫນ້ອຍ. ຊາວ​ພື້ນ​ເມືອງ​ບາງ​ຄັ້ງ​ຕ້ອງ​ຕໍ່ສູ້​ເພື່ອ​ຜືນ​ແຜ່ນດິນ​ຂອງ​ຕົນ, ປະຫວັດສາດ​ຂອງ​ຕົນ, ສິດທິ​ມະນຸດ ​ແລະ ຄວາມ​ສະ​ເໝີ​ພາບ.
# ທະເລໄອໂອນຽນ

ທະເລ Ionian, ເບິ່ງຈາກເກາະ Kefalonia, ປະເທດເກຣັກ
**ທະເລ ໄອໂອນຽນ** ( ເກຣັກ: Ιόνιο Πέλαγος , *IónioPélagos* [iˈonio ˈpelaɣos] ; ອິຕາລີ: Mar Ionio  [mar ˈjɔːnjo] ; Albanian  [dɛtijɔ: n ] ) ແມ່ນ ອ່າວ ຂອງ ທະເລເມດິເຕີເລນຽນ . ມັນເຊື່ອມຕໍ່ກັບ ທະເລ ອາເດຣຍຕິກ ໄປທາງທິດ ເໜືອ, ແລະ ຕິດກັບ ພາກໃຕ້ຂອງອີຕາລີ, ລວມທັງ Calabria, Sicily, ແລະ ແຫຼມ Salento ຢູ່ທິດຕາເວັນຕົກ, ພາກໃຕ້ ອານບານີ (ແລະພາກຕາເວັນຕົກ Apulia, ອີຕາລີ) ໄປທາງທິດເໜືອ, ແລະຊາຍຝັ່ງທິດຕາເວັນຕົກຂອງ ປະເທດເກຣັກ., ລວມທັງ Peloponnese .

ບັນດາເກາະໃຫຍ່ໃນທະເລເຊິ່ງຕັ້ງຢູ່ທາງທິດຕາເວັນອອກຂອງທະເລແມ່ນຂຶ້ນກັບ ປະເທດເກຣັກ . ພວກມັນຖືກຕັ້ງຊື່ເປັນ ໝູ່ເກາະ Ionian, ໝູ່ ເກາະຕົ້ນຕໍແມ່ນ Corfu, Kefalonia, Zakynthos, Lefkada, ແລະ Ithaca .

ມີເສັ້ນທາງ ເຮືອຂ້າມຟາກ ລະຫວ່າງ Patras ແລະ Igoumenitsa, ປະເທດເກຣັກ, ແລະ Brindisi ແລະ Ancona, ອີຕາລີ, ເຊິ່ງຂ້າມທິດຕາເວັນອອກແລະທິດ ເໜືອ ຂອງທະເລ Ionian, ແລະ ຈາກ Piraeus ໄປທາງທິດຕາເວັນຕົກ. Calypso Deep, ຈຸດທີ່ເລິກທີ່ສຸດໃນທະເລເມດິເຕີເລນຽນ 5,267 m (17,280 ft), ແມ່ນຢູ່ໃນທະເລ Ionian, ຢູ່ ﻿ / ﻿

```
.   ທະເລແມ່ນ ໜຶ່ງ ໃນບັນດາພື້ນທີ່ທີ່ ມີແຜນດິນໄຫວຫລາຍ ທີ່ສຸດໃນໂລກ.
```
# ຮ້ານສະດວກຊື້

ຮ້ານເຊເວັ່ນອີເລຟເວ່ນ ໃນລາວ
**ຮ້ານສະດວກຊື້** ແມ່ນຮ້ານນ້ອຍໆທີ່ມີສິນຄ້າປະຈໍາວັນໄດ້ຫຼາກຫຼາຍ ເຊິ່ງລວມມີເຄື່ອງຂອງແຫ້ງ, ອາຫານຫວ່າງ, ຂະໜົມ, ເຄື່ອງໃຊ້ໃນບ້ານ, ນໍ້າອັດລົມ, ແລະ ເຄື່ອງໃຊ້ຂອງສອຍອື່ນໆ.

ພວກມັນແຕກຕ່າງຈາກຮ້ານຄ້າທົ່ວໄປ ແລະ ຮ້ານໂຊຫ່ວຍ, ໂດຍທົ່ວໄປແລ້ວຮ້ານສະດວກຊື້ຈະບໍ່ຕັ້ງຢູ່ໃນເຂດຊົນນະບົດ. ຮ້ານສະດວກຊື້ອາດຈະຕັ້ງໃນປ້ຳນ້ຳມັນ. ມັນອາດຈະຕັ້ງຢູ່ຄຽງຂ້າງຖະໜົນທີ່ຄົນຫຼາຍ, ໃນເຂດຕົວເມືອງ, ຫຼືໃກ້ກັບທາງລົດໄຟ ຫຼືສະຖານີລົດໄຟ ຫຼືສູນກາງການຂົນສົ່ງອື່ນໆ. ຮ້ານສະດວກຊື້ບາງຄ້າຍຈະເປີດ 24 ຊົ່ວໂມງ.
# ສີບົວນ້ອຍ

**ສີບົວນ້ອຍ** (ຈີນ: 小粉紅, ພິນອິນ: xiǎo fěnhóng) ແມ່ນຄໍາສັບທີ່ໃຊ້ເພື່ອພັນລະນາຊາວຈີນຫນຸ່ມຊາດນິຍົມໃນອິນເຕີເນັດ. ບາງນັກວິຈານຊາວຕາເວັນຕົກພັນລະນາສີບົວນ້ອຍເປັນ "ຊາດນິຍົມສຸດຂີດ".

## ເອກະສານອ້າງອີງ
# ທິມພູ

| ທິມພູ ཐིམ་ཕུག |
| --- |
| ນະຄອນຫຼວງ ແລະ Thromde |
| Thimphu |
| **From top, left to right:** Tashichho Dzong, National Library of Bhutan, an aerial view of Thimphu, Thimphu Business District |
|  ກາ |
| **Lua error in Module:Location\_map at line 526: Unable to find the specified location map definition: "Module:Location map/data/Bhutan" does not exist.** |
| ພິກັດ: ﻿ / ﻿ |
| Country |  Bhutan |
| District | Thimphu |
| Gewog | Chang |
| Established as capital | 1955 |
| Township | 1961 |
| Municipality | 2009 |
| ການປົກຄອງ |
|  • Druk Gyalpo | Jigme Khesar Namgyel Wangchuck |
|  • Thrompon | Ugyen Dorji |
| ພື້ນທີ່ |
|  • ທັງໝົດ | 26.1 ຕລ.ກມ. (Bad rounding here10 ຕລ.ໄມລ໌) |
| ຄວາມສູງ | 2,320 ແມັດ (7,656 ຟຸດ) |
| ປະຊາກອນ (2017) |
|  • ທັງໝົດ | 114,551 ຄົນ |
|  • ຄວາມໜາແໜ້ນ | 4,389 ຄົນ/ຕລ.ກມ. (Bad rounding here11,000 ຄົນ/ຕລ.ໄມລ໌) |
| ເຂດເວລາ | UTC+06:00 (BTT) |
| ລະຫັດພື້ນທີ່ | +975-2 |
| Climate | Cwb |
| ເວັບໄຊ | thimphucity.bt |

**ທິມພູ** (Dzongkha: ཐིམ་ཕུག) ເປັນ ​ນະ​ຄອນ​ຫຼວງ ​ແລະ​ເມືອງ​ທີ່​ໃຫຍ່​ທີ່​ສຸດ​ຂອງ ​ພູ​ຖານ ​. ມັນ​ຕັ້ງ​ຢູ່​ໃນ​ພາກ​ກາງ​ຕາ​ເວັນ​ຕົກ​ຂອງ​ພູ​ຖານ​, ແລະ​ຮ່ອມ​ພູ​ອ້ອມ​ຂ້າງ​ແມ່ນ​ຫນຶ່ງ​ໃນ *Dzongkhags* ຂອງ​ພູ​ຖານ​, ເມືອງ ທິມພູ ​. ນະຄອນຫຼວງບູຮານຂອງ Punakha ໄດ້ຖືກປ່ຽນແທນໂດຍ ທິມພູ ເປັນນະຄອນຫຼວງໃນປີ 1955, ແລະໃນປີ 1961 ທິມພູ ໄດ້ຖືກປະກາດເປັນນະຄອນຫຼວງຂອງອານາຈັກພູຖານໂດຍ 3rd Druk Gyalpo Jigme Dorji Wangchuck .