# ເຄື່ອງໝາຍວັກ

**ເຄື່ອງໝາຍວັກ** (ຄຳເຄົ້າ: ເຄື່ອງໝາຍວັຄ) ຫຼື **ເຄື່ອງໝາຍວັກຕອນ** (ຄຳເຄົ້າ: ເຄື່ອງໝາຍວັຄຕອນ) ແມ່ນເຄື່ອງໝາຍຫຼືສັນຍະລັກທີ່ຂຽນຂຶ້ນເພື່ອໃຊ້ປະກອບການຂຽນອັກສອນໃນພາສາໜຶ່ງ ໆ ເພື່ອປະໂຫຍດໃນການແບ່ງວັກ ມັກຈະບໍ່ກ່ຽວກັບລະບົບສຽງໃດ ໆ ທັງສິ້ນ.

ໃນແຕ່ລະພາສາຈະມີເຄື່ອງໝາຍວັກຕ່າງກັນແລະມີກົດເກນການໃຊ້ຕ່າງກັນ ເຊິ່ງຜູ້ໃຊ້ພາສານັ້ນ ໆ ຈະຕ້ອງຮູ້ແລະໃຊ້ຕາມກົດທີ່ປະຕິບັດກັນມາ ເພື່ອໃຫ້ມີຄວາມເຂົ້າໃຈໃນພາສາໄປໃນທາງດຽວກັນ.

## ເຄື່ອງໝາຍວັກໃນພາສາລາວ

ໃນເອກະສານບູຮານຂອງລາວມີເຄື່ອງໝາຍວັກຢູ່ຫຼາຍ ເຊິ່ງບາງຕົວກໍນິຍົມໃຊ້ຈົນມາເຖິງປັຈຈຸບັນ ຈຸດປະສົງໃນການໃຊ້ເພື່ອຊ່ວຍໃຫ້ການອ່ານແຕ່ລະປະໂຫຍກ, ແຕ່ລະວັກ, ແຕ່ລະຕອນໃຫ້ສະດວກແລະຖືກຈັງຫວະ ເຄື່ອງໝາຍວັກທີ່ໃຊ້ໃນພາສາລາວແບ່ງເປັນ 2 ກຸ່ມຕາມການນໍາໃຊ້ ດັ່ງນີ້

1. ເຄື່ອງໝາຍກໍາກັບສຽງ ໄດ້ແກ່
	1. ໄມ້ຍະມະການ (ຄໍາເຄົ້າ: ໄມ້ຍມກາຣ): ໃຊ້ຂຽນໄວ້ທ້າຍຄຳ ເພື່ອໃຫ້ອ່ານສຽງຊໍ້າ 2 ເທື່ອ (ຊື່ອື່ນ: ຍະມະການ (ຄໍາເຄົ້າ: ຍມກາຣ) ຫຼື ຊໍ້າຄວາມ ຫຼື ໝາຍຊໍ້າ)
	2. ໄມ້ວັນຊະການ (ຄໍາເຄົ້າ: ໄມ້ວັນຊກາຣ): ໃຊ້ຂຽນໄວ້ເທິງພະຍັນຊະນະ ເພື່ອບໍ່ໃຫ້ອອກສຽງພະຍັນຊະນະນັ້ນ ເຊິ່ງເອີ້ນວ່າ ຕົວກາລັນ (ຄໍາເຄົ້າ: ຕົວກາຣັນຕ໌)
	3. ໄມ້ຍາມະການ (ຄໍາເຄົ້າ: ໄມ້ຍາມກາຣ): ໃຊ້ຂຽນໄວ້ເທິງພະຍັນຊະນະທີ່ຄວບກັນ
	4. ພິນທຸ: ໃຊ້ຂຽນໄວ້ກ້ອງພະຍັນຊະນະ ເພື່ອແທນໄມ້ກັນ (-ັ) ແລະບອກວ່າພະຍັນຊະນະນັ້ນເປັນຕົວສະກົດ
2. ເຄື່ອງໝາຍກໍາກັບວັກຕອນ ໄດ້ແກ່
	1. ເປຍຍານນ້ອຍ (ຄໍາເຄົ້າ: ເປຍຍາລນ້ອຍ): ໃຊ້ຫຍໍ້ຄໍາ
	2. ເປຍຍານໃຫຍ່ (ຄໍາເຄົ້າ: ເປຍຍາລໃຫຍ່): ໃຊ້ລະຄໍາຫຼືຂໍ້ຄວາມ (ຊື່ອື່ນ: ເກາະລະ ຫຼື ແລະອື່ນ ໆ)
	3. ຕາໄກ່: ໃຊ້ຂຶ້ນຕົ້ນທັງຕົ້ນບົດຮ້ອຍກອງແລະຕົ້ນເລື່ອງຮ້ອຍແກ້ວ
	4. ໂຄມູດ (ຄໍາເຄົ້າ: ໂຄມູຕ): ໃຊ້ຂຽນລົງທ້າຍທັງທ້າຍບົດຮ້ອຍກອງແລະທ້າຍເລື່ອງຮ້ອຍແກ້ວ

## ເຄື່ອງໝາຍວັກໃນພາສາລາວທີ່ໄດ້ຮັບມາຈາກພາສາຕ່າງປະເທດ

| ເຄື່ອງໝາຍ | ຊື່ພາສາລາວ | ຊື່ພາສາອັງກິດ | ວິທີໃຊ້ |
| --- | --- | --- | --- |
| . | ມະຫັບພາກ (ມຫັພພາຄ) ຫຼື ເມັດ ຫຼື ຈໍ້າ | full stop ຫຼື period | ໃຊ້ໝາຍບ່ອນຈົບປະໂຫຍກຫຼືຈົບວັກ. |
| , | ຈຸລະພາກ (ຈຸລພາຄ) ຫຼື ຈຸດ | comma | ໃຊ້ຂຽນຂັ້ນເພື່ອແຍກຄຳ ຂໍ້ຄວາມ ວະລີ ຫຼືອະນຸປະໂຫຍກອອກຈາກກັນ. |
| ; | ອັດທະພາກ (ອັທທພາຄ) ຫຼື້ ຈຸດເມັດ ຫຼື ຈ້ຳຈຸດ | semicolon | ໃຊ້ຂຽນຂັ້ນເພື່ອແຍກປະໂຫຍກທີ່ສົມບູນອອກຈາກກັນຫຼືແຍກປະໂຫຍກທີ່ມີເຄື່ອງໝາຍຈຸດຢູ່ແລ້ວ |
| : | ທະວິພິນ (ທວິພິນທຸ໌) ຫຼື ສອງເມັດ ຫຼື ສອງຈ້ຳ | colon | ໃຊ້ໝາຍບອກໃຫ້ຮູ້ວ່າຈະມີແນວອ່ານຕໍ່ໄປອີກ. |
| - | ຂີດຕໍ່ ຫຼື ຂີດຂັ້ນ | hyphen | ໃຊ້ຂີດຂັ້ນຄຳໃດຄຳໜຶ່ງໃນປະໂຫຍກ ຫຼື ຂີດຕໍ່ສອງຄຳໃສ່ກັນ. |
| – | ຂີດຕໍ່ ຫຼື ຂີດຂັ້ນ | dash | ໃຊ້ຂີດຂັ້ນຄຳໃດຄຳໜຶ່ງໃນປະໂຫຍກ ຫຼື ຂີດຕໍ່ສອງຄຳໃສ່ກັນ ຫຼື ອາດໃຊ້ຂີດຫົວແຖວກໍໄດ້. |
| \_ | ຂີດກ້ອງ | underline | ໃຊ້ໝາຍຄວາມເວົ້າທີ່ຕ້ອງການເນັ້ນ. |
| ...... | ອາຍັດປະກາດ (ອາຍັຕິປກາສ) ຫຼື ຈໍ້າ ໆ ຫຼື ເມັດລະ ຫຼື ເສັ້ນໄຂ່ປາ (ສາມຈໍ້າ) | ellipsis ຫຼື dotted line | ໃຊ້ໝາຍໃຫ້ຮູ້ວ່າມີອັນຂຽນລົງບ່ອນນີ້ແຕ່ບໍ່ຂຽນ (ຖ້າໃຊ້ໃນກໍລະນີນີ້ ໃຫ້ຂຽນພຽງສາມຈ້ຳກໍພໍ). |
| ? | ປັດສະເຈລີ (ປຣັສເຈຣີຍ໌) ຫຼື ໝາຍຖາມ | question mark | ໃຊ້ໝາຍໃຫ້ຮູ້ວ່າຄວາມເວົ້າທີ່ມີເຄື່ອງໝາຍນີ້ແມ່ນຄຳຖາມ. |
| ! | ອັດສະເຈລີ (ອັສເຈຣີຍ໌) ຫຼື ໝາຍອັດສະຈັນ (ໝາຍອັສຈັຣຍ໌) ຫຼື ອັດສະຈັນ (ອັສຈັຣຍ໌) ຫຼື ໝາຍທ້ວງ | exclamation mark | ໃຊ້ໝາຍໃຫ້ຮູ້ວ່າຄວາມເວົ້ານັ້ນແມ່ນຄໍາອຸທານ |
| “ ” | ອັນປະກາດ (ອັນປກາສ) ຫຼື ເລັບຊ້ອນ ຫຼື ໄຂແລະອັດເລັບຊ້ອນ ຫຼື ວົງຢືມ | double quotation marks | ໃຊ້ໝາຍໃຫ້ຮູ້ວ່າຄວາມເວົ້າທີ່ຢູ່ໃນລະຫວ່າງເຄື່ອງໝາຍນີ້ເອົາມາຈາກບ່ອນອື່ນຫຼືໃຊ້ເນັ້ນຄວາມໃຫຜູ້ອ່ານສັງເກດ. |
| ‘ ’ | ວົງຢືມດ່ຽວ | single quotation marks | ໃຊ້ໝາຍຄໍາຫຼືຂໍ້ຄວາມທີ່ຢູ່ໃນວົງຢືມຢູ່ແລ້ວ. |
| ( ) | ວົງເລັບ | parentheses | ໃຊ້ໝາຍຄວາມເວົ້າຊີ້ແຈງເພີ່ມ ໂດຍໃສ່ຄວາມເວົ້າໄວ້ຢູ່ລະຫວ່າງວົງເລັບ. |
| [ ] | ວົງຂໍ | square brackets | ໃຊ້ໝາຍຄວາມເວົ້າຊີ້ແຈງເພີ່ມ ໃນກໍລະນີທີ່ມີວົງເລັບຢູ່ແລ້ວ. |
| { } | ວົງປີກກາ | curly brackets | ໃຊ້ໝາຍຄໍາທີ່ຢູ່ຕ່າງແຖວເຂົ້າກັນ ເພື່ອໃຫ້ຮູ້ວ່າເປັນກຸ່ມດຽວກັນ. |
| <…> | ວົງຕັດ |  | ໃຊ້ໝາຍໃຫ້ຮູ້ວ່າຂໍ້ຄວາມທີ່ຢູ່ບ່ອນນີ້ຖືກຕັດອອກ. |
| ” | ເກາະລະ ຫຼື ໝາຍລື້ມ ຫຼື ລະ ຫຼື ໝາຍລຶ້ມຄືນ | ditto mark | ໃຊ້ຂີດໝາຍລົງກ້ອງຄວາມເວົ້າທີ່ຕ້ອງການຂຽນລື້ມຄືນແຕ່ບໍ່ຢາກຂຽນຄວາມເກົ່າ. |
| / | ໝາຍທັບ | slash | ໃຊ້ຂີດຂັ້ນລະຫວ່າງຄໍາຫຼືຕົວເລກ. |

## ອ້າງອີງ

* ສິລາ ວີຣະວົງສ໌, ມະຫາ. (1935). ໄວຍາກຣນ໌ລາວ (໑) ອັກຂຣະວິທີ. ໂຮງພິມພ໌ເອກສ໌ແຕຼມໂອຣຽງ.
* ພູມີ ວົງວິຈິດ. (1967). ໄວຍາກອນລາວ. ພິມເທື່ອທີ 1. ພະແນກສຶກສາສູນກາງ.
* ຄນະກັມມະການວັນນະຄະດີ. (1968). ໄວຍາກອນລາວ ພາກ ໑ ອັກຂຣະວິທີ. ພິມເທື່ອທີ 6. ວຽງຈັນທນ໌:ຄນະກັມມະການວັນນະຄະດີ.
* ສິລາ ວີຣະວົງສ໌, ມະຫາ. (1962). ຫລັກພາສາລາວ. ພິມເທື່ອທີ 1.
* ສະຖາບັນຄົ້ນຄວ້າວິທະຍາສາດການສຶກສາ (ສສກ). (2021). ໄວຍາກອນລາວປັດຈຸບັນ ພາກອັກຂະຫຼະວິທີ. ວຽງຈັນ:ໂຮງພິມລາວຢູນິພຣິນ ຈຳກັດ