Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# ດວງຈັນ

ດວງຈັນ
**ດວງຈັນ** (ສັນຍາລັກ: ) ແມ່ນດາວເຄາະດາວໜຶ່ງໃນລະບົບສຸລິຍະ ທີ່ໂຄຈອນຮອບໂລກ ດວງຈັນນ້ອຍກວ່າໂລກຫຼາຍເທົ່າ ແລະມີແຮງດຶງດູດນ້ອຍກວ່າໂລກຫຼາຍ ຖ້າຫາກເຮົາໄປຍືນຢູ່ດວງຈັນ ເຮົາຈະມີນ້ຳໜັກນ້ອຍລົງ ແຕ່ມົວຂອງເຮົາຈະຄົງທີ່ ດວງຈັນໂຄຈອນຮອບໂລກໜຶ່ງຮອບ ໃຊ້ເວລາ ໜຶ່ງເດືອນ ຈຶງເກິດລະບົບສຸລິຍະຄະຕິຂຶ້ນ ດວງຈັນແມ່ນດາວບໍລິວານດວງດຽວຂອງໂລກ ຢູ່ ດວງຈັນມີຂຸມອຸກກະບາດຢ່າງຫຼວງຫຼາຍ ເພາະດາວຕ່າງ ໆ ບິນເຂົ້າມາຊົນດວງຈັນເປັນຈຳນວນຫລວງຫຼາຍ
# ດາລາສາດ

ການເບິ່ງດາວ
ກ້ອງສ່ອງເບິ່ງດາວ
**ດາລາສາດ** (ຄຳເຄົ້າ: ດາຣາສາສຕຣ໌; ອັງກິດ: Astronomy, ຝຣັ່ງ: Astronomie) ໝາຍເຖິງ ວິທະຍາສາດທີ່ ສຶກສາກ່ຽວກັບ ການສັງເກດແລະອະທິບາຍທຳມະຊາດຂອງດວງດາວ, ໝູ່ດາວແລະວັດຖຸເທິງທ້ອງຟ້າ. ເປັນການສືກສາຕົ້ນກຳເນີດ ວິວັດທະນາການ ຄຸນລັກສະນະທາງໂຄງສ້າງແລະທາງເຄມີຂອງວັດຖຸຕ່າງໆ ເຊັ່ນ ດາວຫາງ ການປ່ຽນແປງຄວາມສະຫວ່າງຂອງດາວເປັ່ງແສງ. ບາງຄົນອາດເຂົ້າໃຈຜິດ ໂດຍການນຳດາລາສາດໄປປະປົນ ກັບໂຫລາສາດ ເຖິງວ່າທັງສອງຢ່າງນີ້ຈະມີຈຸດກຳເນີດຮ່ວມກັນ ແຕ່ປັດຈຸບັນມັນມີຄວາມແຕກຕ່າງຫຼາຍ ຄື ນັກດາລາສາດໃຊ້ວິທີທາງວິທະຍາສາດ ແລະ ບໍ່ແມ່ນ ເພື່ອ ການຄາດເດົາອານາຄົດ ໃນຂະນະທີ່ ນັກໂຫລາສາດຈະ ໃຊ້ຫລັກສະຖິຕິ ແລະ ຄະນິດສາດ ເພື່ອ ຄາດຄະເນອານາຄົດ. ຂ້ອຍມັກດາລາສາດ.

## ອ້າງອີງ
# ພາສາອີສະແລນສະກາ

**ພາສາອີສະແລນສະກາ** (ອີສະແລນສະກາ: íslenska  [ˈislɛnska] ) ຫຼື **ພາສາໄອສະແລນ** (ອັງກິດ: Icelandic) ຫຼື **ພາສາອີສະລັງ** (ຝຣັ່ງ: islandais) ແມ່ນພາສາສະກັງດີນາວີ ເຊິ່ງຈັດຢູ່ໃນຕະກູນພາສາອິນເດຍ-ເອີລົບ. ມີຜູ້ເວົ້າສ່ວນຫຼາຍໃນປະເທດອີສະລັງ ເຊິ່ງແມ່ນປະເທດທີ່ໃຊ້ພາສານີ້ເປັນພາສາລັດຖະການ ໂດຍພາຍໃນປະເທດມີຜູ້ເວົ້າປະມານ 300,000 ຄົນ ແລະເມື່ອລວມນອກປະເທດທັງໝົດ ມີປະມານ 313,840 ຄົນ (ປີ ຄ.ສ. 2015).

ແມ່ນພາສາສະກັງດີນາວີສາຂາຕາເວັນອອກ. ມີຄວາມໃກ້ຄຽງກັບພາສາເຟີລິດ (Føroyskt) ເຊິ່ງແມ່ນພາສາທີ່ເວົ້າໃນເກາະເຟີລະຢາ (Føroyar) ຂອງປະເທດແດນມາກ. ທັງສອງພາສານີ້ ລວມທັງພາສາສະກັງດີນາວີອື່ນ ມີວິວັດນະນາການມາຈາກພາສາໂນເລີນບູຮານ (Norrœnt mál) ເຊິ່ງອະດີດໃຊ້ສື່ສານໃນສະກັງດີນາວີ ລະຫວ່າງສະຕະວັດທີ 9 ຫາ 13.

## ອ້າງອີງ
# ພາສາອັງກິດເກົ່າ

| ພາສາອັງກິດເກົ່າ |
| --- |
| Ænglisc, Anglisc, Englisc |
| ພາກພື້ນ | ອັງກິດ ແລະສະກັອດແລນຕອນໃຕ້ |
| ສູນຫາຍ | ພັດທະນາກາຍເປັນ Middle English ໃນຊ່ວງ ຄິດສະຕະວັດທີ່ 12 |
| ຕະກຸນພາສາ | ອິນໂດ-ເອີໂຣປຽນ
* Germanic
	+ West Germanic
		- Anglo-Frisian
			* Anglic
				+ **ພາສາອັງກິດເກົ່າ**
 |
| ລະຫັດພາສາ |
| ISO 639-2 | ang |
| ISO 639-3 | ang |

**ພາສາອັງກິດເກົ່າ** (Ænglisc, Anglisc, Englisc; ອັງກິດ: Old English ຫຍໍ້ວ່າ OE ຫຼື **ພາສາແອງໂກລ-ແຊັກຊັນ** (ອັງກິດ: Anglo-Saxon) ແມ່ນພາສາອັງກິດຍຸກທຳອິດທີ່ເວົ້າກັນໃນບໍລິເວນທີ່ປັດຈຸບັນຄືແຄວ້ນອິງແລນ ອັງກິດແລະສະກັອດແລນຕອນໃຕ້ໃນລະຫວ່າງກາງຄິດສະຕະວັດທີ່ 5 ເຖິງກາງຄິດສະຕະວັດທີ່ 12 ນັບເປັນພາສາເຈີແມນິກຕາເວັນຕົກ ດ້ວຍເຫດນີ້ຈຶງຄວາມຄ້າຍຄຶງກັບພາສາຟິຊຽນເກົ່າ (Old Frisian) ແລະ ພາສາແຊັກຊັນເກົ່າ (Old Saxon) ນອກຈາກນີ້ຍັງຄວາມສັມພັນກັບພາສານອສເກົ່າ(Old Norse) ແລະເຊື່ອມໂຍງໄປເຖິງພາສາອຽກລັງປັດຈຸບັນ (modern Icelandic) ນຳ

ພາສາອັງກິດເກົ່ານັ້ນມີການປ່ຽນແປງຢູ່ຕະຫຼອດເວລາແລະມີການໃຊ້ງານຢູ່ຕະຫຼອດໄລຍະເວລາປະມານ 700 ປີ ນັບຕັ້ງແຕ່ຊົນແອງໂກລ-ແຊັກຊອນອົບພະຍົບມາຍັງເກາະບິແຕນ ສ້າງອິງແລນຂຶ້ນໃນຄິດສະຕະວັດທີ່ 5 ຈົນໄລຍະເວລາຫຼັງພວກນໍມັນບຸກຮຸກເຂົ້າໄປເມື່ອ ຄ.ສ. 1066 ຫຼັງຈາກພາສາອັງກິດກໍເຄື່ອນເຂົ້າສູ່ການປ່ຽນແປງຄັ້ງໃຫຍ່ທີ່ສຳຄັນ ໃນຍຸກທຳອິດນີ້ ພາສາອັງກິດເກົ່າໄດ້ຜະສົມກົມກືນເຂົ້າກັບພາສາອື່ນໆ ທີ່ມີການຕິດຕໍ່ນຳ ເຊັ່ນ ພາສາເຄລຕິກ (Celtic) ແລະພາສາຖິ່ນສອງພາສາຂອງພາສານອສເກົ່າ ຈາກການບຸກຮຸກຂອງພວກໄວກິງ ເຊິ່ງເຂົ້າມາຄອບຄອງແລະປົກຄອງອານາເຂດເດນລໍ ໃນອິງແລນຕອນເໜືອແລະຕາເວັນອອກ

## ແຫຼ່ງຂໍ້ມູນອື່ນ

* Old English/Modern English Translator
# ພາສາຊູແອດ

**ພາສາຊູແອດ** (endonym: svenska [ˈsvɛ̂nːska ]) ເປັນ ​ພາ​ສາ​ເຢຍ​ລະ​ມັນ​ເຫນືອ ​ຈາກ ​ຄອບ​ຄົວ​ພາ​ສາ​ອິນ​ໂດ​-​ເອີ​ຣົບ, ເວົ້າ​ສ່ວນ​ໃຫຍ່​ໃນ ​ປາ ​ແລະ​ພາກ​ສ່ວນ​ຂອງ ​ຟິນ​ແລນ​. ມັນມີຢ່າງນ້ອຍ 10 ລ້ານຄົນເວົ້າພາສາພື້ນເມືອງ, ເຮັດໃຫ້ມັນ ເປັນພາສາເຢຍລະມັນທີ່ເວົ້າຫຼາຍທີ່ສຸດເປັນອັນດັບສີ່, ແລະເປັນຄັ້ງທໍາອິດໃນບັນດາປະເພດຂອງມັນຢູ່ໃນບັນ ດາປະເທດ Nordic ໂດຍລວມ.

ພາສາຊູແອັດ, ຄືກັນກັບ ພາສາ Nordic ອື່ນໆ, ແມ່ນລູກຫລານຂອງ Old Norse, ພາສາທົ່ວໄປຂອງ ຊາວເຢຍລະມັນ ທີ່ອາໄສຢູ່ໃນ Scandinavia ໃນ ຍຸກ Viking. ມັນ ມີຄວາມສະຫຼາດຫຼາຍເຊິ່ງກັນແລະກັນ ກັບ ພາສານໍເວ ແລະ ເດນມາກ, ເຖິງແມ່ນວ່າລະດັບຄວາມສະຫຼາດເຊິ່ງກັນແລະກັນແມ່ນຂຶ້ນກັບພາສາແລະສໍານຽງຂອງຜູ້ເວົ້າ.

ພາສາສະວີເດນມາດຕະຖານ, ເວົ້າໂດຍ ຊາວສະວີເດນ ສ່ວນໃຫຍ່, ແມ່ນ ພາສາແຫ່ງຊາດ ທີ່ພັດທະນາມາຈາກ ພາສາຊູແອັດ ກາງໃນສະຕະວັດທີ 19, ແລະໄດ້ຖືກສ້າງຕັ້ງຂຶ້ນຢ່າງດີໃນຕອນຕົ້ນຂອງສະຕະວັດທີ 20. ໃນ​ຂະ​ນະ​ທີ່ ​ແນວ​ພັນ ​ພາກ​ພື້ນ​ທີ່​ແຕກ​ຕ່າງ​ກັນ​ແລະ​ພາ​ສາ​ຊົນ​ນະ​ບົດ​ຍັງ​ຄົງ​ມີ​, ພາ​ສາ​ຂຽນ​ແມ່ນ​ເປັນ​ເອ​ກະ​ພາບ​ແລະ ​ມາດ​ຕະ​ຖານ​. ຊູ​ແອັດ​ແມ່ນ​ເປັນ​ພາ​ສາ​ທີ່​ສອງ​ເວົ້າ​ກັນ​ຢ່າງ​ກວ້າງ​ຂວາງ​ທີ່​ສຸດ​ໃນ​ຟິນ​ແລນ​ທີ່​ສະ​ຖາ​ນະ​ພາບ​ຂອງ​ຕົນ​ເປັນ ​ພາ​ສາ ​ຮ່ວມ​.

ພາສາຊູແອັດໄດ້ຖືກເວົ້າມາດົນນານຢູ່ໃນບາງສ່ວນຂອງ ປະເທດແອັດສະໂຕນີ, ເຖິງແມ່ນວ່າສະຖານະພາບໃນປະຈຸບັນຂອງຜູ້ເວົ້າພາສາ ຊູແອັດ Estonian ແມ່ນເກືອບສູນພັນ. ມັນຍັງຖືກນໍາໃຊ້ຢູ່ໃນ ຊາວຊູແອັດ diaspora, ໂດຍສະເພາະແມ່ນໃນ Oslo, ນໍເວ, ມີຫຼາຍກວ່າ 50,000 ຊາວຊູແອັດ.

## ອ້າງອີງ
# ພາສາໂຮນລັງ

| ພາສາໂຮນລັງ |
| --- |
| *Nederlands* |
| ອອກສຽງ | [ˈneːdərlɑnts] ( ຟັງສຽງ) |
| ປະເທດທີ່ມີການເວົ້າ | ເນເທີແລນ, ແບນຊິກ, ຊູຣີນາມ, ອາຣູບາ, ກືຮາຊໍ, ແຊັງມາແຕັງ, ອິນໂດເນເຊຍ, ແລະ ຝຣັ່ງ |
| ຊົນເຜົ່າ | ຊາວໂຮນລັງ ຊາວອິນໂດ |
| ຈຳນວນຜູ້ເວົ້າ | 23 ລ້ານຄົນ (2019)  (*ບໍ່ພົບວັນທີ*) |
| ຕະກຸນພາສາ | ອິນໂດ-ເອີໂຣປຽນ
* ເຢຍລະມານິກ
	+ ເຢຍລະມານິກຕາເວັນຕົກ
		- ເຢຍລະມານິກຕ່ຳ
			* ຟຣັງໂກນຽນຕ່ຳ
				+ **ພາສາໂຮນລັງ**
 |
| ຮູບແບບກ່ອນໜ້າ | ພາສາໂຮນລັງເກົ່າ
* ພາສາໂຮນລັງສະໃໝກາງ
	+ **ພາສາໂຮນລັງ**
 |
| ລະບົບການຂຽນ | ອັກສອນລາຕິນ (ອັກສອນໂຮນລັງ) |
| ສະຖານະພາບທາງການ |
| ພາສາທາງການ |  ເນເທີແລນດ໌  ແບນຊິກ  ຊູຣິນາມ

---

 ສະຫະພາບເອີຣົບ |
| ຜູ້ວາງລະບຽບ | Nederlandse Taalunie (ສະຫະພາບພາສາໂຮນລັງ) |
| ລະຫັດພາສາ |
| ISO 639-1 | nl |
| ISO 639-2 | dut (B) nld (T) |
| ISO 639-3 | nld |

**ພາສາໂຮນລັງ** (ອັງກິດ: Dutch; ໂຮນລັງ: Nederlands) ແມ່ນພາສາໃນກຸ່ມເຢຍລະມານິກຕ່ຳທີ່ມີຄົນເວົ້າກວ່າ 23 ລ້ານຄົນ, ເຊິ່ງສ່ວນໃຫຍ່ຢູ່ໃນປະເທດໂຮນລັງແລະປະເທດແບນຊິກ. ພາສາໂຮນລັງທີ່ເວົ້າໃນແບນຊິກມັກຖືກເອີ້ນວ່າພາສາຟະລາມ, ແລະມັກຈະຖືເປັນພາສາທີ່ແຍກຕ່າງຫາກກັນ.

## ເບິ່ງຕື່ມ
# ເສັ້ນແວງ

ເສັ້ນແວງ (ອັງກິດ: Longitude) ແທນດ້ວຍອັກສອນເກຣັກ λ ເປັນພິກັດທີ່ໃຊ້ບອກຕຳແໜ່ງເທິງໜ້າໂລກ ໂດຍວັດໄປທາງຕາເວັນອອກ ຫຼື ຕາເວັນຕົກ ຈາກເສັ້ນຂະໜານໃນລວງເໜືອໃຕ້ ທີ່ເອີ້ນວ່າ ເສັ້ນໄພຣ໌ເມີຣິດຽນ. ກຳນົດເອົາເສັ້ນທີ່ເນັ່ງແຕ່ຂວັ້ນໂລກເໜືອຫາຂວັ້ນໂລກໃຕ້ ເຊິ່ງເສັ້ນແວງກໍແບ່ງອອກເປັນ 24 ເສັ້ນຕາມເຂດບົ້ວໂມງຂອງໂລກ.
ເສັ້ນແວງມີໜ່ວຍອົງສາ ນັບຈາກ 0 ອົງສາທີ່ເສັ້ນໄພຣ໌ເມີຣິດຽນໄປທາງຕາເວັນອອກ +180 ອົງສາ ແລະ ໄປທາງຕາເວັນຕົກ -180 ອົງສາ ໃນປີ ຄ.ສ 1884 ການປະຊຸມເມີຣິດຽນນາໆຊາດ (International Meridian Conference) ຈຶ່ງໄດ້ກຳນົດໃຫ້ເສັ້ນ ເວລາກຣີນນິຊ ເປັນເສັ້ນເວລາ ເປັນເສັ້ນໄພຣ໌ເມີຣິດຽນ ແລະ ເປັນເສັ້ນແວງ 0 ອົງສາ.
# ເອກະພົບ

ພາບອະວະກາດຫ້ວງເລິກຫຼາຍຂອງຮັບເບິນ ປະກອບດ້ວຍກາແລັກຊີທີ່ມີອາຍຸ ຂະໜາດ ຮູບຮ່າງ ແລະສີຕ່າງກັນ.
**ເອກະພົບ** (ອັງກິດ: Universe, ຝຣັ່ງ: Univers) ຫຼື **ຈັກກະວານ** ໂດຍທົ່ວໄປແມ່ນຜົນລວມຂອງການດຳລົງຢູ່ ລວມທັງດາວເຄາະ ດາວເລີກ ດາລາຈັກ ສິ່ງທີ່ບັນຈຸຢູ່ໃນອະວະກາດລະຫວ່າງດາລາຈັກ ສະສານແລະພະລັງງານທັງໝົດ.

ການສັງເກດເອກະພົບທາງວິທະຍາສາດ ເຊິ່ງເຊື່ອກັນວ່າມີເສັ້ນກາຍສູນກາງ 93,000 ລ້ານປີແສງ ນໍາໄປສູ່ອະນຸມານຂັ້ນທໍາອິດຂອງເອກະພົບ. ການສັງເກດນີ້ສະແດງໃຫ້ເຫັນວ່າ ເອກະພົບຖືກຄວບຄຸມດ້ວຍກົດທາງຟີຊິກແລະຄ່າຄົງທີ່ດຽວກັນຕະຫຼອດຂະໜາດແລະປະຫວັດສາດສ່ວນໃຫຍ່. ທິດສະດີບິກແບງແມ່ນແບບຈໍາລອງຈັກກະວານວິທະຍາທົ່ວໄປ ເຊິ່ງອະທິບາຍວ່າເອກະພົບເກີດຂຶ້ນມາແນວໃດ ເຊິ່ງໃນຈັກກະວານວິທະຍາກາຍະພາບເຊື່ອວ່າ ເກີດຂຶ້ນເມື່ອປະມານ 13,700 ລ້ານປີກ່ອນ.

ນັກຟີຊິກຫຼວງຫຼາຍເຊື່ອສົມມຸດຕິຖານກ່ຽວກັບພະຫຸພົບ (multiverse) ເຊິ່ງກ່າວວ່າເອກະພົບອາດເປັນໜຶ່ງໃນພົບຈໍານວນຫຼາຍທີ່ມີຢູ່ຄືກັນ.

## ອ້າງອີງ
# ລະບົບສຸລິຍະ

ລະບົບສຸລິຍະ
**ລະບົບສຸລິຍະ** (ຄຳເຄົ້າ: ຣະບົບສຸຣິຍະ) ປະກອບດ້ວຍ ດວງອາທິດ ແລະວັດຖຸອື່ນໆ ທີ່ໂຄຈອນຢູ່ຮອບດວງອາທິດ ໄດ້ແກ່ ດາວພຸດ ດາວສຸກ ໂລກ ດາວອັງຄານ ດາວພະຫັດ ດາວເສົາ ດາວຢູລານຸດ ດາວເນບຕູນ.
ນັບເຖີງກາງປີ ຄ.ສ. 2008 ວັດຖູຂະໜາດຍ່ອມກວ່າດາວເຄາະຈຳນວນ 5 ດວງ ໄດ້ຮັບການຈັດອັນດັບໃຫ້ເປັນດາວເຄາະແຄະ ໄດ້ແກ່ ຊີລີໃນແຖບດາວເຄາະນ້ອຍ ກັບວັດຖູອີກ 4 ດວງທີ່ໂຄຈອນອ້ອມຂ້າງດວງອາທິດຢູ່ໃນຍ່ານພົ້ນດາວເນັບຈູນ ຄື ດາວພູໂຕ (ເຊີ່ງເດີມເຄີຍຖຶກຈັດລະດັບໄວ້ເປັນດາວເຄາະ) ເຮົາເມອາ ມາຄີມາຄີ ແລະ ອີຣີ

ມີດາວເຄາະ 6 ດວງແລະດາວເຄາະແຄະ 3 ດວງທີ່ມີດາວບໍລິວານໂຄຈອນຢູ່ອ້ອມຂ້າງ ເຮົາເອີ້ນດາວບໍລິວານເຫຼົ່ານີ້ວ່າ "ດວງຈັນ" ຕາມຢ່າງດວງຈັນຂອງໂລກ ນອກຈາກນີ້ດາວເຄາະຊັ້ນນອກຍັງມີວົງແຫວນດາວເຄາະຢູ່ອ້ອມຂ້າງໂຕອັນປະກອບດ້ວຍເສດຝຸ່ນແລະອະນຸພາກຂະໜາດເລັກ.

## ອ້າງອີງ
# ດາວພະຫັດ

**ດາວພະຫັດ** ຫຼື **ດາວໄມ້** (ສັນຍາລັກ: ) ແມ່ນດາວເຄາະທີ່ຢູ່ຫ່າງຈາກດວງອາທິດເປັນລຳດັບທີ 5 ແລະແມ່ນດາວເຄາະທີ່ມີຂະໜາດໃຫຍ່ທີ່ສຸດໃນລະບົບສຸລິຍະ. ນອກຈາກດາວພະຫັດ. ດາວເຄາະກາດດວງອື່ນ ໆໃນລະບົບສຸລິຍະໄດ້ແກ່ ດາວເສົາ ດາວຢູລານຸດ ແລະດາວເນບຕູນ.

## ອ້າງອີງ
# ທໍລະນີສາດ

**ທໍລະນີສາດ** (ຄຳເຄົ້າ: ທໍຣນີສາສຕຣ໌, ອັງກິດ: geology) ແມ່ນ ວິທະຍາສາດ ທີ່ສຶກສາກ່ຽວກັບ ພາກສ່ວນແຂງ ຂອງ ໂລກ, ສ່ວນປະກອບ, ໂຄງສ້າງ, ຄຸນລະສັກນະ, ຄວາມເປັນມາ, ແລະ ຂະບວນວິວັດ ຂອງ ມັນ.
ນັກທໍລະນີສາດ ແມ່ນ ຜູ້ມີຄວາມຮູ້ດ້ານ ທໍລະນີສາດ ທີ່ສາມາດນຳໃຊ້ ໄດ້ໃນວຽກງານຕ່າງໆ ເຊັ່ນ ການຄິດໄລ່ອາຍຸຂອງຊັ້ນດິນ, ຊອກຫາບ່ອນທີ່ມີແຮ່ທາດ ເຊັ່ນ ຖ່ານຫີນ, ເຫລັກ, ນ້ຳມັນ, ທອງ ແລະອື່ນໆ.

## ອ້າງອີງ

## ແຫຼ່ງຂ້ໍມູນອື່ນ
# ກາໂຕລິກ

**ກາໂຕລິກ** (ຝຣັ່ງ: Catholique, ອັງກິດ: Catholic ມາຈາກພາສາເກັກຄຳວ່າ καθολικός) ແປວ່າ ສາກົນ ທົ່ວໄປ. ເປັນຮູບແບບນຶ່ງໃນສາສະໜາຄິດ ທີ່ມີແນວສັດທາ ເທວະວິທະຍາ ຫຼັກຄວາມເຊື່ອ ພິທີກຳ ຈະລິຍະສາດ ຈິດວິນຍານ ພຶຕິກຳ ເປັນລັກສະນະສະເພາະຂອງຕົນ ຕະຫຼອດຈົນປະຊາກອນໃນນິກາຍນັ້ນ.

## ຄວາມໝາຍຂອງກາໂຕລິກ

ຄຳວ່າກາໂຕລິກ ມີຄວາມໝາຍໂດຍສະຫຼຸບໄດ້ 3 ຢ່າງແມ່ນ

* ໝາຍເຖິງຄິດຕະຈັກໂລມັງກາໂຕລິກໂດຍສະເພາະ ເຊິ່ງເປັນຄິດຕະຈັກທີ່ມີພະສັນຕະປາປາເປັນຜູ້ນຳ. ມີສາສະນິກະຊົນປະມານ 1 ພັນລ້ານຄົນທົ່ວໂລກ.

* ໝາຍເຖິງນິກາຍໃນສາສະໜາຄິດ ທີ່ເອີ້ນຕົນເອງວ່າກາໂຕລິກໂດຍລວມ ແມ່ນ ຄິດຕະຈັກໂຣມັງກາໂຕລິກ ຄິດຕະຈັກກາໂຕລິກເກົ່າ ຄິດຕະຈັກກາໂຕລິກແຫ່ງອັກຄະລະທູດ ຯລຯ.

* ໝາຍເຖິງຄຸນະສົມບັດດ້ານຄວາມເປັນສາກົນຂອງຄິດຕະຈັກ ແມ່ນເປັນປະຊາຄົມຂອງຜູ້ທີ່ເຊື່ອແລະຍອມຮັບວ່າພະເຢຊູເປັນຜູ້ໄຖ່ບາບ (redeemer).

## ອ້າງອີງ

ອ່ານຕື່ມ
* *Without Roots: The West, Relativism, Christianity, Islam* by Pope Benedict XVI, formerly Cardinal Joseph Ratzinger (Basic Books, 0465006345, 2006).
* *Catechism of the Catholic Church* English translation (Libreria Editrice Vaticana, 2000). ISBN 1-57455-110-8
* H. W. Crocker III, *Triumph—The Power and the Glory of the Catholic Church: A 2,000-Year History* (Prima Publishing, 2001). ISBN 0-7615-2924-1
* Leo J. Trese, *The Faith Explained* Third Edition (Fides/Claretian, 2001). ISBN 1-889334-29-4
* Eamon Duffy, *Saints and Sinners: A History of the Popes* (Yale Nota Bene, 2002). ISBN 0-300-09165-6
* K. O. Johnson, *Why Do Catholics Do That?* (Ballantine, 1994). ISBN 0-345-39726-6
* Ludwig von Pastor, *History of the Popes from the Close of the Middle Ages*; Drawn from the Secret Archives of the Vatican and other original sources, 40 vols. St. Louis, B.Herder 1898
* *Basic Catechism* Seventh Revised Edition (Pauline Books & Media, 1999). ISBN 0-8198-0623-4
* Peter Lynch, *The Church's Story: A History of Pastoral Care and Vision* (Pauline Books & Media, 2005). ISBN 0-8198-1575-6
* Robert B. Ekelund Jr. and Robert D. Tollison, *Economic Origins of Roman Christianity* (University Of Chicago Press, 2011)
* Robert Kugelmann, *Psychology and Catholicism: Contested Boundaries* (Cambridge University Press, 2011)

## ແຫຼ່ງຂໍ້ມູນອື່ນ

* Ecumenical Patriarchate of Constantinople
* A library of public domain Catholic writings
# ເອີຣາເຊຍ

ເອີຣາເຊຍ|  |
| ພື້ນທີ່ | **Lua error in Module:Convert at line 1822: attempt to index field 'en\_option\_value' (a nil value).** |
| ປະຊາກອນ | 5.4 ຕື້ (ຮອດປີ 2023) |
| ຄວາມໜາແໜ້ນ | **Lua error in Module:Convert at line 1822: attempt to index field 'en\_option\_value' (a nil value).** |
| ປະເທດ | 93 ປະເທດ |
| ດິນແດນ | 9 ການເພິ່ງພາອາໄສ |

**ເອີຣາເຊຍ** (ພາສາອັງກິດ: Eurasia) ເປັນເຂດທະວີບທີ່ໃຫຍ່ທີ່ສຸດໃນໂລກ, ປະກອບດ້ວຍທັງຫມົດຂອງເອີຣົບແລະອາຊີ. ອີງຕາມນັກພູມສາດບາງຄົນ, ທາງດ້ານສະລິຍະສາດ, ເອີເຣເຊຍແມ່ນເປັນທະວີບດຽວ. ແນວ​ຄວາມ​ຄິດ​ຂອງ​ເອີ​ຣົບ​ແລະ​ອາ​ຊີ​ເປັນ​ທະ​ວີບ​ທີ່​ແຕກ​ຕ່າງ​ກັນ​ມີ​ມາ​ແຕ່​ໃນ​ສະ​ໄຫມ​ໂບ​ຮານ​, ແຕ່​ວ່າ​ຊາຍ​ແດນ​ຂອງ​ເຂົາ​ເຈົ້າ​ໄດ້​ມີ​ການ​ປ່ຽນ​ແປງ​ໃນ​ປະ​ຫວັດ​ສາດ​. ສໍາລັບຕົວຢ່າງ, ໃນຊາວກຣີກບູຮານ, ອາຊີໃນເດີມລວມເອົາອາຟຣິກາແຕ່ພວກເຂົາຈັດປະເພດເອີຣົບ ເປັນດິນແດນແຍກຕ່າງຫາກ. ເອີຣາເຊຍ ແມ່ນເຊື່ອມຕໍ່ກັບອາຟຣິກາທີ່ຄອງ Suez, ແລະບາງຄັ້ງທັງສອງໄດ້ຖືກລວມເຂົ້າກັນເພື່ອອະທິບາຍເຖິງແຜ່ນດິນໃຫຍ່ທີ່ຕິດຕໍ່ກັນທີ່ໃຫຍ່ທີ່ສຸດໃນໂລກ, Afro-Eurasia.

## ອ້າງອີງ
# ຊັອນ ຈີ-ຮຍັອນ

| ຊັອນ ຈີ-ຮຍັອນ |
| --- |
| ຊັອນ ຈີ-ຮຍັອນໃນເດືອນພະຈິກ 2019 |
| ເກີດ | ວັງ ຈີ-ຮຍັອນ  (1981-10-30) 30 ຕຸລາ ຄ.ສ. 1981 ເມືອງແກນນາມ, ໂຊລ, ເກົາຫຼີໃຕ້ |
| ຊື່ອື່ນ | ຈີອານາ ຊັອນ |
| ການສຶກສາ | ມະຫາວິທະຍາໄລດົງກູກ (ປະລິນຍາຕີສິລະປະ, ປະລິນຍາໂທສິລະປະ) |
| ອາຊີບ | * ນັກສະແດງ
* ນາງແບບ
 |
| ປີປະຕິບັດວຽກ | 1997–ປະຈຸບັນ |
| ຕົວແທນ | Ieum Hashtag |
| ສ່ວນສູງ | 173 cm |
| ຄູ່ສົມລົດ | Choi Joon-hyuk（ປີແຕ່ງງານ） |
| ບຸດ | 2 |
| ແມ່ແບບ:Infobox Korean name/auto |
| ລາຍເຊັນ |
|  |

**ວັງ ຈີ-ຮຍັອນ** (ເກົາຫຼີ: 왕지현; ເກີດ​ວັນ​ທີ 30 ຕຸ​ລາ 1981)​, ທີ່​ຮູ້​ຈັກ​ເປັນ​ມື​ອາ​ຊີບ​ເປັນ **ຊັອນ ຈີ-ຮຍັອນ** (전지현), ເປັນນັກສະແດງແລະນາງແບບຊາວເກົາຫຼີໃຕ້. ນາງໄດ້ມີຊື່ສຽງດ້ວຍບົດບາດຂອງນາງໃນຮູບເງົາຕະຫຼົກໂຣແມນຕິກ *My Sassy Girl* (2001), ເຊິ່ງກາຍເປັນຄວາມຮູ້ສຶກອັນຍິ່ງໃຫຍ່ໃນທົ່ວອາຊີ ແລະ ເຮັດໃຫ້ເກີດຄວາມບຸກທະລຸລະດັບສາກົນໃຫ້ກັບຮູບເງົາເກົາຫຼີ. ຮູບເງົາທີ່ໂດດເດັ່ນອື່ນໆລວມມີ *Il Mare* (2000), *Windstruck* (2004), *The Thieves* (2012), *The Berlin File* (2013) ແລະ *Assassination* (2015). ນາງຍັງໄດ້ສະແດງໃນຊຸດໂທລະທັດຍອດນິຍົມ *My Love from the Star* (2013-2014) ແລະ *The Legend of the Blue Sea* (2016-2017), ເຊັ່ນດຽວກັນກັບຊຸດເນັດຟລິກ *Kingdom* (2021).

ຊັອນ ຈີ-ຮຍັອນໄດ້ຮັບລາງວັນຫຼາຍອັນ, ລວມທັງສອງລາງວັນນັກສະແດງຍິງດີເດັ່ນໃນງານ Grand Bell Awards ແລະລາງວັນໃຫຍ່ສໍາລັບໂທລະພາບຢູ່ທີ່ Baeksang Arts Awards.

## ເອກະສານອ້າງອີງ
# ເນັດຟລິກ

ເນັດຟລິກ|  |
| ປະເພດ | ບໍລິສັດມະຫາຊົນ |
| Traded as | * NASDAQ: NFLX
* NASDAQ-100 component
 |
| ວັນທີກໍ່ຕັ້ງ | 29 ສິງຫາ 1997 (1997-08-29) in Scotts Valley, California, United States |
| ສຳນັກງານໃຫຍ່ | 100 Winchester Circle, Los Gatos, California, United States |
| ພື້ນທີ່ໃຫ້ບໍລິການ | 190 ປະເທດ |
| ຜູ້ກໍ່ຕັ້ງ | * Reed Hastings
* Marc Randolph
 |
| ບຸກຄົນສໍາຄັນ | * Reed Hastings (Chairman, CEO)
* Ted Sarandos (CCO)
 |
| ອຸດສາຫະກໍາ | ການບັນເທີງ |
| ຜະລິດຕະພັນ | ບໍລິການໂອທີທີ ສື່ສົ່ງຜ່ານສັນຍານຕໍ່ເນື່ອງ ວິດີທັດຕາມຄຳຂໍ |
| ບໍລິການ | * ການຜະລິດຮູບເງົາ
* ຈັດຈຳໜ່າຍຮູບເງົາ
* ການຜະລິດລະຄອນໂທລະພາບ
 |
| ລາຍໄດ້ |  8.83 ຕື້ໂດລາສະຫະລັດ (2016) |
| ລາຍໄດ້ຈາກການດຳເນີນງານ |  380 ລ້ານໂດລາສະຫະລັດ (2016) |
| ເງິນໄດ້ສຸດທິ |  187 ລ້ານໂດລາສະຫະລັດ (2016) |
| ຊັບສິນລວມ |  13.6 ຕື້ໂດລາສະຫະລັດ (2016) |
| ຫຸ້ນລວມ |  2.7 ຕື້ໂດລາສະຫະລັດ (2016) |
| ເຈົ້າຂອງ | Reed Hastings (1.9%) |
| ລູກຈ້າງ | 3,500 ຄົນ (2016) |
| Divisions | Domestic Streaming International Streaming Domestic DVD |
| ບໍລິສັດສາຂາ | * Netflix US & Canada
* Netflix International
* Netflix Streaming Services
* Netflix Studios
* DVD.com
* Millarworld
 |
| ເວັບໄຊ | www.netflix.com |
| ອັນດັບອາເລັກຊາ |  32 (ທົ່ວໂລກ, October 2017) |
| ການລົງທະບຽນ | Required |
| ຜູ້ໃຊ້ | 158 ລ້ານຄົນ (ທົ່ວໂລກ) |
| ສະຖານະປັດຈຸບັນ | ໃຫ້ບໍລິການ |

**ເນັດຟລິກ** (ອັງກິດ: Netflix) ເປັນບໍລິສັດຂ້າມຊາດທີ່ໃຫ້ບໍລິການໂອທີທີ ແບບສື່ແບບສົ່ງຕໍ່ເນື່ອງຕາມຄຳຂໍທາງອິນເຕີເນັດທົ່ວໂລກ (ຍົກເວັ້ນໃນບາງພື້ນທີ່) ແລະ ຜູ້ໃຫ້ບໍລິການເຊົ່າຢືມດີວີດີ ແລະ ແຜ່ນບລູເຣທາງໄປສະນີໃນສະຫະລັດອາເມຣິກາ ບໍລິສັດໄດ້ຮັບການກໍ່ຕັ້ງຂຶ້ນໃນປີ 1997 ໂດຍມີສຳນັກງານໃຫຍ່ຕັ້ງຢູ່ທີ່ເມືອງລອສ ແກໂທສ ລັດຄາລິຟໍເນຍ ແລະ ມີອັອບຟິດໃນອີກຫຼາຍປະເທດເຊັ່ນ:ໂຮນລັງ, ເບຣຊິນ, ອິນເດຍ, ຍີ່ປຸ່ນ ແລະ ເກົາຫຼີໃຕ້

ເນັດຟລິກເລີ່ມເປີດຮັບສະມາຊິກແບບເສຍຄ່າບໍລິການໃນປີ 1999 ເມື່ອເຖິງປີ 2009 ບໍລິສັດມີດີວີດີໃຫ້ເລືອກເຊົ່າຢືມປະມານ 100,000 ຊື່ເລື່ອງ ແລະ ມີສະມາຊິກຜູ້ເຊົ່າ ແລະ ຜູ້ຮັບບໍລິການຫຼາຍກວ່າ 10 ລ້ານລາຍ ໃນປີ 2013 ບໍລິສັດເລີ່ມຂາຍທຸລະກິດໄປຍັງການຜະລິດຮູບເງົາຕົ້ນສະບັບ

ປີ 2014 ເນັດຟລິກໄດ້ເປີດຕົວບໍລິການຊື່ວ່າ Open Connect Appliance (Netflix OCA) ໂດຍລັກສະນະເປັນບໍລິການທີ່ທາງຜູ້ໃຫ້ບໍລິການ ISP (Internet Service Provider) ເປີດໃຫ້ເນັດຟລິກເຊົ່າ Server ເພື່ອເຮັດ Cache ສຳລັບເກັບຂໍ້ມູນຮູບເງົາ ແລະ ຊີຣີຂອງ Netflix ໂດຍໃຊ້ຫຼັກການເຊັ່ນດຽວກັບ CDN (Content Delivery Network) ທົ່ວໄປ ຕ່າງກັນທີ່ລະບົບຈະເກັບຂໍ້ມູນ Content ສຳລັບ Netflix ໂດຍສະເພາະ ເມື່ອມີຜູ້ເຂົ້າໃຊ້ງານ ລະບົບຈະໄປຮຽກຈາກ OCA ເຫຼົ່ານີ້ແທນ ເຮັດໃຫ້ຫຼຸດພາລະການເຮັດວຽກຂອງເຊີບເວີຫຼັກ ແລະ ຮອງຮັບການຂະຫຍາຍແບນວິທີງ່າຍ ແລະ ປະຢັດຄ່າໃຊ້ຈ່າຍກວ່າການຂະຫຍາຍເຊີບເວີ

ຈົນມາຮອດປີ 2016 ເນັດຟລິກໄດ້ຜະລິດຮູບເງົາຊີຣີ ແລະ ຮູບເງົາເລື່ອງຍາວຕົ້ນສະບັບກວ່າ 126 ເລື່ອງ ຫຼາຍກວ່າຊ່ອງໂທລະພາບ ແລະ ເຄເບີ້ນໃດໆ ໂດຍມີຜົນງານຊີຣີຕົວເອງເລື່ອງທຳອິດແມ່ນ House of Cards ພຽງສອງປີທຳອິດທີ່ອອກອາກາດກໍໄດ້ຮັດຄວາມນິຍົມ ແລະ ມີຊື່ເຂົ້າຊີງລາງວັນໂທລະພາບ Emmy Awards

ສຳນັກງານໃຫຍ່ທີ່ເມືອງລອສ ແກໂທສ ລັດຄາລິຟໍເນຍ
## ອ້າງອີງ

## ແຫຼ່ງຂໍ້ມູນອື່ນ

* ເວັບໄຊທາງການ
* Netflix ທາງເຟສບຸກ
# ບັນດາເຊີລີເບີກາວັນ

| ບັນດາເຊີລີເບີກາວັນ بندر سري بڬاوان (Jawi) |
| --- |
| ນະຄອນຫຼວງ |
| ການຖອດສຽງອື່ນໆ |
|  • ຈີນກາງ | 斯里巴加湾市 *Sīlǐbājiāwānshì* (Hanyu Pinyin) |
| ທ້ອງຟ້າຂອງໃຈກາງເມືອງOmar Ali Saifuddien MosqueTaman Haji Sir Muda Omar 'Ali SaifuddienKampong AyerJame' Asr Hassanil Bolkiah Mosqueສະຫນາມກິລາແຫ່ງຊາດ Hassanal Bolkiahສູນພະລັງງານບຣູໄນ |
| ຊື່: ເວນິສຕາເວັນອອກ |
| OpenStreetMapແມ່ແບບ:Infobox mapframe |
| ພິກັດ: ﻿ / ﻿ |
| ປະເທດ | ບຣູໄນ |
| ເມືອງ | Brunei–Muara |
| Settled | 1906 |
| ສູນ​ການ​ບໍ​ລິ​ຫານ | 1909 |
| ເທດສະບານ | ວັນທີ 1 ມັງກອນ 1921 |
| ປ່ຽນຊື່ບັນດາເຊີລີເບີກາວັນ | ວັນທີ 4 ຕຸລາ 1970 |
| ການປົກຄອງ |
|  • ໜ່ວຍງານ | Bandar Seri Begawan Municipal Board |
| ພື້ນທີ່ |
|  • ທັງໝົດ | 100.36 ຕລ.ກມ. (Bad rounding here39 ຕລ.ໄມລ໌) |
| ປະຊາກອນ |
|  • ປະມານ (2007) | 100,700 ຄົນ |
|  • ຄວາມໜາແໜ້ນ | 1,003.39 ຄົນ/ຕລ.ກມ. (Bad rounding here2,600 ຄົນ/ຕລ.ໄມລ໌) |
| ເຂດເວລາ | UTC+8 (BNT) |
| ລະຫັດພື້ນທີ່ | +673 2 |
| ເວັບໄຊ | bandaran-bsb.gov.bn |

**ບັນດາເຊີລີເບີກາວັນ**ແມ່ນນະຄອນຫຼວງແລະນະຄອນທີໃຫຍ່ທີ່ສຸດຂອງປະເທດບຣູໄນ.

## ອ້າງອີງ
# ລີຈົງເຈ

| Lee Jung-jae |
| --- |
| Lee in March 2021 |
| ເກີດ |  (1972-12-15) December 15, 1972 Seoul, South Korea |
| Alma mater | Dongguk University (MA) |
| ອາຊີບ | * Actor
* model
* businessman
 |
| Years active | 1993–present |
| Agent | C-JeS Entertainment Artist Company Creative Artists Agency |
| Partner(s) | Im Se-ryeong |
|  |
| colspan="2" class="infobox-header" style="background-color:
1. b0c4de;" |Korean name
 |
| Hangul | 이정재 |
| Hanja | 李政宰 |
| Revised Romanization | *I Jeong-jae* |
| McCune–Reischauer | *Yi Chŏngchae* |
|  |

**ລີຈົງເຈ** ( Korean  ; ເກີດ​ເດືອນ​ທັນ​ວາ 15​, 1972​) ເປັນ​ນັກ​ສະ​ແດງ​ເກົາ​ຫຼີ​ໃຕ້​, ນັກ​ທຸ​ລະ​ກິດ​ ແລະ​ອະ​ດີດ​ນາຍແບບ​. ລາວເປັນໜຶ່ງນັກສະແດງທີ່ປະສົບຜົນສໍາເລັດຫຼາຍທີ່ສຸດໃນເກົາຫຼີໃຕ້.
# ແນວຄິດເມົາເຈີດົງ

**ລັກທິເໝົາ**, ຢ່າງເປັນທາງການ **ແນວຄິດເມົາເຈີດົງ**, ແມ່ນຄວາມຫລາກຫລາຍຂອງ ລັດທິມາກ-ເລນິນ ທີ່ ເມົາເຈີຕົງ ພັດທະນາໃນຂະນະທີ່ພະຍາຍາມຮັບຮູ້ການປະຕິວັດສັງຄົມນິຍົມໃນສັງຄົມກະສິກໍາ, ກ່ອນອຸດສາຫະກໍາຂອງສາ ທາລະນະລັດຈີນ ແລະຕໍ່ມາ ສາທາລະນະລັດປະຊາຊົນຈີນ. ຄວາມແຕກຕ່າງລະຫວ່າງລັກທິເໝົາ ແລະລັດທິມາກ-ເລນິນແບບດັ້ງເດີມ ແມ່ນວ່າ ກອງທັບທີ່ກ້າວ ໜ້າ ໃນສັງຄົມຊົນຊັ້ນກຳມະກອນຈະນຳພາ ນັກປະຕິວັດ ໃນສັງຄົມກ່ອນຍຸກອຸດສາຫະກຳ ແທນທີ່ຈະເປັນນັກປະຕິວັດຄອມມູນິດຢ່າງດຽວ. ທິດສະດີນີ້, ໃນທີ່ praxis ປະຕິວັດແມ່ນປະຖົມແລະ ອຸດົມການແບບດັ້ງເດີມ ເປັນຮອງ, ເປັນຕົວແທນຂອງຕົວເມືອງ ລັດທິມາກ-ເລນິນ ປັບຕົວເຂົ້າກັບຈີນກ່ອນອຸດສາຫະກໍາ. ຕໍ່ມານັກທິດສະດີໄດ້ຂະຫຍາຍແນວຄວາມຄິດທີ່ ເມົາ ໄດ້ດັດແປງລັດທິມາກ-ເລນິນໃຫ້ເຂົ້າກັບເງື່ອນໄຂຂອງຈີນ, ໂດຍໃຫ້ເຫດຜົນວ່າ ຕົວຈິງແລ້ວລາວໄດ້ປັບປຸງມັນໂດຍພື້ນຖານ ແລະວ່າລັກທິເໝົາ ສາມາດນຳໃຊ້ໄດ້ທົ່ວໂລກ. ອຸດົມການນີ້ມັກຈະເອີ້ນວ່າ ລັດທິມາກ-ເລນິນ-ມົວ ເພື່ອຈຳແນກມັນອອກຈາກແນວຄິດເດີມຂອງ ເມົາ.

## ເອກະສານອ້າງອີງ
# ເກາະຈາວາ

**ຈາວາ** ແມ່ນໜຶ່ງໃນ ໝູ່ເກາະ Sunda ທີ່ໃຫຍ່ກວ່າ ໃນ ອິນໂດເນເຊຍ. ມັນມີຊາຍແດນຕິດກັບ ມະຫາສະຫມຸດອິນເດຍ ໄປທາງທິດໃຕ້ແລະ ທະເລ ຈາວາ ໄປທາງທິດເຫນືອ. ມີປະຊາກອນ 156.4 ມີ​ປະ​ຊາ​ຊົນ​ຫຼາຍ​ລ້ານ​ຄົນ, ຈາວາ ແມ່ນ ​ເກາະ​ທີ່​ມີ​ປະ​ຊາ​ກອນ​ຫຼາຍ​ທີ່​ສຸດ ​ຂອງ​ໂລກ, ເປັນ​ປະ​ມານ 56% ຂອງ ​ປະ​ຊາ​ກອນ​ອິນ​ໂດ​ເນ​ເຊຍ. ນະຄອນຫຼວງ​ຂອງ​ອິນ​ໂດ​ເນ​ເຊຍ, ຈາ​ກາ​ຕາ, ​ແມ່ນ​ຢູ່​ຝັ່ງ​ຕາ​ເວັນ​ຕົກ​ສຽງ​ເໜືອ​ຂອງ​ເກາະ ຈາວາ.

ທີ່ຕັ້ງຂອງເກາະ ຈາວາ
ຫຼາຍໆເຫດການທີ່ຮູ້ຈັກດີທີ່ສຸດໃນປະຫວັດສາດຂອງອິນໂດເນເຊຍໄດ້ເກີດຂຶ້ນໃນເກາະ ຈາວາ. ມັນເປັນສູນກາງຂອງອານາຈັກ Hindu-Buddhist ທີ່ມີອໍານາດ, sultanates ຂອງອິດສະລາມ, ແລະຫຼັກຂອງອານານິຄົມ ຕາເວັນອອກຂອງໂຮນລັງ Indies. ຈາວາ ຍັງເປັນສູນກາງຂອງ ການຕໍ່ສູ້ເພື່ອເອກະລາດຂອງອິນໂດເນເຊຍ ໃນລະຫວ່າງຊຸມປີ 1930 ແລະ 1940. ຈາວາ ຄອບຄອງອິນໂດເນເຊຍທາງດ້ານການເມືອງ, ເສດຖະກິດແລະວັດທະນະທໍາ. ສີ່ຂອງແປດສະຖານທີ່ມໍລະດົກໂລກ ຂອງອົງການ UNESCO ຂອງອິນໂດເນເຊຍແມ່ນຕັ້ງຢູ່ໃນ ຈາວາ: ອຸທະຍານແຫ່ງຊາດ Ujung Kulon, ວັດ Borobudur, ວັດ Prambanan, ແລະ ສະຖານທີ່ Sangiran Early Man.

## ເອກະສານອ້າງອີງ
# ອີຕາລີ

| ສາທາລະນະລັດອິຕາລີ *Repubblica Italiana* (ອິຕາລຽນ) |
| --- |
|
ທຸງຊາດ

ເຄື່ອງໝາຍຊາດ

 |
| **ຄຳຂວັນ:**ບໍ່ມີ |
| **ເພງຊາດ:**"ອິລກັນໂຕເດລຍີອິຕາເລຍນີ" |
|  |
| ເມືອງຫຼວງ ແລະ ເມືອງໃຫຍ່ທີ່ສຸດ | ໂຣມ |
| ພາສາລັດຖະການ | ອີຕາລີa |
| ເດມະນິມ | ຊາວອິຕາລີ |
| ການປົກຄອງ | ລັດດຽວ ສາທາລະນະລັດລະບົບລັດຖະສະພາ  |
|  |
| • ປະທານາທິບໍດີ  | ແຊຣໂຈ ມັດຕາເຣລລາ |
| • ນາ​ຍົກ​ລັດ​ຖະ​ມົນ​ຕີ  | ຈໍເຈຍ ເມໂລນີ |
| • ປະທານ​ສະພາ​ສູງ  | ອິກນາຊິໂອ ລາ ຣຸສຊາ |
| • ປະທານ ສະພາຜູ້ແທນລາຊະດອນ | ໂລເຣນໂຊ ຟອນຕານາ |
|  |
| ສະພານິຕິບັນຍັດ | ລັດຖະສະພາ |
| • ສະພາສູງ | ວຸທິສະພາແຫ່ງສາທາລະນະລັດ |
| • ສະພາລຸ່ມ | ສະພາຜູ້ແທນລາຊະດອນ |
| ກໍ່ຕັ້ງ |
|  |
| • ການລວມປະເທດ  | 17 ມີນາ 1861 |
| • ສາທາລະນະລັດ  | 2 ມິຖຸນາ 1946 |
| • ລັດຖະທຳມະນູນສະບັບປັດຈຸບັນ  | 1 ມັງກອນ 1948 |
| • ກໍ່ຕັ້ງປະຊາຄົມເສດຖະກິດເອີຣົບ (ປັດຈຸບັນແມ່ນສະຫະພາບເອີຣົບ) | 1 ມັງກອນ 1958 |
|  |
| • ແຫຼ່ງນ້ຳ (%) | 1.24 (ໃນ ປີ 2015) |
| ປະຊາກອນ |
| • 2020 ປະມານ |  60,317,116 (23) |
| • ສຳມະໂນປະຊາກອນ 2011 |  59,433,744 |
| GDP (ອຳນາດຊື້) | 2021 (ປະມານ) |
| • ລວມ |  2.610 ພັນຕື້ໂດລາສະຫະລັດ (13) |
| • ຕໍ່ຫົວ |  43,376 ໂດລາສະຫະລັດ (29) |
| GDP (ລາຄາຕະຫຼາດ) | 2021 (ປະມານ) |
| • ລວມ |  2.106 ພັນຄື້ໂດລາສະຫະລັດ (8) |
| • ຕໍ່ຫົວ |  34,997 ໂດລາສະຫະລັດ (25) |
| ຈີນີ (2019) |  32.8 ປານກາງ |
| HDI (2019) |  0.892 ສູງຫຼາຍ · 29 |
| ສະກຸນເງິນ | ຢູໂຣ (€)b (EUR) |
| ເຂດເວລາ | UTC+1 (ເວລາເອີຣົບກາງ) |
| • ລະດູຮ້ອນ (ເວລາອອມແສງ) | UTC+2 (ເວລາກາງເວັນເອີຣົບກາງ) |
| ຮູບແບບວັນທີ | ວ/ດ/ປ ປ-ດ-ວ (ຄ.ສ.) |
| ຂັບລົດດ້ານ | ຂວາມື |
| ລະຫັດໂທລະສັບ | 39c |
| ລະຫັດອິນເຕີເນັດ | .itd |

**ປະເທດອີຕາລີ** (ອັງກິດ: Italy; ອິຕາລີ: Italia, ອອກສຽງ: [iˈtaːlja] ( ຟັງສຽງ)) ມີຊື່ທາງການແມ່ນ **ສາທາລະນະລັດອີຕາລີ** (ອັງກິດ: Italian Republic; ອິຕາລີ: Repubblica Italiana, ອອກສຽງ: [reˈpubblika itaˈljaːna]) ເປັນ​ປະ​ເທດ​ໃນ​ພາກ​ພື້ນ​ເອີຣົບໃຕ້ ແລະ ຍັງຖືເປັນສ່ວນໜຶ່ງຂອງເອີຣົບຕາເວັນຕົກ ຕັ້ງຢູ່ເທິງແຫຼມຂອງອິຕາລີ ແລະ ຖືກແຍກອອກໂດຍແອລປ໌ທາງຕອນເໜືອ ອີຕາລີເປັນລັດດຽວເຊິ່ງປົກຄອງດ້ວຍຮູບແບບສາທາລະນະລັດລັດຖະສະພາ ມີເມືອງຫຼວງ ແລະ ເມືອງໃຫຍ່ທີ່ສຸດແມ່ນ ນະຄອນໂຣມ ແລະ ມີສູນກາງເສດຖະກິດຢູ່ທີ່ມິລານ ອີຕາລີມີພື້ນທີ່ 301,340 ຕາລາງກິໂລແມັດ ມີຊາຍແດນຕິດກັບປະເທດຝຣັ່ງ, ສະວິດເຊີແລນ, ໂອຕະລີດ, ສະໂລເວນີ ແລະ ມີດິນແດນວົງລ້ອມຂະໜາດນ້ອຍຕັ້ງຢູ່ພາຍໃນດັ່ງນີ້:ນະຄອນວາຕິກັນ ແລະ ປະເທດຊັງມາລີໂນ ມີປະຊາກອນ 60 ລ້ານຄົນ ຫຼາຍທີ່ສຸດເປັນອັນດັບທີ 3 ໃນສະຫະພາບເອີຣົບ.

**ເຂດຂອງປະເທດອິຕາລີ**| ລໍາດັບ | ພາສາລາວ | ພາສາອັງກິດ | ພາສາອີຕາລີ |
| --- | --- | --- | --- |
| 1 | ອາບູໂຊ | Abruzzo | Abruzzo |
| 2 | ວິເລອາວສະຕາ | Aosta Valley | Valle d'Aosta |
| 3 | ພູເລຍ | Apulia | Puglia |
| 4 | ບາຊິລິກາຕາ | Basilicata | Basilicata |
| 5 | ຄາລາເບຍ | Calabria | Calabria |
| 6 | ແຄມເປເນຍ | Campania | Campania |
| 7 | ເອມິເລຍ ໂຣມາຍາ | Emilia-Romagna | Emilia-Romagna |
| 8 | ແຄວ້ນ ຟຣີຍູລີ ເວເນເຊຍ ຈູເລຍ | Friuli Venezia Giulia | Friuli Venezia Giulia |
| 9 | ລາຊິໂອ | Lazio | Lazio |
| 10 | ລິກູເລຍ | Liguria | Liguria |
| 11 | ລອມບາຕີ | Lombardy | Lombardia |
| 12 | ມາເກີ | Marche | Marche |
| 13 | ພີດມອນ | Piedmont | Piemonte |
| 14 | ຊາດີເນຍ | Sardinia | Sardegna |
| 15 | ຊິຊິລີ | Sicily | Sicilia |
| 16 | ແຕນຕິໂນ-ອາໂຕອາດິເຈີ | Trentino-South Tyrol | Trentino-Alto Adige |
| 17 | ຕູການີ | Tuscany | Toscana |
| 18 | ອຸມເບຍ | Umbria | Umbria |
| 19 | ເວເນໂຕ້ | Veneto | Veneto |

## ອ້າງອີງ
# ວົງ​ການ​ວັດ​ທະ​ນະ​ທໍາ​ລັກ​ສະ​ນະ​ຈີນ

ວົງ​ການ​ວັດ​ທະ​ນະ​ທໍາ​ລັກ​ສະ​ນະ​ຈີນ
ການສະແດງອອກຂອງ "ວົງການວັດທະນະທໍາລັກສະນະຈີນ" ໃນພາສາທີ່ສໍາຄັນ
ວົງ​ການ​ວັດ​ທະ​ນະ​ທໍາ​ຂອງ​ຕົວ​ອັກ​ສອນ​ຈີນ(**漢字文化圈**)​, ຫຼື​ເອີ້ນ​ວ່າ​ວົງ​ການ​ວັດ​ທະ​ນະ​ທໍາ​ຈີນ​ແລະ​ວົງ​ການ​ວັດ​ທະ​ນະ​ທໍາ​ອາ​ຊີ​ຕາ​ເວັນ​ອອກ​, ຫມາຍ​ເຖິງ​ວົງ​ການ​ວັດ​ທະ​ນະ​ທໍາ​ທີ່​ໄດ້​ຮັບ​ອິດ​ທິ​ພົນ​ຂອງ​ວັດ​ທະ​ນະ​ທໍາ​ຈີນ​ແລະ​ຈີນ​ໃນ​ປະ​ຫວັດ​ສາດ​ແລະ​ການ​ນໍາ​ໃຊ້​ຕົວ​ອັກ​ສອນ​ຈີນ​ຫຼື​ຈີນ​ຄລາ​ສ​ສິກ​ເປັນ​ພາ​ສາ​ຂຽນ​ໃນ​. ອະດີດຫຼືປະຈຸບັນ.
# ຄວາມຕາຍ

**ຄວາມຕາຍ** ຫຼື **ການເສຍຊີວິດ** ແມ່ນການສິ້ນສຸດຂອງຊີວິດ ແລະ ການເຮັດໜ້າທີ່ທາງຊີວະພາບ. ປະກົດການທົ່ວໄປທີ່ນຳມາເຊິ່ງຄວາມຕາຍ ໄດ້ແກ່: ຄວາມຊະລາ, ການຖືກລ່າ, ການຂາດສານອາຫານ, ໂລກໄພໄຂ້ເຈັບ, ການຂ້າຕົວຕາຍ, ຄາດຕະກຳ, ຄວາມອຶດຫິວ, ການຂາດນ້ຳ ແລະ ອຸປະຕິເຫດ ຫຼື ການບາດເຈັບພາຍໃນຮ່າງກາຍ. ຮ່າງກາຍ ຫຼື ສົບຂອງສິ່ງທີ່ມີຊີວິດຈະເລີ່ມເນົ່າເປື່ອຍໃນບໍ່ດົນຫຼັງຈາກເສຍຊີວິດ. ຄວາມຕາຍຖືວ່າເປັນໂອກາດທີ່ເສົ້າສະຫຼົດໃຈ ຫຼື ບໍ່ໜ້າຍິນດີຢ່າງໜຶ່ງ, ເຊິ່ງເກີດມາຈາກຄວາມຜູກພັນ ຫຼື ຄວາມຮັກທີ່ມີຕໍ່ບຸກຄົນທີ່ເສຍຊີວິດນັ້ນ.

ສາເຫດການຕາຍທີ່ພົບເລື້ອຍທີ່ສຸດແມ່ນ ພະຍາດຫົວໃຈ, ຖັດມາແມ່ນ ພະຍາດຫຼອດເລືອດສະໝອງ ແລະ ພະຍາດກ່ຽວກັບເສັ້ນເລືອດໃນສະໝອງ, ແລະ ລຳດັບທີສາມແມ່ນ ພາວະຕິດເຊື້ອໃນລະບົບທາງເດີນຫາຍໃຈຕອນລຸ່ມ.

## ອ້າງອີງ
# ສັດຕະຍະຍຸກ

**ສັດຕະຍະຍຸກ** ຫຼື **ສັດຍະຍຸກ** (ເທວະນາຄະລີ: सत्य युग) ແມ່ນຍຸກແຫ່ງສັດຈະທຳອັນໝັ້ນຄົງ. ມີຊື່ອື່ນວ່າ ກິດຕະຍຸກ. ມີພະພົມເປັນໃຫຍ່ ບໍ່ມີເທບອື່ນ ບໍ່ມີມານ. ໃຜປາດຖະໜາອັນໃດກໍໄດ້ອັນນັ້ນ. ບໍ່ມີການຄ້າຂາຍ ແລກປ່ຽນ ບໍ່ມີໂລບ ໂກດ ຫຼົງ ທຸຈະລິດ ຄົດໂກງ ແລະບໍ່ມີຄວາມເສົ້າເສຍໃຈ. ນັບວ່າແມ່ນຍຸກຄຳຂອງມະນຸດ. ມີອາຍຸ 1,728,000 ປີ ບາງຂໍ້ມູນວ່າ 100,000 ປີ.

ບຸກຄົນທີ່ເກີດໃນຍຸກນີ້ເປັນ "ສັດຕະບຸລຸດ". ບໍ່ມີໃຜເປັນ "ອັນທະພານ". ຢູ່ໃນສັງຄົມທີ່ເປັນຕາຢູ່ເຊິ່ງມີແຕ່ບັນດິດ. ບໍ່ເຮັດບາບ ບໍ່ບຽດບຽນກັນ ມີຄຸນທຳສູງ ເຮັດໃຫ້ຢູ່ຮ່ວມກັນດ້ວຍຄວາມຜາສຸກ.

ໂຄທຳມະ ເຊິ່ງເປັນສັນຍະລັກໝາຍເຖິງສີນທຳ ຢືນ 4 ຂາໃນຍຸກນີ້ ຕໍ່ມາໃນເຕຕະຍຸກຈະຢືນ 3 ຂາ ໃນທະວາປະລະຍຸກ ຢືນ 2 ຂາ ແລະປັດຈຸບັນ (ກະລີຍຸກ) ຢືນຂາດຽວ

## ອ້າງອີງ