Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# ໂຣມ

'*ໂຣມ'ຫຼື ໂລມ* ( Italian ແລະ Latin : *Roma* [ˈroːma] ເປັນ ນະຄອນຫຼວງຂອງ ອີຕາລີ . ມັນຍັງເປັນນະຄອນຫຼວງຂອງ ພາກພື້ນ Lazio, ສູນກາງຂອງນະຄອນໂຣມ, ແລະ *ເປັນ comune* ພິເສດທີ່ມີຊື່ວ່າ *Comune di Roma Capitale* . ມີປະຊາກອນ 2,860,009 ຄົນ ໃນເນື້ອທີ່ 1,285 ຕາກິໂລແມັດ.
# ສາສະໜາ

ບຸນສາສະໜາ
**ສາສະໜາ** (ຄຳເຄົ້າ: ສາສນາ) ໝາຍເຖິງ ຄວາມເຊື່ອໃນສິ່ງສັກສິດ ສິ່ງເໜືອທຳມະຊາດ ສະຖາບັນ ປະເພນີ ເຊິ່ງເປັນບ່ອນເຄົາລົບ ໂດຍທົ່ວໄປແລ້ວອາດກ່າວໄດ້ວ່າ ສາສະໜາ ເປັນສິ່ງເຊິ່ງຄວບຄຸມ ແລະປະສານຄວາມສຳພັນຂອງມະນຸດໃຫ້ຢູ່ຮ່ວມກັນໄດ້ຢ່າງເປັນສຸກ ແມ່ນ ຫຼັກການແລະວິຖີທາງເຊິ່ງມະນຸດເລືອກໃຊ້ໃນການດຳລົງຊີວິດ.

## ພັດທະນາການຂອງສາສະໜາ

ມີຄວາມເຊື່ອວ່າສາສະໜານັ້ນ ເກີດມາຈາກຄວາມຢ້ານກົວທຳມະຊາດ ກ່າວຄື ສິ່ງໃດເຊິ່ງມະນຸດຢ້ານກົວ ເຊື່ອ ເລື່ອມໃສ ແລະໃຫ້ຄວາມເຄົາລົບນັບຖື ໄດ້ຊື່ ວ່າເປັນສາສະໜາຂອງບຸກຄົນນັ້ນໆ
ໃນການສຶກສາປັດຈຸບັນ ຄຳອະທິບາຍຂອງການເກີດຂຶ້ນ ແລະພັດທະນາການຂອງສາສະໜາ ສາມາດແບ່ງໄດ້ເປັນສາມກຸ່ມ

* ກຸ່ມເຊິ່ງເບິ່ງວ່າສາສະໜາ ແມ່ນສິ່ງເຊິ່ງມະນຸດສ້າງຂຶ້ນ.
* ກຸ່ມເຊິ່ງເບິ່ງວ່າສາສະໜາຄ່ອຍໆ ພັດທະນາການ ໄປສູ່ສະພາວະແຫ່ງຄວາມຈິງຫຼາຍຂຶ້ນເລື້ອຍໆ.
* ກຸ່ມເຊິ່ງເບິ່ງວ່າສາສະໜາ ບາງສາສະໜານັ້ນແມ່ນຄວາມຈິງແທ້.

## ອ້າງອີງ
# ພັກສາທາລະນະລັດ (ສະຫະລັດ)

**ພັກສາທາລະນະລັດ** ຫຼື **ພັກຣີພັບບລີກັນ** (ອັງກິດ: Republican Party) ແມ່ນນຶ່ງໃນສອງພັກການເມືອງ ທີ່ສຳຄັນໃນສະຫະລັດ. ມັນໄດ້ກາຍເປັນຄູ່ແຂ່ງທາງດ້ານການເມືອງຕົ້ນຕໍຂອງພັກປະຊາທິປະໄຕ ທີ່ປົກຄອງໃນກາງຊຸມປີ 1850, ແລະທັງສອງພັກໄດ້ຄອບງໍາທາງ ດ້ານການເມືອງຂອງອາເມລິກາ ຕັ້ງແຕ່ນັ້ນມາ.

ສັນຍາລັກຂອງພັກສາທາລະນະລັດ
# ຈັກກະວັດອັງກິດ

|
ຈັກກະວັດອັງກິດ |
| --- |
|

ຊ້າຍ: ທຸງຊາດອັງກິດ (1707–1801) ຂວາ: ທຸງຂອງສະຫະລາຊະອານາຈັກ (1801–present ) |
| ພື້ນທີ່ຂອງໂລກທີ່ເປັນສ່ວນໜຶ່ງຂອງຈັກກະພັດອັງກິດທີ່ມີ ອານາເຂດຂອງອັງກິດຢູ່ຕ່າງປະເທດ ຂີດກ້ອງດ້ວຍສີແດງ. ອຳນາດ ແລະລັດທີ່ໄດ້ຮັບການປົກປ້ອງແມ່ນສະແດງຢູ່ໃນຮົ່ມທີ່ອ່ອນກວ່າ. |

**ຈັກກະວັດອັງກິດ** (ອັງກິດ: British Empire) ປະກອບດ້ວຍ ການປົກຄອງ, ອານານິຄົມ, ຜູ້ປົກປ້ອງ, ການປົກຄອງ, ແລະ ອານາເຂດ ອື່ນໆທີ່ປົກຄອງຫຼືປົກຄອງໂດຍ ສະຫະລາຊະອານາຈັກ ແລະລັດກ່ອນຫນ້າ. ມັນ​ໄດ້​ເລີ່ມ​ຕົ້ນ​ດ້ວຍ ​ການ​ຄອບ​ຄອງ​ຢູ່​ຕ່າງ​ປະ​ເທດ ​ແລະ ​ການ​ຄ້າ​ສະ​ຖາ​ນີ ​ການ​ສ້າງ​ຕັ້ງ​ຂຶ້ນ​ໂດຍ ​ອັງ​ກິດ ​ໃນ​ທ້າຍ​ສັດ​ຕະ​ວັດ​ທີ 16 ແລະ​ຕົ້ນ​ສັດ​ຕະ​ວັດ​ທີ 17​. ຢູ່ທີ່ຄວາມສູງຂອງມັນໃນສະຕະວັດທີ 19 ແລະຕົ້ນສະຕະວັດທີ 20, ມັນແມ່ນ ຈັກກະພັດທີ່ໃຫຍ່ທີ່ສຸດໃນປະຫວັດສາດ ແລະ, ສໍາລັບຫນຶ່ງສະຕະວັດ, ເປັນອໍານາດຂອງໂລກຊັ້ນນໍາ. ຮອດ​ປີ 1913, ຈັກ​ກະ​ພັດ​ອັງ​ກິດ​ໄດ້​ຍຶດ​ຄອງ 412 ຄົນ ລ້ານ​ຄົນ​, 23 ເປີເຊັນ ຂອງປະຊາກອນໂລກໃນເວລານັ້ນ, ແລະໃນປີ 1920, ມັນກວມເອົາ 35.5 ລ້ານ ຕາຕະລກິໂລາງແມັດ (13.7 ລ້ານ ຕາຕະລາງໄມລ໌), 24 ເປີເຊັນ ຂອງເນື້ອທີ່ດິນທັງໝົດຂອງໂລກ. ດ້ວຍເຫດນັ້ນ, ລັດຖະທຳມະນູນ, ກົດໝາຍ, ພາສາສາດ, ແລະມໍລະດົກ ວັດທະນະທຳ ຂອງມັນ ແມ່ນແຜ່ຂະຫຍາຍຢ່າງກວ້າງຂວາງ. ໃນຈຸດສູງສຸດຂອງພະລັງງານຂອງມັນ, ມັນໄດ້ຖືກອະທິບາຍວ່າເປັນ " ອານາຈັກທີ່ແສງຕາເວັນບໍ່ເຄີຍຕົກ", ຍ້ອນວ່າຕາເວັນໄດ້ສ່ອງແສງຢູ່ໃນຢ່າງຫນ້ອຍຫນຶ່ງຂອງອານາເຂດຂອງມັນ.

## ອ້າງອີງ
# ນ້ຳມັນ

ນ້ຳມັນ
**ນ້ຳມັນ** (ອັງກິດ: oil, ຝຣັ່ງ: huile) ແມ່ນຄຳສາມັນທີ່ໃຊ້ເອີ້ນສານປະກອບອອກການິກຂອງເຫຼວເຊິ່ງປະສົມເຂົ້າກັນບໍ່ໄດ້ (immiscible) ກັບນ້ຳ. ເນື່ອງຈາກນ້ຳມັນເປັນໂມເລກູນບໍ່ມີຂັ້ວ. ຄຳວ່າ ນ້ຳມັນ ໃນພາສາອັງກິດ (oil) ມາຈາກ ລາແຕງ: oleum ອັນໝາຍເຖິງນ້ຳມັນໝາກກອກ.

ບ່ອຍຄັ້ງທີ່ຄຳວ່າ ນ້ຳມັນ ໃຊ້ໝາຍເຖິງ ນ້ຳມັນເປຕະໂລນ (ນ້ຳມັນດິບ) ເຊິ່ງນ້ຳມັນຊະນິດນີ້ຈະຖືກສູບຂຶ້ນມາຈາກພື້ນດິນ. ປັດຈຸບັນນ້ຳມັນເປຕະໂລນແມ່ນແຫຼ່ງພະລັງງານຫຼັກແລະແມ່ນສ່ວນສຳຄັນຂອງເສດຖະກິດໂລກ.

## ອ້າງອີງ

ບັນນານຸກົມ
* Alberts, Bruce; Johnson, Alexander; Lewis, Julian; Raff, Martin; Roberts, Keith; Walter, Peter. *Molecular Biology of the Cell*. New York: Garland Science, 2002, pp. 62, 118-119.

## ແຫຼ່ງຂໍ້ມູນອື່ນ

* Petroleum Online e-Learning resource from IHRDC
# ມາເດຍຣາ

**ເຂດປົກຄອງຕົນເອງມາເດຍຣາ** (ປອກຕຸຍການ: Região Autónoma da Madeira), ເປັນເຂດປົກຄອງຕົນເອງຂອງປະເທດປອກຕຸຍການ. ປະຊາກອນຂອງມັນແມ່ນ 251,060 ໃນປີ 2021. ນະຄອນຫຼວງຂອງມາເດຍຣາແມ່ນຟຸນຊາວ, ຢູ່ໃນຝັ່ງພາກໃຕ້ຂອງເກາະຕົ້ນຕໍ.

ສະຖານທີ່ທຸງ