Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Sistɛ́mɛ ya boyebi bisíká

---
Satɛliti o likoló mabelé
Masíni ekolakisaka esíká moto azalí, útá mayébisi ya satɛliti.

## Tála mpé

* GPS (Sistɛ́mɛ ya boyebi bisíká ya Lisangá ya Ameríka)
* GLONASS (Sistɛ́mɛ ya boyebi bisíká ya Rusí)
* Galileo (Sistɛ́mɛ ya boyebi bisíká ya Erópa)
# GPS

Satɛliti o likoló mabelé
**GPS** (*Global Positioning System*) ezalí sistɛ́mɛ ya boyebi bisíká ya Lisangá ya Ameríka.

## Tála mpé

### Wikipedia

* GLONASS (Sistɛ́mɛ ya boyebi bisíká ya Rusí)
* Galileo (Sistɛ́mɛ ya boyebi bisíká ya Erópa)

### Búku

* (fr) F. Duquenne: *GPS localisation et navigation par satellites*. Hermes Science Publishing, 2005.
* (fr) P. Correia: *Guide pratique du GPS*. Eyrolles, 2006.
* (fr) Service hydrographique et océanographique de la marine: GPS et Navigation Maritime*. 1996.*
* (en) *GPS Modernization* sur *U.S. Coast Guard Navigation Center*.
* (en) Neil Harper: *Server-side GPS and assisted-GPS in JavaTM*. 2010.
# GLONASS

Satɛliti Glonass
Satɛliti o likoló mabelé
**GLONASS** (*Globalnaya Navigazionnaya Sputnikovaya Sistema*) ezalí sistɛ́mɛ ya boyebi bisíká ya Rusí.

## Tála mpé

### Wikipedia

* GPS (Sistɛ́mɛ ya boyebi bisíká ya Lisangá ya Ameríka)
* Galileo (Sistɛ́mɛ ya boyebi bisíká ya Erópa)

### Búku

* (fr) État actuel et perspectives de développement du système mondial de satellites de navigation (GLONASS) de la Fédération de Russie. note de travail de l'Organisation de l'aviation civile internationale.

### Site

* (ru)-(en) *Site officiel*
# Galileo (satɛliti)

Satɛliti o likoló mabelé
**Galileo** ezalí sistɛ́mɛ ya boyebi bisíká ya Erópa.

## Tála mpé

### Wikipedia

* GPS (Sistɛ́mɛ ya boyebi bisíká ya Lisangá ya Ameríka)
* GLONASS (Sistɛ́mɛ ya boyebi bisíká ya Rusí)

### Búku

* Christian Lardier: Galileo débloqué, jusqu'à quand?. in: Air & Cosmos 2103/2007.
* Christiane Navas: Galileo Masters : deux lauréats à Sophia. in: Nice-Matin, 17 décembre 2007.
* Jean Lizon-Tati: Le projet européen Galileo de navigation par satellite. in: La Lettre AAAF 1/2005.

### Sites

* (en) ESA – Galileo & Navigation
* Jean-Pierre Largillet: Six mois au CICA de Sophia pour le lauréat du GALILEO Masters 2004. in: SophiaNet, 2004.
* Jean-Pierre Largillet: VU Log remporte le Galileo Masters 2005. in: SophiaNet, 2005.
# Mambénga (monkɔ́lɔ́tɔ́)

Mambénga o káti ya Mabéle
**Mambénga** mazalí monkɔ́lɔ́tɔ́ mpé ntáka ya zámba o káti ya Mabelé.
Mambénga mazalí epaí monkɔ́lɔ́tɔ́ mwâ libale (mwâ-libale) 0.
# Azía

Fɔtɔ́ ya Azía
Bikólo ya Azía (Nordisk familjebok (1904–1926)
**Azía** ezalí kontiná o Ɛ́sita ya Afríka mpé Erópa.

## Bisé

Azía ezalí na bisé mingi, ndakisa India, Sirie, Sína, Liban, Bengále, Pakistáni, Bangladɛ́si tǒ Irak.

|  |
| --- |
| **Bisé ya Azía** |
| **Azía ya Katikáti**
 | Afganistáni •
Kazakstáni •
Kirghizistáni •
Uzbekistáni •
Rusí ¹ •
Tazikistáni •
Turkmenistáni | **Azía ya Monyɛlɛ**
 | Sína •
Hong Kong •
Koré ya Nola •
Koré ya Súdi •
Zapɔ́ •
Makau •
Mongolí •
Taiwan |
| **Azía ya Límbe**
 | Saudi Arabia •
Armeni 1 •
Azɛrbayzáni 1 •
Bahrein •
Ejipti 1 •
Zolozi 1 •
Iran •
Irak •
Israel •
Lisangá lya Emira ya Arabi •
Koweit •
Liban •
Oman •
Katar •
Sirí •
Turkí 1 •
Yeméni •
Zordaní | **Azía ya Súdi-Monyɛlɛ**
 | Brunei •
Indonezí 1 •
Kamboji •
Laos •
Malesí •
Myanmar (Birmani) •
Filípino •
Singapur •
Thailandi •
Timor ya monyɛlɛ •
Vietnami |
| **Azía ya Sidi**
 | Bángaladɛ́si •
Butáni •
India •
Madívi •
Nepáli •
Pakistáni •
Sri Lanka | **Biténi-etando bisúsu** | Bokonzi ya Palesitíni •
Rusí 1 (Siberí) |
| 1 na ndámbo o Azía |