Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Lokásá ya libosó

---Sidenote START---

**Mbɔ́tɛ !**

Boyéí bolámu na ebandeli ya Wikipedia, búku ya libosó ya lingála. Sɔ́kí olobaka lingála mpé sɔ́kí okanísí éte búku ya lingála ékokí kozala malámu, okɛí na kotámbola ya libosó. Sɔ́kí olingí kotúna okɛndɛ na Bosungi.

Búku ya ndimbola eye ezalí na mpósa ya yɔ̌, ntína batángi bakomaka yangó.

Sɔ́kí olingí komeka : Esíká ya kosɛka ekokí okomeka mpé okobébisa mpámba.

Tálá nkásá Bísó na bísó mpɔ̂ na kobanda *Okokí kosálisa*

|  |
| --- |
| Boluki
Bikakoli bolámu -
Nkásá nyɔ́nsɔ -
Ndéngé nyɔ́nsɔ ya lokásá |

|  |
| --- |
| Lisangá
Mizíki - Zardɛ - Radio - Botámboli (Turismɛ) -
Mambí ma mibéko - Botéyi - Politiki - Zuluná - Mikanda - Bonzámbe -
Boklísto - Islamu - Boyúda |
| Kongó míbalé
Kongó-Brazzaville - Kongó-Kinsásá - Ntángo ya banɔ́kɔ́ (Kongó-Kinsásá) - Bitúká bya Kongó-Brazza  - Bitúká bya Kongó-Kinsásá |

|  |
| --- |
| Búku ya Mokili
Mambí ma mabelé - Mái - Bisé bya Mokili - Historia -
Bisé bya Afríka - Lokótá lwa Afríka - Lingála - Afríka - Bikúmbi |
| Mayébani sémbo
Mambí ma nzɔ́tɔ - Boyébi milóna - Kémi tǒ Sími - Fízíkí - Nyama - Nzóto - Bónganga-masíni - Bokɔ́lɔ́ngɔ́nú |

## Bísó na bísó

* Kongó-Brazzaville
* Kongó-Kinsásá

Wikipedia ya lingála izalí na Nkásá 5 210 mpé 26 Bato bazó salisá tɔ̌ kosúnga míngí awá.

Kotámbola ya libosó -
Kotúna mitúna - Livre d’or - Bísó na bísó

### Nsango níni?

Olingí kobɔngisa nkomá, kosálisa mosáli mosúsu ? Sangáná bayángeli ba Wikipedia na lonkásá Wikipedia:Moyángeli !

* Bikakoli bya sika
* Bikákoli na loléngé
* Bikakoli bizángamí
* Nkásá yɔ́nsɔ

Luka misála misúsu miye misimbami na Wikimedia Foundation, moyambi ya Wikipedia mpé ya yɔ́nsɔ elongɔ́bani, lokola Fondation Wikimedia ezalí moyambi, ekoki kozwa mokumba te mpɔ̂ na mabunga nyonso ekoki kozuama áwa, mobongisi mɔ̌kɔ́ na mɔ̌kɔ́ azalí na mokumba ya makambɔ́ ya ye, mwango-mokambi ezalí Méta-Wiki :

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|  | **Commons** Kokumbisa (elilingi) |  | **Wikibagɔ́** |  | **Wikiquote** |
|  | **Wikibansangɔ́** |  | **Wikibúku** |  | **Wikinkelo** |
|  | **Wikispecies** |  | **Wikibobɔ́ngɔ** |
# Etɔɛlɛ

Elóna ya mbálá.
**Etɔɛlɛ** ezalí elɔ́kɔ na bomɔi eye ekokí kolónama. Nkómbó ya nzébi ya libóta lya elóna ezalí *Plantae* (na lokóta la latɛ́).
Babêngaka **elóna** etɔɛlɛ bato balónaka.

## Tálá mpé

* Ndúnda
* Nkóna
* Nzeté tǒ mweté
# Carl von Linné

In der eigens für die Lapplandreise erworbenen Kleidung präsentierte Linné sich gern. Ausschnitt eines Porträts von Hendrik Hollander (Kopie von 1853).
**Carlo Linneo**, **Carl Linnæus**, **Carolus Linnæus** tɔ̌ **Carl von Linné** (13 máyí 1707 - 10 yanwáli 1778)

## Ilingi

* Le système de classification des plantes d'après Linnés.
* Dans *Species Plantarum* (1753) Linné utilisa pour la première fois les noms binominales comme on les utilise jusqu'à nos jours.
* Dans la 10e édition de *Systema Naturæ* (1758) Linné utilisa la nomenclature binominale aussi pour la zoologie.
* Le jardin botanique d’Uppsala (*Hortus Upsaliensis*) à l’époque de Linné.

## Tála mpé

### Búku

* (fr) Carl von Linné: *Voyage en Laponie*, Paris, La Différence, coll. « Minos », 2e éd., 2002, 318 p. (ISBN 2729114122).
* Modèle:Sl (en) Carl von Linné, Giovanni Antonio Scopoli, Darinka Soban (éd.): *Joannes A. Scopoli / Carl Linnaus : dopisivanje (1760-1775)*, [« Giovanni Antonio Scopoli / Carl von Linné : correspondance (1760-1775) »], Prirodoslovno društvo Slovenije [Slovenian Natural History Society], coll. « Proteusova knjiznica », Ljubljana, 2004, 348 p. (ISBN 961-90751-2-9).
* (fr) Wilfrid Blunt, *Linné (1707-1778). Le prince des botanistes*, Coll. Un savant, une époque, Paris, Editions Belin, 1986, 350p.
* (fr) Pascal Duris (1993). *Linné et la France (1780-1850)*. Droz (Genève) : 281 p.
* (fr) Thierry Hoquet (dir.) (2005). *Les Fondements de la botanique. Linné et la classification des plantes*. Vuibert (Paris) : viii + 290 p. (ISBN 2-7117-9145-9).
* (fr) Hélène Scmitz; Nils Uddenberg, *Linné : le rêve de l’ordre dans la nature*, Belin - 25 septembre 2007 (La vie de Linné de sa jeunesse à la titularisation à la chaire d’Uppsala)
# Afilíka ya Sidi

Afríka ya Sidi
 Bisé káti ya Afríka ya Sidi
 Bisé ntangu musúsu ekotáka na Afríka ya Sidi
**Afríka ya Sidi** tǒ **Afríka ya Nsé** ezalí etuká ya Afríka.

## Bisé ya Afríka ya Sidi

* Botswana
* Angola
* Sidafríka
* Komori
* Lesoto
* Madagasikari
* Malawi
* Morisi
* Mozambíki
* Namibia
* Angola
* Zambia
* Zimbabwe
* Eswatini

|  |
| --- |
| **Bisé ya Afríka** |
| **Afríka ya Méditeranéa** : Aljeria · Ejipte 1 · Libîya · Malɔkɛ 3 · Sudani · Tunisia
**Afríka ya Wɛ́sita** : Bɛnɛ́ · Burkina Faso · Gambi · Gana · Ginɛ · Ginɛ-Bisau · Kapvel 2 · Kotdivual · Liberia · Mali · Moritani · Nizé · Nizeria · Senegale · Sierra Leone · Togo
**Afríka ya Katikati** : Gabɔ́ · Ginɛ-Ekwatorial · Kamerun · Kongó-Brazzaville · Kongó-Kinsásá · Santrafríka · Santu Tome mpé Príncipe · Tsadi
**Afríka ya Ɛ́sita** : Burundi · Djibuti · Elitré · Etiopi · Kɛnya · Rwanda · Seyshel 2 · Somalia · Sudani ya Sidi · Tanzania · Uganda
**Afríka ya Sidi** : Angola · Botswana · Eswatini · Komori 2 · Lesoto · Madagasikari 2 · Malawi · Morisi 2 · Mozambíki · Namibia · Sidafríka · Zambia · Zimbabwe |
| **Bisé mosusu** : Sahara ya Limbɛ 4 · Somaliland
1 ezalí kaká eténi ya Afríka ndámbo
2 ekólo óyo ekútání o káti ya mái-mozindó
3 ezalí eténi ya Lisangá ya Afríka te
4 endimámí na bikólo niɔ̌nsɔ ya molɔngɔ́ tɛ́, kasi ezalí eténi ya Lisangá ya Afríka |