Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Mar Russ

|  |  |
| --- | --- |
|  | Quel articul chì l'è scrivüü in Lumbard, cun l'urtugrafia insübrica ünificada.
 |

El **mar russ** (in arab *البحر الأحمر* *Baḥr al-Aḥmar*, *al-Baḥru l-’Aḥmar*; in ebraich *ים סוף* *Yam Suf*), a l'è un gulf o brasc da mar de l'ucean indian tra l'Africa e l'Asia. La cunessiun cun l'ucean la se tröva a süd, a travers el stregg de Bab al-Mandab e 'l gulf d'Aden. Al nord a gh'è la penisula del Sinai, sitüada tra 'l gulf d'Aqaba e 'l gulf da Suez al funt del qual el se derviss el canal de Suez, che 'l porta al mar mediterani. Quest mar chì a l'è lungh circa 1900 km e, al punt püssee largh, 300km. El fund marin el gh'ha una prufundità massima de 2500 m in la fossa centrala e una prufundità media de 500 m, però el gh'ha anca di piatafurm pocch fund, famus per la vita marina e i cural. La süperfis marina l'è de circa 450.000 km². A l'è l'habitat de püssee de 1000 specii d'invertebraa e 200 de cural.

## El nom

El mar a l'era numinaa *gulf Arabich* in la püpart di fund europei fin al secul XX, nom derivaa dai antigh funt grech. Erodut, Strabun e Tulumee numinaven quest brasc de mar *Arabicus Sinus*, menter reservaven el termin *mar d'Erythrias* per i aqui che bagnaven a süd la penísula d'Arabia, cunusüü atüalment cume ucean indian.
El nom del mar a l'indica minga el culur di aqui, già che a hin ben blö da luntan e trasparent a la man. Forsi el fa alüsiun a la fluraziun staziunala di cianubateri numinaa *Trichodesmium erythraeum*, che se tröven sü la süperfis da l'aqua. Vargün al sügeriss che 'l se referiss ai muntagn russ del circundari, rich de mineral, ciamaa "הרי אדום" (*muntagn di Edumit* o *muntagn rübin* in ebraich).

## Prupietà fisich

La temperatüra de l'aqua in süperfis la resta custant a 21-25 °C e la visibilità l'è buna fina a circa 200 m, però el mar a l'è cunussüü per i vent fort e i curent periculus. El mar el se crea quand che l'Africa la se separa da l'Arabia, un muviment scumenzaa circa 30 miliun d'ann fa: adess a l'è dree a deventà püssee grand e, in acord al mudel del Tuzo Wilson, al deventarà un ucean.

## Paes e cità de la costa

I paes de la costa del mar russ a hin:

* Costa nord:
	+ Egit
	+ Israel
	+ Giurdania
* Costa ovest:
	+ Sudan
	+ Egit
* Costa est:
	+ Arabia Saudita
	+ Yemen
* Costa süd:
	+ Gibuti
	+ Eritrea

* **Cità:**

Assab e Massaua, in Eritrea; Port Sudan, in del Sudan; Hala'ib, dispütada tra Sudan e Egit; Port Safaja, Hurghada, Suez, Sharm el-Sheikh e Dahab, in Egit; Eilat, in Israel; Aqaba, in Giurdania; Gidda, in l'Arabia Saudita, e Hudaida, in del Yemen.