Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Mary Shelley

|  |  |
| --- | --- |
|  | Quel articul chì l'è scrivüü in Lumbard, cun l'urtugrafia insübrica ünificada.
 |

La Mary Shelley in d'un ritrat faa in del '800.
La **Mary Shelley**, (Londra, 30 de agust del 1797 - 1 de febrar del 1851) a l'è stada una scritura inglesa, tusa di scritur William Godwin e Mary Wollstonecraft. A l'è famusa per el so liber, Frankenstein del 1818.

Nassüda **Mary Wollstonecraft Godwin**, a l'è stada la miee del pueta rumantigh Percy Bysshe Shelley.
# 1988

|  |  |
| --- | --- |
|  | Quest articol chì l'è scrivuu in lombard, grafia milanesa. |

El **1988** l'è staa 'n ann del secol quell de vint.

## 'Se l'è success

* Nelson Mandela el sortiss foeura de la preson per la prima volta del 1964 per di cur medigh.
* 12 de genar: la mafia la coppa el vegg sindigh de Palermo Giuseppe Insalaco.
* 14 de genar: la mafia la coppa el polee Salvatore Mondo.
* 13 de febrar: tacchen i Olimpiad d'inverna a Calgary, in Canada.
* 16 de febrar: el Licio Gelli el vegn estradaa de la Svizzera a l'Italia.
* 26 de febrar:
	+ Golpe a Panama a opera del general Manuel Noriega.
	+ In Italia el vegn foeura el scandol di *preson doraa*.
* 11 de marz: Dimission del Governo Goria, quell de 45 de la storia de la repubbliga italiana.
* 16 de marz: in Iraq, a Halabja, vegnen coppaa 5.000 curd.
* 31 de marz: vegnen catturaa, tra Italia e Statt Unii, 300 personn sospettaa de vess mafios. L'operazion l'è conossuda 'me *Pizza connection*.
* 13 de april: el vegn formaa el Governo De Mita.
* 20 de april: l'URSS la reconoss la libertà religiosa.
* 8 de magg: François Mitterrand el vegn president de la Francia per la segonda volta.
* 26 de settember: la mafia la coppa el giornalista Mauro Rostagno.
* 9 de november: George Herbert Walker Bush el vegn eleggiuu president di Statt Unii.
* 29 de dicember: la finiss la guerra tra Iran e Iraq.

## Chi gh'è nassuu

## Chi gh'è mort

| Ann del secol XX |
| --- |
| 1901 · 1902 · 1903 · 1904 · 1905 · 1906 · 1907 · 1908 · 1909 · 1910 · 1911 · 1912 · 1913 · 1914 · 1915 · 1916 · 1917 · 1918 · 1919 · 1920 · 1921 · 1922 · 1923 · 1924 · 1925 · 1926 · 1927 · 1928 · 1929 · 1930 · 1931 · 1932 · 1933 · 1934 · 1935 · 1936 · 1937 · 1938 · 1939 · 1940 · 1941 · 1942 · 1943 · 1944 · 1945 · 1946 · 1947 · 1948 · 1949 · 1950 · 1951 · 1952 · 1953 · 1954 · 1955 · 1956 · 1957 · 1958 · 1959 · 1960 · 1961 · 1962 · 1963 · 1964 · 1965 · 1966 · 1967 · 1968 · 1969 · 1970 · 1971 · 1972 · 1973 · 1974 · 1975 · 1976 · 1977 · 1978 · 1979 · 1980 · 1981 · 1982 · 1983 · 1984 · 1985 · 1986 · 1987 · 1988 · 1989 · 1990 · 1991 · 1992 · 1993 · 1994 · 1995 · 1996 · 1997 · 1998 · 1999 · 2000 |
# 23 01

|  |  |
| --- | --- |
|  | Quest articol chì l'è scrivud in lombard, con la Noeuva Ortografia Lombarda |

El **23 de sginer** a l'è un di de l'ann.

## Cossa l'è sucedud

## Chi l'è che l'è nassud

## Chi l'è che gh'è mort

## Alter proget

Altri progetti

* Wikimedia Commons
* Wikimedia Commons el gh'ha dent imagin o alter archivi su **23 01**
# 1960

|  |  |
| --- | --- |
|  | Quest articol chì l'è scrivud in lombard, con la Noeuva Ortografia Lombarda |

El **1960** a l'è 'n ann del secol quell de vint.

## Cossa l'è sucedud

## Chi l'è che l'è nassud

## Chi l'è che gh'è mort

## Alter proget

Altri progetti

* Wikimedia Commons
* Wikimedia Commons el gh'ha dent imagin o alter archivi su **1960**

| Ann del secol XX |
| --- |
| 1901 · 1902 · 1903 · 1904 · 1905 · 1906 · 1907 · 1908 · 1909 · 1910 · 1911 · 1912 · 1913 · 1914 · 1915 · 1916 · 1917 · 1918 · 1919 · 1920 · 1921 · 1922 · 1923 · 1924 · 1925 · 1926 · 1927 · 1928 · 1929 · 1930 · 1931 · 1932 · 1933 · 1934 · 1935 · 1936 · 1937 · 1938 · 1939 · 1940 · 1941 · 1942 · 1943 · 1944 · 1945 · 1946 · 1947 · 1948 · 1949 · 1950 · 1951 · 1952 · 1953 · 1954 · 1955 · 1956 · 1957 · 1958 · 1959 · 1960 · 1961 · 1962 · 1963 · 1964 · 1965 · 1966 · 1967 · 1968 · 1969 · 1970 · 1971 · 1972 · 1973 · 1974 · 1975 · 1976 · 1977 · 1978 · 1979 · 1980 · 1981 · 1982 · 1983 · 1984 · 1985 · 1986 · 1987 · 1988 · 1989 · 1990 · 1991 · 1992 · 1993 · 1994 · 1995 · 1996 · 1997 · 1998 · 1999 · 2000 |
# 23 06

|  |  |
| --- | --- |
|  | Quest articol chì l'è scrivud in lombard, con la Noeuva Ortografia Lombarda |

El **23 de sgiugn** a l'è un di de l'ann.

## Cossa l'è sucedud

## Chi l'è che l'è nassud

## Chi l'è che gh'è mort

## Alter proget

Altri progetti

* Wikimedia Commons
* Wikimedia Commons el gh'ha dent imagin o alter archivi su **23 06**
# Bulivia

|  |  |
| --- | --- |
|  | Quel articul chì l'è scrivüü in Lumbard, cun l'urtugrafia insübrica ünificada.
 |

| Bulivia |
| --- |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |
|  |  |
| *La Unión es la Fuerza* |

 |
| Bulivia - Localizazion |
| Daits aministrativ |
| Nom intreg |  |
| Nom ofiçal | Estado Plurinacional de Bolivia, État plurinational de Bolivie, Plurinational State of Bolivia e Bolívijský mnohonárodný štát |
| Lengue ofiçai | lèngua spagnöla, Lengua aymara, Lenghe quechuan e lenga guaraní |
| Capitala | Sucre e La Paz |
| Politega |
| Forma de govern |  |
| Capo de Stat | Rodrigo Paz Pereira |
| Capo de Govern | Rodrigo Paz Pereira |
| Superfix |
| Totala | 1 098 581 km² |
| Popolazion |
| Totala | 12 244 159 ab.(2023) |
| Densitaa | 11.15 ab./km² |
| Jeografia |
| Continent | America del Süd |
| Confin | Argentina, Brasil, Cile, Paraguay e Perù |
| Fus orari | UTC-4 e America/La Paz |
| Economia |
| Valuda | bolivian |
| PIL (nominal) | 40 408,21 milion de USD (2021) |
| Varie |
| Codex ISO 3166 | BO, BOL, 068 |
| TLD | .bo |
| Prefiss tel. | +591 |
| Sigla autom. | BOL |
| Inn nazional | Bolivianos, el hado propicio |
| Evoluzion storega |
| Proclamazion | 1825 |
|   |

La **Bulivia** a l'è un paes del America del Süd.

La cunfina cunt el Brasil, el Paraguay, l'Argentina, el Cile e'l Perù.

La gh'ha dò capitaj: Sucre (capital custitüziunala giüdiziaria) e La Paz (capital aministradiva).

La gh'ha una süperfiss de 1.098.581 km² e una pupulaziun de quas 11,3 miliun d'abitant (i indigen a hinn el 75%).

## Urganizaziun pulitiga

La Bulivia (nom ufizial: **Repübliga de la Bulivia**) a l'é una repübliga.

El president a l'é l'Rodrigo Paz Pereira (del 2025).

|  |  |
| --- | --- |
| ⇒ | Berg.  |

## Ol nòm

La Bulivia la ciapàt ol sò nòm da chèl del Simon Bolivar che l'à portàt a l'indipendènsa tance stacc del süd America che grasie a lü i s'è liberàcc dal goèrno del rè de Spagna.

## I lèngue de la Bulivia

In Bulivia la lèngua üficiàla l'è 'l Spagnöl o mèi ol Castiglià, ma i è parlàde pò la lèngua aymar e la lèngua quechua che i è lèngue 'ndigene pre columbiane, chèste lèngue i è turnàde ad ès insegnàde 'n di scöle de quando l'è dientàt presidènt 'l Evo Morales che l'è ün ìndio aymar.

## Ol teritòre de la Bulivia

I bolivià i è üzàcc a separà 'l teritòre de la sò nasiù 'n trè zòne e per fal i se bàza söl clima/temperadüra e sö l'altèsa söl mar.
I trè zòne i è isè ciamàde:

* *Calido*, chèla piö 'n bas, a matina, 'ndoe gh'è i forèste tropicài e la sità piö 'mporànta l'è Santa Cruz;
* *llano*, la zòna 'n del mès 'ndóe la temparadüra la rèsta sèmper tra i 20 e i 25 gradi, tra i sità de chèsta zòna gh'è Chocabamba e se parla Spagnöl e Quechua;
* *Frio*, la zòna 'n piö a sira e piö 'n vólt söl lièl del mar, tra i sità de chèsta zòna gh'è La Paz e se parla Spagnöl e Aymar.

* Uyuni

|  I stat de l'America del Sud |  |
| --- | --- |
| Argentina | Bolivia | Brasil | Cile | Colombia | Ecuador | Guyana | Paraguay | Perù | Suriname | Uruguay |
# 20 06

|  |  |
| --- | --- |
|  | Quest articol chì l'è scrivud in lombard, con la Noeuva Ortografia Lombarda |

El **20 de sgiugn** a l'è un di de l'ann.

## Cossa l'è sucedud

## Chi l'è che l'è nassud

## Chi l'è che gh'è mort

## Alter proget

Altri progetti

* Wikimedia Commons
* Wikimedia Commons el gh'ha dent imagin o alter archivi su **20 06**
# Albania

|  |  |
| --- | --- |
|  | Quel articul chì l'è scrivüü in Lumbard, cun l'urtugrafia insübrica ünificada.
 |

| Albania |
| --- |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |
|  |  |
| *Go your own way!* |

 |
| Albania - Localizazion |
| Daits aministrativ |
| Nom intreg | Republica de Albania |
| Nom ofiçal | Republika e Shqipërisë |
| Lengue ofiçai | Albanés |
| Capitala | Tirana |
| Politega |
| Forma de govern | Republica |
| Capo de Stat | Bajram Begaj |
| Capo de Govern | Edi Rama |
| Superfix |
| Totala | 28 748 km² |
| Popolazion |
| Totala | 2 811 655 ab.(2023) |
| Densitaa | 97.8 ab./km² |
| Jeografia |
| Continent | Europa |
| Confin | Grecia, Macedonia del Nord, Serbia, Muntnegher, Üniun Eurupea e Kosovo |
| Fus orari | UTC+01:00 |
| Economia |
| Valuda | lek albaneze |
| PIL (nominal) | 17 930,57 milion de USD (2021) |
| Varie |
| Codex ISO 3166 | AL, ALB, 008 |
| TLD | .al |
| Prefiss tel. | +355 |
| Sigla autom. | AL |
| Inn nazional | Himni i Flamurit |
| Evoluzion storega |
| Proclamazion | 28 november 1912 |
|   |

L' **Albania** (*Shqipëria* in albanes) a l'è un pais de l'Europa balcaniga.
A l'è tacada al Muntenegher a nord-ovest, al Kosovo a nord-est, a la Macedonia a est e a la Grecia a süd.
El mar Adriatich e'l mar Joni bagnen i sò cost.

La capital a l'è Tirana.

La gh'ha una süperfiss de 28.748 km² e una pupulaziun de 3.619.778 abitant.
La lengua ufizial del paes l'è l'Albanes.

## Urganizaziun pulitiga

L'Albania a l'è una repübliga. La denuminaziun ufizial l'è *Repüblica de Albania*, en albanés: *Republika e Shqipërisë*, parnunziaa [ɾepuˈblika e ʃcipəˈɾisə]

El president a l'è el Ilir Meta.

El Prim Minister a l'è Edi Rama.

## Divisiun aministrativa

L'Albania a l'è divisa in vari entità aministrativ: a gh'è 12 prefetür (*qarke*), che hin spartii in 36 distret (*rrethe*), e in ogni distret a gh'è di münicipalità (i cità püssee gross) e di cumün. A partì del 1998 però i distret gh'han minga valur aministrativ, perchè i sò cumpit hin staa spartii tra prefetür e münicipalità e cumün. A hin cunservaa dumà per el fat che a cuntrari di prefetür, cunserven la divisiun de l'Albania in regiun storich e cultüral. I münicipalità (*bashkia* o anca *qytete*) albanes a hin 65, i cumün (*komuna*) inveci 309.

I prefetür i hinn:

* Alessi
* Argirocaster
* Berat
* Coriza
* Dibër
* Durazz
* Elbasan
* Kukës
* Scutar
* Tirana
* Valòna

|  I Stat de l'Europa |  |
| --- | --- |
| Albania | Andora | Armenia2 | Austria | Azerbaigian1 | Belgi | Bielorussia | Bosnia e Erzegovina | Bulgaria | Cechia | Cipro2 | Citaa del Vatican | Croazia | Denimarca | Estonia | Finlandia | Frància | Georgia1 | Germania | Grecia | Irlanda | Islànda | Itàlia | Kazakhstan1 | Letònia | Liechtenstein | Lituània | Lussemburgh | Macedonia del Nord | Malta | Monaco | Moldavia | Montnegher | Norvegia | Paes Bass | Portogall | Polonia | Regn Unii | Romania | Russia1 | San Marin | Serbia | Slovacchia | Slovenia | Spagna | Svezia | Svízzera | Turchia1 | Ucraina | Ongaria |
| 1. Stat parzialment in Asia. 2. Stat in Asia, però considerads part de l'Europa per dei rexon storeg e culturai |