Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Papa Giovann Paol II

|  |  |
| --- | --- |
|  | Quest articol chì l'è scrivuu in lombard, grafia milanesa. |

|  |  |
| --- | --- |
|  | «Stee nò a 'vèggh pagura! Dervii, anzi, sbarattee i port a Crist! Al sò podè de salvezza servii i confin di statt, i sistema economegh e quei politegh, i camp de la coltura, de la civiltà, del svilupp. Stee nò a 'vèggh pagura! Crist el sa cosse gh'è dent a l'omm. Domà lu le sa!» |
|  | (Giovann Paol II) |

El Giovann Paol II in del 1993
El San **Giovann Paol II**, nassuu **Karol Józef Wojtyła** (latin: *Iohannes Paulus II*; polacch: *Jan Paweł II*; italian: *Giovanni Paolo II*; Wadowice, 18 de magg del 1920 - Roma, duu de april del 2005) l'è staa el papa quell de 264 de la Gesa Catolega, e capp de statt del Vatican.

Nassuu in Polonia e cressuu sotta i ocupazion todesca e russa, l'è devegnuu on prevet a la fin de la Segonda Guerra Mondial. L'è staa arcivescov de Cracovia e vun di simboi de la lotta di catolegh polacch contra el comunism.

L'è staa eleggiuu papa el 16 de ottober del 1978, primm papa minga italian de 455 agn. El sò pontificad, duraa 26 agn, l'è staa el terz pussee longh de la storia de la Gesa (superaa domà del Pio IX e del San Peder).

El Giovann Paol II l'ha inviaa sin del princippi del sò pontificad ona azion politega e diplomatega bella forta contra el comunismo, e l'è consideraa vun di autor del crodà di regimm sotta el controll de l'URSS. L'ha combattuu la Teologia de la Liberazion e invers ai simpatii de certi prevet invers al marxismo. Inoltra l'ha condannaa anca el capitalism e 'l consumism. El s'è mettuu contra, in del camp de la moral, a l'abort e l'utanasia, e l'ha confermaa in tutt l'ategiament tradizional de la Gesa invers a la sessualità di personn, el celibad di prevet e 'l sacerdozzi di donn.

El Giovann Paol II l'è staa critegaa de tanc personn intorna al mond per el so roeul in del quattà sgiò i scandaj di prevet pedofij: inscambi de denonzià tucc chi prevet ch'hann abusaa sesualment e hann violentaa e sodomizzà fiolitt e bagaj de tutt i etaa 'l Giovann Pavol l'ha preferii mett tuttcoss a tasè e solvà la reputazzion de la Gesa Catolega.

L'ha viaggiaa in tutt el mond, che hann tiraa dent on gran numer de personn, in tra i pussee grand mai vist in d'on quai event religios. In 'sta manera, el Giovann Paol II l'ha quattaa ona distanza ben pussee granda de quella quattada de tucc i alter papa de la storia mettuu insemma. Per 'sta reson, l'è consideraa anca vun di pader de l'ecumenismo.

L'è staa vun di papa pussee popolar de la storia de la Gesa. L'è mort in del 2005 a Roma dopo vess staa malaa per tanto temp.

L'è staa proclamaa *beatt* del sò sucessor, Benedett XVI, e l'è staa proclamaa *sant* el 27 de april del 2014 del papa Francesch.

## Riferiment
# Manga

|  |  |
| --- | --- |
|  | Quel articul chì l'è scrivüü in Lumbard, cun l'urtugrafia insübrica ünificada.
 |

I *kanji* per "manga", ciapaa de *Shiki no yukikai* (1798) del Santō Kyōden e del Kitao Shigemasa
Manga (漫画) a l'è un termen giapunes che'l fa menziun in Giapun ai fümett in general. In del rest del mund a l'è druvaa per riferìss a "storij a fümett giapunes". In Giapun i manga i
representen minga un gener o un stil in particular, ma hinn inscì ciamaa i fümett de 'n qualsessia target, tematega e anca naziunalità. A fàla cürta cumpagn de la *mangaka* Keiko Ichiguchi: «[Fümett e manga] hinn inguaa, i fümett hinn fümett. Se a s'vör fà distinziun cunt el manga, a bun cünt el manga a l'è fümett: el stil a l'è dumà un zicch devers, tütavia mi ghe trövi no tanta distanza.»

Föra del Giapun, el termen *manga* a l'è inveci druvaa per fà menziun ai fümett giapunes, anca se pö el sò spantegàss in del rest del mund l'ha fà inscì che una quej cunvenziun grafega del manga la sia devegnüda cunt el temp inscì carateristega de influenzà in part el stil del fümett anca a föravia, e de purtà a la nassita de över simil in Süd Corea cunt i *manhwa* e in Cina Taiwan e Hong Kong cunt i *manhua*. In Francia a l'è nassüda adiritüra la *nouvelle manga*, una curent de fümett che la liga insema la *bande dessinée* cunt i 'stess manga; in di Staa Ünii d'America a l'è staa faa sö el termen *amerimanga*, per fà riferiment a i manga american.

El manga al gh'ha dent över in d'una granda varietà de gener, cume la ventüra, rumantich, spurtiv, storich, cumedia, fantascienza, fantasy, giald, horror ed erotich. A partì de i agn 50 el manga l'è devegnüü vön di setur principaj in l'indüstria editurial giapunesa. Ancaben la sia nassüda in Giapun, chela furma chì de intrateniment a l'è stada spantegada föra e traduta in tüt el mund. In Europa e in Medi Urient el vulüm de mercaa al va sö i 250 miliun de doler, quand che in Nord America in del 2008 al s'era stimaa sö i 175 miliun.

I storij manga hinn suratüt stampaa in bianch e negher, cunt una quej eceziun a culur. In Giapun hinn de solit serializaa in sö rivist dedicaa, ch'i gh'ha dent püssee storij. Ognidüna la ven insübida cunt un singul capitul e pö la següta in del nümer d'apus. Se una serie la gh'ha riüsida, i capituj pöden vess tö insema e stampaa in vulüm *tankōbon* e la serie la pö vess fada a *anime*, dopu o adiritüra in tant de la so püblicaziun. I autur de manga (*mangaka*) i lavuren tradiziunalment cun poch assistent in stüdi piscinin e hinn suciaa cunt un editur per la püblicaziun di so över.
# Mike Crapo

|  |  |
| --- | --- |
|  | Quest articol chì l'è scrivud in lombard, con la Noeuva Ortografia Lombarda |

El Mike Crapo
El **Mike Crapo** (contea di Bonneville, 20 masg 1951) a l'è un politegh, avocatt e avocatt statunitens, senator del Partii Republegan.

L'ha studiad a Brigham Young University, Harvard Law School e Idaho Falls High School.

## Riferiment

* Sit del Senad

## Alter proget

Altri progetti

* Wikimedia Commons
* Wikimedia Commons el gh'ha dent imagin o alter archivi su **Mike Crapo**
# Liga (Chimega)

|  |  |
| --- | --- |
|  | Quel articul chì l'è scrivüü in Lumbard, cun l'urtugrafia insübrica ünificada.
 |

L'azzal a l'è una liga de metaj cun cumpunent principal el fer, cunt una percentual de carbon intra el 0.02% e'l 2.14% in massa
Una **liga** a l'è una sulüziun solida parziala o cumpleta de vün o püssee element chimigh in d'una matris metaliga. Ligh che hinn sulüziun solid cumplet i dann dumà un'ünega microstrütüra de la fas solida, induè che sulüziun solid parziaj dann 2 o 3 fas püssee che poden vess omogeni, cunt una distribüziun di fas che la dipend de la so storia termiga.
# Bandera de la Scozia

|  |  |
| --- | --- |
|  | Quell articol qì l'è scrivud in Lombard, cond l'ortografia Scriver Lombard. |

| Bandera de la Scozia |
| --- |
|  |
| Simbol FIAV |  |
| Color | bloeu e bianch |
| Tipolojia | bandera de nazion miga sovrana  |
| Dovrada da | Scozia |
| Fotografia |
|  |
| This box: view • talk • edit |

La **bandera de la Scozia** l'è faita d'una crox de Sant Andrea (sant protetor de la Scozia) d'arjent, in su fond blœ. Ind i secoi ol blœ l'è passad del vesser plussee arent a'l color del ciel (e donca plu ciar) a'l blu marin d'incœ. L'è ciamada *St. Andrew's Cross* o *Saltire*.

L'è una dei bandere qe i fa su la *Union Jack*.

## Galleria

* Vegia version de la bandera
* Bandera cond el stendard real
# 09 10

|  |  |
| --- | --- |
|  | Quest articol chì l'è scrivud in lombard, con la Noeuva Ortografia Lombarda |

El **09 de otober** a l'è un di de l'ann.

## Cossa l'è sucedud

## Chi l'è che l'è nassud

## Chi l'è che gh'è mort

## Alter proget

Altri progetti

* Wikimedia Commons
* Wikimedia Commons el gh'ha dent imagin o alter archivi su **09 10**