# Leet

|  |  |
| --- | --- |
|  | Quell articol qì l'è scrivud in Lombard, cond l'ortografia Scriver Lombard. |

Con d'el termen **Leet** (a volte scrivud **l33t** o **1337**) el se usa indicar una forma de codífica de la lengua inglesa doperand un insem de caràter mia alfabétic al post de le normai lètere o d'un son specífic.
El termen el vegn del francés "élite" (per quel el se pœl trovar-l scrivud come **3l33t** o **31337**) e 'l se ciama incí perqè l'è mia comprensíbel da tuts.

## Stòria

El leet al buta le soe radix end la sotacultura del Ínternet e en particolar en Internet Relay Chat. Quí i utents i scriveven messaj velocement e senza badar a error de batidura (*teh* en cambi de *the* l'era el plussé frequent). Aultre volte l'intenzion l'era quella de far comprènder certs messaj domà a una part dei utents anca en d'una *stanza* pública. El leet el nass anca del besogn de memorizar parole ciav que le g'habiessen sens, ma mia fàcil de recognósser.

En plu, i *SysOp* de le vègie BBS i faven controi sui file disponíbei per verífica qe al ve fœss mia material illegal. Per rènder velox le rebusqe, de sòlit, i esaminaven mia tuts i file, ma i faven domà rebusqe sui nòm. El l33t l'è donca un mœd vàlid per rènder el file recognossíbel a qi qe l'el cercàss, entant qe al scapava a le rebusqe dei SysOp.

En d'l'àmbit del videojœg online e de l'hacking, el termen leet l'è doperad anca come sinònim de talent fœra de l'ordinari.

## L'alfabet

L'alfabet 1337 l'è mia un alfabet unívoc e g'è plussé variants per ogni tip de letura. Donca l'è "vert" fess. Un quai segn i pœlen indicar plussé lètere (*/\/\* podarèiss vésser una M come do A), e de spess i èn mia doperads tuts i caràter speçai qui de sota, ma domà le cifre.

Now is the time
* **A**: 4, /\, @, /-\, ^, ä, ª, aye, ∂, Fl, O
* **B**: 8, 6, 13, |3, ß, P>, |:, !3, (3, /3, )3
* **C**: [, ¢, <, (, ©
* **Ç**: [z, ¢ʒ, ć, C~, ©,
* **D**: |), o|, [), I>, |>, ?, T)
* **E**: 3, &, £, ë, [-, €, ê, |=-
* **F**: 4, |=, ƒ, |#, i=, ph, /=
* **G**: 6, &, (\_+, 9, C-, gee, (γ,
* **H**: 4, #, /-/, [-], ]-[, )-(, (-), :-:, |~| {=}, <~>, |-|, ]~[, }{ , ]-[, ?, }-{
* **I**: 1, !, |, &, eye, 3y3, ï, ][, []
* **J**: \_|, ;, \_/, </, (/
* **K**: X, |<, |{, ]{, }<, /< , |(
* **L**: 1, £, 7, 1\_, |, |\_, #, l, i, \\_
* **M**: M, m, //., |v|, [V], {V}, |\/|, /\/\, (u), []V[], (V), (\/), /|\, Μ, М, м, /V\
* **N**: //, ^/, |\|, |/|, /\/, [\], , <\>, {\}, []\[], И, n, /V, ₪
* **O**: 0, (), ?p, [], \*, ö
* **Œ**: C3, CE, (3, []3, C€, O&, C[-, 03, (&, []£, cɛ, C& ...
* **P**: |^, |\*, |o, |º, |^(o), |>, |", 9, []D, |̊, |7 |°
* **Q**: [,], (\_,), ()\_, 0\_, <|
* **R**: |2, P\, |?, /2,|^, lz, ®, [z, 12, Я, 2
* **S**: 5, 2, $, z, §, ehs, es
* **T**: 7, +, -|-, 1, '][', "|", †
* **U**: (\_), |\_|,|.|, v, ü Ü
* **V**: \/, \\_/, \./
* **W**: \/\/, vv, '//, \^/, (n), \V/, \//, \X/, \|/, \\_|\_/, \\_:\_/, \x/, I\_l\_I, Ш, VV
* **X**: ><, Ж, }{, )(
* **Y**: '-/, j, `/, \|, Ý, ÿ, ý, Ŷ, ŷ, Ÿ, Ϋ, Υ, Ψ, φ, λ, Ұ, ұ, ў, ץ ,צ, -), Ч
* **Z**: 2, ~\\_, ~/\_,7\_ %

## Gramàtica

El leet el g'ha un par de régole gramaticai qe le modifiqen mia domà l'alfabet. Queste régole i èn però doperade asquas esclusivament en d'el leet ingles (en italiàn, per esempi, i esisteissen mia parole qe le fineissen en *-er*, con d'l'esclusion de "per").

### Parole qe le fineissen en *-ed*

La desinenza **-ed** de le parole inglese la vegn sostituïda da la lettera **-t** o a volte la *e* la vegn apostrofada e la deventa **-'d**.

Esempi: *pwned* -> *pwnt* o *pwn'd*

### Parole qe le le fineissen en *-er* e *-cker*

La desinenza **-er** de le parole inglese la vegn sostituïda da la desinenza **-or**, solitament scrivuda *-0r*. En d'le parole qe le tèrminen en **-cker**, el son *ck* el vegn sostituïd d'una *x*.

Esempi: *hacker* -> *h4x0r* (*haxor*)

### El sufiss *-ness*

El sufiss *-ness* el vegn semplicement sostituïd da *-age*.

Esempi: *speakness* -> *5p34k4g3* (*speakage*)

### Síngole parole

Un quaic parole precise le g'han un so corrispondent leet:

* *owned* -> *pwnd*. La trasformazion de la *o* en *p* l'è dovuda a la soa posizion en d'la tastera.
* *I* (pronom) -> *eye* o *3y3*.
* *you* (pronom) -> *joo* o *j00* o plussé rarament *y3w*.
* *the* -> *teh*. Un àulter cambiament derivad d'un error de batidura frequent.

## Esempi

Un quaic trasliterazion leet plussé comun i èn:

* 31337 (*Eleet*, çoè *Elite*)
* 1 rUL3 7h1z w0rLd (*I rule this world*, sareiss a dir *Mi dòmine en quel mond qui* o *Qui comande mi*)
* c140 (*ciao*)
* h4xor (*hacker*)
* j00 suXx0rz, my 5w0rD 1s uB3r-l33t!!!!1!!!111!! Y3573Rd4y 1 r34lLy pwnz0r3d j00, n00b!!!11!!!!11111 (*You suckers, my sword is uber-leet! Yesterday I really defeated you, noob!*, val a dir *Siv s·ciape, la mea spada l'è potentíssima! Ier t'ho batud a la grand, bócia!*)
* h4xX0r r0XxOr, n00bz 5uXX0rZ!!!!11 Ey3 4m teh k3wl d00d!!!1 (*Hacker rocker, noobs suckers! I am the cool dude!*, çoè *I Hacker i regnen, i novellín i fan schifi! Mi sont el plussé bel!!!*)
* |\_4/\/\3r (*Lamer*)
* Qu357 qu1 1'è un 353mp1 d3 5(r17ur4, (\_+3 £@ |#37 4 (4p1r |'157355? (*Quest qui l'è un esempi de scritura, ge la fet capir l'istess?*)

## Curiosità

* Anca el Google el parla el leet: l'esisteiss de fait una soa version en lengua xx-hacker.
* En d'el webcomic Megatokyo un quai personaj (soratut Largo e el *Tipo l33t*) a volte i parlen en leet.
* Gantz, personaj de l'omònim manga, el s'esprim en leet.
* nmap, el port scanner, el pœl utilizar l'output en leet
* Facebook, el popolar social network, el g'ha la possibilità di selezionar come lengua la "Leet Speak".
* En d'el videojœg *Mario & Luigi: Fradei en d'el Temp*, g'è do nemix qe i parlen en Leet (defait el so cervel l'è controllad da un'antenna. Normalment i se ciamen *Martelkoopa*, nonostant lor i se defineissen M4r73lk00p4)
* Apple, el còdex produxud de la prima jenerazion di iPad l'è A1337
* Per un cert períod, se 'l se dijitava su la tastera 1337 su un qualsessia vídeo de YouTube, tuts i coments i compariven en leet.
* Tants alién en d'el webcomic Homestuck i parlen e scriven normalment en tante forme de leet, qe varien da personaj a personaj.

## Allaç estern

* Un artícolo a propòsit (EN)
* Tradutor da l33t a linguaj normal e viceversa
* Tradutor leet con caràter Unicode Arqiviad qé:
* Estension Leet Key per Mozilla Firefox