Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Guerra di ses dì

|  |  |
| --- | --- |
|  | Quest articol chì l'è scrivud in lombard, con la Noeuva Ortografia Lombarda |

Mapa de la guerra
La **guerra di ses dì** a l'è stada la terza guerra in tra l'Israell e i so vesin arab, cioè Egit, Siria, Giordania e Iraq. Scominciada el 5 de sgiugn del 1967 e fornida, apont, el 10 de sgiugn, l'ha vist el Stat ebraich vincer e fà el so territori trè voeulte pussee grand che prima de la guerra: l'ha ciapad la Cis'giordania de la Giordania, el Sinai e la Striscia de Gaza de l'Egit, el che president Nasser el s'è dimetud per poeu tornà dopo di proteste, e i Alture del Golan de la Siria. Con la pas in tra Israell e l'Egit, el Sinai l'è poeu tornad al Pajes arab, menter l'ha renonziad a Gaza, istess la Giordania che l'ha renonziad in del 1988 a la Cisgiordania. Resten contendude, inveci, i Alture del Golan.

## Riferiment

* Il Post

## Alter proget

Altri progetti

* Wikiquote
* Wikimedia Commons
* Wikiquote el gh'ha dent citazzion de o su **Guerra di ses dì Wikimedia Commons el gh'ha dent imagin o alter archivi su **Guerra di ses dì**

## Vos corelade

* Guerra del Kippur
* Incident de la USS Liberty
* Conflit Arab-Israelian
# 1974

|  |  |
| --- | --- |
|  | Quest articol chì l'è scrivud in lombard, con la Noeuva Ortografia Lombarda |

El **1974** a l'è 'n ann del secol quell de vint.

## Cossa l'è sucedud

## Chi l'è che l'è nassud

* 11 11: Leonardo Di Caprio, atür american

## Chi l'è che gh'è mort

## Alter proget

Altri progetti

* Wikimedia Commons
* Wikimedia Commons el gh'ha dent imagin o alter archivi su **1974**

| Ann del secol XX |
| --- |
| 1901 · 1902 · 1903 · 1904 · 1905 · 1906 · 1907 · 1908 · 1909 · 1910 · 1911 · 1912 · 1913 · 1914 · 1915 · 1916 · 1917 · 1918 · 1919 · 1920 · 1921 · 1922 · 1923 · 1924 · 1925 · 1926 · 1927 · 1928 · 1929 · 1930 · 1931 · 1932 · 1933 · 1934 · 1935 · 1936 · 1937 · 1938 · 1939 · 1940 · 1941 · 1942 · 1943 · 1944 · 1945 · 1946 · 1947 · 1948 · 1949 · 1950 · 1951 · 1952 · 1953 · 1954 · 1955 · 1956 · 1957 · 1958 · 1959 · 1960 · 1961 · 1962 · 1963 · 1964 · 1965 · 1966 · 1967 · 1968 · 1969 · 1970 · 1971 · 1972 · 1973 · 1974 · 1975 · 1976 · 1977 · 1978 · 1979 · 1980 · 1981 · 1982 · 1983 · 1984 · 1985 · 1986 · 1987 · 1988 · 1989 · 1990 · 1991 · 1992 · 1993 · 1994 · 1995 · 1996 · 1997 · 1998 · 1999 · 2000 |
# Boro

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  |  |
Chest artícol a l'è scricc in Lumbàrt, ortograféa orientàl unificàda.
 |

El **boro** l'è 'n elemènt chìmich de la tàola peròdica dei elemèncc che g'ha come sìmbol per indicàl la lètera **B** e nömer atòmich 5.
L'è en semi-metàl trivalènt, se 'l tróa 'n abondànsa endela boràs. Gh'è du alòtrop del boro; il boro amorf, che 'l se prezènta come 'na pólver maròn, e 'l bòro metàlich, che l'è de culùr négher. La fùrma metàlica l'è düra (9,3 endel ascàla de Mohs) e l'è mìa 'n cundutùr tat bù a temperadüra ambiènt. El boro se 'l tróa mìa lìber en natüra ma sèmper en compòscc ensèma óter elemèncc.
El g'ha proprietà e reatività mìa tat diferènte de chèle del silicio e l'è 'n semicundutùr (relasiù diagonàla).
# Eroìna

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  |  |
Chest artícol a l'è scricc in Lumbàrt, ortograféa orientàl unificàda.
 |

La fórmula de la eroìna
La strütùra de la eroìna
L'**eroìna** l'è öna dróga opiàcea e l'è ü derivàt de la morfina che la vé ricàada dal papàer de òpio o Papaver somniferum. Ol prensépe atìf de chèsta dróga l'è la diacetilmorfina (3,6 - diacetil).
# Uranio

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  |  |
Chest artícol a l'è scricc in Lumbàrt, ortograféa orientàl unificàda.
 |

Aspèt de l'urànio
L'**urànio** l'è 'n elemènt chìmich enserìt endèla tàola periòdica dei elemèncc col sìmbol **U**. El g'ha nömer atòmich 92, che völ dì che 'l nùcleo de 'n àtom de urànio el g'ha 92 prutù. En natüra se 'l tróa sota fùrma de tré izòtopi, el 234U, 235U e 238U, chest'öltem l'è chèl che se tróa piö de spès. Töcc tré i izòtopi che se tróa en natüra, isé come i izòtopi artificiài, i è radioatìf.

L'è 'l 65% piö dèns del piómp e l'è dopràt come cumbüstìbil endèi reatùr nücleàr e 'ndèi armamèncc.
# Asia oriental

|  |  |
| --- | --- |
|  | Quest articol chì l'è scrivuu in lombard, grafia milanesa. |

Segond la spartizion fada su di Nazion Unii, l'**Asia oriental** l'è vuna di macroregion del continent asiategh.

Dent a quella macroregion chì a ghe sariss ses Statt:

* Mongolia
* Cina
* Corea del Nord
* Corea del Sud
* Giapon
* Taiwan

Besogna regordà che in quella division chì vegnen minga consideraa Hong Kong e Macao, e che Taiwan l'è consideraa tant 'me on tocch de la Cina, e minga tant 'me on Statt indipendent.
# L

|  |  |
| --- | --- |
|  | Quell articol qì l'è scrivud in Lombard, cond l'ortografia Scriver Lombard. |

| L |
| --- |
| Abecee latin de bas |
| Aa | Bb | Cc | Dd |   |   |
| Ee | Ff | Gg | Hh |
| Ii | Jj | Kk | Ll | Mm | Nn |
| Oo | Pp | Qq | Rr | Ss | Tt |
| Uu | Vv | Ww | Xx | Yy | Zz |

**L** (minuscol **l**), **ella** in lombard, l'è una letera de l'abecee latin.

Ol simbol [l] al representa una consonant lateral alveolar ind l'abecee foneteg internazional.

## Riferiments
# Sércc

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  |  |
Chest artícol a l'è scricc in Lumbàrt, ortograféa orientàl unificàda.
 |

In biànch ol sércc e in nìgher la sò sirconferènsa
Ol **sércc** (o **sércol**) l'è öna figüra geomètrica piàna, facia sö da töcc i póncc che i se tróa dét in d’öna sirconferènsa, cioè da töcc i póncc che i è luntà dal cèntro de méno de la longhèsa del ràgio, per dìla ‘n d’ön ótra manéra l’è l’àrea che la stà dét ‘n d’öna sirconferènsa.

## La córda, ol ràgio, ol diàmeter, 'l arch

* La córda l'è ü segmènt che 'l part e 'l fenés sö la sirconferènsa.
* Ol ràgio l'è ü segmènt che 'l part dal cèntro del sércc e 'l fenés sö la sirconferènsa.
* Ol diàmeter l'è öna córda che la pàsa per ol cèntro del sércc e cioè l'è lónch compàgn de dù ràgi.
* 'l arch l'è chèl tòch de sirconferènsa delimitàt da öna córda.

## La sirconferènsa del sércc

Per troà quat l'è lónga la sirconferènsa d'ü sércc gh'è de fà:

 WIKINIUM\_MATH\_PH\_0
'ndóe r l'è 'l ràgio del sércc e 'l π l'è 'l pi gréch che piö o méno 'l val 3,14159265...

## L'àrea del sèrcc

Per troà l'àrea d'ü sércc gh'è de fà:

 WIKINIUM\_MATH\_PH\_2
'ndóe r l'è 'l ràgio del sércc e 'l π l'è 'l pi gréch che piö o méno 'l val 3,14159265...
# Rosetta

|  |  |
| --- | --- |
|  | Quest articol chì l'è scrivuu in lombard, grafia milanesa. |

 **Rosetta**  l'è stada ona sonda spaziala mandada in del spazzi el 2 de marz del 2004 ai 07:17 UTC da l'ESA e l'è finida el 30 de settember del 2016, quand che la s'è s'ciantada in su la cometa 67P/Churyumov-Gerasimenko.

L'ha portaa el primm oggett uman, Philae, in su 'na cometa.
# 1801

|  |  |
| --- | --- |
|  | Quest articol chì l'è scrivud in lombard, con la Noeuva Ortografia Lombarda |

El **1801** a l'è 'n ann del secol quell dedesnoeuv.

## Cossa l'è sucedud

## Chi l'è che l'è nassud

## Chi l'è che gh'è mort

## Alter proget

Altri progetti

* Wikimedia Commons
* Wikimedia Commons el gh'ha dent imagin o alter archivi su **1801**

| Ann del secol XIX |
| --- |
| 1801 · 1802 · 1803 · 1804 · 1805 · 1806 · 1807 · 1808 · 1809 · 1810 · 1811 · 1812 · 1813 · 1814 · 1815 · 1816 · 1817 · 1818 · 1819 · 1820 · 1821 · 1822 · 1823 · 1824 · 1825 · 1826 · 1827 · 1828 · 1829 · 1830 · 1831 · 1832 · 1833 · 1834 · 1835 · 1836 · 1837 · 1838 · 1839 · 1840 · 1841 · 1842 · 1843 · 1844 · 1845 · 1846 · 1847 · 1848 · 1849 · 1850 · 1851 · 1852 · 1853 · 1854 · 1855 · 1856 · 1857 · 1858 · 1859 · 1860 · 1861 · 1862 · 1863 · 1864 · 1865 · 1866 · 1867 · 1868 · 1869 · 1870 · 1871 · 1872 · 1873 · 1874 · 1875 · 1876 · 1877 · 1878 · 1879 · 1880 · 1881 · 1882 · 1883 · 1884 · 1885 · 1886 · 1887 · 1888 · 1889 · 1890 · 1891 · 1892 · 1893 · 1894 · 1895 · 1896 · 1897 · 1898 · 1899 · 1900 |
# 20 07

|  |  |
| --- | --- |
|  | Quest articol chì l'è scrivud in lombard, con la Noeuva Ortografia Lombarda |

El **20 de luj** a l'è un di de l'ann.

## Cossa l'è sucedud

## Chi l'è che l'è nassud

## Chi l'è che gh'è mort

## Alter proget

Altri progetti

* Wikimedia Commons
* Wikimedia Commons el gh'ha dent imagin o alter archivi su **20 07**
# 1892

|  |  |
| --- | --- |
|  | Quest articol chì l'è scrivud in lombard, con la Noeuva Ortografia Lombarda |

El **1892** a l'è 'n ann del secol quell dedesnoeuv.

## Cossa l'è sucedud

## Chi l'è che l'è nassud

## Chi l'è che gh'è mort

## Alter proget

Altri progetti

* Wikimedia Commons
* Wikimedia Commons el gh'ha dent imagin o alter archivi su **1892**

| Ann del secol XIX |
| --- |
| 1801 · 1802 · 1803 · 1804 · 1805 · 1806 · 1807 · 1808 · 1809 · 1810 · 1811 · 1812 · 1813 · 1814 · 1815 · 1816 · 1817 · 1818 · 1819 · 1820 · 1821 · 1822 · 1823 · 1824 · 1825 · 1826 · 1827 · 1828 · 1829 · 1830 · 1831 · 1832 · 1833 · 1834 · 1835 · 1836 · 1837 · 1838 · 1839 · 1840 · 1841 · 1842 · 1843 · 1844 · 1845 · 1846 · 1847 · 1848 · 1849 · 1850 · 1851 · 1852 · 1853 · 1854 · 1855 · 1856 · 1857 · 1858 · 1859 · 1860 · 1861 · 1862 · 1863 · 1864 · 1865 · 1866 · 1867 · 1868 · 1869 · 1870 · 1871 · 1872 · 1873 · 1874 · 1875 · 1876 · 1877 · 1878 · 1879 · 1880 · 1881 · 1882 · 1883 · 1884 · 1885 · 1886 · 1887 · 1888 · 1889 · 1890 · 1891 · 1892 · 1893 · 1894 · 1895 · 1896 · 1897 · 1898 · 1899 · 1900 |
# 1446

|  |  |
| --- | --- |
|  | Quest articol chì l'è scrivud in lombard, con la Noeuva Ortografia Lombarda |

El **1446** a l'è 'n ann del secol XV.

## Cossa l'è sucedud

## Chi l'è che l'è nassud

## Chi l'è che gh'è mort

## Alter proget

Altri progetti

* Wikimedia Commons
* Wikimedia Commons el gh'ha dent imagin o alter archivi su **1446**

| Ann del secol XV |
| --- |
| 1401 · 1402 · 1403 · 1404 · 1405 · 1406 · 1407 · 1408 · 1409 · 1410 · 1411 · 1412 · 1413 · 1414 · 1415 · 1416 · 1417 · 1418 · 1419 · 1420 · 1421 · 1422 · 1423 · 1424 · 1425 · 1426 · 1427 · 1428 · 1429 · 1430 · 1431 · 1432 · 1433 · 1434 · 1435 · 1436 · 1437 · 1438 · 1439 · 1440 · 1441 · 1442 · 1443 · 1444 · 1445 · 1446 · 1447 · 1448 · 1449 · 1450 · 1451 · 1452 · 1453 · 1454 · 1455 · 1456 · 1457 · 1458 · 1459 · 1460 · 1461 · 1462 · 1463 · 1464 · 1465 · 1466 · 1467 · 1468 · 1469 · 1470 · 1471 · 1472 · 1473 · 1474 · 1475 · 1476 · 1477 · 1478 · 1479 · 1480 · 1481 · 1482 · 1483 · 1484 · 1485 · 1486 · 1487 · 1488 · 1489 · 1490 · 1491 · 1492 · 1493 · 1494 · 1495 · 1496 · 1497 · 1498 · 1499 · 1500 |
# Kim Jong-il

|  |  |
| --- | --- |
|  | Quest articol chì l'è scrivuu in lombard, grafia milanesa. |

El Kim (2011)
El **Kim Jong-il** (*김정일*; Chabarovsk, 16 fevree 1941 – Pyongyang, 17 dicember 2011) a l'è staa on politegh nordcorean, fioeu del Kim Il-sung e capo de Stat de facto de la Corea del Nord dal 1994 al 2011. Pader de l'attual Leader Suprem Kim Jong-un, l'è staa nomenaa Secretari General Eterno del Partii del Lavorà de Corea.

## Riferiment

* Kim Jong-il - Britannica

## Vos corelaa

* Kim Pyong-il
# 1891

|  |  |
| --- | --- |
|  | Quest articol chì l'è scrivud in lombard, con la Noeuva Ortografia Lombarda |

El **1891** a l'è 'n ann del secol quell dedesnoeuv.

## Cossa l'è sucedud

## Chi l'è che l'è nassud

## Chi l'è che gh'è mort

## Alter proget

Altri progetti

* Wikimedia Commons
* Wikimedia Commons el gh'ha dent imagin o alter archivi su **1891**

| Ann del secol XIX |
| --- |
| 1801 · 1802 · 1803 · 1804 · 1805 · 1806 · 1807 · 1808 · 1809 · 1810 · 1811 · 1812 · 1813 · 1814 · 1815 · 1816 · 1817 · 1818 · 1819 · 1820 · 1821 · 1822 · 1823 · 1824 · 1825 · 1826 · 1827 · 1828 · 1829 · 1830 · 1831 · 1832 · 1833 · 1834 · 1835 · 1836 · 1837 · 1838 · 1839 · 1840 · 1841 · 1842 · 1843 · 1844 · 1845 · 1846 · 1847 · 1848 · 1849 · 1850 · 1851 · 1852 · 1853 · 1854 · 1855 · 1856 · 1857 · 1858 · 1859 · 1860 · 1861 · 1862 · 1863 · 1864 · 1865 · 1866 · 1867 · 1868 · 1869 · 1870 · 1871 · 1872 · 1873 · 1874 · 1875 · 1876 · 1877 · 1878 · 1879 · 1880 · 1881 · 1882 · 1883 · 1884 · 1885 · 1886 · 1887 · 1888 · 1889 · 1890 · 1891 · 1892 · 1893 · 1894 · 1895 · 1896 · 1897 · 1898 · 1899 · 1900 |
# 1906

|  |  |
| --- | --- |
|  | Quest articol chì l'è scrivud in lombard, con la Noeuva Ortografia Lombarda |

El **1906** a l'è 'n ann del secol quell de vint.

## Cossa l'è sucedud

## Chi l'è che l'è nassud

## Chi l'è che gh'è mort

## Alter proget

Altri progetti

* Wikimedia Commons
* Wikimedia Commons el gh'ha dent imagin o alter archivi su **1906**

| Ann del secol XX |
| --- |
| 1901 · 1902 · 1903 · 1904 · 1905 · 1906 · 1907 · 1908 · 1909 · 1910 · 1911 · 1912 · 1913 · 1914 · 1915 · 1916 · 1917 · 1918 · 1919 · 1920 · 1921 · 1922 · 1923 · 1924 · 1925 · 1926 · 1927 · 1928 · 1929 · 1930 · 1931 · 1932 · 1933 · 1934 · 1935 · 1936 · 1937 · 1938 · 1939 · 1940 · 1941 · 1942 · 1943 · 1944 · 1945 · 1946 · 1947 · 1948 · 1949 · 1950 · 1951 · 1952 · 1953 · 1954 · 1955 · 1956 · 1957 · 1958 · 1959 · 1960 · 1961 · 1962 · 1963 · 1964 · 1965 · 1966 · 1967 · 1968 · 1969 · 1970 · 1971 · 1972 · 1973 · 1974 · 1975 · 1976 · 1977 · 1978 · 1979 · 1980 · 1981 · 1982 · 1983 · 1984 · 1985 · 1986 · 1987 · 1988 · 1989 · 1990 · 1991 · 1992 · 1993 · 1994 · 1995 · 1996 · 1997 · 1998 · 1999 · 2000 |
# 01 08

|  |  |
| --- | --- |
|  | Quest articol chì l'è scrivud in lombard, con la Noeuva Ortografia Lombarda |

El **01 de avost** a l'è un di de l'ann.

## Cossa l'è sucedud

## Chi l'è che l'è nassud

## Chi l'è che gh'è mort

## Alter proget

Altri progetti

* Wikimedia Commons
* Wikimedia Commons el gh'ha dent imagin o alter archivi su **01 08**