Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Argon

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  |  |
Chest artícol a l'è scricc in Lumbàrt, ortograféa orientàl unificàda.
 |

Emisiù lüminùza de 'n tübo de scàrica con dét l'argon
L'**àrgon** l'è 'n elemènt chìmich enserìt endèla tàola periòdica dei elemèncc col sìmbol **Ar**. El g'ha nömer atòmich 18, che völ dì che 'l nùcleo de 'n àtom de àrgon el g'ha disdòt prutù. El fà part de la categurìa dei gas nobii.

L'è 'n elemènt stàbil, cioè che reagés quàze mìa e dóca che 'l se cumbìna mìa coi óter elemèncc. El g'ha mìa culùr gne udùr. El costetöés el 0,94% de l'atmosféra de la Tèra.
# Chrysler Building

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  |  |
Chest artícol a l'è scricc in Lumbàrt, ortograféa orientàl unificàda.
 |

Ol Chrysler Building
Ol **Chrysler Building** l’è ü gratacél de Nöa York che l’ se tróa a Manhattan e l’è consideràt ü di piö bèi e elegàncc gratacéi del mónt.

L’è stài fai sö ‘n stil Art Decó ‘n del 1931 e l’è ólt 318 méter; zamò in del 1932 l’è stài süperàt dal Empire State Building, dezà che in chi agn lé gh'éra öna gàra chi fàa sö ol gratacél piö ólt.

L'è stàcc progetàt dal William van Alen e ‘l gratacél l' se ciàma *Chrysler*, dezà che l’è stacc compràt dal Walter P. Chrysler che l’ sircàa öna sède per la sò società.
# Sostanz psicoattiv

|  |  |
| --- | --- |
|  | Quest articol chì l'è scrivuu in lombard, grafia milanesa. |

I **sostanz psicoattiv**, o anca **droeugh** o **sostanz psicotrop** hinn di sostanz chimegh che lavoren in sul sistema nervos central. La soa azion la comporta di cambi in del umor, el comportament o el stat de coscienza. Donca, hinn dividuu in allucinogen, che muden la percezion de la realtà, in calmant, che relassen el sistema nervos e stimolant, che ecciten el sistema nervos.
# Foeugh arz

|  |  |
| --- | --- |
|  | Quest articol chì l'è scrivuu in lombard, grafia milanesa. |

Simulazzion de on foeugh arz.
I **foeugh arz** (o *fogazzoeu*, *foeugh senza foeugh*, *fiammei*, *fiamminn*, *fana*) hinn di fiamm piscininn, de norma de color bloeu, che solten foeura al nivell del terren in sit compagn de cimiteri, i palud e i stagn in di brugher. El moment pussee giust per doggiài a l'è la fin de agost, vers sira.

'Sti fiammei deriven de la combustion del metan e del fosfan, che la riva giò de la decomposizzion di rest organegh. A bon cunt, l'origin de quell lavor chì a l'è gnamò ben ciara.

I stori e i panzanegh intorna ai foeugh arz hinn proppi tant: in di temp antigh se credeva che l'era la manifestazzion de l'anima che la 'gniva foeura de la tomba. In di popoi del nord Europa se diseva che a 'ndàggh adree se podeva trovà el proppi destin.

## Riferiment
# Michelangelo Merisi

|  |  |
| --- | --- |
|  | Quel articul chì l'è scrivüü in Lumbard, cun l'urtugrafia insübrica ünificada.
 |

El **Michelangiul Merisi** (*Michelangelo Merisi* en Italiàn), o anca *Merigi* o *Amerighi*, dì el **Caravagg** (Milàn, 28 setembor 1571 – Port Èrcule, 18 lüi 1610), l'è stacc un pitùr lumbàrd d'urigin bergamasca. Particularmént atìu a Ruma, Nàpuli, Malta e en Sicilia fra el 1593 e'l 1610, l'è cunsideràd cume el massim espunént d'la scola baroca e vün d'i püssè cunussìd, rispetàd e amiràd pitùr dal mund.

## Alter pruget

Altri progetti

* Wikisource
* Wikiquote
* Wikimedia Commons
* Wikisource el gh'ha dent una pagina dedicada a **Michelangelo Merisi Wikiquote el gh'ha dent citazzion de o su **Michelangelo Merisi Wikimedia Commons el gh'ha dent imagin o alter archivi su **Michelangelo Merisi**
# Viroid

|  |  |
| --- | --- |
|  | Quest articol chì l'è scrivud in lombard, con la Noeuva Ortografia Lombarda |

Un **viroid** a l'è una forma de DNA circolar che l'è infetiva. A diferenza di virus gh'hann nissuna covertura de proteine e tucc quei che inn cognossud incoeu colpissen domà i Angiosperme, e provochen malatie che poden anca fà de dagn a l'economia agricola.

Descovert intorna ai agn 1970, hann menad a la creazzion, in la classifegazzion di virus, de la categoria di agent sota-virai, che gh'hann dent anca i satellit, che inn di virus che gh'hann de besogn de 'n alter virus per spantegàss.

## Riferiment

* ViroidDB

## Alter proget

Altri progetti

* Wikimedia Commons
* Wikispecies
* Wikimedia Commons el gh'ha dent imagin o alter archivi su **Viroid Wikispecies el gh'ha dent informazzion su **Viroid**

## Vos corelade

* Mond a RNA
* Retrotrasposon
* Epatita D
* Plasmid
* Vita minga cellular
* Virusoid
# Australia Meridional

|  |  |
| --- | --- |
|  | Quest articol chì l'è scrivud in lombard, con la Noeuva Ortografia Lombarda |

L'Australia Meridional in Australia.
L'**Australia Meridional** (*South Australia* in ingles) a l'è un Stat federad de l'Australia con capitala Adelaide. A l'è el segond stat manch popolos con circa 1.8 milion de persone e el quart per estension in tra i stat e i territori de l'Australia, con 984.377 km². Pussee del 77 percent de la popolazzion del Stat la viv in de la capitala, Adelaide, o arent. I olter center a inn assee piscinin: Mount Gambier, el segond center pussee grand, el gh'ha una popolazzion de 28.684 persone.

## Storia

Europee xont i aborigen australian, 1850
I aborigen hann abitad l'Australia Meridional per miara de agn, cont un'atività an'mò visibel, de in fina a circa 20.000 agn indree. L'Isola di Cangur inscambi l'era inabitada. Segond i recerche, i aborigen a inn rivad a la Penisola Eyre 49,000-45,000 agn indree sia de l'est sia de l'ovest.

I prim europee a vedé per la prima voeulta la costa de l'Australia Meridional a inn stad i olandes sora la nav *Gulden Zeepaert*, cont el capitan François Thijssen, in del 1627. El Thijssen el ciama tut el territori a est del Leeuwin "*Nuyts Land*", dop de havé havud a bord 'me passeger el Pieter Nuyts, vun di Consijer de l'India. La costa la vegn mapada del Matthew Flinders e del Nicolas Baudin.

El territori del Stat el vegn reclamad in del 1788 'me part de la colonia del Noeuv Galles del Sud, però passaran pussee de quaranta agn prima de una seria proposta de abità la region a sud-ovest del Noeuv Galles del Sud.

## Geografia fisega

L'Australia Meridional la confina con tucc i olter stat del *mainland*, insema al Territori del Nord: a ovest cont l'Australia Ocidental, a nord cont el Territori del Nord, a nord-est cont el Queensland, a est cont el Noeuv Galles del Sud, a sud-est cont el Victoria, e a sud cont l'Ocean Indian in su la Granda Zoca Australiana. El territori a l'è in prevalenza succ, soratut de denter, indova che troeuvom i desert de sabia e preja, i lagh salad. La zona de desert la se spantega anca vers sud-ovest, in fina a la pianura de Nullarbor Plain, che l'è in tra el Grand Desert Victoria e l'Ocean Indian. A sud-est a troeuvom inscambi i uneghe aree de mont e bosch del Stat, cont i mont Flanders, che se slonghen per 500 km in direzzion nord-sud in fina a rivà in del pont pussee a sud a circa 200 km de Adelaide.

## Note

## Alter proget

Altri progetti

* Wikimedia Commons
* Wikivoyage
* Wikimedia Commons el gh'ha dent imagin o alter archivi su **Australia Meridional Wikivoyage el gh'ha dent Informazzion turisteghe su **Australia Meridional**
# Nadir

|  |
| --- |
| **Quest articol chi l'è scrivuu in Koiné occidentala**.

---

La Koiné occidentala l'è pu accettada dai regoll de la lmo.wiki, donca l'articol l'è da nettà. |

Ul **Nadir** a l'è ul pünt cuntrari del zenit; l'è ul pünt del cel cunt un'altèzza in sü l'urizuunt de -90°.

Dal pünt de vista de la geumetría, a l'è ul pünt de incunter fra la vòlta celeest e una linia rèta ca la partiss da l'uservaduur e la passa per ul center de la Tèra.

Cumé ul zenit, anca la parola nadir la vègn da l'arab (*nazir*, cuntrari).
# Diana

|  |  |
| --- | --- |
|  | Quest articol chì l'è scrivud in lombard, con la Noeuva Ortografia Lombarda |

Picciura de la Diana a cascia
La **Diana** (latin: *Diana*) l’è una deja ind i antighe religion romana e ellenistega, soratut considerada una patrona de la campagna e de la natura, di casciador, di bestie salvadeghe, di pajœule, dei incrosadure di strade, de la nocc e de la luna. La ven missa a para a la deja grega Artemida, e la sò figura l’ha sorbid la pupart di mitologie ligade a lee chì, soratut quelle intuitù del sò nassiment in su l’isola de Delos cont el fredell sgemell Poll – nassud de Sgiœuv e Ladona – ancaben che la gh’havess un’orisgen independenta in Italia.

La Diana l’è considerada una deja versgen e la protetora di fomen in pajœul. Storegament l’era part de una triada cont oltre dò deitaa: Egera, la popœula de l’aigua – assistenta soa de lee – e el Virbi, dia di foreste.

La Diana l’è propri venerada ind i religion neopagane moderne, che tœuven denter el neopaganesim roman, la striaria e la Wicca. Ind i temp antigh, medieval e moderen, Diana l’era considerada una deitaa tripla, messedada con la deja de la luna – Luna o Selena – e de l’Oltratomba – Hecate.

## Referenze

## Ligam de denter

* Luna
* Religion romana

## Ligam de fœura

Altri progetti

* Wikimedia Commons
* Wikimedia Commons el gh'ha dent imagin o alter archivi su **Diana**
# Lengua ungheresa

|  |  |
| --- | --- |
|  | Quest articol chì l'è scrivuu in lombard, grafia milanesa. |

L'**Ungheres** o **Magiar** (nomm nativ: *magyar nyelv*) l'è ona lengua del grupp ugro-finnegh.

L'è la lengua offizial de l'Ungheria (e donca l'è vun di lenguagg offiziai de l'Union Europea) e l'è recognossuda a nivell regional anca in Slovenia, Austria, Romania e Voivodina (in Serbia).

L'è parlaa de 13,6 milion de personn e l'è al numer 57 in de la lista di lenguagg pussee parlaa al mond.

## Esempi de lengua: el Pader Noster

Mi Atyánk, ki vagy a mennyekben,

szenteltessék meg a Te neved;

Jöjjön el a Te országod;

legyen meg a Te akaratod,

mint a mennyben, úgy a földön is.

A mi mindennapi kenyerünket, add meg nekünk ma;

és bocsásd meg vétkeinket,

miképpen mi is megbocsátunk azoknak,

akik ellenünk vétkeztek;

És ne vígy minket kísértetbe,

de szabadíts meg minket a gonosztól,

amen.

## Referenz
# Colorado

|  |  |
| --- | --- |
|  | Quel articul chì l'è scrivüü in Lumbard, cun l'urtugrafia insübrica ünificada.
 |

El **Colorado** a l'è un stat federal di Stat Ünii d'America. Al gh'ha una süperfiss de 269.837 km² e una pupulaziun de 4.601.403 abitant.

A l'è tacaa a nord al Wyoming e al Nebraska, a ovest a l'Utah, a süd al Növ Messich e a l'Oklahoma, a est al Nebraska e al Kansas.

La capital a l'è Denver (554.636 abitant), che l'è anca la cità püssee pupulada del stat. Alter cità cun püssee de 100.000 abitant a hinn: Colorado Springs, Aurora, Lakewood, Fort Collins, Westminster e Thornton.

|  |  |
| --- | --- |
| La bandera del stat| | L'insegna del stat |

## Storia

Ël Colorado a l'è andaa a fà part de l'Üniun in del 1876.

## Urganizaziun pilitiga

Ël Colorado al gh'ha 9 grand eletur in di eleziun presidenziaj de l'Üniun.
Modell:Colorado
# Muzambich

|  |  |
| --- | --- |
|  | Quel articul chì l'è scrivüü in Lumbard, cun l'urtugrafia insübrica ünificada.
 |

El **Muzambich** (*Moçambique*  in purtughes) a l'è un paes de l'Africa urientala.

A l'è tacaa al Südafrica, al Eswatini, al Zimbabwe, al Zambia, al Malawi e a la Tanzania e a 'l'a bagna l'Ucean Indian.

La capital a l'è Maputo.

Al gh'ha una süperfiss de 801.590 km² e una pupulaziun de pressapoch 20 miliun d'abitant.

## Storia muderna

El Muzambich a l'è staa un pussediment del Purtugal fina al 1975, quand che l'ha cunquistaa la sua indipendenza dopu d'una guera lunga de liberaziun.

## Urganizaziun pulitiga

El Muzambich (nom ufizial: **República de Moçambique**) a l'è una repübliga.

El president a l'è l'Filipe Nyusi (del 2015).

El prim ministr a l'è l'Carlos Agostinho do Rosário del (2015).

|  I stat de l'Africa |  |
| --- | --- |
| Algeria | Angola | Benin | Botswana | Burkina Faso | Burundi | Camerun | Cap Verd | Ciad | Comor | Congo | Costa d'Avori | Egitt | Eritrea | Eswatini | Etiopia | Gabon | Gambia | Ghana | Gibuti | Guinea | Guinea-Bissau | Guinea Equatorial | Kenya | Lesotho | Liberia | Libia | Madagascar | Malawi | Mali | Marocch | Mauritania | Mauritius | Mozambigh | Namibia | Niger | Nigeria | Republega Centrafricana | Republega Democratega del Congo | Ruanda | São Tomé e Príncipe | Senegal | Seychelles | Sierra Leone | Somalia | Sudafrica | Sudan | Sudan del Sud | Tanzania | Togo | Tunisia | Uganda | Zambia | Zimbabwe |
# Sionism

|  |  |
| --- | --- |
|  | Quest articol chì l'è scrivud in lombard, con la Noeuva Ortografia Lombarda |

El Theodore Herzl, pader del moderno sionism
El **sionism** a l'è un'ideja politega fondada in sul principi che i sgiudee gh'hann el dirit a un so Stat nazzional, incentrad in su la Terra Prometuda, cioè l'Eretz Israel.

## Riferiment

* Sionismo - Treccani

## Alter proget

Altri progetti

* Wikiquote
* Wikimedia Commons
* Wikiquote el gh'ha dent citazzion de o su **Sionism Wikimedia Commons el gh'ha dent imagin o alter archivi su **Sionism**

## Vos corelade

* Antisionism
# Baku

|  |  |
| --- | --- |
|  | Quel articul chì l'è scrivüü in Lumbard, cun l'urtugrafia insübrica ünificada.
 |

Panurama
**Baku** (*Bakı* in azera) a l'è la capital de l'Azerbaigian.

Al gh'ha 2.045.815 abitant (2011) e a l'è la cità püssee pupulada e impurtanta del del paes.

## Cità gemelaa

Baku a l'è gemelada cun:

* Amman, Giurdania
* Basra, Irak
* Bordeaux, Francia
* Dakar, Senegal
* Honolulu, Stat Ünì d'America
* Houston, Stat Ünì d'America
* Istanbul, Türchia
* İzmir, Türchia
* Jeddah, Arabia Saudita
* Konya, Türchia
* Magunza, Germania
* Napuli, Italia
* Sarajevo, Bosnia e Erzegovina
* Tabriz, Iran
* Vũng Tàu, Vietnam

## Alter pruget

Altri progetti

* Wikiquote
* Wikimedia Commons
* Wikivoyage
* Wikiquote el gh'ha dent citazzion de o su **Baku Wikimedia Commons el gh'ha dent imagin o alter archivi su **Baku Wikivoyage el gh'ha dent Informazzion turisteghe su **Baku**

## Vus curelaa

* Metropolitana de Baku
# Windows 98

|  |  |
| --- | --- |
|  | Quest articol chì l'è scrivud in lombard, con la Noeuva Ortografia Lombarda |

Archivi:Microsoft Windows 98 logo.svgLogo del sistema
**Windows 98** a l'è un sistema operativ de la familia Windows 9x pensad 'me sucessor de Windows 95 e sortid el 15 de masg 1998. In del 1999 l'è fad in *Second Edition* e in del 2000 l'è sostituid de Windows Me e l'è pu suportad del 2003.

## Riferiment

* Sit ofizzial

## Alter proget

Altri progetti

* Wikimedia Commons
* Wikimedia Commons el gh'ha dent imagin o alter archivi su **Windows 98**
# Sota-programa

|  |  |
| --- | --- |
|  | Quest articol chì l'è scrivud in lombard, con la Noeuva Ortografia Lombarda |

Un **sota-programa** (in ingles *subroutine*) a l'è un insema de istruzzion che servissen a fà 'na roba specifega e che un programa el po doperà in di pont diferent del so codes. Un esempi el po vesser un programa scrivud in assembly che 'l gh'ha de fà la moltiplicazzion, che de solet a l'è minga 'n operazzion del set d'istruzzion de la pupart di calcolator, e donca el gh'ha 'n sota-programa che l'è bon de fàlla e l'è ciamad in di vari cas indova che gh'è besogn de moltiplegà.

## Riferiment

* Treccani

## Vos corelade

* Metod (informatega)
* Co-programa
* Event (informatega)
# CD

|  |  |
| --- | --- |
|  | Quel articul chì l'è scrivüü in Lumbard, cun l'urtugrafia insübrica ünificada.
 |

(CD-R)
El **CD** (del ingles *compact disc*, che'l vör dì *disch cumpat*) a l'è un disch otich che'l se dupra per metegh sü e imagazinaa di dat. El CD l'hann desvilüpaa la Sony e la Philips in del 1979. La prudüziun de massa l'è scuminciada in del 1982 in de la fabrica de la Philips a Hannover in Germania, e de quel an là el CD l'ha ciapaa un poo a la völta el post del vinil.

Dopu un poo de temp l'ha ciapaa el post anca di dischit del cumpiüter vist che ghe n'ha pussee de memoria per memurizà i dat.

Un disch cumpat al pö vess un CD:

* Audiu;
* Videu; Vídeu CD (VCD) o Süper Vídeo CD (SVCD)
* de dat; CD-ROM (dumà letüra), CD-R (scrivibil), CD-RW (re-scrivibil)

Furmaa principaj

* 8 cm - 215 Mb o 21 men
* 12 cm - 650 Mb o 74 men
* 12 cm - 700 Mb o 80 men
* 12 cm - 800 Mb o 90 men
* 12 cm - 875 Mb o 100 men

Un CD standard el gh'ha un diameter de 12 cm e un spessur de 1,2 mm, e'l pö tegnì dent 74-80 menü de müsega o 650-700 Mb de dat. A l'è faa de pulicarbunaa che l'è quataa cunt un strat de alümini (induè che la finiss l'infurmaziun) e pöö a la fin un strat prutetif.

A diferenza del vinil o de la müsicasseta, un CD a l'è un sistema digital de registraziun.

## Vus curelaa

* DVD
# Le Locle

|  |  |
| --- | --- |
|  | Quel articul chì l'è scrivüü in Lumbard, cun l'urtugrafia insübrica ünificada.
 |

| Le Locle Comun |
| --- |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |
|  |  |

 |
| Le Locle - Sœmeanza |
| Dats aministrativ |
| Nom ofiçal | Le Locle |
| Stat | Svìzzera |
| Canton | Neuchâtel |
| Distret | Le Locle |
| Lengue ofiçai | lengua francesa |
| Politega |
| Sindeg |  |
| Orgen lejislativ | Consili comunal |
| Territore |
| Coordinade | ﻿ / ﻿ |
| OSM | 1685506 |
| Voltituden | 1047 e 971 m s.l.m |
| Superfix | 23,14 km² |
| Abitants | 10 433 ab. (31 dicember 2016) |
| Densitaa | 450.86 ab./km² |
| Confin | Les Planchettes, La Chaux-de-Fonds, La Sagne, Les Ponts-de-Martel, La Chaux-du-Milieu, Le Cerneux-Péquignot e Villers-le-Lac |
| Fus orari |  |
| Varie |
| Prefiss | 032 |
| Codex postal | 2400 |
| Sigla autom. | NE |
| Cl. climatega |  |
| Cl. sismega |  |
| Localizazion |
| Le Locle - Localizazion |
| **Sit istituzional** |

**Le Locle** (*Lo Lôcllo* 'n arpità) a l'è un cumün svizzer del distret de Le Locle, in del Canton Neuchâtel. La süperfiss del teritori del cumün l'è de 23.14 km² e in del Desember 2010 al gh'eva una popolazion de 10049 abitant.

El cumün de Le Locle al se tröva a una altitüden de 945 meter sura al livel del mar e l'è tacaa ai cumün de La Chaux-de-Fonds, La Chaux-du-Milieu, La Sagne, Le Cerneux-Péquignot, Les Brenets, Les Planchettes, Les Ponts-de-Martel, Villers-le-Lac (FR-25). La popolaziun l'è in magioranza de lengua francesa.

## Riferiment

## Ligam de föra

* Unesco World Heritage List: Le Locle & La Chaux-de-Fonds
* Le Locle website
* *Le Locle* in Todesch, Franzes e Italian in ligna al *Dizionari Stòrigh da Svízzera*.

*Wikimedia Commons*
*al gh'a dent roba culegada a:*
Le Locle
# Bokmål

|  |  |
| --- | --- |
|  | Quel articul chì l'è scrivüü in Lumbard, cun l'urtugrafia insübrica ünificada.
 |

El **bokmål** (*lengua del liber*), prima del 1929 ciamaa **riksmål** (*lengua del regn*) l'è la püssee parlaa di dü varietà scrit nurveges. L'è staa nurmalizaa e rifinii da Knud Knudsen. El bokmål l'è druvaa da circa el 90% de la pupulazion nurveges, e l'è la variant che de suvent la se mustra ai stüdent furest. L'è basaa principalment ins el danes scrit e ins i dialet nurveges uriental, suratüt i variant di burghes parlaa a Oslo.

L’urtugrafia bokmål l’è druvada suratüt de i popul che parlen i dialecc ch’han ciapaa püssé l’inflüensa del danes e del bass-todesch. Inscambi a chest, i dialecc ucidentai druven el **nynorsk** che l'è püssé cumpagn di lenguv tradiziunai nurveges.

El bokmål e 'l nynorsk henn minga di ver lenguv: i henn semplisement dü manere deverse de scriv la lingua nurvegesa. Ind la pratega, gh'è dumaa un quaivön che'l parla devera chest lenguv chì, perché in Nurvegia tücc i druven el so dialett, pu sö pu giò arent al bokmål o al nynorsk, anca in di ucasiun üficiai.

El guvern l'haa mia regulaa el bokmål parlaa e recumanda che la parnunzia la gh'haa de andaga adree a la funulugia del dialett lucal del parlant. A bun cünt, a gh'è una varietaa parlada de Nurveges ch'a l'è cumünement vedüda cume la forma standard per el Bokmål parlaa. Ind *The Phonology of Norwegian*, Gjert Kristoffersen al scriv che:

|  |  |
| --- | --- |
|  | «El Bokmål […] l'è ind la sò varietaa püssee cumün cunsideraa cume un rifless de un discors ürban burghes, che haa törüü part suratüt ind la part a ovest de la Nurvegia del Süd, cunt capital a Oslo, cume center de riferiment. Se pö donca dì che el Bokmål al gh'haa una realizaziun parlada che un quaivön a pö ciamaa una parlada standard üficial de Nurveges. Defacc, l'è de spess indicaa cume Standard Østnorsk (Nurveges Standard de l'Est). » |
|  |  |

El Standard Østnorsk (Nurveges Standard de l'Est) l'è la parnunzia püssé cumünement metüda dent ind i vucabulari e insegnada ai forester ind i class de lengua Nurvegesa.

## Gramatega

Insema a olter lenguv scandinav, el bokmål l'è vön di chei lenguv indoeuropee che coniüga minga i verb a segond de una persona e un nümer. I sustaniv pöden vess de tri zener: maschil, feminil e neüter. Tütavia, per via de l'inflüensa de la lingua danes, tüt i parol feminin pöden vess druaa cume maschil, cunt di eceziun: inscì se parla de zener cumün. Carateristega prinsipal di lenguv scandinav l'è l'articul determinativ metüü dopu: l'articul determinativ al ven giöntaa cume süfiss al sustantiv, cume ind i esemp a segütaa:

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| **Radis** | **Articul determinativ** | **Articul indeterminativ** | **Articul determinativ (cunt agetiv)** |
| *bil* (vetüra) | *bilen* | *en bil* | *den store bilen* |
| *hus* (cà) | *huset* | *et hus* | *det store huset* |
| *øy* (isla) | *øya/ øyen* | *ei/ en øy* | *den store øya/ øyen* |

## Varda anca:

### Riferimencc

### Vus arent

* Nynorsk
* Danes
* Svedes
# Bismarck, North Dakota

|  |  |
| --- | --- |
|  | Quel articul chì l'è scrivüü in Lumbard, cun l'urtugrafia insübrica ünificada.
 |

**Bismarck** a l'è la capital del North Dakota, vün di stat di Stat Ünì d'America. L'hann fundada in del 1872. El gh'ha una pupulaziun de 58.333 (2006) e l'è la segunda cità del stat dopu de Fargo.
# Stiria

|  |  |
| --- | --- |
|  | Quest articol chì l'è scrivud in lombard, con la Noeuva Ortografia Lombarda |

| Stiria Land |
| --- |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |
|  |  |

 |
| Stiria - Sœmeanza |
| Dats aministrativ |
| Stat | Austria e Prima Repùblega Austrìaga |
| Capital | Graz |
| Oltre lengue | todesco austrìago |
| Politega |
| Governatore | Christopher Drexler (4 luj 2022) |
| Orgen lejislativ | Landtag della Stiria |
| Territore |
| Coordinade | ﻿ / ﻿ |
| OSM | 35183 |
| Voltituden | 200 e 2995 m s.l.m |
| Superfix | 16 399,4 km² |
| Abitants | 1 271 716 ab. (1º genar 2025) |
| Densitaa | 77.55 ab./km² |
| Confin | Carinzia, Salisburghes, Austria de Sora, Austria de Sota, Burgenland, Morania, Olter-drava e Carinzia (region statistega slovena) |
| Fus orari | UTC+01:00 e UTC+02:00 |
| Varie |
| Codex ISO 3166 | AT-6 |
| Codex SA |  |
| Inn | Dachsteinlied |
| Localizazion |
| Stiria - Localizazion |
| **Sit istituzional** |

La **Stiria** (*Steiermark* in todesch, *Štajerska* in sloven e croat, *Steiamoak* in bavares, *Stájerország* in ongares) a l'è vun di noeuv Stat de l'Austria. Cont i so 16'388 km2 a l'è el segond *Land* pussee grand de l'Austria intrega.

A l'è partida in d'una cità statutaria, che l'è la capital Graz, una cità, Leoben, e dodes distret:

1. Bruck-Mürzzuschlag BM
2. Deutschlandsberg DL
3. Graz-Umgebung GU
4. Hartberg-Fürstenfeld HF
5. Leibnitz LB
6. Leoben LN
7. Liezen LI (con il subDistret de Gröbming GB)
8. Murau MU
9. Murtal MT
10. Südoststeiermark SO
11. Voitsberg VO
12. Weiz WZ

Gh'è 286 comun.

## Riferiment

* Treccani

## Alter proget

Altri progetti

* Wikimedia Commons
* Wikivoyage
* Wikimedia Commons el gh'ha dent imagin o alter archivi su **Stiria Wikivoyage el gh'ha dent Informazzion turisteghe su **Stiria**
# Curona danesa

|  |  |
| --- | --- |
|  | Quel articul chì l'è scrivüü in Lumbard, cun l'urtugrafia insübrica ünificada.
 |

La **curona danesa** (in danes *dansk krone* o semplizement *krone*; plüral, *kroner*) l'è la muneda druvaa in Danimarca e int la dipendenza danesa de la Gruenlàndia.
# Oslo

|  |  |
| --- | --- |
|  | Quel articul chì l'è scrivüü in Lumbard, cun l'urtugrafia insübrica ünificada.
 |

**Òslo** a l'è la capital de la Nurvegia.

A l’è anca la prima cità de la Nurvegia per pupulaziun, cun 548.617 abitant (2007).

## Geugrafia

Oslo al se tröa al fund de l'Oslofjord, un fiord del Skagerrag.

## Nòm

Oslo la se ciamava *Christiania* del 1624 al 1878 e *Kristiania* del 1878 al 1924.

## Cità gemelaa

Palaz Real
Oslo a l'è gemelaa cun:

* Göteborg, Svezia
* Shanghai, Cina
* San Pederburgh, Rüssia
* Vilnius, Litüania