Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# 15 06

|  |  |
| --- | --- |
|  | Quest articol chì l'è scrivud in lombard, con la Noeuva Ortografia Lombarda |

El **15 de sgiugn** a l'è un di de l'ann.

## Cossa l'è sucedud

## Chi l'è che l'è nassud

## Chi l'è che gh'è mort

## Alter proget

Altri progetti

* Wikimedia Commons
* Wikimedia Commons el gh'ha dent imagin o alter archivi su **15 06**
# Kelvin

|  |  |
| --- | --- |
|  | Quell articol qì l'è scrivud in Lombard, cond l'ortografia Scriver Lombard. |

Termometer con do scale: Celsius e Kelvin
Ol **kelvin** (simbol **K**, di volte indicad in manera sbagliada con °K) l'è una unitaa de misura de la temperadura qe la fa part di set unitaa bas del Sistema internazional.

## Definizion

La definizion del kelvin come unitaa de temperadura del Sistema internazional (SI) l'è staita adotada ind el 1954 da la 10ª *Conférence générale des poids et mesures* e l'è par a 1/273,16 de la temperadura assoluta del pont trepe de l'agua.

La *temperadura termodinamega* l'è daita da la diferenza intra la temperadura indicada (quella del ponto trepe de l'agua: 0,01 °C) e quella del zero assolut (-273,15 °C). Ol zero de la scala kelvin l'è infat ol zero assolut.

Al tœ 'l nom dal fiseg e injegner irlandes William Thomson, nominad baron col nom de Lord Kelvin. L'ha proponid per prim qesta definizion ind el 1868, col partir da la considerazion termodinamega qe la g'è una temperadura minema assoluta, ol zero assolut. Per la pratega l'è staita però mantegnida invariada, rispet a la vegia scala Celsius, la dimension de una unitaa (Δ 1 K ≡ Δ 1 °C): in qesta manera i diferenze de temperadura ind i scale Celsius e kelvin i è stesse numerigament.

La scala kelvin, vest qe la g'ha per zero ol zero assolut, l'è di volte ciamada *scala assoluta* (infat la g'è mìa una temperadura plœ bassa de -273,15 gradi Celsius). La scala de temperadura Celsius e 'l grado Celsius i è l'istess dovrads, ma come unitaa derivada, e i è definids rispet al kelvin.

Ind la tredexesima Conferenza generala di pes e di misure l'è stait decidid de tirar vià 'l termen "grado" per ciamar la scala kelvin e insema ol simbol °, qe invece l'è restait per i scale Fahrenheit (°F) e Celsius (°C).

Oltre scale de temperadura i è: Newton (ca. 1700), Rømer (1701), Fahrenheit (1724), Réaumur (1732), Delisle o de Lisle (1738), Celsius (1742), Rankine (1859) e Leyden (circa 1894?).

## Conversion

| Conversion da | a | Formula |
| --- | --- | --- |
| kelvin | grado Celsius | T(°C) = T(K) - 273,15 |
| grado Celsius | kelvin | T(K) = T(°C) + 273,15 |
| kelvin | grado Fahrenheit | T(°F) = (T(K) × 1,8) - 459,67 |
| grado Fahrenheit | kelvin | T(K) = (T(°F) + 459,67) / 1,8 |

* 1,8  (−459,67 ) °F
* ≈7,058 × 10−33  TP

## Riferiments

## Ligam de for

* en fr Sito del **Bureau international des poids et mesures**
# Newton (unitaa)

|  |  |
| --- | --- |
|  | Quell articol qì l'è scrivud in Lombard, cond l'ortografia Scriver Lombard. |

Dinamometer con scala in kN
Ol **newton** (simbol: **N**) l'è l'unitaa de misura de la forza; la fa part di unitaa de misura derivade del Sistema internazional (SI).

## Definizion

L'è definida come la quantitaa de forza necessaria per dar a un qilogram de massa una acelerazion de un meter al segond quadrad.

La ciapa 'l nom da Isaac Newton, come recognissiment per ol so lavorar indela mecanega classega.

I so dimension in unitaa de bas SI i è:

 WIKINIUM\_MATH\_PH\_0
## Conversion

* 1,0 × 105  dyn
* 0,001  sn
* ≈0,101972  kgf
* ≈8,2626 × 10−45  FP
* ≈1,2138 × 107  Eh/a0

## Riferiments
# Eurasia

|  |  |
| --- | --- |
|  | Quel articul chì l'è scrivüü in Lumbard, cun l'urtugrafia insübrica ünificada.
 |

L'Euràsia
La Tera vista del spazi, cunt un toch de l'Eurasia e de l'Africa
L'**Eurasia** a l'è la massa cuntinentala terestra che la curispunt ai teritori de l'Europa (10.236.000 km2) e de l'Asia (44.300.000 km2). La se tröa per la püssee part in di emisfer est e nord.

Anmò incö al gh'è minga un cunfin intra l'Europa e l'Asia che tücc recugnussen. El cunfin tradiziunal a l'è quel di Munt Uraj, che se tröen in de la Rüssia ucidentala. L'Eurasia la fa part, insema a l'Africa (30.259.000 km2), del *Cuntinent Andigh*, che l'è ciamaa inscì perchè l'è staa la *cüna* di civiltà püssee andigh. El *Cuntinent Növ* a hinn inscambi i dò Americh e'l *Cuntinent Növissim* a l'è l'Uceania.