Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Cornus

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  |  |
Chest artícol a l'è scricc in Lumbàrt, ortograféa orientàl unificàda.
 |

| Cornus |
| --- |
|  |
|  *Ilüstrasiù de Cornus mas* |
| Classifigazion sientífiga |
|

|  |  |
| --- | --- |
| Regn: | Plantae  |
| Division: | Magnoliophyta  |
| Clas: | Magnoliopsida  |
| Ùrden: | Cornales  |
| Famìa: | Cornaceae  |
| Zèner: | *Cornus*  |

 |

Cornus l'è 'n zèner de piànte de la famìa botànica de le Cornaceae. El töl dét piànte e arbùsti che pèrt le fòie 'n invéren o àle ólte persistènte. Chèsto zèner l'è furmàt de 30÷60 spéci e 'nfìna a nöf sotazèner a segónda de le diferènte 'nterpretasiù botàniche.

## Clasificasiù

### Sóta-zèner *Cornus*

Fiùr a invòlucro che cröda

* *Cornus chinensis*
* *Cornus mas* L. (cornàl)
* *Cornus officinalis*
* *Cornus sessilis*
* *Cornus eydeana*
* *Cornus volkensii*

### Sóta-zèner *Swida*

Fiùr sènsa invòlucro

* *Cornus alba*
* *Cornus alternifolia* L. f.
* *Cornus amomum* P. Mill.
* *Cornus asperifolia* Michx.
* *Corbus austrosinensis*
* *Cornus bretschneideri*
* *Cornus controversa*
* *Cornus drummondii* C.A. Mey.
* *Cornus foemina* P. Mill.
* *Cornus glabrata* Benth.
* *Cornus hemsleyi*
* *Cornus koehneana*
* *Cornus macrophylla*
* *Cornus obliqua*
* *Cornus oblonga*
* *Cornus oligophlebia*
* *Cornus papillosa*
* *Cornus parviflora*
* *Cornus quinquenervis*
* *Cornus racemosa* Lam.
* *Cornus rugosa* Lam.
* *Cornus sanguinea* L. (sanguanì)
* *Cornus schindleri*
* *Cornus sericea*
* *Cornus ulotricha*
* *Cornus walteri*
* *Cornus wilsoniana*

### Sóta-zèner *Chamaepericlymenum*

Sub-arbùsto che rampéga co stulù lignùs

* *Cornus canadensis* L.
* *Cornus suecica* L.
* *Cornus unalasckensis* (*Cornus canadensis* x *Cornus suecica*)

### Sóta-zèner *Benthamidia*

Gràte de fiùr de sòlet che tìra al vért, con entùren bratèe petalòidi

* *Cornus angustata*
* *Cornus capitata*
* *Cornus florida* L.
* *Cornus hongkongensis*
* *Cornus kousa* Hance
* *Cornus multinervosa*
* *Cornus nuttallii* Audubon ex Torr. et Gray

## Hybrides

* *Cornus X acadiensis* Fern.
* *Cornus X arnoldiana* Rehd.
* *Cornus X friedlanderi* W.H. Wagner
* *Cornus X rutgersensis*
* *Cornus X slavinii* Rehd.
* *Cornus X unalaschkensis* Ledeb.

## Riferimèncc

*Wikimedia Commons*
*al gh'a dent roba culegada a:*
Cornus Asian dogwoods
* *Cornus alternifolia* images at bioimages.vanderbilt.edu Arqiviad qé:
* *Cornus drummondii* images at bioimages.vanderbilt.edu Arqiviad qé:
* *Cornus foemina* images at bioimages.vanderbilt.edu Arqiviad qé:
* *Cornus obliqua* images at bioimages.vanderbilt.edu Arqiviad qé:
# Coran

|  |  |
| --- | --- |
|  | Quest articol chì l'è scrivuu in lombard, grafia milanesa. |

Coran
El **Coran** l'è 'l test sacher de la religion islamega, che per lor el reppresenta el culmen d'on messagg revelaa da Allah scominciaa cont l'oeuvra de Adam, primm profeta e faa de tanc profeta de different coltur e religion, integraa in del messagg coranegh.

## Alter progett

Altri progetti

* Wikisource
* Wikiquote
* Wikimedia Commons
* Wikisource el gh'ha dent una pagina dedicada a **Coran Wikiquote el gh'ha dent citazzion de o su **Coran Wikimedia Commons el gh'ha dent imagin o alter archivi su **Coran**

## Vos corelaa

* Ḥadīth
* Ses liber
# Inluminism

|  |  |
| --- | --- |
|  | Quest articol chì l'è scrivud in lombard, con la Noeuva Ortografia Lombarda |

L'**Inluminism** a l'è stad un moviment coltural, social, politegh e filosofegh desvilupad in Europa in del secol XVIII. El nass in Inghilterra ma el gh'ha el so pussee volt desvilup in Franza, per rivà in tuta Europa e anca in America. Cont el termin "inluminism" se parla de una qualsessia forma de penser che 'l voeul fà lus in la ment di omen, scura per la gnoranza, cont el doperà la critega, la reson e la scenza.

La covertina de l’*Encyclopédie* del Diderot e del d’Alembert.
## Descrizzion

L'Inluminism el nass in d'un contest de rivoluzzion social de la borghesia, che la riva a vesser prima in di setor economegh e politegh e la toeu el sit de class che la mena al progress, de fad la pupart di inluminist la fa part de quella class chì. El period el vegn ciamad di inluminist medem "*âge des lumières*" o "*âge de la raison*" e in d'una quai manera l'Inluminism a l'è un segutà del Renassiment, però cont una bas de cambiament portad de la rivoluzzion scentifega, del razzionalism e de l'empirism, che la fa andà l'Inluminism pussee inanz an'mò. De fad i inluminist frances compagn del Voltaire, del Montesquieu e del Fantenelle, recognossen un debit a la coltura inglesa che la gh'ha la so bas in l'esperienza e in la scenza con sostegnidor 'me el Locke e el Newton. A gh'è poeu un fenomen de laicizzazion de la coltura, i inluminist recognossen in del metod scentifegh el modell del savé, contra i dogmi del passad, 'me l'aveva fad el Galileo. Nassen inscì do idei sora la religion, vuna pussee moderata e deista ('me per esempi el penser del Voltaire e del D'Alembert) e l'oltra pussee estrema e atea ('me per esempi el penser materialista del d'Holbach), inscambi olter inluminist compagn del Diderot gh'hann havud idei in tra deism e panteism. De sorapu a gh'è el volé de spantegà el baconinan "savé l'è podé" de la natura a la società: la va in quella direzzion chì la scerna de la fondazzion de l'*Encyclopédie* di do frances, el d'Alembert e el Diderot, per una coltura a tucc i nivei de la società.

L'inluminism el se spantega prest in tuta Europa: el Peder Verri e el Ceser Becaria in Lombardia; el Mario Pagano in Italia; el Wolff, el Lessing e el Kant in Germania, el Benjamin Franklin e el Thomas Jefferson in di colonie americane, el Montesquieu, el Voltaire e el Rousseau in Francia.

## Bibliografia

* *Enciclopedia Garzanti di Filosofia,* Garzanti Editore
# Asteraceae

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  |  |
Chest artícol a l'è scricc in Lumbàrt, ortograféa orientàl unificàda.
 |

| Asteraceae |
| --- |
|  |
|  *En pòster co divèrse asteraceae* |
| Classifigazion sientífiga |
|

|  |  |
| --- | --- |
| Regn: | Plantae  |
| SubRegn: | Tracheobionta  |
| Division: | Magnoliophyta  |
| Clas: | Magnoliopsida  |
| Ùrden: | Asterales  |
| Famìa: | **Asteraceae** Bercht. & J.Presl, 1820 |

 |

I **Asteraceae** i è öna famèa botàneca di Angiospèrme, (öna ólta ciamada **Compositae** Giseke, con piö de 23000 spéci (Jeffrey, 2007; Stevens, 2001) che le fa che chèsta famèa la sàpes chèla 'ntra le Angiospèrme co la piö grànda richèsa e diversità biològica.

La famìa la g'ha la caraterìstica che i fiùr i regröpàcc endèna 'nfiurescènsa compòsta ciamàda capulì cunturnàda de giöna o piö fìle de bratèe (envòlucro).

El nòm "Asteraceae" el vé del zèner *Aster* che 'l g'ha la fùrma tìpica de la famìa, la paròla *Aster* la vé del gréco *ἀστήρ* che völ dì "stèla" e la fa riferimènt a la fùrma de la 'nfiurescènsa. AL stès tép, el nòm "Compositae", piö ècc ma amò vàlit, el fa riferimènt al tìpo particolàr de nfiurescensa compòsta tìpica a chèsta de la famìa e che 'l se tróa e póche ótre famìe de Angiospèrme.

Le asteraceae la g'ha 'na sèrta 'mportànsa ecològica e econòmica. I mèmber de chèsta famìa i se destreböés de le regiù polàr enfìna ai tròpic, e i g'ha cunquistàt töcc i habitat dispunìbii, dei dezèrcc enfìna a le mòte e dei bósc enfìna a le sìme dei mùcc. En divèrse regiù del mónt le Asteraceae le rìa a furmà 'nfìna al 10% de la flòra locàl. De la famìa fa part en quac zèner che g'ha 'na grànda quantità de spéci, compàgn del *Senecio* (che 'l g'ha 1250 spéci), el *Hieracium* (1000 spéci) e l'*Helichrysum* (600 spéci).

Tra le esènse piö cunusìde de chèsta famìa gh'è per ezèmpe la Camamèla (*Matricaria recutita*), l'arteciòc (*Cynara scolymus*), la segória (*Taraxacum officinale*) e 'l redécc (*Cichorium intybus*).

* *Eupatorium cannabinum*
* *Carduus tenuiflorus* (Carduoideae)
* *Gerbera sp.* (Mutisoideae).
* *Pertya scandens* (Pertyoideae)
* *Cichorium intybus* (Cichorioideae).
* *Aster novae-angliae (Asteroideae)*
* El supiù d'en *Tragopogon pratensis*
* *El gàmp d'en fiùr de segória (*Taraxacum*) con dét el lat.*

## Riferimèncc
# Eukaryota

|  |  |
| --- | --- |
|  | Quest articol chì l'è scrivuu in lombard, grafia milanesa. |

I **Eukaryota** (dal grech, el voeur dì "ver nucleo") hinn on domini, el pussee compless de la biologia. El gh'ha dent 5 regn: Animalia, Fonsg, Plantae, Protista e Chromista.

Se distinguen dai Prokaryota perchè el nucleo cellular el se ved ben, l'è dividuu dal rest de la cellula e gh'è dent bona part del DNA.
# Prion

|  |  |
| --- | --- |
|  | Quest articol chì l'è scrivud in lombard, con la Noeuva Ortografia Lombarda |

In ross i prion in d'un neuron
Un **prion** (de l'ingles "PRoteinaceous Infective ONly particle", o ben "particola infetiva domà proteiga") a l'è una proteina piegada mal che l'è bona de trasmeter la soa forma fallada a di alter proteine sane. Provochen, in de l'om e in varie alter bestie, di malatie neurodesgenerative grame che menen semper a la mort, de che se cognoss minga un tratament e che poden trasmetés.

Al dì d'incoeu el se sa no cossa l'è che 'l mena una proteina a piegàss mal, ma a s'è capid che la strutura maligna l'è bona de menà al collass di alter proteine arente. Rispet ai alter agent infetiv, compagn di bater, di virus, di fonsg, di viroid e di parassita, gh'hann minga di acid nucleich, i prion inn formad apena de aminoacid, roba che i partiss propi tant di classegh patogen.

In di mamifer tucc i malatie de prion inn determinade de di mutazzion a la proteina del prion, ma l'è ipotizad che l'atrofia multi-sistemega la sibia determinada de 'na forma prionega de l'Alfa-sinucleina.

'Me 'na proteina intrinsecament desordinada, un prion el se liga insema a 'n alter prion, e poeu semper pussee proteine poden ligàss, 'me a formà 'na fibra, che poeu formen i amiloid, che menen a la desgenerazzion del tessud del cervell. Però minga ogni malatia che l'è determinada di amiloid l'è prionega, se ved la malatia de Alzheimer o la sclerosi lateral amiotrofega, che inn ciamade *malatie compagne de quelle di prion*. Varie proteine di levad hann mostrad di carateristighe prionogeneghe e anca 'na proteina de l'om che la catateriza la memoria el gh'ha. I prion, de tute i manere, a inn soget a 'na forma de selezzion natural. E poeu, i prion inn asse stabil e inn no denaturad del cald o di tradizzionai manere de sterlizà.

In l'om i prion provochen la malatia de Creutzfeldt-Jakob, la soa variant, la sindrome de Gerstmann-Sträussler-Scheinker, l'insonnia familiar fatal e 'l kuru, di alter malatie famose che inn provocade di prion inn i scrapie, l'encefalopatia spongiforma bovina, ciamada anca *vaca mata* e la malatia del deperiment cronegh, ciamada anca *cerv zombie*.

## Riferiment

* Treccani
* Darwinian Evolution of Prions in Cell Culture

## Alter proget

Altri progetti

* Wikimedia Commons
* Wikispecies
* Wikimedia Commons el gh'ha dent imagin o alter archivi su **prion Wikispecies el gh'ha dent informazzion su **prion**

## Vos corelade

* Prion di fonsg
* Proteina Tau
* Pseudo-grop di prion
* Encefalopatia spongiforma trasmissbel
# Robert Whittaker

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  |  |
Chest artícol a l'è scricc in Lumbàrt, ortograféa orientàl unificàda.
 |

**Robert Harding Whittaker** (\* Kansas, 27 de dezèmber del 1920 - † ibidem, 20 de utùer del 1980) l'è stat 'n ecòlogo vegetàl, algòlogo e botànich americà, atìf 'ntra 'l 1950 e 'l 1980.

Nasìt a Wichita, stat del Kansas, el s'è laureàt a l'università de Topeka e dòpo ìga fat el militàr, el g'ha utignìt el duturàt a l'università Università del Illinois. Lé l'è deentàt giü dei piuniér del üzo dei marcadùr radioactìf endèl stüde dei ecosistémi.

El g'ha prupunìt — frà le ótre ròbe — apò a 'l sistéma de anàlizi de gradiènt endèl stüde de le comunità vegetài. L'è stat apò atìvo fés endèl setùr de le comunità de piànte, la söcesiù ecològica de chèste e la prudutività.

Pero 'l sò contribùto principàl ai stüde scentìfich l'è stàda la sò propòsta de clasificasiù tasonòmica dei éser vivèncc en sich Régn: Animalia, Plantae, Fungi, Protista e Monera (chèsto öltèm al dé d'encö l'è obsoléto).

Per chèsta rizù l'è stat envidàt a fà part de la *National Academy of Science*, l'académia de le scènse dei Stàti Ünìcc, endèl an 1974.

El g'ha insìt el prémio de la "*Ecological Society of America*" come "*Ecòlogo eminènt*" endèl stès an che l'è mórt.

## Òpere

* Robert H. Whittaker. 1969. New concepts of kingdoms or organisms. Evolutionary relations are better represented by new classifications than by the traditional two kingdoms. *Science* 163: 150-160. Entrez Pubmed 5762760
* Robert H. Whittaker *Communities and Ecosystems*, Macmillan, 1975. ISBN 0-02-427390-2
* Robert H. Whittaker (Ed.), *Classification of Plant Communities, 1978 (Handbook of Vegetation Science)*, Kluwer Academic Publishers, ISBN 90-6193-566-0
# Database

|  |  |
| --- | --- |
|  | Quest articol chì l'è scrivuu in lombard, grafia milanesa. |

On **database** (anca *bas de dacc* o *banca dacc*) a l'è on insemma organizzaa de dacc salvaa in manera accessibil cont l'informatega e in manera che sien doperabij per di operazion de elaborazion.

Per gestì di database a hinn doperaa i DBMS, che permetten ai utent de interfacciàss al dabatase e de doperànn i sò informazion. A segonda dde comè hinn strutturaa se parla de modell de database: Di agn '80 a hinn spantegaa pussee i database relazionai, organizzaa per tabell, righi e camp; di agn 2000 a hinn doperaa, soratutt in di camp particolar, i inscì ciamaa NoSQL, che doperen di alter modej 'me i database orientaa ai document.
# Teuría di cungjuunt

|  |  |
| --- | --- |
|  |

Purtaal:matemàticaArtícuj relazziunaa a matemàtica |

|  |
| --- |
| **Quest articol chi l'è scrivuu in Koiné occidentala**.

---

La Koiné occidentala l'è pu accettada dai regoll de la lmo.wiki, donca l'articol l'è da nettà. |

La **Teuría di cungjuunt** a l’è una branca da la matemàtica e da l'infurmàtega creada principalameent pal matemàtich Tudeesch Georg Cantor a la fí dal Modell:XIX sécul.
I cuncett da basa da la Teuría di cungjuunt i è i cungjuunt e i söö elemeent. Un cungjuunt al è vidüü cuma una collezziú d'ugett, cjamaa i *elemeent* (u *mémbar*) d'un cungjuunt. In matemàtica, cada ugett matemàtich (cumprees un cungjuunt) al pöö vess elemeent d'un cungjuunt.

Inizzialameent cuntruversada, la Teuría di cungjuunt sa l’è trasfurmada par deventá una teuría fundamentala da la matemàtica moderna, gja che chesta darera a l’è druvada par gjüstifiá le süpusizziú fade in matemàtica cuncerneent l'esistenza d'ugett matemàtich, cuma i nümar u le funziú, e le suve prupietaa.

Atüalameent, sa la separa la Teuría di cungjuunt in düü parte : la teuría naïve di cungjuunt e la teuría assiumàtega di cungjuunt.
La teuría naïve di cungjuunt, igualameent qualifiada « d'intütiva », al è stada desvilüpada in primm löögh.
Par la sequenza, sa l è averaa che süpusá da pudé realizá qual-sa-vöör uperazziú cuj cungjuunt, senza vargüna restrizziú , al menava a di paradoss cuma ul paradoss da Russell.
Par respuunt a chiist prubleem, la Teuría di cungjuunt al è stada recustrüida, druvaant chesta völta un aprocc assiumàtich.

## Vidée apó

* Paradoss da Russell e cunseguenze
* Àlgebra generala
* Cungjuunt-prudüit
* Fundazziú da la matemàtica
* Teuría naïve di cungjuunt
* Teuría assiumàtega di cungjuunt
* Uperazziú da cungjuunt
	+ Prodüit cartesià
* Ulipo/fr:Oulipo
# Biufisiga

|  |  |
| --- | --- |
|  | Quel articul chì l'è scrivüü in Lumbard, cun l'urtugrafia insübrica ünificada.
 |

La biufisiga a l'è la scensa che la stüdia la biulugia cunt i principi e i metud de la fisiga. I stüdi de la biufisiga a hinn a volt cumpagn a quij de la biuchimiga, de la nanutecnulugia e de la biuingegneria
# Citogenetica

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  |  |
Chest artícol a l'è scricc in Lumbàrt, ortograféa orientàl unificàda.
 |

La **citogenetica** l'è chèla brànca de la biulugìa che la stüdia la morfologìa dei cromozòmi, per chèl che se rìa a éder col microscopio òtich, e 'l cariotipo, cioè l'ensèma dei cromosomi de 'na cèlula.

L'è stat endèl 1956 che gh'è stat acertàt la stabilità del cariotipo, cioè del nömer e de la strütüra dei cromozòmi.
S'è püdìt isé acertà chè le cèlule eucariote le pöl véser aploidi (condèn cromozòma per ogna tipo), o diploidi (con du cromozòmi per tipo). El nömer dei tìpi de cromosomi l'è definit per ogna spéce e se 'l sègna condèna "n": i asècc aploidi se i sègna co "n", chèi diploidi co "2n".

Confrontà i cariotipi de spéci diferènte l'è 'n grant ütil per recoströéser l'evulusiù de le spéci.
# Microbiulugìa

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  |  |
Chest artícol a l'è scricc in Lumbàrt, ortograféa orientàl unificàda.
 |

La **Microbiulugìa** l'è la siensa che la stüdia i veser urganegh ca l'öcc ümà al pöl mia ét a öcc biót.

La gh'à öna data de nasemènt, defati l'è siensa da 120 agn, o bé da quant che an s'è ambiàt a döprà ol microscope.
# Farmacolojia

|  |  |
| --- | --- |
|  | Quell articol qì l'è scrivud in Lombard, cond l'ortografia Scriver Lombard. |

La se definex come **farmacolojia** el stude de le sostanze qe le interajex cond i sistema vivents grazie a process qimeg e, soratœt, a ligam cond molecole regoladore, o an'mo per ativazion o inibizion de process organeg fisiolojeg. Qelle sostanze qé le pœl vesser dei prodots qimeg, soministrads per el fin de hir-ga on efet terapeuteg sœ vergun process organeg del pazient, o vergun efets tosseg in sœi process biolojeg dei parassita qe i la infeta.
La farmacolojea l'è ona dissiplina qe la g'ha denter de le conossenze basade in sœ tante oltre dissipline sientifege, come presempe la qimega, la biolojia, la bioqimega, la fisiolojia e la patolojia, e la studia l'usaj dele sostanze ai fin de curar, diagnostegar e prevegner le malatie.
In particolar, ona volta qe on xenobioteg (çoè ona sostanza esterna al organism) la ven a contait cond l'organism pœl sœceder do robe: ind el prim cas ge sœced negot gnanc al xenobioteg gnanc al organism, e allora se parla de sostanze inerte, inveci ind el segond cas pœl modifegas la sostanza e anca l'organism. Qest qé l'è qell qe i studia la farmacoqinetega e la farmacodinamega, qe i è le do parti principai dela farmacolojia.

## Branqe de la farmacolojia

### Farmacoqinetega

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Per savenn pussee, varda l'articol **Farmacoqinetega**.* |

La farmacoqinetega l'è qella part de la farmacolojia qe la ge studia adree ai process qe i segueta a la soministrazion de on xenobioteg, çoè el so assorbiment, la so distribuzion, la so bio-strasformazion e la soa escrezion; per semplifegar, despess se dix qe la farmacoqinetega la studia qell qe el corp el ge fà adree al xenobioteg.

### Farmacodinamega

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Per savenn pussee, varda l'articol **Farmacodinamega**.* |

La farmacodinamega l'è qella part de la farmacolojia qe la ge studia adree a come on xenobioteg el pœl interferir, de manera positiva o negativa, cond i process fisiolojeg del organism; per semplifegar, despess se dix qe la farmacodinamega la studia qell qe el xenobioteg el ge fa adree al corp.
# Cunifer

Cunifer

|  |  |
| --- | --- |
|  | Quel articul chì l'è scrivüü in Lumbard, cun l'urtugrafia insübrica ünificada.
 |

Cun la parola **cunifer** s'intenden i piant che fan minga part di latiföj. La parola a l'è generiga e la gh'ha minga una valenza scentifiga, ma a l'è buna per indicà i piant de la divisiun Pinophyta.

Al di d'incö i cunifer a hinn tücc piant de bosch.
# Mitosi

|  |  |
| --- | --- |
|  | Quest articol chì l'è scrivuu in lombard, grafia milanesa. |

Schema de la mitosi
La **mitosi** l'è la reproduzion asessuada di cellul eucariott.
El nomm el vegn del grecch "filo", per la forma di cromosoma lung del procediment.

L'è vesina a la meiosi, ma la mitosi la da 2 cellul cont el numer esatt di cromosoma, la meiosi quatter con la metà di cromosoma.

I procariott se moltiplichen per scission binaria.
# Gilbert Thomas Burnett

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  |  |
Chest artícol a l'è scricc in Lumbàrt, ortograféa orientàl unificàda.
 |

**Gilbert Thomas Burnett** ( \* 15 de bril del 1800, Londra - 1835) l'è stat en botànich e zoòlogo britànich.

Burnett l'è stat el prim profesùr de botànica del King's College de Londra, del 1831 al 1835. La sò òpera *Illustrations of Useful Plants employed in the Arts and Medicine*, l'è stàda püblicàda dòpo che l'è mort e co le ilüstrasiù fàde de sò sorèla M. A. Burnett.

Burnett el g'ha scriìt apò artìcoi de Zoologìa, compàgn de *Illustrations of the Manupeda or apes & their allies* del 1828.

Endèla nomencadüra scentìfica, i *taxa* discriìcc de lü i vé indicàcc co l'abreviasiù **Burnett**.

## Opere

* *Outlines of Botany*. 1835
* *Illustrations of Useful Plants employed in the Arts & Medicine*
* *Illustrations of the Manupeda or apes and their allies*. 1828
# Salicaceae

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  |  |
Chest artícol a l'è scricc in Lumbàrt, ortograféa orientàl unificàda.
 |

| Salicáceas |
| --- |
|  |
|  *Populus nigra* |
| Classifigazion sientífiga |
|

|  |  |
| --- | --- |
| Regn: | Plantae  |
| Division: | Magnoliophyta  |
| Clas: | Magnoliopsida  |
| Ùrden: | Malpighiales  |
| Famìa: | Salicaceae Mirb. |

 |
| Sinonim |
|
Bembiciaceae
Caseariaceae
Flacourtiaceae
Homaliaceae
Poliothyrsidaceae
Prockiaceae
Samydaceae
Scyphostegiaceae |

**Salicaceae** i è 'na famìa biològica de piànte che fà part de l'ùrden de le Malpighiales. En chèsta famìa gh'è dét spéci arbutìve diòiche a fòie che cröda endèla bröta stagiù.

Le fòie de chèste spéci i è alternàde, sèmpie e co le stìpole. I fiùr, mìa tat nömerùs, unisesuài, aclamìdei, copmpagnàcc de bràtee e reünìcc en amèncc che pöl véser sö bèi dricc o che pindùla 'n zó. I pöl véser anemòfii e entomòfii (*Salix*). El fröt l'è 'na càpsula loculicìda, che se dèrf gràsie a 4 vàlve. La somésa l'è bondànta, pesèna, bordàda de péi (dispersiù anemòcora), col perìot bù per bötà piötòst cürt. Reprudusiù vegetatìva bèla bondànta.

La famìa la töl dét presapóch 300 spéci che crès endèi clìmi temperàcc e frècc, perlopiö del emisfér boreàl.

## Zèner

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| * *Abatia*
* *Aphaerema*
* *Azara*
* *Banara*
* *Bartholomaea*
* *Bembicia*
* *Bennettiodendron*
* *Bivinia*
* *Byrsanthus*
* *Calantica*
* *Carrierea*
* *Casearia*
* *Chosenia*
* *Dissomeria*
* *Dovyalis*
* *Euceraea*
* *Flacourtia*
* *Gerrardina*
* *Hasseltia*
 | * *Hasseltiopsis*
* *Hecatostemon*
* *Hemiscolopia*
* *Homalium*
* *Idesia*
* *Itoa*
* *Laetia*
* *Lasiochlamys*
* *Ludia*
* *Lunania*
* *Macrohasseltia*
* *Mocquerysia*
* *Neopringlea*
* *Neoptychocarpus*
* *Olmediella*
* *Oncoba*
* *Ophiobotrys*
* *Osmelia*
* *Phyllobotryon*
* *Phylloclinium*
* *Pineda*
 | * *Pleuranthodendron*
* *Poliothyrsis*
* *Populus*
* *Priamosia*
* *Prockia*
* *Pseudoscolopia*
* *Pseudosmelia*
* *Ryania*
* *Salix*
* *Samyda*
* *Scolopia*
* *Scyphostegia*
* *Tetrathylacium*
* *Tisonia*
* *Trimeria*
* *Xylosma*
* *Zuelania*
 |

*Wikimedia Commons*
*al gh'a dent roba culegada a:*
Salicaceae
# Réunion

|  |  |
| --- | --- |
|  | Quel articul chì l'è scrivüü in Lumbard, cun l'urtugrafia insübrica ünificada.
 |

Ül Cap-Méchant
La **Réunion** (in frances *Île de la Réunion* o, uficialment, *La Réunion*) l'è un'isula da l'arcipelagh di isul Mascarene e la sa trova in da l'ucean Indian. Aministrativament la custituiss sia regiun che dipartiment d'ultremar da la Francia e ül capuluogh l'è Saint-Denis.