Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Antoine Laurent de Jussieu

|  |  |
| --- | --- |
|  | Chest artícol a l'è scricc in Lumbàrt, ortograféa bresàna moderna.
 |

*Ritràt de Antoine Laurent de Jussieu*
**Antoine Laurent de Jussieu** (nasìt a Lióne (Frància) ai 12 de Bril del 1748 – mórt a Parigi (Frància) ai 17 de Setèmber del 1836), dutùr e botànic fransés.

## Biugrafìa

L'ìa niùt de Bernard e Joseph de Jussieu che i éra ac botànic. El s'è trasferìt a Parìgi per stüdià de dutùr, e 'l s'è laureàt endèl 1770. L'è stat profesùr de botànica al *Jardin des Plantes* del 1770 al 1826.

L'òpera de reviziù sùra la clasificasiù de la piànte de la famìa de le Ranunculaceae (1773) la g'ha pirmitìt de véser prupunìt e pò iligìt come componènt de la Académia de Scènse. El ghe nàa dré a le edèe del sò zìo Bernard sùra 'l Sistéma Natüral, al qual el g'ha dat 'na bàze teòrica che dòpo 'l g'ha aplicàt endèla pràtica a la anàlizi tasonòmica de divèrse famìe de piànte.

La sò òpera principàl l'è stàda 'l *«Genera plantarum secundum ordines naturales disposita, juxta methodum in horto Regio Parisiensi exaratum anno 1774»* (Parigi, 1789). Chèsta òpera la g'ha custitüìt la bàze per migliurà e estènder el Sistéma Natüral de clasificasiù de le piànte, che 'l g'ha ìt 'na 'nflüènsa importànta sùra divèrsi ricercadùr fransés, compàgn del Cuvier e 'l de Candolle, e apò todèsc e inglés che 'n presépe i gh'ìa mìa tàta fidùcia perchè i la idìa come 'l fröt de la rivulusiù franséza.

Sò fiöl Adrien-Henri l'è ac stat en botànic.

## Òpere

* *Genera Plantarum, secundum ordines naturales disposita juxta methodum in Horto Regio Parisiensi exaratam, anno 1774. MS. notes*. París, 1789.
* *Principes de la méthode naturelle des végétaux*. París, 1824.
# Grecia Antiga

|  |  |
| --- | --- |
|  | Quest articol chì l'è scrivud in lombard, con la Noeuva Ortografia Lombarda |

Atenn: el Partenon, simbol de l'architetura grega e de la soa civiltaa.
El termen **Grecia Antiga** el se referiss a la civiltaa nassuda in Grecia intorna al segond milleni prima de Crist.

Originada de popolazzion de lengua indeuropea, la s'è organizada in citaa-stat (tra i pussee famose: Atenn, Sparta, Teba) che hann scomenzad on'opera de colonizazzion che l'ha tocad l'Asia Minor (incoeu Turchia) e i rive del Mar Negher, i isole del Mar Egee, l'Italia del Sud e 'l Mediterrani ocidental, vegnend a contat cont i olter popoi de quei region.

Dopo che l'ha resistid ai invasion persiane al principi del V secol prima de Crist, la civiltaa grega l'è stada bona de meter in pee ona socetaa sofistegada del pont de vista politegh e coltural, e che l'è vun di pilaster de l'identitaa europea anca al dì d'incoeu.

Cont el trionf de Lissander el Grand, la s'è spantegada anca in la pupart de l'Asia centrala e in de l'Egit Antigh: la soa lengua l'è deventada vun di mezi de comunicazzion pussee important de l'antighitaa e on veicol important de ideje e cognossenze. L'importanza de la civiltaa grega l'è durada anca dopo de la conquista romana de la Grecia, e anzi l'ha condizzionad anca i costum, la religion e la coltura de Roma.

El tramont de la civiltaa grega el corispond pu o manch a la fin de l'etaa antiga, intorna al secol VI.

La Grecia Antiga la n'ha lassad on patrimoni important in tanti camp de la cognossenza: la matematega (per esempi la filosofia), la filosofia (soratut Platon e Aristotel), l'architetura, l'art, el teater, la musega, la leteradura. L'alfabet gregh a l'è a la bas de quell latin e de quell zirillegh, e donca de quell de la pupart di lengue scrivude in del mond (anca el lombard).

## Varda anca

* Storia de la Grecia Antiga
* Micenee
* Civiltaa elenistega
* Lengua grega antiga
* Art grega
* Leteradura grega
* Architetura grega
* Filosofia grega
* Religion grega
* Magna Grecia
* Sparta
* Atenn