Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Còrsega

|  |  |
| --- | --- |
|  | Quest articol chì l'è scrivuu in lombard, grafia milanesa. |

La **Corsega** l'è on'isola francesa, de la region geografega italiana. I lengov parlaa hinn el frances e 'l cors.
# Enfiurescènsa

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  |  |
Chest artícol a l'è scricc in Lumbàrt, ortograféa orientàl unificàda.
 |

'Na 'nfiurescènsa de Allium textile
Endèle Angiospermae, i fiùr i pöl véser sùi o reünìcc en **enfiurescènse**.

El fiùr sul el reprezènta la cundisiù piö sèmpia e del pont de vìsta de l'evulusiù, chel piö antìch. Co l'evulusiù 'nvéce s'è nit a svelöpàs le 'nfiurescènse, furmàde de divèrsi fiùr.

I vantàgi evulutìf de le 'nfiurescènse 'n sostànsa i è du: el prim l'è che i è piö vistùze e le tìra piö tacc insècc per l'empulinasiù; el segónt l'è ligat al fat che i fiùr i se dèrf mìa töcc ensèma ma de menemà e isé la piànta la g'ha la pusibilità de reséer el pòlen per en tép piö lónch.

A segónt de la progresiù de la fiuridüra se pöl defenése du tìpi principài de 'nfiurescènse:

* **enfiorescènse definìde** endóche l'as principàl de la 'nfiurescènsa el fenés condèn àpice fiuràl che prèst el deènta 'n primórde fiuràl e isé 'l fà desmèter de crèser el ramilì. En chèsta sórt de 'nfiurescènse, de sòlet i fiùr i se dèrf a pàrter de 'nsìma a nì isé 'n zó.
* **enfiurescènse indefinìde** endóche l'as de svelöp el fà sö apéna fiùr laterài o pursiù de 'nfiurescènsa; en chèsto tìpo de 'nfiurescènse se dèrf prìma i fiùr piö 'n bas e chèi piö estèrni, e al stès tép se 'n fùrma de nöf en mès e 'nsìma.

Se pöl fà 'n ótra distinsiù 'ntrà:

* **enfiorescènse sèmpie**, che g'ha apéna 'n as de ramificasiù (p.es.: gràte, spìghe, ombrèle)
* **enfiorescènse cumpunìde**, con du o piö ùrdegn de ramificasiù (p.es.: sìme, panòcie)

## Tìpi de 'nfiurescènse

* **Amènt **Capulì**, enfiorescènsa furmàda de 'n aglomeràt spès spès de fiùr sèsii.
* **Ciàse**, tìpich de le piànte de la famìa de le Euphorbiaceae
* **Sìma **Curìmp **Panòcia **Ombrèla**, enfiurescènsa che g'ha töcc i fiùr col pedezèl de longhèsa piö o méno precìza
* **Gràta **Sìcon **Spàdes **Spìga**, enfiurescènsa furmàde de divèrsi fiùr enserìcc söndèn ràchide centràl

'Na 'nfiurescènsa che g'ha l'aspèt de 'n fiùr ünech l'è ciamàda **pseudànse**.
# Pereànse

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  |  |
Chest artícol a l'è scricc in Lumbàrt, ortograféa orientàl unificàda.
 |

Parcc del fiùrParcc del fiùr
Parcc del fiùr madür.

El **pereànse** (paròla che vé del gréco e furmàda de *perí*, che völ dì entùren e *anthós*, fiùr) l'è 'na strütüra del fiùr che la corespónt a la part che stà entùren ai òrgani sesuài; l'è la part mìa reprodutìva dal fiùr.

L'è furmàda de du tìpi de elemèncc:

* La coròla, furmada dei pétali, che i è i elemèncc che de sòlet i è culuràcc. La sò funsiù l'è chèla de atirà i insècc pulinizadùr.
* El càles, la part vérda del fiùr, la g'ha 'na cunsistènsa piö gaiàrda che nó la coròla e i sò elemèncc i se ciàma sépali. En sèrte fiùr i pétali e i sépali i è mìa diferensiàcc, cioè i g'ha 'l stès culùr, la stèsa cunsistènsa e la stèsa funsiù. En chèsto càzo i vé ciamàcc tat i sépali che i pétali col nòm de tépali, e l'ensèma de chèsti elemèncc el vé ciamàt peregóne.

## Tìpi de pereànse

* Aclamídea (sènsa pereànse)
* Monoclamídea (sènsa pétali)
* Monoclamídea (sènsa sépali) o Homoclamídea (pétali e sépali i è precìs)
* Heteroclamídea (pétali e sépali diferèncc)