Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Long Beach (California)

|  |  |
| --- | --- |
|  | Quel articul chì l'è scrivüü in Lumbard, cun l'urtugrafia insübrica ünificada.
 |

La cità de Long Beach
**Long Beach** a l'è una cità sitüada al süd de Los Angeles, sü la costa del Ucean Pacifich, e l'è la sèsta cità püssee granda de la California. L'è sitüada in de la Cuntea de Los Angeles e la furma una regiun metrupulitana cun chesta cità.

La gh'ha circa 493.000 abitant.

## Cità Gemelaa

* Virginia Beach, Virginia
* Bacolod, Filipinn
* Kolkata, India
* Manta, Ecuador
* Phnom Penh, Cambogia
* Qingdao, Cina
* Sochi, Russia
* Valparaíso, Chile
* Yokkaichi, Giapun
* Izmir, Turchia
* Guadalajara, Messich
* Mombasa, Kenya

## Ligam de föra

* Sit ufizial Arqiviad qé:
# 1982

|  |  |
| --- | --- |
|  | Quest articol chì l'è scrivud in lombard, con la Noeuva Ortografia Lombarda |

El **1982** a l'è 'n ann del secol quell de vint.

## Cossa l'è sucedud

## Chi l'è che l'è nassud

* 03 03: Jessica Biel, attris americana
* 23 07: Giuseppe Provenzano, politegh italian
* 30 11: Elisha Cuthbert, atris e mudela canadesa

## Chi l'è che gh'è mort

## Alter proget

Altri progetti

* Wikimedia Commons
* Wikimedia Commons el gh'ha dent imagin o alter archivi su **1982**

| Ann del secol XX |
| --- |
| 1901 · 1902 · 1903 · 1904 · 1905 · 1906 · 1907 · 1908 · 1909 · 1910 · 1911 · 1912 · 1913 · 1914 · 1915 · 1916 · 1917 · 1918 · 1919 · 1920 · 1921 · 1922 · 1923 · 1924 · 1925 · 1926 · 1927 · 1928 · 1929 · 1930 · 1931 · 1932 · 1933 · 1934 · 1935 · 1936 · 1937 · 1938 · 1939 · 1940 · 1941 · 1942 · 1943 · 1944 · 1945 · 1946 · 1947 · 1948 · 1949 · 1950 · 1951 · 1952 · 1953 · 1954 · 1955 · 1956 · 1957 · 1958 · 1959 · 1960 · 1961 · 1962 · 1963 · 1964 · 1965 · 1966 · 1967 · 1968 · 1969 · 1970 · 1971 · 1972 · 1973 · 1974 · 1975 · 1976 · 1977 · 1978 · 1979 · 1980 · 1981 · 1982 · 1983 · 1984 · 1985 · 1986 · 1987 · 1988 · 1989 · 1990 · 1991 · 1992 · 1993 · 1994 · 1995 · 1996 · 1997 · 1998 · 1999 · 2000 |
# Partii Republegan (Stat Unii d'America)

|  |  |
| --- | --- |
|  | Quest articol chì l'è scrivuu in lombard, grafia milanesa. |

| Partii Republegan |
| --- |
| Republican Party |
|  |
| Portavox | Horrin Hatch, Paul Ryan |
|   |
| Stat |  Stat Unii d'America |
| Fondazion | 1854 |
|   |
| Ideolojia | Conservatorism |
| Collocazion | Center-destra |
| Cadrege Cambra di Reppresentant |

241 / 435 2017 |
| Cadrege Senad |

51 / 100 2018 |
|   |
| Inscrivids | 30'700'138 (2012) |
| Color | Ross |
| $fine |
| This box: view • talk • edit |

El **Partii Republegan** (**Republican Party** in ingles, famos anca comé **Grand Old Party**) l'è vun di dò partii pussee grand in di Stat Unii. L'è nassuu del 1854 per contrastà l'espansion del sistema di s'ciav in del rest di Stat Unii, in quij agn in espansion. Se incoeu l'è consideraa on partii de destra e conservator, in contrapposizion al liberal Partii Democrategh, antigament l'era el Partii Republegan a vess pussee vesin a di posizion liberaj e contrari a la segregazion di razz, ma cont la presidenza de Dwight D. Eisenhower i republegan se vesinen a di posizion assee anticomunista e conservator, menaa innanz anca incoeu.
# Negher (persona)

|  |  |
| --- | --- |
|  | Quest articol chì l'è scrivud in lombard, con la Noeuva Ortografia Lombarda |

Barack Obama, el prim president di Stat Unid negher
I **negher** inn i persone che inn classifegad inscì per el so color scur de la pell. La classificazzion la po havégh di variazzion colturai: gh'è di colture che 'l doperen domà per quei che gh'hann la pell propi scura menter di alter (compagn di Stat Unid, indova che però inn ciamad "de color") indova che l'è 'n termen general per quei che inn no europee.

## Riferiment

* Conceptualizing human variation

## Alter proget

Altri progetti

* Wikiquote
* Wikimedia Commons
* Wikiquote el gh'ha dent citazzion de o su **Negher (persona) Wikimedia Commons el gh'ha dent imagin o alter archivi su **Negher (persona)**

## Vos corelade

* Bianch (persona)
* Suprematism negher
* Mulat
* Negroid
* Diaspora africana
* I vite di negher cunten
# 20 01

|  |  |
| --- | --- |
|  | Quest articol chì l'è scrivud in lombard, con la Noeuva Ortografia Lombarda |

El **20 de sginer** a l'è un di de l'ann.

## Cossa l'è sucedud

## Chi l'è che l'è nassud

## Chi l'è che gh'è mort

## Alter proget

Altri progetti

* Wikiquote
* Wikimedia Commons
* Wikiquote el gh'ha dent citazzion de o su **20 01 Wikimedia Commons el gh'ha dent imagin o alter archivi su **20 01**
# Gran Bretagna

|  |  |
| --- | --- |
|  | Quel articul chì l'è scrivüü in Lumbard, cun l'urtugrafia insübrica ünificada.
 |

La **Gran Bretagna** (Inglees: *Great Britain*; Galees: *Prydain* *Fawr*; Gaelich Scuzes: *Breatainn Mòr*; Curnuvajees: *Breten Veur*; Inglees dla Scosia: *Graet Breetain*) l'è un'isula dl'ucean Atlantic pusisiunaa a nord-ovest dl'Europa cuntinental, e l'è la part principal del Regn Ünì. La gh'a un'area ad 229.850 km2.
# 1639

|  |  |
| --- | --- |
|  | Quest articol chì l'è scrivud in lombard, con la Noeuva Ortografia Lombarda |

El **1639** a l'è 'n ann del secol quell de derset.

## Cossa l'è sucedud

## Chi l'è che l'è nassud

## Chi l'è che gh'è mort

## Alter proget

Altri progetti

* Wikimedia Commons
* Wikimedia Commons el gh'ha dent imagin o alter archivi su **1639**

| Ann del secol XVII |
| --- |
| 1601 · 1602 · 1603 · 1604 · 1605 · 1606 · 1607 · 1608 · 1609 · 1610 · 1611 · 1612 · 1613 · 1614 · 1615 · 1616 · 1617 · 1618 · 1619 · 1620 · 1621 · 1622 · 1623 · 1624 · 1625 · 1626 · 1627 · 1628 · 1629 · 1630 · 1631 · 1632 · 1633 · 1634 · 1635 · 1636 · 1637 · 1638 · 1639 · 1640 · 1641 · 1642 · 1643 · 1644 · 1645 · 1646 · 1647 · 1648 · 1649 · 1650 · 1651 · 1652 · 1653 · 1654 · 1655 · 1656 · 1657 · 1658 · 1659 · 1660 · 1661 · 1662 · 1663 · 1664 · 1665 · 1666 · 1667 · 1668 · 1669 · 1670 · 1671 · 1672 · 1673 · 1674 · 1675 · 1676 · 1677 · 1678 · 1679 · 1680 · 1681 · 1682 · 1683 · 1684 · 1685 · 1686 · 1687 · 1688 · 1689 · 1690 · 1691 · 1692 · 1693 · 1694 · 1695 · 1696 · 1697 · 1698 · 1699 · 1700 |
# Namibia

|  |  |
| --- | --- |
|  | Quel articul chì l'è scrivüü in Lumbard, cun l'urtugrafia insübrica ünificada.
 |

La **Namibia** a l'è un paes de l'Africa meridiunala.

A l'è tacada al Südafrica, al Botswana, a l'Angola e al Zambia e 'l a bagna l'Ocean Atlantich.

La capital a l'è Windhoek.

La gh'ha una süperfiss de 824.292 km² e una pupulaziun de pressapoch 3 miliun d'abitant.

## Storia muderna

La Namibia l'aveven minga esplurada ben i espluradur eurupei prima del secul XIX, quand che la tera a l'è passada a la Germania cunt el nom de *Africa Tudesca del Süd-Ovest*, asca dumà la Baja de Walvis, che la restava sota el cuntrol britanich.

La culonia l'ha ucüpada el Südafrica in del temp de la Prima guera mundiala e l'ha aministrada la Sucietà di Naziun fina a la fin de la Segunda guera mundiala, quand che pöö el pussediment südafrican l'ha utegnüü el recugnussiment internaziunal.

In del 1966 l'Urganizaziun pupulara de l'Africa del Süd-vest (SWAPO) a l'ha scuminciaa una guerija per rivà a l'indipendenza, ma a l'è dumà in del 1988 che'l Süd Africa a l'ha desmetüü la sua aministraziun de la Namibia. L'indipendenza a l'è rivada in del 1990 e la Baja de Walvis a l'è stada giuntada insema a la Namibia in del 1994.

## Lenguv

Inanz l'indipendenza (1990), l'ünega lengua ufiziala a l'era l'ingles. Dopu de l'indipendenza eren l'afrikaans e'l tudesch. A bun cünt, la prima lengua del 50% de la pupulaziun a l'è l'Oshiwambo; la segunda a l'è l'afrikaans. El 32% dela pupulaziun eurupea la parla el tudesch, intant che dumà el 7% la parla in ingles.

## Urganizaziun pulitiga

La Namibia (nom ufizial: **Republic of Namibia**) a l'è una repübliga.

El president a l'è l'Netumbo Nandi-Ndaitwah (del 2025).

El prim minister a l'è el Elijah Ngurare (del 2025).

|  I stat de l'Africa |  |
| --- | --- |
| Algeria | Angola | Benin | Botswana | Burkina Faso | Burundi | Camerun | Cap Verd | Ciad | Comor | Congo | Costa d'Avori | Egitt | Eritrea | Eswatini | Etiopia | Gabon | Gambia | Ghana | Gibuti | Guinea | Guinea-Bissau | Guinea Equatorial | Kenya | Lesotho | Liberia | Libia | Madagascar | Malawi | Mali | Marocch | Mauritania | Mauritius | Mozambigh | Namibia | Niger | Nigeria | Republega Centrafricana | Republega Democratega del Congo | Ruanda | São Tomé e Príncipe | Senegal | Seychelles | Sierra Leone | Somalia | Sudafrica | Sudan | Sudan del Sud | Tanzania | Togo | Tunisia | Uganda | Zambia | Zimbabwe |
# Oli (liquid)

|  |  |
| --- | --- |
|  | Quel articul chì l'è scrivüü in Lumbard, cun l'urtugrafia insübrica ünificada.
 |

Oli d'uliva extraverginn
L'**oli**, o **oi**, l'è una sustanza liquida che la vonz. El pö vess ricavaa da animal, vegetal o mineral, e l'è druvaa in tanta maner. A seconda de l'oli, el pö vess druvaa cume ingredient in cüsina, cume lübrificant, o cume carbürant.

## Oli alimentar

I oli alimentar i henn prudut grass che i se trövan al stat liquid quand che i henn a temperadüra ambient. I oli vegetal de solit i deriven da la spremidüra de sumenza uleùsa (pres. di girasù, ninsciulinn giapunes, e.i.v.) o da i uliv, ma anca da alter part di piant.

Oli lübrificant per un mutur a quater temp
## Oli lübrificant

I oli lübrificant i henn fat da una bas (o mistüra de bas) e da un insemae d'aditiv druvaa per mejur i carateristich chimich-fisich. I du carateristich principal i henn la densità e la viscusità.

## Oli carbürant

L'oli vegetal el pö vess druvaa cume cumbüstibil, (presempi per cös), o cume carbürant per certi mutur Diesel.
# 1880

|  |  |
| --- | --- |
|  | Quest articol chì l'è scrivud in lombard, con la Noeuva Ortografia Lombarda |

El **1880** a l'è 'n ann del secol quell dedesnoeuv.

## Cossa l'è sucedud

## Chi l'è che l'è nassud

## Chi l'è che gh'è mort

## Alter proget

Altri progetti

* Wikimedia Commons
* Wikimedia Commons el gh'ha dent imagin o alter archivi su **1880**

| Ann del secol XIX |
| --- |
| 1801 · 1802 · 1803 · 1804 · 1805 · 1806 · 1807 · 1808 · 1809 · 1810 · 1811 · 1812 · 1813 · 1814 · 1815 · 1816 · 1817 · 1818 · 1819 · 1820 · 1821 · 1822 · 1823 · 1824 · 1825 · 1826 · 1827 · 1828 · 1829 · 1830 · 1831 · 1832 · 1833 · 1834 · 1835 · 1836 · 1837 · 1838 · 1839 · 1840 · 1841 · 1842 · 1843 · 1844 · 1845 · 1846 · 1847 · 1848 · 1849 · 1850 · 1851 · 1852 · 1853 · 1854 · 1855 · 1856 · 1857 · 1858 · 1859 · 1860 · 1861 · 1862 · 1863 · 1864 · 1865 · 1866 · 1867 · 1868 · 1869 · 1870 · 1871 · 1872 · 1873 · 1874 · 1875 · 1876 · 1877 · 1878 · 1879 · 1880 · 1881 · 1882 · 1883 · 1884 · 1885 · 1886 · 1887 · 1888 · 1889 · 1890 · 1891 · 1892 · 1893 · 1894 · 1895 · 1896 · 1897 · 1898 · 1899 · 1900 |
# 27 01

|  |  |
| --- | --- |
|  | Quest articol chì l'è scrivud in lombard, con la Noeuva Ortografia Lombarda |

El **27 de sginer** a l'è un di de l'ann.

## Cossa l'è sucedud

## Chi l'è che l'è nassud

## Chi l'è che gh'è mort

## Alter proget

Altri progetti

* Wikimedia Commons
* Wikimedia Commons el gh'ha dent imagin o alter archivi su **27 01**
# Maroch

|  |  |
| --- | --- |
|  | Quel articul chì l'è scrivüü in Lumbard, cun l'urtugrafia insübrica ünificada.
 |

El **Maroch** (*المغرب* in arab) a l'è un paes de l'Africa setentriunala.

A l'è tacaa a l'Algeria, a la Repübliga Saharawi e i "exclave" spagnöj ed Ceuta e Melilla. El Mar Mediterani e l'Ucean Atlantich bagnen i sò cost.

La capital a l'è Rabat.

Al gh'ha una süperfiss de 446.550 km² e una pupulaziun de pressapoch 34 miliun d'abitant.

## Storia muderna

El Maroch l'è staa un pruteturà de la Francia e de la Spagna del 1912 al 1956, quand che l'è vegnüü indipendent.

## Urganizaziun pulitiga

El Maroch (nom ufizial: **المملكة المغربية**) a l'è una munarchia.

El re a l'è Maumet VI (ⵎⵓⵃⵎⵎⴷ ⵡⵉⵙⵙ ⵚⴹⵉⵚ, محمد السادس) (del 1999).

El prim ministr a l'é Aziz Akhannouch (عزيز أخنوش, ⵄⴰⵣⵉⵣ ⴰⵅⵏⵓⵛ) (dal 2021).

## Riferiment

* Treccani

|  I stat de l'Africa |  |
| --- | --- |
| Algeria | Angola | Benin | Botswana | Burkina Faso | Burundi | Camerun | Cap Verd | Ciad | Comor | Congo | Costa d'Avori | Egitt | Eritrea | Eswatini | Etiopia | Gabon | Gambia | Ghana | Gibuti | Guinea | Guinea-Bissau | Guinea Equatorial | Kenya | Lesotho | Liberia | Libia | Madagascar | Malawi | Mali | Marocch | Mauritania | Mauritius | Mozambigh | Namibia | Niger | Nigeria | Republega Centrafricana | Republega Democratega del Congo | Ruanda | São Tomé e Príncipe | Senegal | Seychelles | Sierra Leone | Somalia | Sudafrica | Sudan | Sudan del Sud | Tanzania | Togo | Tunisia | Uganda | Zambia | Zimbabwe |