Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Montenegro

Montenegro
L **Montenegro** ie n Stat dl'Europa.

| Stat | Capitela | Munëida | Lingac ufiziei | Spersa
km² | % dla eghes | Popolazion | Densità | PIL pro capite (US$) |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Montenegro, inuem ufiziel Crna Gora/Црна Гора | Podgorica | Euro | Montenegrin, d'autri lingac Serb, Albanesc, Bosniach, Croat | 13,812 |  | 629,355 | 48 ab./km² | 6 778 $ (2 012)
 |
# Diplomazia

La **diplomazia** é la sciënza da traté, da pert dl Stat, les cuestiuns de politica internazionala. Ara tol ite les prozedöres tres chëres che le Stat porta inant i raporc cun d’atres entités de dërt internazional -stac foradecá y d’atres entités cun personalité internazionala- por porté ite na buna colaboraziun y ciafé soluziuns a conflic y contrasć.

**Storia**

La diplomazia moderna tl’Europa á sües raisc ti stac dl nord dla Talia tratan le XV. secul. Milan, Aunejia y la Toscana ê te chël tëmp zëntri importanc por les relaziuns diplomatiches. La Spagna é sté le pröm Stat che á mené n rapresentant sciöche ambasciadú ala curt dl’Inghiltera dl 1487. A pié ia dal XVI. secul s’á la pratica da mené fora ambasciadus slarié fora a düc i Stac dl’Europa.

**Soluziun di conflic**

Danter i stromënc plü adorá por la prevenziun di conflic él:

Negoziat

Mediaziun

Inrescida

Conziliaziun
# Aleac de la prima viera mundiela

|  |  |
| --- | --- |
| **Articul per Ladin Gherdëina** |  |

| Aleac/Putënzes de la Entente |
| --- |
| 1914–1918 |
| Aleac de la prima viera mundiela |
| Aleac tl vërt, putënzes zentreles tl orancen. |
| **Aleac prinzipiei: Franzia
* Riam Unì
* Mper Rus
* Stac Unii
* Rëni de Talia
* Mper de Iapan
 |
| **Cumbatënc per i aleac y asoziei:1914:**
	+ Rëni de Serbia
	+ Belje
	+ Rëni de Montenegro
	+ Luxemburg
* **1915:**
	+ Asir
	+ Nejd y Hasa
* **1916:**
	+ Prima Republica Portugheja
	+ Rëni de Hejaz
	+ Rëni de Romania
* **1917:**
	+ Rëni de Grecia
	+ Republica de Cina
	+ Siam
	+ Prima Republica Brasiliana
* **1918:**
	+ Prima Republica Cecoslovaca
	+ Prima Republica de Armenia
 |
| **Sort** | Lianza militera |

I **aleac de la prima viera mundiela**, nce tlamedes la **putënzes de la Entente**, fova na coalizion militera de stac ntan la prima viera mundiela (1914–1918) metuda adum da la Franzia, l Riam Unì, l Mper Rus, i Stac Unii, l Rëni de Talia y l Iapan che cumbatova contra la Putënzes Zentreles dl Mper Tudësch, l'Austria-Ungaria, l Mper Ottoman y la Bulgaria.
# Mexico

|  |  |
| --- | --- |
| **Articul por Ladin Val Badia** |  |

Evolucion Territorio Mexicano
Le **Mexico** (por spagnol: *México*, por nahuatl: *Mēxihco*), ufizialmënter i Stac Unis Mexicans (por spagnol: *Estados Unidos Mexicanos*; por nahuatl: *Mēxihcatl Tlacetilīlli Tlahtohcāyōtl*), é na democrazia rapresentativa metüda adöm da 31 Stac cun la capitala Cité dl Mexico.

Al tol ite la pert a süd dl’America dl nord y la pert a nord dl’America dl süd. Al confinëia a nord cun i Stac Unis d’America, a ost cun le Golf dl Mexico y le Mer di Caraibs, a süd-ost cun le Belis y le Guatemala y a vest cun l’Ozean Pazifich. Al se destënn fora sön na spersa de 1.972.550 km².

Le lingaz ufizial é le spagnol adöm cun deplü lingac autoctons. Le teritore ê gnü abité tl curs dla storia da deplü popolaziuns, danter chëres che i aztechs á lascé testimonianzes architetoniches de gran valüta.

Le Mexico ê gnü concuisté dai spagnoi dl XVI. secul y á ciafé l’independënza dl 1810.
# Massachusetts

|  |  |
| --- | --- |
| **Articul per Ladin Gherdëina** |  |

| Massachusetts |
| --- |
| Stat federel |
| Blason de {{{Inuem luech}}}  | Bandiera de {{{Inuem luech}}}  |
| Blason | Bandiera |
|  |
| Nfurmazions prinzipeles |
| **Stat** |  Stac Unii |
| **Capitela** | Boston |
| **Majera zità** | Boston |
| **Populazion** | 7 029 917 ab. (1 auril 2020) |
| Geografia |
| **Spersa** • de ndut • tiera • ega |  27 336 km² 20 201,3 km² 7 134,7 km² (26,1%) |
| **Densità** | 257,2 ab./km² |
| Economia |
| **Davanies a persona** | $ 45 555 (31 dezëmber 2020) |
| Auter |
| **Amiscion a la union** | 6 fau 1788 |
| **Zona d'orar** | UTC-05:00 (ET) UTC-04:00 (d'instà) |
| **Raions de cungres** | 9 |
| **Scurtamënt** | MA |
| **Plata internet** | mass.gov |

L **Massachusetts** (pronunzià /ˌmæsəˈtʃuːsɪts/ ) ie un de i 50 stac federei de i Stac Unii d’America. Tl 2020 ovel na populazion de 7 029 917 sun na spersa de 27 336 km². Si capitela y majera zità ie Boston.

## Geografia

## Storia

L Massachusetts ie deventà n stat federel di Stac Unii ai 6 de fauré 1788.