Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Laozi

Dit artikel is gesjreve (of begós) in 't Norbiks. Laes hie wie v'r mit de versjillende saorte Limburgs ómgaon.

---

Confucius bezeukt Laozi
**Laozi** of **Lao Tzu** (604 v.Chr. - 507 v.Chr.) (jiaxiang: Henan, Zhoukou, Lüyi 河南省周口市鹿邑县) waor 'ne Chinese filosoof oet d'r 6e ieëw vör Christus en me nèmt aan dat e d'r sjtichter is van 't taoïsme.

Laozi's achternaam waor Li 李 en ziene naam waor Er 耳. "Laozi" betekent "odste zoon", dat keumt warsjienglek ömdat e zie gaans laeve wit haor how.

't Verhaol vertèlt dat Laozi ènige tied es filosoof roondtrók, mae dat nieëmes nao zieng woerheed wól loestere. Oeteindelek goof e 't óp de luuj goje raod te gaeve en besjlaoët de besjaafde waelt, in dit geval China, te verlaote. An de westgrens kieëm Laozi evvel 'ne paoërtwachter taege, dae 'm wis te övertuge öm zieng ideje in alle geval óp te sjrieve. 't Zów tóch zung zieë es die verlaore gónge. Laozi sjraef hieóp d'r Tao Te Ching.

't An Laozi toegesjraeve waerk, d'r Tao Te Ching (*Book van Waeg en Deugd*), is 'n verzameling van 81 kórte Chinese tekste die handele över good leidersjap. 't Is evvel warsjienglek dat d'r Tao Te Ching neet dör ene auteur gesjraeve is, mae dat 't 'n verzameling wieshede is. Gelieërde datere 't waerk oet d'r twiede ieëw vör Christus.

## Bekaande quotes

* "D'r bètste leider is dae, oeëvan me gaar neet merkt dat e besjteet, d'r twiedbètste dae, dae gepriesd en geieërd wert, d'r driejd bètste dae oeë me bang vör is en d'r sjlechste is dae, dae me haat. Es 't waerk van d'r bètste leider gedoeë is, zage de luuj: "Dat haant v'r èges gedoeë!" - Kapitel 17
* "De educatie zoonder waoërt, de waeërd van 't neet-handele bereike mer wènnig luuj óp de waelt." - Kapitel 43
# Metallurgie

Dit artikel is gesjreve (of begós) in 't Sint-Joasters. Laes hie wie v'r mit de versjillende saorte Limburgs ómgaon.

---

**Metallurgie** (Aadgrieks: μέταλλον *métallon* "metaal, erts", oarsprunkelik "mien, (stein)groof" en ἐργον *ergon* "wirk") is de praktiek en de weitesjap óm ertse te vinje, winne en bewirke toet e metaal. De weitesjap is e deilgebied van de matterjaalkónde det zich besjeftig mit de studie van de netuurkundige en sjeikundige gedraginge van de metale en häör mingsels, de legeringe. 't Deilgebied extractiev metallurgie wuèrtj sómtieds ouch kórtewaeg "metallurgie" geneump en besjeftig zich mit 't winne van metale oet ertse of aafvalstruime.

In taengestèlling toet anger ingenieurs bestudeertj 'ne metallurg d'n invlood van de samestèlling en de behanjelinge op de microscopische structuur van metale en van de structuur op häör eigesjappe. 'ne Metallurg bestudeertj de structuur die te gróndjslaag ligk aan de specefieke eigesjappe die de mechanische, lektrische of boewkundigen ingenieur nuèdig haet. De technieke veur de structuur te bestudere waere metallografie geneump.

Me wiltj oetènjelik de volgendje eigesjappe bereike:

* Mechanische eigesjappe (wie trèksterkdje);
* Corrosiebestenjigheid (wie bie rósvas staol);
* Lektrische eigesjappe (wie de geleibaarheid van alleminium en kaoper).

Technologisch behels de metallurgie versjillige stege, nao de winning van 't erts toet de perductie van e broekbaar veurwirp.
# Jaortèlling

Dit artikel is gesjreve (of begós) in 't Mofers. Laes hie wie v'r mit de versjillende saorte Limburgs ómgaon.

---

'n **Jaortèlling** is e stèlsel van tiedraekening wobie me d'n tied raekentj en opboewtj in jaore. Inne meiste jaortèllinge besteit e jaor oet twellef maondje.

Internasjenaal wuuert de christelike jaortèlling gebroek es de standerd. Dees guuef an wieväöl jaor zeen gewaes vanaaf de (veróngerstèldje) gebaorte van Jezus Christus. Dit jaor, 't jaor 1, guldj es 't ijkpuntj. Wen spraok is van e jaor veur det ijkpuntj kaltj me van "x veur Christus". E jaor nao 't ijkpuntj is "x nao Christus", of sumpelewaeg "x".

Naeve de christelike jaortèlling waeren in väöl lenjer onnag anger, eige jaortèllinge gehantjeerd, wie de:

* Joodse jaortèlling, vanaaf 3761 v. Chr.;
* Sjinese jaortèlling, vanaaf 2697 v. Chr.;
* Boeddhistische jaortèlling in Cambodja, Laos, Burma, Sri Lanka en Thailandj, vanaaf 543 v. Chr.;
* Ethiopische jaortèlling, vanaaf 8 n. Chr.;
* Islamitische jaortèlling, vanaaf 622 n. Chr., mit jaore van zoea 354 daag lang;
* Japanse jaortèlling, begintj oppernuuj bie edere nuje keizer:
	+ vanaaf 1989 n. Chr. ónger keizer Akihito;
	+ vanaaf 2019 n. Chr. ónger keizer Naruhito.
# Zelfmaord

Dit artikel is gesjreve (of begós) in 't Mofers. Laes hie wie v'r mit de versjillende saorte Limburgs ómgaon.

---

**Zelfmaord**, **zelfdoeajing** of **suïcide** (oet 't Letien: *suicidium*, van *sui* ("(zich)zelf") en *caedere* ("doeaje")) is de benaming veur 't opzèttelik ènjige van zien eige laeve. Wen 'n poeaging is mislök sprèk me van 'n zelfmaordpoeaging. Zelfmaord versjiltj van euthanasie, wobie 't laeven op eige verzeuk door emes anges wuuertj ge-ènjig. 'n Variant op zelfmaord is zelfeuthanasie, wobie de zelfmaord in rilletieve aopheid gebeurtj door anger luuj d'rbie te betrèkke.

't Motief veur 't plieëge van zelfmaord is neet ummer aeve dudelik veure naobestäöndje. Sómtieds luuetj de miens dae zelfmaord plieëg e document (wie 'nen aafsjiedsbreef of e berich oppe sociaal media) achter woroet bliek waat dae persoean haet bewaoge toet 't euvergaon op dees daod.

'n Apaarte vorm van zelfmaord is de zelfmaordaanslaag.
# De jure

Dit artikel is gesjreve (of begós) in 't Steins. Laes hie wie v'r mit de versjillende saorte Limburgs ómgaon.

---

**De jure** is Latijn veur get wat wèttelijk zou motte gebeure. Ut weurt dèk gebroek in taegestèlling mit 'de facto'. In dat geval geit 'de jure' euver de officieel situatie, terwiel 'de facto' geit euver wie get in werkelijkheid is.
# Alsjemie

Dit artikel is gesjreve (of begós) in 't Mofers. Laes hie wie v'r mit de versjillende saorte Limburgs ómgaon.

---

E modern retort.
De **alsjemie** waas de veur-weitesjappelike be-ubing vanne sjemie. Zónger good verstandj van waat gebeurdje verzóchte alsjemiste alderhenj aan stoffe te zuvere, bewirken en te verangere door die te minge, verhètsen en destillere. Ze verzóchte loead te verangeren in góld (in 'n aantaal aan vel bewaerdje eine det det ouch waas gelök), taengevergiffe te vinjen en elixers te make wodoor me ónsturfelik kós waere. De alsjemiste bedachten aevel ouch 'n aantaal aan sjemische wirktuug die nag ieëve later in broek bleve, wie 't retort.

De bekèndjste alsjemiste zeen Nicolas Flamel en Paracelsus.

De Zwitserse psycholoog Carl Gustav Jung sjreef 'n aantaal aan beuk worin d'r de alsjemie es d'n historische veurluiper vanne psychologie haet besjreve.

Väöl alsjemiste gluifdjen in spiritualiteit, in 'ne werreld boete de materie óm. De meiste modern weitesjappers gluiven aevel neet dao-in.
# Autoritaire leider

Dit artikel is gesjreve (of begós) in 't Norbiks. Laes hie wie v'r mit de versjillende saorte Limburgs ómgaon.

---

'ne **Autoritaire leider** geuf leiding door in ièrsjte instantie gebruuk te make van zieng mach. Ziene wil ies wet en hae sjteit neet of nauweliks ope veur inbring van andere mèt minder mach.
'ne Leider is 'ne miensj dae över leidersjap besjikt. Sommige leiders veule de behoefte öm hön leidersjapscompetenties in te zètte öm aander aa te zètte töt behaod van d'r status-quo of verendering in 'n bepaalde zaak. Leide is dan aanveure of veurgaon. Ander leiders gebroeke hön leidersjap en autoritèèt öm luuj zoonder mach töt hön rech te laote kaome.
# Handicap

Dit artikel is gesjreve (of begós) in 't Sint-Joasters. Laes hie wie v'r mit de versjillende saorte Limburgs ómgaon.

---

|  |  |
| --- | --- |
|      | Lèt good op 't veurbehawd bie medische informatie. Gank bie gezóndjheidsklachte nao 'nen hoesdokter. |

'n **Handicap** is 'n bepirking die is aangebaore of door 'n krenkheid of óngeval is opgeloupe die oetveuring van hanjelinge of opdrachte die normaal zint verhinjertj of verlestig.

In de hölpverlièning veur luuj mit 'n functiebepirking is 'n handicap 'n naodeilige positie van 'ne persoan es gevolg van 'n stuèrnis of 'n functiebepirking die de normaal rólvervölling van de betróchte (gezeen laeftied, geslech en sociaal-culturelen achtergróndj) begrens of verhinjertj.

Meistes sleit de invölling van "handicap" allein op de groate klassieke indeiling, namelik dees van verstenjelik, fysiek, visueel, auditief en psysisch. Sómtieds sleit de invölling ouch op luuj mit 'n chronische krankheid.

Luuj mit 'n handicap kónne sómtieds perbleme höbbe e normaal laeve te leie. Mit 't waord "normaal" wuèrtj hie gemèndj det me zónger groate perbleme liefelik, geistelik en emotioneel kan functionere en daobie neet aafhenkelik te zeen van anger luuj.

'n Handicap kan zowaal liefelik es geistelik zeen en is neet ummer drek zichbaar veur de boetewaereld.

Inkel veurbiljer van handicaps zint dyslexie, blindjheid, doufheid, ADHD, autisme, dwaesjlaesie, verlaampheid, PDD-NOS en epilepsie.
# Hieëredeenste

Dit artikel is gesjreve (of begós) in 't Norbiks. Laes hie wie v'r mit de versjillende saorte Limburgs ómgaon.

---

Hieëredeenste in Book of Hours
**Hieëredeenste** zeunt deenste die 'ne bepaalde groep luuj an de hieëre, 'ne vorst of 'ne edele, mot lieëvere zoonder taegeprestatie.

## Hieëredeenste in de aodheid

In d'r biebel wert regelmatig gewag gemakd va hieëredeenste die an overwonne vijande werre opgelag.

## Hieëredienste in West-Europa

In de Middelieëwe waore de horige verplicht öm hieëredeenste an d'r adel te verlieëne. 't Lieënsjtelsel waor 'n feodaal organisatie van de samelaeving tössje hoeëger en lieëger hieëre, vorste of edele. De aafsjaffing van de hieëredeenste waor 'n belangrieke doelsjtelling van de Franse Revolutie.

### Saoërte hieëredeenste

* 'n Aantal vaste daag in de waeëk wèrke an de waeg in 't gebied van d'r lieënhieër (dèk in d'r herfst en d'r winter).
* 't Verplicht lieëvere van 'n väöraf vastgesjtèlde hoeveelhèèd voedsel (ongeacht d'r oogst).
* D'r lieënhier begeleide es soldaot tiedens veldsjlaeg (hieërplicht).
* 'n Aantal vaste daag hoot lieëvere oet de bössje van d're lieënhieër (dèk in de herfst).

## Hieëredeenste in de koloniën

In de koloniën oeë gèng sjlavernij besjtong, zoewie Nederlands Indië, waoërt de bevolking dör d'r bezètter gedwonge töt hieëredeenste öm waeg te oonderhaowe en exportgewasse te verboewe. Dis hieëredeenste kaome dèk baove-n-op de hieëredeenste die de boere al väör de lokale uvverighèèd moesse verrichte. Met name tiedens 't cultuurstelsel leidde dit tot 'ne oonaanvaardbare druk op de bevolking, oeë väöral Multatuli, m.n. in d'r Max Havelaar, taege geprotesteerd haat.

## Trevia

In 't heuvelland kaant me in de 60-er jaore nog 't versjiensel *haand- en sjpandeenste* dat gemèngdes 't rech goof öm bepaalde groepe luuj te vordere väör waerk an bv de waeg (dèk in d'r herfst en d'r weenter).
# 15 juli

|  |
| --- |
| jun - **juli** - aug |
| << | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 |
| 7 | 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13 |
| 14 | 15 | 16 | 17 | 18 | 19 | 20 |
| 21 | 22 | 23 | 24 | 25 | 26 | 27 |
| 28 | 29 | 30 | 31 |   |   | >> |

**Heiligedaag van Bonaventura**

## Gebeurtenisse

* 1099 - Ièrsjte Kruustoch: christelike soldaote verovere Jeruzalem.
* 1799 - De Sjtein van Rosetta weurt door de Franse officeer Pierre-François Bouchard gevonge in de Egyptische plaats Rosetta.
* 1869 - Hippolyte Mège-Mouriés kriet octrooi op margrien.
* 1889 - Op keizer Peter II vaan Brazilië weurt 'ne mislökden aonslaag gepleeg.
* 1927 - In Wene briek de Julirevolte oet.
* 1958 - 5.000 Amerikaanse soldaote lande in de Libanese hoofsjtad Beiroet, um de pro-westerse regering te besjerme.
* 1965 - Ièrsjte oetzending op 't twiède Nederlandse televisiekanaal, *Nederland 2*.
* 1974 - Militair sjtaatsgreep op Cyprus.
* 1996 - 'n Hercules-vleegmesjien van de Belzje lochmach mèt de fanfaar van de Nederlandse Keuninklike Landmach aan boord sjtort neer op Eindhove Airport: 34 doaje.
* 1997 - De seriemaordenaar Andrew Phillip Cunanan sjuut de mode-óntwerper Gianni Versace doad boete zien hoes in Miami (Florida).

## Gebore

* 980 - Ichijō, 66e keizer van Japan
* 1606 - Rembrandt van Rijn, Nederlandse sjilder
* 1750 - Frans van Saksen-Coburg-Saalfeld, pap van Leopold I van Belsj
* 1902 - Jean Rey, twiede president vaan de Europese Kemissie
* 1916 - George Maduro, Nederlandse verzètssjtriejer
* 1918 - Bertram Brockhouse, Canadese fysicus
* 1919 - Iris Murdoch, Brits-Ierse sjriefster
* 1930 - Jacques Derrida, Franse filosoof
* 1952 - Mat Herben, Nederlandse politicus
* 1953 - Jean-Bertrand Aristide, president van Haïti

## Gesjtorve

* 842 - Saga, 52e keizer van Japan
* 1274 - Bonaventura, Italiaanse heilige
* 1299 - Erik II, keuning van Noorwege
* 1828 - Jean-Antoine Houdon, Franse beeldhouwer
* 1857 - Carl Czerny, Oasteriekse componis
* 1904 - Anton Tsjechov, Russische toneelsjriever
* 1929 - Hugo von Hofmannsthal, Oasteriekse sjriever
* 1940 - Robert Wadlow (22), Amerikaan, langste miensj oats
* 1997 - Gianni Versace, Italiaanse mode-óntwerper
* 2000 - G.B.J. Hiltermann, Nederlandse politiek commentator
* 2011 - Friedrich Wilhelm Schnitzler, politiek
# Polyfonie

Dit artikel is gesjreve (of begós) in 't Mestreechs. Laes hie wie v'r mit de versjillende saorte Limburgs ómgaon.

---

**Polyfonie** is e begrip oet de meziektheorie, um 'n muzikaol textuur te besjrieve die in tegestèlling tot de monofonie mie es ein stum kint, in tegestèlling tot de monodie mie es ein stum mèt melodische weerde kint, in tegestèlling tot de homofonie neet vaan ein bovestum aofhenkelek is en in tegestèlling tot de heterofonie stumme kint die entans deils in tegegestèlde riechting en mèt tegegestèlde, complementair ritmes bewege (zoegeneump contrapunt).

## In de westerse meziek

In de westerse meziek oontstoont de polyfonie min of mie vaanzelf oet de monofonie, wie me Gregoriaanse gezaange in parallel kwinte góng zinge. Dees meneer vaan zinge zouwe veer nog homofonie neume; middeliewse theoretici (wie Hucbald vaan Sint-Amand) spraoke evels al vaan polyfonie. E bewös mierstummeg gezoonge stök neumde me 'n organum. In de loup vaan de middeliewe kaom 't organum tot bleuj mèt ingewikkelder composities die mier dege es parallelle zinge, tot me roond 1200 in de Notre Damesjaol tot veerstummege organa kaom. In de loup vaan d'n daartienden iew woort polyfonie de norm veur diverse religieus en wereldleke werke, gans in 't bezunder 't motèt. In de renaissance gónge dees oontwikkelinge door; me stèlde in dezen tied diverse regele veur 't contrapunt op die componiste iewelaank trouw zouwe blieve.

Roond 1600 kump aon de bleuj vaan de polyfonie 'n ind, es me, veural veur wereldleke zaankgenres, de monodie es veurbeeld geit numme. De polyfonie euverleef evels in kèrkmeziek en in instrumentaole meziek en zal gans de barok 'n belaankrieke rol blieve speule. In dezen tied koume ouch vörm wie de fuga op, dee veural bij Johann Sebastian Bach tot groete bleuj kump. Mèt de koms vaan 't rococo raak de polyfonie evels oet de mode, jeh zelfs oet de gratie. Klassieke en romantische componiste passe ze neet dèks touw, veural in kèrkmeziek of es historiserend elemint. De ummer greujende leefde veur de meziek vaan Bach maak evels tot componiste ziene stiel gere es ierbetuin naovolge. In de meziek vaan d'n twintegsten iew kump de polyfonie veur bij diverse neoklassieke componiste. De modernistische werke vaan de Sjaol vaan Darmstadt mèt hun complexe, oonophawwelek dooreinluipende structure kin me ouch es polyfoon analysere.

## Örges aanders

Diverse soorte neet-westerse meziek kinne polyfoon structure. Allewel tot sommege mezieke ouch es heterofoon kinne weure geanalyseerd, kin me zoe'ne meziek oonder mie hure in Zwart Afrika.
# Maltees

Dit artikel is gesjreve (of begós) in 't Valkebergs. Laes hie wie v'r mit de versjillende saorte Limburgs ómgaon.

---

't **Maltees** (Maltees: **Malti**) ies (neve 't Ingelsj) de officieel taal van Malta. 't Ies 'n Semitische taal, en in taalkundeg opziech 'n Arabisch dialek. Doordat Malta in de loup der tieje door versjillende leng euverheers ies, haet de taal väöl liènweurd oet ónder andere 't Italiaans en 't Ingelsj. De invlood van 't Italiaans geit zoa wied dat ouch de grammair dedoor geaffecteerd ies.

De taal weurt tegewoordig door óngevaer 330.000 luuj gesjproke. Saer 1 mei 2004 ies 't Maltees 'n officieel taal van de EU.

't Maltees ies de enige Semitische taal die in 't Latiens alfabet gesjreve weurt. De ISO 639-taalcode ies `mt` of `mlt`.

## Externe link

|  |  |
| --- | --- |
| Wikipedia | 't Geuf 'n  **Maltezer editie** van Wikipedia, de vriej encyclopedie. |

  *Dit artikel is e sjtumpke. De kans Wikipedia helpe door 't aan te völle*

| **Arabische dialekte** |
| --- |
|  | **sjtadsdialekte** | **boeredialekte** | **bedoeïenedialekte** |
| **Maghrebiens** | Maltees | Marokkaans, Algeriens, Tunesisch | Libisch, Saharaans, Hassanisch |
| **Niel en Tsjaad** | Egyptisch |  | Saïdisch, Soedanees, Tsjadisch |
| **Levantiens** | Naord-Levantiens (Libanees/Wes-Syrisch), Zuud-Levantiens (Palestiens), Cypriotisch |
| **Peninsulair** | Hedzjazi | Jemenitisch en Somalisch | Nadzjdi, Golf (incl. Koeweiti, Bahreins, Omaans, Dhofari) |
| **Mesopotamisch Arabisch** |  | Maslawi (Naord-Irakees/Oes-Syrisch) | Irakees |
| **Centraal-Aziatisch** |  |  | Oes-Iraans, Oezbeeks, Tadzjieks |
| *N.B.: De Marokkaanse en Algeriense dialekte zeen deils sedentair, deils bedoeïens in oersjprunk. Ouch anger sedentair dialekte kènne bedoeïensen invlood.* |
# Romani

Dit artikel is gesjreve (of begós) in 't Norbiks. Laes hie wie v'r mit de versjillende saorte Limburgs ómgaon.

---

't Romani of **Romanes** is de taal van de Roma en besjteet taalkundig bezieë oet väöl versjillende tale, die oonderling neet mie allemaol te versjtoeë zeunt. Ze zeunt allemaol waal verwant an 't Hindi en Punjabi. De Roma zowwe op groond va taalkundig oonderzeuk oet 't noorde van India en Pakistan sjtamme. De lieënwaoërd in hun tale vertille hun rees nao 't weste.
Recaent oonderzeuk bewiest 'n verwaantsjap mit 't Singalees, 'n Indo-Europese taal die verwaant is an 't Sanskriet.

De Roma haowe vas an hun taal, mae lieëre daonaeëve och de taal van 't laand oeë ze verblieve. Väöl Roma zeunt driej- of mieërtalig. 't Romani van de Balkan haat nog de ach naamvalle van 't Sanskriet. De mieë westeleke Roma, die naeëve hun taal 't Duutsj lieërde, lete versjillende naamvalle in d'r loop van d'r tied valle. De taal wert sinds kort och op sjrif gezat.

### Erkènning

* De Roma zeunt in Macedonië, Oostenriek, Zjwede en de Sinti en Roma zeunt in Duutsjlaand 'n erkènde nationaal minderhèèd in de kaders van 't Kaderverdraag inzake de besjerming van nationaal minderhede.
* 't Romani is binne de kaders van 't Europees Haandvest vör regionaal tale en tale van minderhede erkènd es minderheidstaal in Finland, Duutsjlaand, Montenegro, Nederland, Oostenriek, Servië, Slovenië, Slowakije en Zjwede.

### Externe leenk

|  |  |
| --- | --- |
| Wikipedia | 't Geuf 'n  **Romani editie** van Wikipedia, de vriej encyclopedie. |
# Victor Hugo

Dit artikel is gesjreve (of begós) in 't Mofers. Laes hie wie v'r mit de versjillende saorte Limburgs ómgaon.

---

Victor Hugo.
**Victor Hugo** (26 fibberwarie 1802 - 22 mei 1885) wuuertj gezeen es de grótste romantische sjriver inne Franse spraok. Hae sjreef de romans *Notre Dame de Paris* ("De Poekel vanne Notre Dame") en *Les Misérables*.

Hae woort gebaoren in Besançon in 1802 en stórf in Peries in 1885. Doe d'r veertieën waas sjreef t'r in zie daagbook: "Ich wil waeren es Chateaubriand ('ne vername sjriever) of neet!"

In zien lang karriaer sjreef t'r romans, theaterwirk, hóngerdje gedichter, essays en politische toespraoke. Hae woor eine vanne grótste dichters van Frankriek.

Hugo zie gezinslaeve haet slechs kórten tied gedoerdj. Twieë zeuns stórven in häör jóng jaor. Vanwaenge zien politieke opvattinge woort t'r verbanne nao Jersey, wo door deilnoom aan spiritueel samekómste. Hae vónj de dogmatiek vanne Roeams-Kattelieke Kirk zwaor verajerdj, mer hae was wool 'nen hieël religieuze miens en emes dae wól strieje taengen ónrechvaerdigheid. Ouch zóch t'r meistes samewirking, gein eige ruumdje.

## Wirk

### Thater

* *Cromwell* (1827)
* *Hernani* (1830)
* *Marion de Lorme* (1831)
* *Le Roi s'amuse* (1832)
* *Lucrèce Borgia* (1833)
* *Marie Tudor* (1833)
* *Angelo, tyran de Padoue* (1835)
* *Ruy Blas* (1838)
* *Les Burgraves* (1843)
* *Torquemada* (1882)
* *Théâtre en liberté* (1886)

### Romans

* *Han d'Islande* (1823)
* *Bug-Jargal* (1826)
* *Le Dernier Jour d'un condamné* (1829)
* *Notre-Dame de Paris* (1831)
* *Claude Gueux* (1834)
* *Les Misérables* (1862)
* *Les Travailleurs de la mer* (1866)
* *L'Homme qui rit* (1869)
* *Quatre-vingt-treize* (1874)

### Poëzij

* *Odes et poésies diverses* (1822)
* *Nouvelles Odes* (1824)
* *Odes et Ballades* (1826)
* *Odes et Ballades* (1828) (definitieve versie)
* *Les Orientales* (1829)
* *Les Feuilles d’automne* (1831)
* *Les Chants du crépuscule* (1835)
* *Les Voix intérieures* (1837)
* *Les Rayons et les Ombres* (1840)
* *Les Châtiments* (1853)
* *Les Contemplations* (1856)
* Ieëste serie van La Légende des Siècles *(1859)*
* *Les Chansons des rues et des bois* (1865)
* *L'Année terrible* (1872)
* *L'Art d'être grand-père* (1877)
* Nuuj serie van *la Légende des Siècles* (1877)
* *Religions et religion* (1880)
* *Les Quatre Vents de l'esprit* (1881)
* Biekómmendje serie van la Légende des Siècles *(1883)*
* *La Fin de Satan* (1886)
* *Toute la Lyre* (1888)
* *Dieu* (1891)
* *Toute la Lyre - nouvelle série* (1893)
* *Les Années funestes* (1898)
* *Dernière Gerbe* (1902)
* *Océan. Tas de pierres* (1942)
# Leipzig

Dit artikel is gesjreve (of begós) in 't Mofers. Laes hie wie v'r mit de versjillende saorte Limburgs ómgaon.

---

Oetzich euver 't centrum van Leipzig.
**Leipzig** is 'n stad in Duutsjlandj en haet mieër es e half miljoen inwoeaners. 't Is qua bevölkingsaantaal en oppervlakdje de op ein nao grótste stad van Sakse.

In 't jaor 1165 kreeg Leipzig vanne Markgraof Otto de Rieke van Meißen stadsrech en 't privileesj óm mert te haje. 't Inwoeanersaantaal van Leipzig haet in 1870 de 100.000 gepasseerdj, wodoor 't officieel de staot van 'n *Großstadt* kreeg. Op 't huuegdjepuntj (róndje Twieëdje Werreldkrieg) haw de stad zoea 750.000 inwoeaners. Allewiel haet Leipzig de staot van 't kreisvriej stad en is 't de zetel van 't Regierungsbezirk Leipzig.

De traditie van Leipzig es 'n beteikenisvól hanjelsplaats in Midden-Europa geitj trögk op 't jaor 1190. Naeve Frankfurt am Main is de stad 'n historisch centrum veur bookdrökkerie en bookhanjel. Boetedet steitj in Leipzig ein vanne aadste universiteite van Duutsjlandj, naeve versjillige hoeage sjoealen en vakwirksjoeale.
# Tennis

Dit artikel is gesjreve (of begós) in 't Mestreechs. Laes hie wie v'r mit de versjillende saorte Limburgs ómgaon.

---

'ne Match op 't Centre Court vaan Wimbledon, 't mies prestigieus tennistoernooj t'r wereld en ein vaan de veer Grand Slamtoernoje.
**Tennis** is 'ne balsport veur twie (inkelspeul) of veer (döbbelspeul) speulers, boebij 'ne kleine bal (meistal geel mèt witte lijn) mèt 'n racket euver e net gespäöld moot weure. D'r moot oondersjeid gemaak weure tösse *Lawn tennis* en *real tennis*. Lawn tennis is de moderne tennissoort die veer allemaol kinne vaan televisie en heet groete geliekenis mèt real tennis, de veurlouper vaan 't huidege tennis, boevaan 't bestoon in het Germaans Europa in 1600 is aongetoend.

Lawn tennis is oontstande in Ingeland en waor 'n sport die door de upper-class gespäölt woort, veurtot de res vaan de wereld kinnes demèt maakde. Tennis weurt in zien hedendaogse vörm gespäöld sinds 1873. De naom is aofgeleid vaan 't Franse woord "tenez!": "houd (de bal)!".

  *Dit artikel is e sjtumpke. De kans Wikipedia helpe door 't aan te völle*