Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Zèspoetege

Dit artikel is gesjreve (of begós) in 't Mestreechs. Laes hie wie v'r mit de versjillende saorte Limburgs ómgaon.

---

De **Zèspoetege** (Latien **Hexapoda**) zien 'nen oonderstam vaan de Gelidpoetege diere. 't Euvergroet deil vaan dees bieste zien insekte, meh nog drei aander klasse hure debij.

De Zèspoetege zien bekind vaanaof 't vreug-Devoon, zoe'n 411 mieljoen jaor geleie. Traditioneel weure ze geach 't ingste verwant te zien aon de väölpoetege (Myriapoda: doezendpu en mieljoenpu); recint oonderzeuk zèt ze korter bij de sjaoldiere.

Hun lieve bestoen oet drei oonderdeile: kop, thorax en achterlief. De kop is samegestèld oet e prostomium, wat miestal de ouge dreug, en zès samegekloonke en sterk in gruutde gereduceerde segminte, die oonderdeile wie de veulspriete (neet presint bij de Protura), de binneste en boeteste kaoke en 't labium drage. D'n thorax besteit oet drei segminte, edert mèt ei paar pu zoetot de bieste de zès pu oet hunne naom kriege. Väöl insekte höbbe ouch e paar vleugele op twie vaan de drei segminte, meh bij de aander drei klasse koume die neet veur. 't Achterlief is dèks groet en besteit oet e groet aontal segminte, meh is sterk gereduceerd (wiezier varieert per taxon) wat betröf functies: 't herberg veural nog de geslachsdeile.

De indeiling is zoe:

* Insekte
* Diplura
* Springstert
* Protura

## Foto's

* De Duitse wesp (*Vespula germanica*), 'n insek.
* *Campodea staphylinnus*, 'n dipluur.
* *Orchesella cincta*, 'ne springstart.
* *Acerentomon* sp., 'n protuur.

  *Dit artikel is e sjtumpke. De kans Wikipedia helpe door 't aan te völle*
# Caïro

Dit artikel is gesjreve (of begós) in 't Mestreechs. Laes hie wie v'r mit de versjillende saorte Limburgs ómgaon.

---

Oetziech euver Caïro.
**Caïro** (Arabisch **القاهرة‎al-Qāhirah*, Koptisch **ⲕⲁϩⲓⲣⲏKahire*; in de volksmoond *مصر* *Maṣr*, lètterlek *Egypte*) is de hoofstad vaan Egypte. De stad ligk aon de basis vaan de Nijldelta en heet neet minder es 10 mieljoen inwoeners; in de veurstei woene nog ins zoeväöl lui. Caïro is heimèt 't politiek, economisch, cultureel en intellectueel midde vaan gans 't land. De stad woort in 969 gestiech es fort bij de al bestaonde stad Foestaat. Foestaat en Caïro woorte de residentie vaan 't Fatimidekalifaot en greujde daodoor snel. Oet dezen tied stamp nog d'n Al-Azjarmoskee, nog ummertouw e beeldbepaolend monumint. Nao 't oetereinvalle vaan 't kalifaot waor Caïro nog deil, dèks hoofstad, vaan versjèllende staote en greujden 't oet tot de groetste stad in d'n islamitische wereld. In 1517 evels woort Egypte oonder de voot gelope door 't Osmaans Riek en raakde Caïro zien centraol positie kwiet aon Constantinopel. Wie 't centraol gezag vaan de sultan begós te verdwijne, bleujde ze op oonder de ummer oonaofhenkeleker oonderkeuning. Ouch oonder Brits koloniaol bewind en es hoofstad vaan 't oonaofhenkelek Egypte greujde de stad door.

De bekinde Tunesische filosoof Ibn Khaldun hiemelde hei in de 15e iew.

  *Dit artikel is e sjtumpke. De kans Wikipedia helpe door 't aan te völle*
# Laser

Dit artikel is gesjreve (of begós) in 't Mestreechs. Laes hie wie v'r mit de versjillende saorte Limburgs ómgaon.

---

'ne Laser weurt gebruuk veur staolbewèrking.
'ne **Laser** (acroniem veur *light amplification by stimulated emission of radiation*) is 'n apparaat wat door gestimuleerde emissie 'ne sterk geconcentreerde leechstraol kin veurtbringe, 'n zoegeneumde **laserstraol**. Lasers beginne mèt 'n zwake leechbron, die weurt versterk door elektrische energie touw te veuge en die um te zètte in leech mèt de frequentie vaan de bron. Zoe oontsteit 'n straol mèt 'n zier ing bandbreidde. Umtot 'ne laser zien leech ouch sterk op ein plaots concentreert, weurt e rillatief klei doelwit in korten tied efficiënt mèt energie bestook. Lasers vinde hun ajdste en groetste touwpassing in de industrie, beveurbeeld bij de bewèrking vaan staol (wie op de foto). Minder sterke lasers gebruuk me veur ougcorrecties, die eine vaan zien bijzeendheid kinne aofhelpe. Wijer touwpassinge vinde lasers in laserpenne (gemeind es optische aonwiesstek) en in leechshows. De laser woort in 1960 door d'n Amerikaon Theodore H. Maiman oetgevoonde.

  *Dit artikel is e sjtumpke. De kans Wikipedia helpe door 't aan te völle*
# Buenos Aires

Dit artikel is gesjreve (of begós) in 't Sint-Joasters. Laes hie wie v'r mit de versjillende saorte Limburgs ómgaon.

---

De hoagtepuntje van Buenos Aires.
**Buenos Aires** (Spaans veur "gooj lóchte" of "gunstige winj") is de houfsjtad van Argentinië en ouch 't ikkenomisch en cultureel centrum van det landj. Mit 2,8 miljoen inweuners in 2001 is 't de grótste stad van 't landj. In de agglomeratie Groat-Buenos Aires, ligkendj aan de munjing van de Rio de la Plata (Spaans veur "reveer van 't zilver") woane mièr es 12 miljoen luuj. Aangezeen Groat-Buenos Aires bao e derdje van de Argentiense bevölking hoesves euverhièrsj 't mit zien ikkenomie de res van 't landj.

Buenos Aires ligk aan de ziè en haet 'nen have. De stad wuèrtj aan de landjskantj gans ómslaote door de pervincie Buenos Aires, mer maak zelf gein deil oet van die pervincie. Buenos Aires is e fidderaol distrik en vèltj boete de pervinciaal indeiling van Argentinië.

Dankzie zien talloeaze winkels en boetieks, zien arsjitektuur, zie cultureel laeve, restaurants en zien kosmopolitische bevölking van euverwaegendj Italiaanse, Spaanse, Franse, Duutsje, Ingelse, Oas-Europese, Arabische en Aziatische aafkóms steit Buenos Aires ouch bekandj es 't Peries van 't zuje, allewel 't door väöl ikkenomische perbleme väöl van zien vreuger grandäör haet verlaore. De stad is ein vanne Europeeste van Zuud-Amerika en van 't gans zujelik halfróndj. Oatj kós ze mit häör naordelike taengespelers straeve. De stad belaefdje ziene góljen tied tösse 1880 en 1920, doe Argentinië toet de tièn welvarendjste lenjer van de waereld behoort en Buenos Aires nuujkómmers oet Europa lokdje die hie e baeter bestaon verzóchte te vinje.
# 2 september

|  |
| --- |
| aug - **september** - okt |
| << | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 |
| 7 | 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13 |
| 14 | 15 | 16 | 17 | 18 | 19 | 20 |
| 21 | 22 | 23 | 24 | 25 | 26 | 27 |
| 28 | 29 | 30 |   |   |   | >> |

**Heiligedaag van ElovsdottirNationale fièsdaag in Viëtnam**

## Gebeurtenisse

* 44 v. Chr. - Farao Cleopatra VII van Egypte beneump häöre zoon Caesarion tot co-heerser.
* 44 v. Chr. - Cicero sjpriek zien ièrsjte *Philippische raeveuring* tege Marcus Antonius oet.
* 31 v. Chr. - Sjlaag bij Actium: troepe van Octavianus winne van troepe ónder Marcus Antonius en Cleopatra.
* 909 - In de Franse Bourgogne weurt de abdij van Cluny gesjtiech.
* 1192 - Mèt 'n akkoord tösje sultan Saladin en Richard Lièwehart kump 'n ing aan de derde kruustoch.
* 1645 - De ièrsjte sjtein van de *Sael van Oranje*, 't later Paleis Huis ten Bosch in Den Haag, weurt gelag.
* 1666 - Groate brand van Londe: 'n groat gedeilte van de sjtad brent aaf.
* 1752 - 't Vereinig Keuninkriek veurt de Gregoriaanse kalender in.
* 1935 - Bie 'n orkaan in Florida kómme 435 luuj um.
* 1944 - In de Twiède Waereldoorlog trèkke de geallieerde Belsj binne.
* 1944 - Anne Frank en häör familie were op de lèste transporttrein van Kamp Westerbork nao Auschwitz gezat, woa ze drie daag later zulle aankómme.
* 1945 - Officieel ing van de Twiède Waereldoorlog mèt de euvergaaf van Japan.
* 1945 - Vietnam verklaort ziech ónaafhenkelik van Frankriek.
* 1992 - Nagorno-Karabach in Azerbeidzjan verklaort ziech ónaafhenkelik; diet weurt internationaal neet erkènd.
* 1998 - Vluch 111 van Swissair van New York nao Genève sjtort neer bie Peggy's Cove in Nova Scotia (Canada); alle 229 inziettende kómme um.

## Gebore

* 1778 - Lowie Napoleon Bonaparte, keuning van 't Keuninkriek Holland (1806-1810)
* 1838 - Liliuokalani, keuningin van Hawaï
* 1862 - Alphons Diepenbrock, Nederlandse componis
* 1912 - Johan Daisne, Belzje sjriever
* 1924 - Daniel arap Moi, Keniaanse politicus (gestorve 2020)
* 1947 - Louis Michel, Belzje politicus
* 1960 - Ruth Jacott, Nederlandse zangeres
* 1971 - Tom Steels, Belzje fietsrenner

## Gesjtorve

* 421 - Constantius III, Romeinse keizer
* 1910 - Henri Rousseau, Franse sjilder
* 1937 - Pierre de Coubertin, Franse gróndlègker van de modern Olympische Sjpele
* 1968 - Ernest Claes, Belzje sjriever
* 1969 - Ho Chi Minh, president van Noord-Vietnam
* 1973 - J.R.R. Tolkien, Britse sjriever
* 1985 - Abe Lenstra, Nederlandse vootballer
* 2016 - Islam Karimov, Kazachse politicus (78)