Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# 16 juli

|  |
| --- |
| jun - **juli** - aug |
| << | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 |
| 7 | 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13 |
| 14 | 15 | 16 | 17 | 18 | 19 | 20 |
| 21 | 22 | 23 | 24 | 25 | 26 | 27 |
| 28 | 29 | 30 | 31 |   |   | >> |

**Heiligedaag van Reinildis van Kontich**

## Gebeurtenisse

* 622 - Ièrsjte daag van 't jaor woa-in de vluch van Mohammed oet Mekka nao Medina (Hidjra) zal plaatsvinge; begin van de islamitische tiedrekening.
* 1661 - De ièrsjte bankbiljètte van Europa were oetgebrach door de Bank van Stockholm.
* 1782 - De opera *Die Entführung aus dem Serail* van Mozart geit in première in Wene.
* 1918 - De Russische tsaar Nicolaas II en zien gezin were door de bolsjewieke gefusilleerd in Jekaterinenburg.
* 1918 - Haïti verklaort de oorlog aan Duutsjland.
* 1935 - Bie 'n aardbeving mèt 'n krach van 6,5 op de Sjaal van Richter valle óngevaer 2700 doaje.
* 1935 - In Oklahoma City were de ièrsjte parkeermaetersj ter waereld in gebruuk genómme.
* 1936 - De Waalbrök bie Nijmege weurt geëupend.
* 1942 - De Franse politie arresteert op bevel van de Vichy-regering 13.000 tot 20.000 juudde en zèt ze gevange in e sjtadion.
* 1951 - Keuning Leopold III van Belsj deit troansaafsjtand.
* 1965 - De Mont-Blanctönnel tösje Frankriek en Italië weurt geëupend.
* 1969 - De Apollo 11 weurt gelanceerd.
* 1976 - Suriname weurt lid van de UNESCO.
* 1979 - Saddam Hoessein weurt president van Irak.
* 1990 - Bie 'n aardbeving mèt 'n krach van 7,7 op de Sjaal van Richter op de Filipiene kómme miè es 1600 luuj um.
* 1994 - In Rwanda kump 'n ing aan de börgeroorlog.

## Gebore

* 1486 - Andrea del Sarto, Italiaanse sjilder
* 1858 - Eugène Ysaÿe, Belzje violis en componis
* 1872 - Roald Amundsen, Noorse óntdekkingsreiziger
* 1888 - Frits Zernike, Nederlandse natuurkundige
* 1911 - Ginger Rogers, Amerikaanse actrice en danseres
* 1941 - Hans Wiegel, Nederlandse politicus
* 1964
	+ Miguel Induráin, Sjpaanse fietsrenner
	+ Anne Provoost, Belzje sjriever

## Gesjtorve

* 1216 - Paus Innocentius III
* 1324 - Go-Uda, 91e keizer van Japan
* 1918 - Tsaar Nikolaas II van Rusland en zien familie
* 1923 - Louis Couperus, Nederlandse sjriever
* 1985 - Heinrich Böll, Duutsje sjriever
* 1987 - Pierre Lardinois, Nederlandse politicus
* 1989 - Herbert von Karajan, Oasteriekse dirigent
* 2001 - Morris, Belzje sjtripteikenaer
* 2003 - Celia Cruz, Cubaanse zangeres
# Caribische Ziè

Dit artikel is gesjreve (of begós) in 't Sint-Joasters. Laes hie wie v'r mit de versjillende saorte Limburgs ómgaon.

---

De Caribische Ziè en ómgelaenge gebeed.
De **Caribische Ziè** of **Caraïbische Ziè** is 'n ziè die grens aan d'n Atlantischen Oceaan. De Caribische Ziè wuèrtj zelf ingeslaote door de eilenj Cuba, Hispaniola en Puerto Rico in 't naorde, de Klein Antille in 't oaste, de lenjer Venezuela, Colombië, Panama en Costa Rica in 't zuje en de lenjer Mexico, Guatemala, Belize, Honduras en Nicaragua in 't wèste. Same mit de Golf van Mexico vörmp de Caribische Ziè de Amerikaanse Middelziè, 'n randjziè van d'n Atlantischen Oceaan.

Eileng in de Caribische Ziè weure de Caraïbische eileng geneump.

De Caribische Ziè besleit 'n oppervlakde van 2.754.000 kmå en 't deepste puntj bevindj zich in de Kaajmantraog tösse Cuba en Jamaica, op 'n deepdje van 7,5 km.

Vreuger waas dees ziè veural beröch door de pirate die zich hie bevónje. Ouch waas 't gebied beröch óm de slavernie op de sókkerplantaazjes in de zevetièndje, achtièndje en neugetièndje ièw, wobie veural de plantaasjbezitters op Cuba, Haïti en Jamaica 'n rol speeldje.

't Ganse gebied van de Caribische Ziè, inclusief de väöl eilenj die zich inn en aan de randj daovan bevinje, wuèrtj 't Caribisch gebeed geneump. Bie 'n breier diffenisie kinne ouch de drie Guyana's, die neet aan de ziè ligke, tót de Caraïbe waere geraekendj.
# 1914

1911 - 1912 - 1913 - 1914 - 1915 - 1916 - 1917
**1914** (MCMXIV) waor e gewoen jaor wat begós op 'nen doonderdag op de Gregoriaanse kalender.

## Gebäörtenisse

* 28 juli - Oasteriek-Hongarije verklaort de aorlog aan Servië. Aanzèt tot 't begin van de Eësjte Waereldaorlog.

### Nobelprieze

* **Natuurkunde**: Max von Laue "um zien oontdèkking vaan de breking vaan röntgenstaole door kristalle, 'ne groete stap in de oontwikkeling vaan röntgenspectroscopie."
* **Sjemie**: Theodore William Richards "veur zien zjuste bepaolinge vaan 't atoomgewiech vaan e groet aontal eleminte."
* **Geneeskunde**: Robert Bárány "um zie werk umtrint de fysiologie en pathologie vaan 't evewiechsorgaon."
* **Literatuur**: *neet touwgekind*
* **Vrei**: *neet touwgekind um 't oetbreke vaan d'n Ierste Wereldoorlog.*

## Gebore

* 24 aprèl - Lou de Jong, Nederlandsen historicus (gestorve 2005)
* 12 mei - Bertus Aafjes, Nederlandjse sjriever en dichter (gesjtorve 1993)

## Gesjtorve

* 28 juni - Franz Ferdinand van Oasteriek (50), troanopvolger van Oasteriek-Hongarije en zien vrouw Sophie Chotek (46), nao eine maordaansjlaag door de Serviesje nationalist Gavrilo Princip.

  *Dit artikel is e sjtumpke. De kans Wikipedia helpe door 't aan te völle*
# Panamaknaal

Dit artikel is gesjreve (of begós) in 't Sint-Joasters. Laes hie wie v'r mit de versjillende saorte Limburgs ómgaon.

---

'n Sjematische waergaaf van 't Panamaknaal.
't **Panamaknaal** (Spaans: *Canal de Panamá*) is e knaal van 82 km lank det sniedj dore Landjingdje van Panama en de Atlantischen Oceaan en de Groaten Oceaan mitein verbindj door Midden-Amerika haer. Es e gevolg van de S-vorm van Panama ligk d'n Atlantischen Oceaan t'n wèste van 't knaal en de Goaten Oceaan t'n oaste daovan, ómgekièrdj ane gebrukelike oriëntatie van dees oceane toet 't landj van Amerika.

Al in de zèstièndjen ièw woort gespeculeerdj euver de boew van e knaal, mer det woort pas ièrs 400 jaor later vóltoadj doe 't knaal woort geäöpendj op 15 augustus 1914. Saer den wuèrtj 't knaal aangedaon door zoaget 12.000 sjeper de jaor. 't Nump e sjeep zoaget neuge oer óm van 't ei puntj nao 't angert te vare en saer 't knaal aop is haet 't zoaget 800.000 sjeper doorgelaote.

't Knaal is van groat belank veure sjeepvaart, went daodoor hove sjeper neet mièr gans óm Zuud-Amerika haer te vare. 't Wuèrtj döks gezeen es de sjeidslien tösse Midden- en Zuud-Amerika; dees grens kan aevel ouch waere gelag oppe politische grens tösse Panama en Colombia.

## Boew

De Frantseus Ferdinand de Lesseps, dae ouch 't Suezknaal haet aangelag, begós in 1880 mitte boew van 't knaal doe 't gebied van Panama nag bie Colombia hoort. Hièl väöl wirkers stórve bie d'n aanlègk door malaria en gael koarts. In 1881 woort 't wirk stilgelag en in 1889 góng 't boewbedrief failliet. 't Aantaal aan doaj wirkers in daen tied wuèrtj op 22.000 gesjat.

In 1903 sjèdje Panama zich aaf van Colombia. Ei jaor later woort de boew van 't knaal doorgezatte. Door e verdraag tösse eine van de initiatiefnummers vanne Panamese aafsjeijing en de Amerikaanse regering zów 'ne streep aan landj van zoa 8 kilomaeter ane beidskantje van 't knaal veur ummer waeren euvergedrage aan de Vereinigde Staote. Bie de angerdje periode van d'n aanlègk van 't knaal stórve minder luujes in de Fransen tied, meh nag ummer 5.600 luuj. 't Ièrste sjeep voor op 15 augustus 1916 door 't knaal.

't Behièr van de Panamaknaalzaon woort op 31 december 1999 trögk euvergedrage aan Panama.