Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# UTC

Op 't mement dat dees pazjena laode waor 't **2026-07-12 *T* 03:15 in UTC**

(W3C Date and Time Formats)

**UTC** sjtit veur **U**niversal **T**ime (**C**oordinated) woebie UT de eigelike aafkorting is mit de toeveuging dat 't hie om coördinaat-aafhankelike tiedweergave git. Voloet weurt UTC meistal *Coordinated Universal Time* genumd en is krek 'tzelfde as GMT (Greenwich Mean Time). UTC is 'n universeile meneer van tiedweergave en mak gebroek van 24-oers tiednotatie zonger punten, am/pm enz. 1315 UTC beteikent dus kwart euver 1 smiddigs volges de sjtandaard conventie (op de nul-meridiaan).

In een groet deil van Europa (onger angere in Nederland en 't Bèlsj) gilt in de winter UTC+1 en in de zoemer UTC+2 (respectevelik 1 en 2 oer later dan de wintertied in Groet-Brittannië).
# Jeruzalem

Dit artikel is gesjreve (of begós) in 't Mestreechs. Laes hie wie v'r mit de versjillende saorte Limburgs ómgaon.

---

Blik op Jeruzalem vanaof de Olijfberg
Kaart van aw stad
**Jeruzalem** (modern Hebreeuws: *Jeroesjalaajm*, ירושלים, Arabisch: القُدس, *al-Quds* - sprik oet: *Al-Kods*) is de betwisde hoofstad van Israël en is ouch 'n religieus centrum van de Islam, 't Joededom en 't Christendom. 't Is de groetste stad vaan Israël mèt 'n bevolking vaan 982.000 (2022). Ze lik tösse de Middellandse Zie in 't weste en de Doej Zie in 't oeste.

Israël es-ouch Palestina claime Jeruzalem es hun hoofstad. De meiste len binne de VN erkènne geine vaan die twie claims. De meiste len höbbe daorum hun ambassades veur Israël in of kortbij Tel-Aviv ligke, wijl de VS recentelek hun ambassade heet verhuis nao Jeruzalem oonder Prizzedent Donald Trump. Israël zelf heet zien hoofzakeleke institute allemaol al nao Jeruzalem verplaots nao de Arabisch-Israëlische Oorlog in 1948 en de Zèsdaagse Oorlog in 1967. In 1980 stèlde 't Israëlisch Hof tot gans Jeruzalem de "oonverdeilde hoofstad" vaan Israël is, wijl de meiste len (inclusief Nederland, Belsj en Duitsland) *de jure* stèlle tot Wes-Jeruzalem Israëlisch groondgebeed is en Oos-Jeruzalem Palestijns groondgebeed is wat bezat weurt door Jeruzalem.

In de aw stad ligke de Klaogmoer, de Graafkèrk en de Rotskoepel. Oas-Jeruzalem is oonderverdeild in 'n joedse, christelike, islamitische en Armeense wiek. Dit deil vaan Jerusalem weurt door de Palestijne opge-eis es de houfstad van 'n touwkomstege staot Palestina.

De historische stadskern van Jerusalem steit sins 1981 op de Werelderfgoodlies van UNESCO.

  *Dit artikel is e sjtumpke. De kans Wikipedia helpe door 't aan te völle*
# Maryland

Dit artikel is gesjreve (of begós) in 't Mestreechs. Laes hie wie v'r mit de versjillende saorte Limburgs ómgaon.

---

Veendel vaan Maryland
Maryland en de res vaan Amerika
**Maryland** is 'ne staot in de VS. De aofkorting is *MD*. De hoofstad is Annapolis.

## Geografie

Maryland heet 'n oppervlak vaan 32.160 km² (21,2% water), en heet 5.558.058 inwoeners (209,39/km²).

  *Dit artikel is e sjtumpke. De kans Wikipedia helpe door 't aan te völle*

| Vereinigde Staote van Amerika |
| --- |
| Alabama | Alaska | Arizona | Arkansas | Californië | Colorado | Connecticut | Delaware | Florida | Georgia | Hawaï | Idaho | Illinois | Indiana | Iowa | Kansas | Kentucky | Louisiana | Maine | Maryland | Massachusetts | Michigan | Minnesota | Mississippi | Missouri | Montana | Nebraska | Nevada | New Hampshire | New Jersey | New Mexico | New York | North Carolina | North Dakota | Ohio | Oklahoma | Oregon | Pennsylvania | Rhode Island | South Carolina | South Dakota | Tennessee | Texas | Utah | Vermont | Washington | West Virginia | Wisconsin | Wyoming |
| **Aafhenkelike gebejer:** Amerikaans Samoa | Amerikaanse Maageilenj | Baker Island | Goeam | Howland Island | Jarvis Island | Johnston-atol | Kingmanrif | Midwayeilenj | Naordelike Mariane | Navassa | Palmyra-atol | Puerto Rico | Wake |
# Strontium

Dit artikel is gesjreve (of begós) in 't Mofers. Laes hie wie v'r mit de versjillende saorte Limburgs ómgaon.

---

Strontium.
**Strontium** is e sjemisch element mit es symboeal **Sr** en 't atoeamnómmer 38. 't Is e zilverwit aerdalkalimetaal.

## Toepassinge

Industrie
Strontiumverbinjinge waere veurnamelik gebroek in 't glaas van kluuertilleviezes. Anger toepassinge zeen:

* Perduksje van magnete;
* Raffinaasj van zink;
* Inne optica wuuertj strontiumtitanaat gebroek, ómdet 't 'nen hieël hoeage leechbraekingsindex en 'n optische dispersie haet die grótter is es die van diamantj.

Es litste waere strontiumnitraat, strontiumcarbonaat of strontiumchloraat gebroek inne pyrotechniek, ómdet die veur 'n roeaj vlaamkluuer zörge.

Geosjemie
Zieëwater bevatj van netuur 'n weltwied gelieke concentratie opgelosdje Sr2+-ione. Organisme die häör skelètten opboewen oet 't mineraal aragoniet (CaCO3) numme daobie in 't kristalruuester oppe plaats van calcium strontium op in óngevieër dezelvendje Sr/Ca-verhajing womit de twieë elementen in 't water veurkómme. Es de kalkskelètte in 't sediment kómmen en waere begrave zal ónger invlood vanne temperatuur rekristallisatie optraeje, wobie aragoniet wuuertj ómgezatte nao calciet (ouch CaCO3). De strontium wuuertj bie dees ómzètting aafgestoeaten en kump in 't gróndjwater.
# Thales

Dit artikel is gesjreve (of begós) in 't Norbiks. Laes hie wie v'r mit de versjillende saorte Limburgs ómgaon.

---

Buste va Thales va MileteMit **Thales** va Milete ( 624 v. Chr. - 546 v. Chr. ) beginne van aods-her de lieërbeuk van de westerse filosofie. E sjtichde de Sjoeël va Milete en wert besjowd es inge van de zuvve wieze. Thales behuurt mèt Anaximandros tut de natuurfilosofe en die doge gèng experimaente. De Egyptenare oet dae tied - es wie v'r noe wète - dao-en-taege waal.

Thales waoërd bekaand umdat e op 28 mei in 585 v. chr. 'n zonsverduustering how wete te vörsjpelle en daomèt kreeg-e 'ne wapesjilsjtaand tössje de *Lydieërs* en *Mede* vaeërdèg. E how väöl dör Egypte gereesd en Milete oonderheeld contacte mit Lydië, dat cultureel beng mit Babylon how. Aa-genaome wert dat-e van dao z'n kènnis gehaold mot ha.

Wat v'r van Thales wete, veet v'r vöral van Aristoteles en volges dem hoolt Thales 't water vör 't oer-elemaent oeë alles oet waor oontsjtande.

In z'ne *Politiek* vertilt Aristoteles 'n anecdote uvver Thales die 'm kenmerkt.
*Me verwaeët 'm z'n urmooj, en conculdeerde daooet, dat filosofie gaar gee nut haat. Dao-op goof-e oonderpande vör alle olief-paeërsje van Chios en Milete, die-e taege lieëg pries pachde, want nieëmes aandersj doog dao 'n bod op. Wie d'r oogst binne kieëm - en dae waor riek, zoe wie Thales dör z'n kennis van de sjterre op vörhaand wis- ontsjtong opins 'n groeëte vraog nao paeërsje en koes-e d'r vör kriege wat-e wool en e verdinde sjatte gaeld. Zoe bewaeës Thales de waelt, dat d'r filosoof gemekkelek riek kint waeëre, es-e dat wilt, mae dat z'n belangsjtèlling noe ee-maol in 'n aander richting geet.*
# Kooldioxide

Dit artikel is gesjreve (of begós) in 't Mofers. Laes hie wie v'r mit de versjillende saorte Limburgs ómgaon.

---

Druuegies: de vaste vorm van kooldioxide.
**Kooldioxide**, **koolstofdioxide** of **koolzoergaas** is 'n anorganische verbinjing van koolstof en zoerstof, mit es brutoformuul CO2. In zuveren toestandj is 't e kluuerloeas, räökloeas gaas det van natuur inne dampkrink veurkump. 't Molecuul bezitj 'n lineair geometrie en behuuertj toete puntjgroep D∞h. Sómtieds wuuertj 't gaas aangeduudj es koolzoer, meh daomit wuuertj eigelik diwaterstofcarbonaat (H2CO3) gemèndj, de oplossing van kooldioxide in water.

d'n Dampkrink vanne Aerd bevatj taengewuuerdig zoeaget 400 ppm kooldioxide. Dees concentratie nump jäörliks toe. 't Intergovernmental Panel on Climate Change (IPCC) hèltj zich intensief ane geng mitte meugelike oearzaken en gevulge daovan veure opwurming vanne Aerd.

Kooldioxide det is opgelos in water vörmp koolzoer of diwaterstofcarbonaat, det väöl gebroek wuuertj in fris. 't Toeveuge van kooldioxide ónger drök aan drinkes veure prik wuuertj carbonisere geneump. In beer zitj koolzoer nao vergisting vanne maltoos oet maat. 't Kump ouch van natuur veur in sómmige mineraalwatere.

Kooldioxide wuuertj in sómmige type aan brandjblussers gebroek óm vuur te bestrieje, mit naam es water gevieërlik zów zeen es blusmiddel, doordet 't chemische reacties veroearzaak, stroum geleidj of groeate sjaaj kan veroearzake, wie in pepiere archieve.
# Addis Abeba

Dit artikel is gesjreve (of begós) in 't Mestreechs. Laes hie wie v'r mit de versjillende saorte Limburgs ómgaon.

---

**Addis Abeba** (Amhaars: **አዲስ አበባAddis Abäba* [adˈdis ˈabəba]; Oromo: *Finfinne*) is de hoofstad en groetste stad vaan Ethiopië. De stad ligk centraol in 't land, op 'n huugde vaan 2200 meter aon de voot vaan d'n Entoto. De bevolking bedreug naoventrint drei mieljoen lui.

Allewel tot 't gebeed um d'n Entoto al sinds laangeren tied bewoend waor, en mesjiens ouch de plaots vaan de middeliewse hoofstad Barara waor, is Addis Abeba pas in 1886 door keizer Menelik II en keizerin Taytu Beyul gestiech. Door de neet-ideaol ligking greujde de stad in ierste instantie mer laankzaam. In 1936 liefde de Italiaone 't in en maakden 't de hoofstad vaan Italiaans Oos-Afrika. Door de korten tied vaan de Italiaanse kolonisatie (en d'n invallenden Oorlog) kraog Addis Abeba noets e koloniaol karakter. Nao d'n oorlog begós de stad ouch en masse migrante aon te trèkke. Oonder alle rezjiems (keizerriek, communisme, democratie) góng dezen trend door.

  *Dit artikel is e sjtumpke. De kans Wikipedia helpe door 't aan te völle*
# Cookeilenj

Dit artikel is gesjreve (of begós) in 't Remunjs. Laes hie wie v'r mit de versjillende saorte Limburgs ómgaon.

---

De ligking van de Cookeilenj.
De **Cookeilenj** (in 't Cookeilandj-Maori: *Kūki 'Āirani*) zeen 'n arsjipel van viefteen eilenj in 't zujelik deil van de Groten Oceaan. De Cookeilenj zeen, juus wie Tokelau en Niue, 'n autonoom parlementair democratie in vriej associatie mit Nuuj-Zeelandj. De viefteen eilenj in de Groten Oceaan höbben 'n totaal landjoppervlakde van 240 km²; de exclusieve economische zone (EEZ) is mit 1.800.000 km² aevel 7.500 keer grótter.

De grótste populatie aan inwoners concentreert zich op 't eilandj Rarotonga (14.153 inwoners in 2006), wo zich ouch de internasjenaal lóchhave bevindj. Boete de Cookeilenj wone in Nuuj-Zeelandj zelf ouch zón 58.000 luuj die zówwe aafsjtamme oet de Cookeilenj. Óndanks det alle inwoners van de Cookeilenj officieel inwoners zeen van Nuuj-Zeelandj, höbbe ze 'n eige sjtatus es Cookeilenjer. Deze sjtatus weurt neet aan edere Nuuj-Zeelenjer gegaeve.

Mit meer es 90.000 bezeukers in 2006 is toerisme de wichtigste industrie van 't landj. Wied veur offshorebanking, de parelindustrie en de fruitexport.

| Aafhenkelike gebejer in Oceanië |
| --- |
| Amerikaans Samoa · Baker Island · Cookeilenj · Frans Polynesië · Guam · Hawaï · Howland Island · Jarvis Island · Johnston-atol · Kingmanrif · Midwayeilenj · Naordelike Mariane · Niue · Norfolkeilandj · Nuuj-Caledonië · Palmyra-atol · Paosjeilandj · Pitcairn · Tokelau · Wake · Wallis en Futuna |
| Zuug ouch: Len in Oceanië |
# Fibberwarie

Dit artikel is gesjreve (of begós) in 't Valkebergs. Laes hie wie v'r mit de versjillende saorte Limburgs ómgaon.

---

|  |
| --- |
| jan - **fibberwarie** - mrt |
| << | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 |
| 7 | 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13 |
| 14 | 15 | 16 | 17 | 18 | 19 | 20 |
| 21 | 22 | 23 | 24 | 25 | 26 | 27 |
| 28 | 29 | >> |

**Fibberwarie** of **februari** ies de twiède maond van 't jaor in de Gregoriaanse kalender, en haet 28 daag in gewoon jaore, en 29 daag in sjriekkeljaore. 30 fibberwarie ies in de gesjiedenis drie kièr veurgekómme. Fibberwarie ies geneump nao de Romeinse god Februus, de god van de purificatie/ónderwaereld. Bie de ouw Romeine waor fibberwarie de maond van de groate reineging en van de boete (de februa). In de oudste Romeinse kalender, dae tièn maonde houw, kaom fibberwarie neet veur. Wie 't jaor woort verdeild in twelf maonde, woort de lètste maond "februaris" geneump. 't Jaor begoes dus mèt mièrt. De sjriekkeldaag verrekende me logischerwies aan 't ing van 't jaor, dus aan 't ing van fibberwarie. Pas in 't jaor 456 woort jannewarie de ièrsjte en fibberwarie de twiède maond, de sjriekkeldaag bleef èvvel in fibberwarie.

Fibberwarie oet de *Très Riches Heures du duc de Berry*
Jannewarie en fibberwarie zint de lètste twiè maonde die aan de kalender woorte toegevoog, umdat de Romeine de winter es periode zonder maonde zoge.

## Trivia

* d'n Oudnederlandse naam ies: de *Sprokkelmaand* of *Regenmaand*
* Ander name zint: vrouwemaond en gekkemaond
* Romeinse naam: *Februaris*
* Juudse naam: *Adar*
* De sjterrebeelde in fibberwarie zint Waterman en Vösje
* In gewoon jaore begint fibberwarie op dezelfde daag van de week es mièrt en november.
* In sjrikkeljaore begint fibberwarie op dezelfde daag van de week es augustus.
* Op 'ne zóndig, maondig en dinsdeg in februari (sóms in mièrt) ies 't Vastenaovend (ouch vastelaovend of carnaval). Vastelaovend begint op zien vreugs op 1 februari; de lèts meugelike datum ies 7 mièrt.

## Heilegedaag in fibberwarie

1. H. Ignatius van Antiochië
2. Maria Leechmès
3. H. Blasius
4. H. Veronica
5. H. Agatha
6. H. Dorothea
7. H. Romualdus
8. H. Hiëronymus Emiliani
9. H. Apollonia
10. H. Scholastica
11. H. Maria van Lourdes
12. H. Benedictus van Aniane
13. Z. Jordanus van Sakse
14. H. Valentien; HH. Cyrillus en Methodius
15. H. Siegfried van Växjö
16. H. Juliana
17. Zeve HH. Stiechters vaan de Serviete
18. H. Koenraad
19. H. Bonifatius van Lausanne
20. Z. Jacintha
21. H. Petrus Damiani
22. Cathedra vaan de heilege apostel Petrus
23. H. Polycarpus
24. H. apostel Matthias
25. H. Papias
26. H. Porphyrius van Gaza
27. H. Gabriël van de Mojer van Smarte
28. HH. Romanus en Lupicinus
29. H. Oswald

| Daag van de waek |
| --- |
| jannewarie - fibberwarie - miert - april - mei - juni - juli - augustus - september - oktober - november - december |
# Kongsberg

Dit artikel is gesjreve (of begós) in 't Remunjs. Laes hie wie v'r mit de versjillende saorte Limburgs ómgaon.

---

De ligking van Kongsberg in de pervincie Buskerud.
**Kongsberg** is 'n gemeinte in de pervincie (*fylke*) Buskerud in Nórwaeg. De gemeinte had 23.315 inweuners in 2006 en 'n oppervlakde van 792,0 km². 't Aantal inweuners de km² bedreug 29,4. In de gemeinte weurt officieel de sjriefvorm van 't Bokmål gebroek.

De gemeintecode is 0604.

## Demografische óntwikkeling

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Jaor | 1769 | 1801 | 1815 | 1825 | 1835 | 1845 | 1855 | 1865 | 1875 | 1890 | 1900 |
| Inweuners | 11.395 | 10.846 | 7.151 | 7.810 | 7.889 | 8.840 | 9.377 | 10.071 | 9.186 | 10.087 | 10.709 |
| Jaor | 1910 | 1920 | 1930 | 1946 | 1950 | 1960 | 1970 | 1980 | 1990 | 2001 | 2006 |
| Inweuners | 11.936 | 13.538 | 13.158 | 13.603 | 14.049 | 15.699 | 18.417 | 20.537 | 21.185 | 22.606 | 23.315 |

In 2004 waas 6,3% van de inweuners gebaore boete Nórwaeg.

## Externe link

* De website van de gemeinte.
# Sjpaorweeg

Dit artikel is gesjreve (of begós) in 't Valkebergs. Laes hie wie v'r mit de versjillende saorte Limburgs ómgaon.

---

De sjpaorweeg bie Wiekerpoort, Mesjtreech - anno 1900.
'ne **Sjpaorweeg**, **sjpaorlien** of **iezerbaan** (in de Ripuarisch-Limbörgse euvergengsdialekte ouch-waal **Gleis**) ies 'ne weeg veur verkièr euver rails. 't Pluraal veur sjpaorweeg ies ouch sjpaorweeg. Wat betröf sjpaortransport geit 't meistes euver treine en metro's. 'ne Sjpaorweeg haet euver 't algemein twiè sjpaore. 'n Sjpaor besjteit oet twiè evewiejeg sjtale sjpoorsjtave of rails. Sjpoorsjtave zin dieks op dweersjliegkersj gemonteerd. De dweersjliegkersj liegke in e bellasbèd, 'n bèdding of 'ne balas.

De aafsjtand tusje de binneziej van de sjpaorsjtave (de sjpaorwiedte) ies in väöl gevalle 1435 milimeter. In dit geval sjprik me van e normaalsjpaor.

Per 2009 liegk in Belsj 3518 km normaalsjpaor, woavan 2934 km ies geëlektrificeerd. 2563 ies dubbelsjpaorig. De Belzje sjpaorweeg behuère tot Infrabel. Per 2013 liegk in Nederland 3013 km normaalsjpaor, woavan 2061 km ies geëlektrificeerd en 931 km inkelsjpaorig ies. Die behuère tot ProRail. In Duutsjland guuf 't in 2020 ong. 33400 km aan sjpaorweeg, behièrd door Deutsche Bahn. Dat ies 'n fors daling: in 1994 haw 't land nog 44600 km

## Rifferenties
# Geldj

Dit artikel is gesjreve (of begós) in 't Mofers. Laes hie wie v'r mit de versjillende saorte Limburgs ómgaon.

---

Geldj (Euro)
**Geldj** is 't ènsig objèk det in e bepaoldj landj of binnen 'ne gegaove sociaal-economische kónteks algemein wuuertj aanvaardj es betaling veur geujer en deensten enne trögkbetaling van sjölje. Es wichtigste functies van geldj óngersjèdj me: ruulmiddel, raekeneinheid, oppotmiddel en incidenteel ouch es einheid veur oetgestaldje betalinge.

Es economisch ruulmiddel óngersjèdj geldj zich van anger ruulmiddele doordet 't de waerdeens, die ane ruulpartner versjöljig is, neet drek vólduitj, mer op gróndj van 'n algemein en wèttelike erkènning gebroek kan waere veur wiejer ruultransacties. George Dalton maakdje daobie óngersjied tösse *general purpose money* en *limited purpose money*. 't Ieëste is modern geldj det es middel kane dene bie koup en verkuip, gebroek kan waere veur verplichtinge te vóldoon wie belasting, sjölje en boetes en es standerd veure waerd van geujer en deensten in oet te drökke. Limited purpose money vervöltj slechs ein of twieë van die functies.

Geldj is óntstangen es commoditygeld, meh bao alle geldjsysteme van noe zeen gebaseerdj op fiduciair geldj, det gein intrinsieke gebroekswaerd es fysiek good haet. 't Óntlieëntj zien waerd loeter aan 't feit det 'n euverheid dit geldj es e wèttig betaalmiddel aanguuef; det wil zègke det dit geldj mót waere geaccepteerdj es 'n vorm van betaling binne de grenze van 't landj, veur "al sjölje, zowaal publiek es eige".

De geldjwieväölheid van e landj besteitj oet chartaal geldj (bankbreefkes en muntje) en drek opvraogbaar depositoraekeningen of bankgeldj (de balans in betaal- en spaarraekeninge). Dees drek opvraogbaar depositoraekeninge zeen bao ummer väöl grótter es de wieväölheid aan chartaal geldj. Bankgeldj is neet tasbaar en besteitj allein inne vorm van versjillige bankrekaore. Tróds 't feit det bankgeldj neet tasbaar of matterjeel is veurtj 't nag ummer de gróndjfuncties van geldj oet (aangezeen bankgeldj algemein es 'n vorm van betaling wuuertj aanvaardj).

## Zuuch ouch

* Finanse
* Giraol geld
* Munt (einheid)
# Kenaal (waterwaeg)

Dit artikel is gesjreve (of begós) in 't Sint-Joasters. Laes hie wie v'r mit de versjillende saorte Limburgs ómgaon.

---

*Novo teatro di machine et edificii*, 1607
'ne **Kenaal** is 'ne kónsmaesig-aangelagdje waterwaeg dae door luuj of mesjiender is gegrave en döks in 'ne rilletief rechte lien löp. Euver 't algemeint is de waterstandj hoager of lièger es de drekke ómgaeving. Wen 't waterpiel in de kenaal hoager ligk, den sprèk me van 'ne kenaal in ophuèging; ligk 't lièger den sprèk me van 'ne kenaal in ingraving. De waterkantje mótte 't in- of oetstruime van water taengegaon. De kenaal wuèrtj ane begin en d'n ènj aafgeslaote door 'n sloes, meistes 'n sjötsloes, meh sómtieds ouch 'n spuisloes of e gemaal.

In 1954 zint alle vaarwaeg in Europa geklasseerdj in zès houtfmaote; dees zint gegrundj op bekèndje sjeepstuup: klas, tuup, lingdje \* brèdje \* deepgank.

* 0: klein sjeper tot 300 ton
* I: Spits, 38,50 \* 5,00 \* 2,20
* II: Kempeneer, 50,00 \* 6,60 \* 2,50
* III: Dortmunder, 67,00 \* 8,20 \* 2,50
* IV: Rhein-Herne, 80,00 \* 9,50 \* 2,50
* V: Groat Riensjeep, 95 \* 11,50 \* 2,70

## Zuuch ouch

* Kenaal
# Sjotte (vouk)

Dit artikel is gesjreve (of begós) in 't Mofers. Laes hie wie v'r mit de versjillende saorte Limburgs ómgaon.

---

De **Sjotte** (Ingels: *Scots* of *Scottish people*; Sjots: *Scots fowk*; Sjots-Gaëlisch: *Albannaich*) vörme de Germaans-Keltische etnische groep inheims aan Sjotlandj enne ómringendje eilenj. Zie zeen óntstangen es 'n samesmultjing van twieë gruup: de Picten enne Gaëlische Kelte die inne neugendjen ieëf 't Sjots Keuninkriek stifdje. Later smóltje zie weer same mitte Cimbriërs, ouch e Keltisch vouk, enne Germaanskallendje Angelsaksen en Vikinge.

Allewiel wuuert 't waord *Sjots* gebroek veur eine dae in spraokkundig, kultureel, genealogisch of genetisch opzich van Sjotlandj aafkump. 't Letiens waord *Scotti* verwees oearsprunkelik allein nao de Sjots-Gaëlische Kelte, meh verwies allewiel nao alle inweuners van Sjotlandj.

Luuj van Sjotse kómaaf vindj me trögk in 'n groeate versjeienheid aan lenjer. Doordet Sjotlandj bie 't Brits Riek huuerdje en inne modernen tied las haet óngervónje van industriëlen achteroetgank en werkloeasheid emigreerdje väöl Sjotte nao anger lenj. Me vindj zie - meh veural aafstammelinge van häör - ónger anger trögk in Ingelskallendje lenj wie Canada, de Vereinigdje Staote, Australië en Nuuj-Zieëlandj, mer ouch in lenjer wie Breziel. Inne Vereinigdje Staote vörme zie namelik genealogisch de op ein nao grótste bevölkingsgroep. Wiewaal zie gooddeils zeen opgegangen inne dominante Ingelse kultuur, haet häör eige kultuur dees in groeate maot beïnvleudj.

De meiste Sjotte zeen allewiel Britse börgers van 't Vereinig Keuninkriek.

## Bekandje Sjotte

* Alexander Graham Bell - oetvinjer en weitesjapper
* Tony Blair - minister-prizzendèntj van 't Vereinig Keuninkriek
* Robert Burns - dichter
* Andrew Carnegie - zakemiens
* Robbie Coltrane - sjriever en aktäör
* Billy Connelly - aktäör
* Sean Connery - aktäör
* Kenny Dalglish - foebbeler
* Arthur Conan Doyle - sjriever
* Alex Ferguson - foebbeler
* Alexander Fleming - bioloog en netuurkundige
* David Hume - filosoof
* James Hutton - bioloog, netuur- en sjeikundige
* John Paul Jones - maritiem bevaelhöbber
* William Kidd - piratekapitein
* David Livingstone - óntdèkkingsreiziger
* James Clerk Maxwell - weitesjapper
* John James Richard Macleod - biosjemis en fysioloog
* William McGonagall - dichter
* John Napier - sterre-, wis- en netuurkundige
* Walter Scott - sjriever
* Alexander Selkirk - zieëman
* Adam Smith - econoom en filosoof
* Jock Stein - foebbeler
* Robert Louis Stevenson - sjriever
* William Wallace - ridder en verzatsstriejer
* James Watt - oetvinjer
* James Young - sjeikundige