Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Galileo (navigatiesysteem)

Dit artikel is gesjreve (of begós) in 't Mestreechs. Laes hie wie v'r mit de versjillende saorte Limburgs ómgaon.

---

**Galileo** is de naom vaan 't navigatiesysteem dat weurt oontwikkeld door de Europese Unie (EU) en de Europese Ruimtevaartorganisatie (ESA). 't Is de Europese tegehanger vaan 't Amerikaanse systeem Global Positioning System (GPS) en 't Russische GLONASS. 't Is 't groetste Europees ruimtevaartprojek tot noe touw en geit zoe'n 3,4 miljard euro koste. In dee pries zitte 30 satelliete (boevaan 3 reserve) en de benudegde groondapparatuur.

De reie veur 'n eige systeem is de oonaofhenkelekheid vaan de militaire systeme GPS en GLONASS. In tije vaan oorlog zouw beveurbeeld de Amerikaanse euverheid kinne bepaole tot civiel gebruuk vaan GPS beperk weurt (beveurbeeld tot de nauwkeuregheid verminderd weurt). GLONASS is daobij op dit momint neet volledeg in gebruuk. Galileo zal daan ouch 'n puur civiel navigatiesysteem weure. De nauwkeuregheid zal in 't millimeterbereik ligke, en gebrukers kinne via hun toestel ouch noedsignale verzende. Daoneve zal door de groete dèkkingsgraod vaan de satelliete ouch de mier noordelek gelege len (beveurbeeld de Scandinavische len) beter gebruuk vaan 't systeem kinne make.

De ierste twie operationele satelliete weure gelanceerd begin 2011. Nao verwachting is 't systeem klaor in 2013.
# Zieëniveau

Dit artikel is gesjreve (of begós) in 't Mofers. Laes hie wie v'r mit de versjillende saorte Limburgs ómgaon.

---

Maetinge van 't absoluut zieëniveau euvere aafgeloupe 130 jaor laoten 'n geleielike stieging van van gans biejein zoeaget 20 cm.
't **Zieëniveau** is de gemiddeldje huuegdje van 't zieëspegel ('t vlak vanne zieë) es alle variaties die 't gevolg zeen vanne getieje waeren eweggemiddeldj. Twieë menere guuef 't veure huuegdje van 't zieëwater te maete: 't absoluut zieëniveau t'n opzich van 't middelpuntj vanne aerd en 't rilletief zieëniveau t'n opzich vanne zieëbaom.

't Zieëniveau is 't rizzeltaot van 't voluum aan vleujbaar water op aerd en vanne gemiddeldje temperatuur die de gemiddeldje dichheid van 't water beïnvleudj. Verangeringe in 't absoluut zieëniveau (zoeageheite eustatische verangeringe) zeen inne loup vanne geologische tiedsjaol en zelfs inne gesjreve gesjiechte veurgekómme. Es te väöl ies is opgeslagen inne poealkep enne gletsjers daaltj de zieëspegel, in glaciaal periode (iestieje) zelfs mit inkel tieëntaal aan maeters.

't Zieëniveau wuuertj es rifferensievlak gebroek veure huuegdje aan te duje van locaties op 't landj (wie lóchhaves en woeanplaatse) en van vleegtuger inne lóch.
# Aevener

Dit artikel is gesjreve (of begós) in 't Mofers. Laes hie wie v'r mit de versjillende saorte Limburgs ómgaon.

---

d'n Aevener.
d'n **Aevener** is 'n dinkbiljige lien euvere aerd. d'n Aevener ligk midde tösse de poeale en verdeiltj de aerd in e naordelik en e zujelik halfróndj. De naorder- en zujerbrèdje zeen oppe aevener ummer próntj nól. De lingdje is zoeaget 40.070 km.

De snelheid dore drejjing vanne aerd is oppen aevener 't grótste en bedruueg zoeaget 1670 km de oer. Oppe poeale is dees snelheid 't lieëgs, namelik nól. De zón steitj twieë kieër de jaor próntj rech oppe gróndj; dit geldj aevel veur 't ganse gebied tösse de bei kieërkringe. Daoveur is 't oppen aevener meistes hieël heit en guuef 't gein sezoene wie die inne gemaotigdje gebiede waal zeen. Waal kèntj me döks 'ne naten en 'nen druuegen tied. De zónkrach is oppen aevener gemiddeldj 't grótste.

'n Biezunjerheid is det daag en nach rónjelóm d'n aevener ummer twellef oer doere.