Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Meteoor

Dit artikel is gesjreve (of begós) in 't Sint-Joasters. Laes hie wie v'r mit de versjillende saorte Limburgs ómgaon.

---

'ne **Meteoor** of **vallendje ster** is e kórt leechspaor det wuuertj veroarzaak door klein stökskes stof en ies (meteoroïde) die mit enorm snelheje (inkel tièntal kilomaeters de sekónd) in d'n dampkrink van de aerd terechkómme en dao mit 'ne leechflitsj verbranje. E deilke mit de gruèdje van 'n ert guèf al 'ne biezunjer klaore leechstreep. 't Invalle van meteore gebeurtj de gansen daag door, meh de leecheffekte zeen meistes allein 's nachs te zeen en mit 't bloat oug allein wen 't hièl duuster is. Meteore kinne aafzunjerlik kómme, mer ouch in meteoorzwerme, wie de Leonide. Sómtieds is 'ne meteoor zoa groat det t'r neet gans verdamp in d'n dampkrink. Den vèltj e deil (in stökker) op de aerd, 'ne meteoriet. De brök van dees zeen hièl waerdevól veur de weitesjap, went me kan daomit óngerzeuk doon nao 't óntstaon van 't zónstèlsel.
# Wikiquote

Dit artikel is gesjreve (of begós) in 't Remunjs. Laes hie wie v'r mit de versjillende saorte Limburgs ómgaon.

---

**Wikiquote** of **Wikicitaat** is 'n zusterprojèk van Wikipedia, det gebroek maak van MediaWiki-software. 't Doel van 't projèk is 't in samewèrkingsverbandj producere van 'ne oetgebreide verzameling gedetailleerde citaote van miense, beuk en sjpraekwäörd.

't Projèk waerde oorsjpronkelik allein in 't Ingels gesjtart op 't adres *wo.wikipedia.org* en later op *quote.wikipedia.org*, maar in juli 2004 waerde meer tale geïntroduceerd. 't Taengeweurdig adres vanne Wikiquote is *www.wikiquote.org*.

## Extern links

* Wikiquote Hoofpagina
* Limburgse Wikiquote

  *Dit artikel is e sjtumpke. De kans Wikipedia helpe door 't aan te völle*
# 1751

1748 - 1749 - 1750 - **1751** - 1752 - 1753 - 1754
## Gebäörtenisse

* 23 mieërt - Diekdoorbraak biej Uitweg, wonao d'r ein wiel óntsjteit.
* 22 oktober - Sjtadhawwer Willem IV sjturf gans ónverwach. Zien widvrouw Anna van Hannover wirt prinses-gouvernante, dat wilt zègge regent veur häör zoontje Sjtadhawwer Willem V.
* De eilenj Goeree en Overflakkee waere door ein dam verbónje.
* Axel Frederik Cronstedt óntdèk 't elemènt nikkel.

## Gebore

* 12 jannewarie - Jakob Michael Reinhold Lenz, Duutsje sjriever (gesjtórve 1792)
* 20 jannewarie - Ferdinand van Parma, hertog van Parma (gesjtórve 1802)
* 5 mieërt - Jan Křtitel Josef Kuchař, Boheemse componis, klavecinis en organis (gesjtórve 1829)
* 16 mieërt - James Madison, veerde president van de Verenigde Sjtate
* 12 juli - Maria Rosa Julia Billiart, Frans-Belzje ordesjtichteres (gesjtórve 1816)
* 30 juli - Maria Anna Mozart, zöster van de componis en dirigen Wolfgang Amadeus Mozart
* 1 november - Emanuel Schikaneder, väölziejig Aosterieks artistiek figuur

## Gesjtórve

* 17 jannewarie - Tomaso Albinoni (79), Venetiaanse barokcomponis en violis
* 30 augustus - Christoffel Polhem (89), Zjweeds werktuugboewkundige
* 22 oktober - Willem Karel Hendrik Friso van Oranje-Nassau (40), sjtadhawwer van de Nederlande

## Meziek

* In Londen vundj de eësjte oetveuring van Georg Friedrich Händel zien oratorium *The Choice of Hercules* plaatsj
* Jean-Philippe Rameau componeert de opera *Acanthe et Céphise*

## Literatuur

* Voltaire sjrief *Le siècle de Louis XIV*

## Beeldende Kuns

* *Maria Josepha van Sakse* (1751) Jean-Marc Nattier

## Boewkuns

* *Garnizoenskirk van Bad Nieuweschans* (1751)
# Radio

Dit artikel is gesjreve (of begós) in 't Mofers. Laes hie wie v'r mit de versjillende saorte Limburgs ómgaon.

---

'ne Buzeradio oete jaore vieftig.
**Radio** is oearsprunkelik 'n vorm van draodloeaze telecommunicatie wobie 'ne radiozender boeadsjappe verspriedj inne vorm van radiogolve. 't Signaal woort óntvange mit e radiotoestèl. Huuj wuuertj eder kanaal wolangs ónaaflaotendj wuuertj oetgezónje radio geneump, óngeach de techniek.

## Wirking vanne radio

E wichtig óngerdeil van 'ne radiozender is de oscillator. Deze genereert 't radiofrekwènt signaal det es draaggolf deentj en nao modulatie door 'n antèn oetgestraoldj kan waere. Veur geluid euver te zende wuuertj 't geluid middels 'ne microfoon ieës ómgezadj in e lektriksignaal, womit 't opgewekdje oscillatorsignaal gemoduleerdj (verangerdj) wuuertj. De meis-veurkómmendje vörm van modulatie zeen amplitudemodulatie (AM) en frequentiemodulatie (FM). FM-oetzendinge leveren 'n hoeager geluidskwaliteit es AM-oetzendinge. Ane óntvangsziej wuuertj 't oetgezónje signaal dore óntvangsantèn opgevangen en doorgegaoven anen óntvanger. Inne begin wore dit kristalóntvangs die 't geluid mit behölp van 'nen houftillefoean huuerbaar maakdje. Nao de oetvinjing vanne elektronebuus (kórtewaeg *buus* geneump) woorten óntvangers daomit oetgerös, wodoor dees van baeter kwaliteit woorte, in 't biezunjer door toepassing van 't principe vanne superheterodyne. Ouch kós door versterking van 't geluid door 'ne luudspraeker waere waergegaeve.

## Trivia

* 't Waord Limburgse *radio* wuuertj döks es veurbeeldj gegaeve van wie zieër sómmige Limburgse dialekte, ouch lieënwäörd, umlaut vertuuenen inne verkleinvorm: *radio* - *raedieuke*.
# Lèjsjtèè

Dit artikel is gesjreve (of begós) in 't Norbiks. Laes hie wie v'r mit de versjillende saorte Limburgs ómgaon.

---

Daak va lèjsjtèè
**Lèjsjtèè** (Ingels: slate; Duutsj: Schiefer; Fraans: Ardoise) is 'ne natuursjtèè dae väöl es daakbedèkking wert gebroekd, mèt name vöäl kèrke en kesjtieële haant e lèjsjtènge daak. Lèjstèè is van aodher 'n väölgebroekde daakbedèkking in sjtrieëke oeë dit materiaal van nature väörkeumt, zoewie de Ardenne en d'r Eifel.

## Vorming

Lèjsjtèè oontsjtèèt oet klei dae oonder druk in d'r loop van miljoeéne jaore ömgevörmd wert töt lèjsjtèè.

Dit gesjtèngde besjtèèt oet hieél dun läögskes sjtèèn oeë 'ne aoëlieechtige vloeisjtof in zit.

## Toepassinge

* boewmateriaal vör dakbedèkking
* sjriefplenkskes
* sjriefsjtif öm mèt te sjrieve óp e sjriefplenkske
* boewmateriaal toegepast bie d'r boew van haarde

Lèjsjtèè haat de ègensjap dat 't de wermde hieël good geleid en dat d'r sjtèè watertoe is.
# 22 september

|  |
| --- |
| aug - **september** - okt |
| << | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 |
| 7 | 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13 |
| 14 | 15 | 16 | 17 | 18 | 19 | 20 |
| 21 | 22 | 23 | 24 | 25 | 26 | 27 |
| 28 | 29 | 30 |   |   |   | >> |

**Heiligedaag van MauritiusNationale fièsdaag in Bölgarieë**

## Gebeurtenisse

* 1792 - Ièrsjte daag van de Franse Republikeinse Kalender.
* 1869 - De opera *Das Rheingold* van Richard Wagner geit in première in München.
* 1949 - De Sovjetunie brink häör ièrsjte atoombóm tot óntploffing.
* 1949 - De Nederlandse gölle weurt mèt daartig procent gedevalueerd.
* 1960 - Mali weurt ónaafhenkelik van Frankriek.
* 1980 - Irak vèlt Iran binne.
* 1981 - De Franse president François Mitterand eupent de ièrsjte TGV-lien, tösje Paries en Lyon.
* 1994 - De ierste aoflievering vaan *Friends* weurt oetgezoonde.
* 1997 - In Bentalha, ten zuje van Algiers, were miè es 200 luuj vermaord door fundamentalistische islamiste.

## Gebore

* 1601 - Anna van Oasteriek, keuningin van Frankriek
* 1791 - Michael Faraday, Britse natuurkundige
* 1864 - Lodewijk van Deyssel, Nederlandse sjriever
* 1958 - Andrea Bocelli, Italiaanse zenger
* 1976 - Ronaldo, Braziliaanse vootballer
* 1984 - Godfrey Gao, Taiwanees-Canadesen acteur en model (gestorve 2019)

## Gesjtorve

* 1566 - Johannes Agricola, Duutsje reformator
* 2002 - Jan de Hartog, Nederlandse sjriever
* 2003 - Johan Stekelenburg, Nederlandse politicus
* 2005 - Joop Doderer, Nederlandse acteur
# 1821

1818 - 1819 - 1820 - **1821** - 1822 - 1823 – 1824
**1821** (MDCCCXXI) waor e gewoen jaor wat begós op 'ne maondag op de Gregoriaanse kalender.

## Gebäörtenisse

Bankèt ter eëre van de zjus gekroande keuning Georg IV.
* 24 fibberwarie - In Mexico vorme de versjillende opsjtendige einheje 't leger van de drie garantië.
* 25 miert - De Grieke kómme in opsjtand taenge de Turkse euverheërsjersj.
* Congres van Laibach in 't hujig Ljubljana.
* 24 juni - Venezuela wirt ónaafhankelik nao de euverwinning op Sjpanje biej de Sjlaag van Carabobo.
* 19 juli – George IV wirt gekroand es keuning van 't Vereinigd Keuninkriek en Ierlandj.
* 28 juli - Peru verklaort zich ónaafhankelik van Sjpanje.
* 10 augustus - Missouri wirt de 24e sjtaat van de Verenigde Sjtate.
* 11 september – Griekse Ónaafhankeliksaorlog: Griekse rebelle sjlachte alle Turkse en Joadse inweunersj van 't Griekse Tripili aaf.
* 15 september - Centraal-Amerika wirt ónaafhankelik van Sjpanje.
* 27 september - 't Eësjte Mexicaanse Keizerriek wirt ónaafhankelik van Sjpanje.
* 28 november – Panama verklaort zich ónaafhankelik van Sjpanje

## Gebore

Pater Karel Houben,
 gebaore op 11 december 1821.
* 8 jannewarie – James Longstreet, veuraansjtaonde Zuidelike generaal in de Amerikaanse burgeraorlog (gesjtorve 1904)
* 10 jannewarie – Caroline van Mecklenburg-Strelitz, princes getrouwd mèt kroanprins Frederik van Denemarke (gesjtorve 1876)
* 16 jannewarie – John Breckinridge, Amerikaans politicus, militair en vicepresident (gesjtorve 1875).
* 24 jannewarie – Liéven De Winne, Belzje kunssjilder (gesjtorve 1880)
* 3 fibberwarie - Elizabeth Blackwell, Amerikaanse activiste (gesjtorve 1910)
* 11 fibberwarie - Auguste Mariette, Egyptoloog (gesjtorve 1881)
* 14 miert - Jens Jacob Worsaae, Deense archeoloog (gesjtorve 1885)
* 9 april - Charles Baudelaire, Franse sjriever en dichter (gesjtorve 1867)
* 25 juli - Paul Nardini, Duutsje zaligverklaorde en geistelike (gesjtorve 1862)
* 15 augustus - Louis Charles Horta, Belzje oetgaever (gesjtorve 1870)
* 31 augustus - Hermann von Helmholtz, Duutsje óntdèkker van de Wèt van Behoud van Energie (gesjtorve 1894)
* 1 september - Leopold III van Lippe, vors van Lippe (gesjtorve 1875)
* 13 oktober - Rudolf Virchow, Duutsje arts (gesjtorve 1902)
* 11 november - Feodor Dostojevski, Russische sjriever en publicist (gesjtorve 1881)
* 11 december - Karel Houben, Nederlandse, heilig verklaorde preester (gesjtorve 1893)

## Gesjtorve

Napoleon Bonaparte,
 gesjtorve op 5 mei 1821.
* 4 jannewarie – Elizabeth Ann Seton (46), Amerikaanse congregatiesjtichtster en heilige.
* 17 jannewarie – Joan Graafland, Pietersz. (87), Nederlandse bewèndjveurder van de VOC en de WIC, sjepen van Amsterdam
* 25 jannewarie – Johan Valckenaer (62), Nederlandse jurist, patriot en diplomaat
* 23 fibberwarie - John Keats (24), Ingelsen diechter
* 26 fibberwarie - Joseph de Maistre (67), Franse politicus, sjriever en filosoof
* 29 april - André-Frédéric Eler (~57), Franse componist en meziekpedagoog
* 5 mei - Napoleon Bonaparte (51), Franse dictator en keizer
* 30 augustus - Louis Michel Aury (33?), Franse zeëraover, betrokke biej de ónaafhankelikheidssjtried van Latiens-Amerika