Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Gólde sni-j

Dit artikel is gesjreve (of begós) in 't Mofers. Laes hie wie v'r mit de versjillende saorte Limburgs ómgaon.

---

De **gólde sni-j** of **gölje sni-j** (ouch waal de *verdeiling in uterste en middelste raeje* geneump) is de verdeiling van e lienstök in twieë deil in 'n speciaal verhajing. Bieje gólde sni-j verhèltj 't grótste vanne twieë deil zich toet 't klènste, zowie 't ganse lienstök zich verhèltj toet 't grótste. Wen me 't grótste deil aanguuef mit *a* en 't klènste deil mit *b*, den is de verhajing van dees bei zoea det a : b = (a+b) :a.

De gemèndje verhajing *a/b* wuuertj 't **gólde getaal** geneump en aangeduudj mitte Griekse litter WIKINIUM\_MATH\_PH\_0 (phi); zowie hie-ónger wuuertj aangegaove geldj:

 WIKINIUM\_MATH\_PH\_2
Tródsdet de wiskóndige eigesjappe vanne gólde sni-j al innen aadheid woorte bestudeerdj, dateertj de term *gólde sni-j* pas oete jaore '30 vanne neugentieëndjen ieëf.

Sómmige twintjigstenieëfse kónstenieërs en arsjitekte, worónger Le Corbusier en Salvador Dalí höbben häör werke zoea geproportioneerdj det ze inne buurt kome vanne gólje sni-j, in 't biezunjert inne vorm vanne góljen rechhook, wobie de verhajing vanne lange kantj mitte korte kantj de gólje sni-j haet, inne veróngerstèlling det dees proporsje esthetisch aangenaam zów zeen. De gólje sni-j kump väöl veur in patroeanen inne netuur, worónger de spiraalvörmige fyllotaxis (rangsjikking vanne blajer van plantje) en anger plantjdeile. Ouch zów 't veurkómme vanne gólje sni-j in 't gezeen van luuj bepaolen of emes wuuertj ervaren es aantrèkkelik of neet.
# Zink

Dit artikel is gesjreve (of begós) in 't Mofers. Laes hie wie v'r mit de versjillende saorte Limburgs ómgaon.

---

Zink.
**Zink** is e sjemisch element mit 't symboeal **Zn** en 't atoeamnómmer 30. 't Is e bluitsig wit euvergangsmetaal.

## Toepassinge

Inne industrie wuuertj zink väöl gebroek in legeringe. Inkel wichtige toepassinge zeen:

* Besjurming taenge corrosie door lektrolytisch of thermisch verzinke;
* Es legeringsmatterjaal in messing, zilvernikkel en soldeertin;
* In batterieje;
* Es raengerpiep, daakgäöt en daakbedèkking;
* Es muntjmetaal. d'n Amerikaanse cent besteitj oet zink mit e dón kaoperläögske. Zowaal in 't Belsj in Nederlandj woort zink in kriegstied gebroek es goodkoup muntjmetaal;
* In e belanceringsgewich oppe staole velg van 'ne wage. 't Wuuertj döks loead geneump; 't is aevel zink det es 'ne miljeuvruntjelikere vervanger wuuertj gebroek;
* Zinkoxied wuuertj inne varfindustrie gebroek es kluuerstof en zinksulfied is 'ne component vanne witte pigmentstof lithopoon;
* Inne genaeskónde wuuertj zinkoxied gebroek es wirkzaam óngerdeil van versjillige zalve bie eczeem. 't Haet 'n indruuegendje, verkeulendje en adstringerendje (sametrèkkendje) wirking. Zink wuuertj ouch es aetessupplement toegepas;
* Bieje bewirking van röbber wuuertj zinkoxied es katalysator gebroek;
* Inne organische sjemie wuuertj dimethylzink (Zn(CH3)2) gebroek veur versjillige synthese;
* Zink is e wichtig biologisch spaorelement;
* De zink-zinkoxiedcyclus of Zn/ZnO-cyclus is e percès in twieë fase op gróndj van zink en zinkoxied veure perduksje van waterstofgaas mit 'n tupische efficiëntie van 40%.

## Versjieninge

De wichtigste zinkhajendje ertse zeen sfaleriet (zinkblenj, ZnS), smithsoniet ('n carbonaat), calamien ('n silicaat) en frankliniet.

## Isotoeape

| Stabielste isotoeape |
| --- |
| Iso | RA (%) | Halveringstied | VV | VE (MeV) | VP |
| 64Zn | 48,6 | stabiel mit 34 neutrone |
| 65Zn | syn | 244,26 d | EV | 1,351 | 65Cu |
| 66Zn | 27,9 | stabiel mit 36 neutrone |
| 67Zn | 4,1 | stabiel mit 37 neutrone |
| 68Zn | 18,8 | stabiel mit 38 neutrone |
| 70Zn | 0,6 | 5·1014 j | ?? | 6,739 | ???? |
| 72Zn | syn | 46,5 u | ß- | 0,458 | 72Ga |

Inne netuur kump zink op aerd es veer stabiel isotope veur: 64Zn, 66Zn, 67Zn en 68Zn, wobie 64Zn mit 48,6% 't grótste deil oetmaak. Daonaeve kónne twieëentwintjig radioaktieve isotoeape waere óngersjeie mit halveringstieje variërendj van inkel millisekónd toet ruum 244 dagen veur 65Zn.
# 25 miert

|  |
| --- |
| feb - **miert** - apr |
| << | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 |
| 7 | 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13 |
| 14 | 15 | 16 | 17 | 18 | 19 | 20 |
| 21 | 22 | 23 | 24 | 25 | 26 | 27 |
| 28 | 29 | 30 | 31 |   |   | >> |

**25 miert** is 'nen daag op de Gregoriaanse en Juliaanse kalender. 't Is de 84en daag vaan e gewoen jaor en de 85e vaan e sjrikkeljaor; heinao koume nog 381 daog. 25 miert is de vreugs meugeleke ingangsdatum vaan de zomertied. Deze daag is de daag vaan de Annunciatie (aonkondeging vaan d'n Hier) (zuug ouch Hoegfies). Ouch is 't de nationaole fiesdaag vaan Griekeland.

## Gebäörtenisse

* 1655 - Christiaan Huygens oontdèk Titan, de groetste maon vaan de planeet Saturnus.
* 1821 - Griekeland verklaort ziech oonaofhenkelek.
* 1957 - In Roeme weurt 't Verdraag vaan Roeme oonderteikend, boe-in de Europese Economische Gemeinsjap (EEG) en Euratom weure opgeriech.
* 1969 - John Lennon en Yoko Ono beginne aon hunnen ierste zoegeneumpde Bed-In for Peace in 't Amsterdamse Hilton hotèl.

## Gebore

* 1911 - Jack Ruby, Amerikaans mäördeneer vaan Lee Harvey Oswald (datum oonzeker) (gestorve 1967)
* 1942 - Aretha Franklin, Amerikaans zangeres, bijgenaomp *Queen of Soul* (gestorve 2018)
* 1947 - Elton John, Brits zenger en componist

## Gestorve

* 1606 - Justus Lipsius, Zuud-Nederlaandse historicus (58)
* 1918 - Claude Debussy, Fraanse componist (55)
* 1988 - Pjotr Galparin, Sovjet-Russische psycholoog
* 2006 - Joop Admiraal, Nederlandse acteur (68)
* 2019 - Scott Walker, Amerikaanse rockmuzikant (76)