Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Chinees

Dit artikel is gesjreve (of begós) in 't Mestreechs. Laes hie wie v'r mit de versjillende saorte Limburgs ómgaon.

---

Verspreiing vaan de Chinees dialekte in Oos-China. Ouch in deile vaan 't weste is 't Mandarijn inheims; me zuut dat vaan de kaart aofloupe.
't **Chinees** is 'n Sino-Tibetaanse taol die door 't groetste deil vaan de 1,3 mieljard inwoeners vaan China (en Taiwan) weurt gesproke, zoewie door talloes mieljoene lui wereldwied in de Chinesen diaspora. 't Is de taol vaan de Han-Chineze, meh ouch väöl lui oet etnische minderhede in China spreken 't es ierste daan wel twiede taol. 't Chinees is 'n macrotaol: zien dialekte versjèlle oonderein zoe zier tot ze oonderein neet te verstoon zien en op taolkundege grun gemekelek es apaarte taole kinne gelle. De hoofdialekte zien Mandarijn, Hui, Wu, Xiang, Hakka, Min, Kantonees en Ping. 't Yin weurt soms ouch nog es apaarte grop aofgesjeie; väöl taolkundege rekene dat evels ieder tot 't Mandarijn.

Alle Chinese dialekte zien toentaole in d'n ingste zin vaan 't woord: de prosodie weurt in de ierste plaots bepaold door de toene die wäörd vaan ziechzelf höbbe. De dialekte versjèlle oonderein evels sterk in 't toensysteem wat ze höbbe. Zoe heet 't Mandarijn veer toene, 't Kantonees evels zès, die nog wijer kinne weure oetgesplits tot wel nege. Ouch goon alle soorte Chinees consonantclusters oet de weeg; in sommege dialekte maag e woord ouch neet op 'nen aandere consonant es *-n* of *-ng* indege. Wijer is 't Chinees 'n isolerende taol, wat drop neerkump tot wäörd samevalle mèt wortele en neet kinne weure verboge.

't Chinees weurt gesjreve mèt 't Chinees sjrif, e karaktersjrif wat al sinds 't ind vaan 't twiede millennium veur Christus bekind is. De ajdste fase vaan 't Chinees neump me *Aajdchinees*, wat gans geleidelek euvergeit in 't Middelchinees. Taolkundege meine tot 't Aajdchinees nog gans oon-Chinees kloonk ('t had woersjijnelek gein toene en wel consonantclusters). 't Middelchinees had wel 'n typisch Chinese klaanklier. De groete väölheid aon aofwiekende dialekte zouw ziech pas in 't Nuichinees höbbe gemanifesteerd.

## Zuug ouch

* Lies vaan Sinitische taolvariante

  *Dit artikel is e sjtumpke. De kans Wikipedia helpe door 't aan te völle*

|  |  |
| --- | --- |
| Wikipedia | 't Geuf 'n  **Chinees editie** van Wikipedia, de vriej encyclopedie. |
# Kyoto

Dit artikel is gesjreve (of begós) in 't Mofers. Laes hie wie v'r mit de versjillende saorte Limburgs ómgaon.

---

Zich euver Kyoto.
**Kyoto** of **Kioto** (Japans: 京都市, *Kyōto-shi*) is 'n stad in Japan mit 'n bevouking van taenge de 1,5 miljoen luuj. Veur ruum doezjendj jaor waas Kyoto de keizerlike houfstad van Japan, mer 't is noe allein nammeh de houfstad prefectuur Kyoto. Kyoto maak e deil oet vanne agglomeraasje Keihanshin. Veertieën tempels en Shinto-heiligdómme same mit drie anger inne stej Uji en Otsu zeen saer 1994 UNESCO-werreldirfgood.

't Gebied wo Kyoto ligk is pas bewóndj vanaaf de zevendjen ieëf wie 't Hata-vouk Japan invoor vanoet Korea. Tiejes d'n achsten ieëf woorte boeddhistische autoriteite mechtig, waat de raeje waas det de Japanse keizer de houfstad wied vanne boeddhistischen invlood plaatsdje.

Dees nuuj stad, Heiankyo, woort de zetel van 't keizerlik hóf vanaaf 795. Later kreeg de stad ziene naam *Kyoto*. 't Bleef de houfstad toeten ènj vanne Edoperiood in 1868. Naodet Edo waas verneump wore toet *Tokio* ("oeastelike houfstad"), stóng Kyoto gekortentied bekandj es *Saikyo* ("wèstelike houfstad").

Door 't riek kultureel irfgood bleef de stad e bómbardemèntj bespaardj tiejes d'n Twieëdje Werreldkrieg. Kyoto is de ènsigste grótter stad van Japan die e behuuerlik deil aan veurkriegse boewselen haet gemingk mit eigentiedse boewsele.

In 1997 woort in Kyoto de kónferensje gehaje die rizzelteerdje in 't Kyoto-protocol euvere bepirking vannen oetstoeat van breujkasgaas.

## Extern link

* www.city.kyoto.lg.jp, op Japans (me kint op de site óch op Ingelsj umsjakele)
# Tokio

Dit artikel is gesjreve (of begós) in 't Mestreechs. Laes hie wie v'r mit de versjillende saorte Limburgs ómgaon.

---

de Seimon Ishibashi-brögk mèt op d'n achtergroond 't keizerlek paleis
**Tokio** is de hoofstad en ein vaan de 47 prefecture vaan Japan. Tokio heet wel 12,4 miljoen inwoeners; de conurbatie Tokio heet 'rs nog mie. Es zelfstendege prefectuur is Tokio technisch gezeen gein stad; de bestuurleke indeiling besteit oet 23 zelfstandege stadswieke, 26 groeter stei, 5 klein stei en 8 dörper. De wieke vörme same Tokio in inge zin, de prefectuur Tokio in breie zin (*Tokio-to*).

Tokio is ein vaan de drökste stei op Eerd; al 't economisch verkier in Japan is aofhenkelek vaan dees stad, die nao d'n Twiede Wereldoorlog oongewoen snel gegreujd is. Ouch is Tokio de residentie vaan de Japanse keizer en de Japanse regering.

## Historie

Tokio's awwe naom waor *Edo*. In 1457 kump de stad veur 't iers in Japanse annale veur es de keizer dao 't *Edokasteel* liet aonlègke, op dezelfde plaots boe noe de keizerleken hoof ligk. De börch vèlt door de jaore in versjèllende han; vaanaof 1603 is 't de residentie vaan de shogun. Ze weurt oeteindelek verweus in 1657 bij de Groete Brand vaan Edo.

## Gebore

Lui die in Tokio gebore zien:

* 23 miert, 1910 - Akira Kurosawa, Japanse filmrezjiseur
# Kobe

Dit artikel is gesjreve (of begós) in 't Heëlesj. Laes hie wie v'r mit de versjillende saorte Limburgs ómgaon.

---

't Sjtadssilhouet va Kobe mit 't Rokkō-gebirgde doa hinger
Oetzich op de sjtad vanaaf 't gebirgde
**Kobe** (神戸市, *Kōbe-shi*) is ing sjtad i Japan en geliek óch de hoofsjtad va de prefectuur Hyogo. 't Is doaneëve de wichtigste havesjtad va de regio Kansai, zuudwestelig op 't eilank Honshu en de sjtad maak deel oet va de agglomeratie Osaka-Kobe-Kyoto. Op 1 februari 2016 telde de sjtad 1.537.418 lüj op e oppervlaak va 552,23 km², wat 'n gemiddelde deechde guëf van 2.784 lüj je kilometer. I g'n sjtad wuëne mieë as 45.000 boetelengesj oet mieë as hóngerd leng. De sjtad sjteet óch bekank um de eëdssjok va Kobe in 1995. E Bekank boewwirk is de Akashi-Kaikyobruk. Dees hangbruk die ge-öapend woeëd in 1998, hat mit 1.990 meter de langste uëversjpanning van alle brukke op d'r eëd.

## Ligging

Kobe aa d'r Bóch van Osaka
De sjtad Kobe litt aa d'r Bóch van Osaka, 't oeëstelige deel va de Japanse Binnezieë. Kobe litt same mit de sjteëj Akashi in 't weste en Ashiya in 't oeëste op e sjmal sjtök lank van ungeveër twieë bis zeëve kilometer breë. Hei wuënt bekans jieëker minsj. Drèk t'n noarde litt 't Rokkō-gebirgde mit toppe va bis 931 meter hoeëg. Vaweënge tekót aa ruumte, woeëde óch mieërdere eilang opgesjpoate. De lóchhave va Kobe litt beivuurbild op zoeën kunsmieësig eilank.

## Gesjichde

De gesjichde va Kobe geet truuk bis i de achste ieëw, toen 't is untsjtange as have. De have hat zich durch zinge gunstige ligging sjnel untwikkeld en woeëd inne va de wichtigste haves va Japan. Óch handelssjeper oet Sjina vore hei riggelmieësig op aaf. In 1180 woar de sjtad vuur vieëf maande de hoofsjtad va Japan. Generaal Taira no Kiyomori sjtuëde zinge klingzoeën, d'r keizer Antoku, noa Fukuhara. 't Gaf toen óch dök militaire conflicte tusje versjillige ivlódrieke clans, wie de Taira en Minamoto.

Unger drök va de VS hat Kobe zinge haves in 1868 ge-öapend vuur de internationale handel. Heidurch woeëd Kobe internationaal gezieë 'n wichtige have. In dees tieëd untsjtange óch de boetelengse gemeensjappe, mitnaam Amerikane en Europeane, die zich vuurnamelig vestigde in 't distrik Kitano. In 1889 woeëd de moderne sjtad gesjtich. I d'r Twieëde Weltkreeg góng 't aatal iwuënesj hel truuk: noa zoeën 300.000. Mieë as 6.300 lüj kame um, 15.300 rakde gewond en mieë as 450.000 rakde daakloeës bei de Amerikaanse bombardemente en 57% van 't sjtadsgebeed woeëd verweus. Noa d'r kreeg greujde de sjtad obbenüts hel, óch in iwuënertal.

## Culinair

De sjtad sjteet óch bekank um 't zieër exclusieve Kobe-beef. Óch kint de sjtad 'n traditie van 't broewe va sake, ing aat va rieëswien.

## Extern link

* www.city.kobe.lg.jp, op Japans (me kint op de site óch op Ingelsj umsjakele)

## Brón

*Dit attikel baseert zich op 't corresponderend Nederlandssjproakig attikel, en waal i dees versie. E deel oet de teks is va de Dütsje Wikipedia (köpke: *Geschichte*).*
# Mongools

Dit artikel is gesjreve (of begós) in 't Heëlesj. Laes hie wie v'r mit de versjillende saorte Limburgs ómgaon.

---

Keëtje mit versjillende Mongoolse tale. Dit artikel geet um de greun gemarkeerde variant.
't **Mongools** (*Monggol kele*; i Cyrillisch sjrif: *монгол хэл*) is de modertaal van de iwuënesj va Mongolië, mar ze weëd óch gesjproake in noaberleng wie Sjina, Rusland en Kazachstan. Zie is de officieel taal va Mongolië en de Sjinese autonoom regio Binne-Mongolië. 't Behuuët tot de Mongoolse tale, mar weëd óch waal ins gereëkend tot de Altaïsche tale, woeëtouw óch 't Turks behuuët. Van de grofeweg 10 mieljoeën sjpreëkesj woeëne mar 3 mieljoeën i Mongolië zelf, 6 mieljoeën i Sjina en zikker mieë es e haof mieljoeën i Rusland.

In 't verleie woeëd 't Mongools alfabet gebroek, dat in d'r twelfde ieëw óntsjtóng en in de ieëwe doanoa 'ne paar kieër verenderd is gewoare. I Mongolië weëd 't evvel neet zoeë dök gebroek, mar weer waal i Sjina. Dat kumt durchdat 't Mongools alfabet in 1941 woeëd vervange durch 'n aangepas Cyrillisch sjrif. Me wilt i 2025 't Cyrillisch alfabet aafsjaffe en 't Mongools sjrif hersjtille.

Kenmerkend vuur 't Mongools is vocaalharmonie en agglutinatie. 't Guëf zoeëgenaamde vrouwelike en mannelike klinkesj. De vrouwelike klinkesj, d'r /e/, /o/ en /u/, weëde vuur in d'r mónk oetgesjproake en de mannelike, d'r /a/, /ɔ/ en /ʊ/, hinger in d'r mónk. Wöad hant geë gesjlach, mar 't guëf waal zeëve of ach naamvalle, te wete d'r nominatief, genitief, datief, accusatief, ablatief, instrumentalis, comitatief en d'r allatief. Klinkerharmonie is van belank bei de vurming van de oetgeng vuur naamvalle; morfeme weëde aanee geplak en de samegesjtelde wöad hant zoeë 'n ege betekenis.

## Rifferense

## Extern links

|  |  |
| --- | --- |
| Wikipedia | 't Geuf 'n  **Mongoolse editie** van Wikipedia, de vriej encyclopedie. |

* Funky Mongolian, inkel wöad op Mongools
* Bolor Toli, online-woadbook Ingelsj-Mongools
# Spraokfemielje

Dit artikel is gesjreve (of begós) in 't Mofers. Laes hie wie v'r mit de versjillende saorte Limburgs ómgaon.

---

De verspreijing vanne groeate (ónger)spraokfemieljes oppe werreld.
'n **Spraokfemielje** is de gebrukelikste meneer van classificere womit me de spraoke vanne werreld in kan deile. Spraoke binnen ein femielje zeen óngerling verwantj, det wil zègke det die zich höbben óntwikkeldj oet 'n gemeinsjappelike veuraajerspraok, de protospraok. In wiedoet de meiste gevallen is dees veurajerspraok neet aangetróffe of slechs te reconstrueren aanhandj van 't spaars euvergeleverdj matterjaal. De status vanne spraokfemieljes kan variëre: sómmige zeen ónómstri-jje, anger zeen óngerwirp van discussie. Spraoke die mitte hujige gegaeves neet kónne waeren óngergebach in 'n bepaoldje femielje, wie 't Baskisch, zeen isolaatspraoke.

Spraoke waere döks ouch anges ingedeildj es aan häör genetische verwantje, wie aanhandj van 't geografisch gebied of aan gedeildje structurele kènmirke (sprachbund).

## Lies

De volgendje spraokfemieljes höbben 'n artikel op de Limbörgse Wikipedia (wichtige óngerfemieljes staon ouch aangegaeve), indeiling nao Ethnologue:

* Afro-Aziatisch
	+ Semitisch
* Algisch
* Altaïsch
* Andamanees
* Arawak
* Australisch
	+ Pama-Nyungaans
* Austronesisch
* Dzjê
* Indogermaans
	+ Baltisch
	+ Germaans
	+ Italisch
	+ Keltisch
	+ Slavisch
* Jivaroaans
* Khoisan
* Mayaspraoke
* Niger-Congo
* Nilo-Saharaans
* Oeralisch
	+ Finoegrisch
	+ Samojedisch
* Palaihnihaans
* Sepik
* Sino-Tibetaans
* Trans-Nuuj-Guinees

### Euverige

* Amerindisch (zuuch ouch Amerindische spraoke (Greenberg))
* Isolaatspraoke
# Creooltaol

Dit artikel is gesjreve (of begós) in 't Mestreechs. Laes hie wie v'r mit de versjillende saorte Limburgs ómgaon.

---

'n **Creooltaol** is 'n taol die is oontstande oet 't vocabulair vaan ein of mie awwer taole, zoonder evels de grammair euver te numme. Gemeinelek oontsteit ze in 'n siutatie boe lui mèt versjèllende moojertaole biejeinkoume, en ziech oonderein vaan 'n prestiesjtaol of lingua franca bedene. Zoe oontsteit in ierste instantie e pidgin - 'n vrij beperkde taol die allein deent um ziech verstoonbaar te make. Es noe dat pidgin permanent weurt, en ouch de ierste taol vaan 'n gemeinsjap weurt (inclusief lui die hun kinder drin optrèkke), oontsteit 'n creooltaol. De grammatica is in 't gemein sterk analytisch, al kin me soms door väöl hölpwerkwäörd en modificeerders e groet aontal fijn nuances oetdrökke.

Wienie de brontaol nog neve de creooltaol gesproke weurt, beveurbeeld door de boveklasse, treujt dèks *decreolisatie* op: de creooltaol geit door de jaore heer mie op de brontaol liekene en verluis väöl vaan zien typische eigesjappe. Es evels aander taole de plaots vaan de brontaol innumme, kin de creooltaol ziech nog sterk differentiëre. Me zuut dat beveurbeeld bij 't Papiaments, wat oersprunkelek op 't Portugees gebaseerd is meh allewijl sterker nao 't Spaons touw is gegreujd en ouch väöl Nederlandse wäörd heet. Ouch 't Sranantongo vèlt op umtot 't väöl minder op 't Ingels liekent es de aander Ingelse creooltaole in 't Caribisch gebeed (beveurbeeld Jamaicaans). Dit kump umtot de Ingelse al in 1664 't land verlete.

Creooltaole kinne ouch 'ne gemingde basis höbbe. Dat gelt beveurbeeld veur 't Aucaans, 'n taol vaan de Marrons in Suriname die zoewel op 't Portugees es op 't Ingels is gebaseerd.

Creooltaole zien veural oontstande in 't Caribisch gebeed. In d'n tied vaan d'n Transatlantische Slaovehandel woorte väöl Afrikaone oet diverse len gedwoonge samegebrach; dèks woort hun ouch verbooje veur de eige taol te spreke, zoetot ze wel op de taol vaan de blaanke aongeweze waore. Ouch in d'n tied vaan 't Modern Imperialisme zien creooltaole oontstande, meh de mieste höbben 't minder good gehawwe: hun sprekers zien of trökgekierd nao de inheimse taole, of höbbe ziech 'ne neet-gecreoliseerde variant vaan de (pos-)koloniaol taol aongemete.

't Gief hei en dao twiefelgevalle euver wat al of gein creooltaol is. Väöl taole zien op e zeker memint versumpeld in hunne grammatica en dèks kaom dat ouch door migratie of aander taolkontak. Zoe höbbe sommege lui in 't Afrikaans 'n creooltaol wèlle zien. Dit is evels umstrejje umtot de vörmingshistorie vaan dees taol radicaol versjèlt vaan de 'echte' creole. Ouch twievelechteg zien taole die de grammatica vaan hun twie brontaole minge. In zoe'n gevalle (beveurbeeld 't Michif in Canada, of 't Cappadocisch in Turkije) sprik me liever vaan 'n mingtaol.
# Turks

Dit artikel is gesjreve (of begós) in 't Mestreechs. Laes hie wie v'r mit de versjillende saorte Limburgs ómgaon.

---

Op dees kaart zuut me de verspreiing vaan 't Turks (roed) mer ouch vaan de aander Ogoezische taole: zoewie 't Azerbaidzjaons, 't Afshar, 't Balkan-Gagaoezisch Turks, 't Gagaoezisch, 't Turkmeens en 't Qashqai. Aander taole, wie 't Osmaons, zien oetgestorve.
't **Turks** (eige naom *Türkçe*, *Türk dili*) is de nationaol taol vaan Turkije en ein vaan de officieel taole vaan Cyprus. Um häör te oondersjeie vaan aander Turkse taole weurt ze soms wel *Osmaons-Turks* geneump. Veural in 't Duits taolgebeed kump dit veur. In Turkije en Cyprus en in Turkse gemeinsjappe in veural Wes-Europa (boe-oonder Nederland,'t Belsj en Duitsland) spreke alles bijein oongeveer 70.000.000 lui Turks.

De Törkse taol behuurt tot de Ogoezische taole, 'nen tak vaan de Törkische taole (ouch-wel gewoen Turkse taole geneump). Ogoezische taole, boe neve Turks oonder mie Azerbeidzjaons en Turkmeens bij hure, zien oonderein dèks good verstaonbaar. De taol is agglutinerend: alle veranderinge aon wäörd weure mèt suffixe oetgedrök. Ouch kint de taol vocaalhermenie: de klinker vaan 'n suffix weurt bestump door de klinker vaan 't woord boe-aon 't vasgeplek weurt.

't Turks weurt sinds de hervörminge vaan Atatürk mèt 't Latijns sjrif gesjreve, mèt e paar speciaol teikes. Zoe gief 't de lètters ç, ğ, ı, ö, ş en ü. X, q en w weure neet gebruuk. Oonder 't sultanaot woort 't Arabisch sjrif gebruuk, wat evels voor 't Turks relatief oongesjik is.

## Extern linke

* De Turkse Wikipedia
# Aerdgaas

Dit artikel is gesjreve (of begós) in 't Mofers. Laes hie wie v'r mit de versjillende saorte Limburgs ómgaon.

---

**Aerdgaas** is ein vanne fossiel brandjstoffe. 't Óntsteitj bie 'tzelvendje percès det toete vörming van aerdaolje lèdj en reprizzenteerdj de lichter fractie aan organische perdukte van de percès. Aerdgaas wuuertj döks same mit aerdaolje gewónne, ouch zuutj 't gaas sómtieds kans zich in anger aerdlaoge door te dringen, in taengestèlling toete zwaorder aolje, wodoor 'n sjeijing kan óngerstaon.

In Europa wuuertj aerdgaas veural in en róndje Naordzieë aangetróffe, ónger anger ónger 't naorde van Nederlandj. Aerdgaas oet 't Greuningse Slochteren besitejt veur 81,9% oet CH4 (methaan), veur 3,3% oet hoger gaasvörmige kaolwaterstoffe en veur 14% oet stikstofgaas en 0,8% oet kaoldioxied. Aerdgaas van anger winplaatsen haet döks 'n anger samestèlling en bevatj sómtieds ouch waterstofsulfied.

In 't vergangene woort aerdgaas döks es 'n aafvalperduk betrach van aoljewinning en sumpelewaeg "aafgefakkeldj". Ouch noe gebeurtj dit nag waal wen 't hieël wiedeweg vanne bewóndje werreld wuuertj aangetróffen en 't verveur nao de consument te väöl perblieëmen oplevertj. Dit is ecologisch gezeen jaomer, ómdet aerdgaas de zuverste fossiel brandjstof is. Aaffakkelen is aevel väöl baeter es 't methaan sumpelewaeg te laote vlöchte nao d'n dampkrink, ómdet de biedraag aan 't breujkaseffèk van methaan zón 25 kieër mieër is es kaoldioxied. 't Zów nag beter zeen 't gaas weer de baom in te pómp. Dit is bao ummer meugelik, meh verg 'n extra investering. In erm lenj weigere zowaal regeringen es aoljemaotsjappieje döks dees investering te doon. Methaan levertj bie verbranjing dóbbel zoväöl water es kaoldioxied, dewiel steinkaol veurnamelik in kaoldioxied wuuertj ómgezatte. Boetedet guuef aerdgaas vriewaal gein roet of as. 't Is ouch väöl mekkeliker te óntdoon van ónzuverheje wie zwaevel es 't geval is bie steinkaol of aerdaolje, middels 't Clauspercès.
# Lies vaan Sinitische taolvariante

't **Chinees** is op te deile in diverse variante die zier sterk oetereinloupe. Traditioneel sprik me vaan *Chinese dialekte*, meh in feite loupe ze zoe wied oeterein tot me gerös vaan versjèllende taole kin spreke. Al dees variante zien op te deile in diverse subdialekte, die dèks allein al tientalle of zelfs hoonderde mieljoene sprekers höbbe. Dit artikel wèlt dao 'n euverziech vaan beeje.

* Aajdchinees (Klassiek Chinees)
	+ Bai (oonzeker)
		- Westelek Bai
			* Gongxing
			* Enqi
			* Tuoluo
			* Ega
		- Oostelek Bai
			* Mazhelong
			* Jinxing
			* Dashi
			* Zhoucheng
	+ Middelchinees
		- Gan
			* Changdu-dialek
			* Datong-dialek
			* Dongsui-dialek
			* Fuguang-dialek
			* Huaiyue-dialek
			* Jicha-dialek
			* Leizi-dialek
			* Yiliu-dialek
			* Yingyi-dialek
		- Hakka
			* Dabu-dialek
			* Fengshun-dialek
			* Hailu-dialek
			* Huizhou-Hakka
			* Jiaoling-dialek
			* Longyan-dialek
			* Meixian-dialek
			* Pingyuan-dialek
			* Raoping-dialek
			* Sixian-dialek
			* Wuhua-dialek
			* Xingning-dialek
			* Zhaoan-dialek
		- Huizhou
			* Jingzhan-dialek
			* Jishe-dialek
			* Qide-dialek
			* Xiuyi-dialek
			* Yanzhou-dialek
		- Kantonees (breid) of Yue
			* Gaoyang-dialek
			* Goulou-dialek
			* Guangfu
				+ Standaardkantonees
			* Guibei en Guinan: *zuug Pinghua*
			* Qinlian-dialek
			* Siyi-dialek
			* Yongxun-dialek
		- Mandarijn
			* Jianghuai-dialek
			* Jiaoliao-dialek
			* Jilu-dialek
			* Jin (soms apaart gerekend)
			* Lanyin-Mandarijn
			* Noordoostelek Mandarijn
			* Pekinees
				+ Standaardchinees
			* Zhongyuan-Mandarijn
				+ Dungan
			* Zuidwestelek Mandarijn
		- Min
			* Centraol Min
			* Hainan-dialek
			* Leizhou-dialek
			* Noordelek Min
			* Oostelek Min
			* Puxian
			* Shiaojiang
			* Zuielek Min
		- Pinghua
			* Noordelek
			* Zuielek
		- Wu
			* Cuqu-dialekte
				+ Jiangshan-dialek
				+ Qingtian-dialek
				+ Quzhou-dialek
			* Taihu-Wu
				+ Changzhou-dialek
				+ Hangzhou-dialek
				+ Jiangyin-dialek
				+ Jinxiang-dialek
				+ Ningbo-dialek
				+ Qihai-dialek
				+ Shanghainees
				+ Suzhou-dialek
				+ Wuxi-dialek
			* Taizhou-dialek
			* Wenzhounees
			* Wuzhou
			* Xuanzhou-dialek
# Hazegerf

Dit artikel is gesjreve (of begós) in 't Valkebergs. Laes hie wie v'r mit de versjillende saorte Limburgs ómgaon.

---

Hazegerf of Tabaksbloom

**Hazegerf** of **Duizendblad** (*Achillea millefolium*) ies 'n plant oet de Composietefamilie, gesjlach Achillea. Achilles zou de heilende wèrking op wónde höbbe óntdèk. 't Ies 'n algemein euverblievende plant van 45cm huègde in berme van waeg, op grazig terrein en op ruderaal plaatse. Hazegerf haet twiè- of drievoudig gedeilde vaerdeilige blaar. De sjermblome weure gevörmp door klein wiette knuupkes en sjtoon meistens mèt vief sjtraolblome bie-ein, wiet of roze gekleurd. De bleuj vèlt van juli tot oktober. 'ne Andere Limburgse volksnaam ies Tabaksbloom, vanwege 't gebruuk es pseudotabak in de oorlog. Hazegerf ies 'n ónderdeil van de kroedwösj.
# Slavische taole

Dit artikel is gesjreve (of begós) in 't Nuts. Laes hie wie v'r mit de versjillende saorte Limburgs ómgaon.

---

**Slavische taole** behure tot de Indo-Europese taalfemilie.

De Oes-Slavische en de Zuud-Slavische tale, behauve het Sloveens, 't Kroatisch en 't Bosnisch gebroeke 't Cyrillisch alfabet. De Wes-Slavische talen weure - onger invlood van het katholicisme - gesjreve mit 't Latiens alfabèt.

## Indeiling

*Zuug ouch: Lies vaan Slavische taolvariante*

|  |
| --- |
| Slavische taole |
| Slavische taole behure tot de Indo-Europiese taolfemilie |

* Wes-Slavisch
	+ Pools
	+ Tsjechisch
	+ Slowaaks
	+ Sorbisch
	+ Kasjoebisch
	+ Polabisch (oetgesjtorve)

* Oes-Slavisch
	+ Russisch
	+ Oekraïens
	+ Roetheens (euverganksdialek tösje Slowaaks en Oekraïens)
	+ Wit-Russisch

* Zuud-Slavisch
	+ Sloveens
	+ Servisch
	+ Kroatisch
	+ Bulgaars
	+ Macedonisch
	+ Kirkslavisch

## Zuug auch

* Cyrillisch alfabet
* Glagolitisch alfabet
* Oerslavisch
# Tsjechisch

Dit artikel is gesjreve (of begós) in 't Mestreechs. Laes hie wie v'r mit de versjillende saorte Limburgs ómgaon.

---

't **Tsjechisch** is 'n Wes-Slavische taol en in dee hoedaonegheid sterk verwant aon 't Pools en 't Slowaaks. Meistal weurt de grèns vaan 't Tsjechisch sömpel getrokke mèt grènze vaan de rippebliek Tsjechië. De dialekte in 't ooste goon lankzaam euver in 't Slowaaks.

De Tsjechische taol weurt door 12 miljoen minse gesproke, boevaan 10 miljoen in Tsjechië woene.

## De taol

Wie de meiste Slavische taole heet 't Tsjechisch zeve naomvalle en twie getalle. 't Verb kump ouch hei trök mèt twie aspekte. De klaanklier vaan de taol is hiel gecompliceerd, mèt kleng die zelfs de aander Slavische taole neet kinne en wäörd zoonder eine klinker drin. E populair zinneke veur dit aon te tuine is *Strč prst skrz krk* "Stik 'ne vinger door dien keel"). 't Woordaccent vèlt ummer op de ierste lettergreep.

## Externe link

* De Tsjechische Wikipedia