Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Theater

Dit artikel is gesjreve (of begós) in 't Mofers. Laes hie wie v'r mit de versjillende saorte Limburgs ómgaon.

---

**Theater** is 'n vergaoringsnaam veur kónsvörm wobie aktäörs laevendje veurstèllinge make veur e pebliek. Wen mit dees kónsvorm wuuertj opgetraoje op 'n toneelfloer geitj 't sóms óm 'n toneelstök.

Veurbiljer zeen:

|  |  |
| --- | --- |
| * Absurd toneel
* Animatronicsshow
* Bewaegingstheater
* Bliespeel of komedie
* Cabaret
* Circustheater
* Combitheater
* Commedia dell'arte
* Dans
* Drama
* Ingels renaissancetheater
* Episch theater
* Improvisatietheater (ónger anger ouch theatersport)
* Kinjertheater, ónger anger kinjergezelsjappe
* Kluch
* Komedie
 | * Locatietheater
* Melodrama
* Musical
* Muziektheater
* Nogaku en No-spel, Japan
* Opera
* Operette
* Pantomime
* Póppekas
* Straottheater
* Randai (Sumatra, Indonesië)
* Toneel
* Variété
* Vormingstheater
* Wagespeel
* Weitesjapstheater
 |

## Zuuch ouch

* Bioscoop
* Theatergeboew
* Toneel
# Romantiek

Dit artikel is gesjreve (of begós) in 't Mestreechs. Laes hie wie v'r mit de versjillende saorte Limburgs ómgaon.

---

*De doezendjäörege eik* vaan Carl Friedrich Lessing, e romantisch sjèlderij.
De **romantiek** is 'n stijlperiood in de literatuur, beeldende kuns en meziek die, al nao gelaank de kunsvörm, ind achtienden iew, begin negentienden iew of de ganse negentienden iew bleujde.

't Woord *romantiek* is aofkumsteg vaan *roman*, 'ne vörm vaan literatuur dee langen tied in lieg aonzien stoont en woort bespot um ziene sentimenteel, bizarre en oonnatuurleken inhaajd meh nao 1750 aon prestiesj won. De romantische kuns vèlt op te vatte es 'n reactie op 't rationalistisch gedachtegood vaan de Verleechting (in ethisch opziech) zoewie op de klaorheidsideaole vaan 't classicisme (in esthetisch opziech). Häör veurluipers heet ze in beweginge wie *Sturm und Drang* en sentimentalisme (*Empfindsamkeit*). Weerdes die de romantische kuns hoeg had zitte waore

* De oonaofhenkeleke positie vaan de kunsteneer (dee neet mie es wèrkmaan in deens vaan 'ne petroen woort gezeen);
* Hoeg waardering vaan creativiteit en oersprunkelekheid (um de vernuide aonspraoke vaan kunstenere te oondersteune);
* 'n Vlöch oet de wèrkelekheid (plaots veur fantasie en neet allein veur verstand);
* Veurleefde veur de natuur (in plaots vaan de ziech ummer mie industrialiserende steideleke wereld);
* Zeuke vaan othenticiteit bij 't volk (in plaots vaan allein elitair cultuur);
* Nationalisme;
* Aondach veur vertèlselkes (volkscultuur!) zoewie veur de middeliewe en aw Germaanse en Keltische sages, mythes en legendes (in plaots vaan allein Grieks-Romeinse aajdheid en häör mythologie; e gevolg vaan 't nationalisme).

De romantiek kaom es ierste in Groet-Brittannië op, es me entans aofzuut vaan de veural Duitse Sturm und Drang, en es ierste in de literatuur. Romantische literatuur bleef tot oongeveer 1830 populair, al had ze nao 1815 al väöl concurrentie vaan börgerleke restauratieliteratuur (Biedermeier). In de sjèlderkuns vint me tegen 't ind vaan d'n achtienden iew ummer mie romantische thema's. Mèt de koms vana 't realisme is 't gaw veurbij mèt de romantische literatuur en sjèlderkuns. Aanders is dat in de meziek. Romantische tendenze koume dao pas nao 1800 nao veure - 1815 is e dèks geneump beginpunt - en de romantische meziek blijf de ganse negentienden iew dominere.
# 12 april

|  |
| --- |
| mrt - **april** - mei |
| << | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 |
| 7 | 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13 |
| 14 | 15 | 16 | 17 | 18 | 19 | 20 |
| 21 | 22 | 23 | 24 | 25 | 26 | 27 |
| 28 | 29 | 30 |   |   |   | >> |

**Heiligedaag van paus Julius I**

## Gebeurtenisse

* 467 - Anthemius weurt keizer van 't Wesromeins Riek.
* 1606 - De Union Flag (*Union Jack*) weurt aangenómme es vlag van Groat-Brittannië.
* 1633 - De formeel óndervraoging van Galileo Galilei door de inquisitie begint.
* 1861 - Mèt de besjeting van Fort Sumter begint de Amerikaanse burgeroorlog.
* 1945 - Franklin D. Roosevelt sjtörf; Harry S. Truman weurt beëdig es president van de VS.
* 1945 - Kamp Westerbork weurt bevriejd door Canadese miltaire.
* 1946 - Syrië weurt ónaafhenkelik van Frankriek.
* 1961 - Joeri Gagarin weurt es ierste mins ter wereld in 'n baon um de Eerd gebrach.
* 1981 - De ièrsjte Space Shuttle, Columbia, weurt gelanceerd.

## Gebore

* 1743 - Thomas Jefferson, Amerikaanse president (gesjtorve 1826)
* 1885 - Robert Delaunay, Franse kunssjilder (gesjtorve 1941)
* 1903 - Jan Tinbergen, Nederlandse econoom (gesjtorve 1994)
* 1933 - Montserrat Caballé, Spaonse operazengeres (gestorve 2018)
* 1939 - Philippe Moureaux, Belzje politicus (gestorve 2018)
* 1948 - Joschka Fischer, Duutsje politicus
* 1954 - Steve Stevaert, Belsj-Limbörgse politicus (gestorve 2015)

## Gesjtorve

* 352 - Paus Julius I (laeftied ónbekèndj)
* 1945 - Franklin Delano Roosevelt, president van de Vereinigde Sjtaote (63)
* 1975 - Joséphine Baker, Amerikaans-Franse danseres, zengeres en actrice (68)
* 1981 - Hendrik Andriessen, Nederlandse componis (88)
* 2019 - Gaston van Erven, Nederlandsen acteur (75)
# Liverpool

Dit artikel is gesjreve (of begós) in 't Mofers. Laes hie wie v'r mit de versjillende saorte Limburgs ómgaon.

---

Zich op Liverpool vanoete Mersey.
**Liverpool** (IPA: /'lɪvəpu:l/ *livve(r)poe\l*) is 'n stad in 't naordwèste van Ingelandj, gelaengen ane munjing vanne Mersey. De stad haet 'n oppervlakdje van 111,84 km² en 'n bevölking van 490.000 (oploupendj toet 816.000 in 't stejjelik gebied). Liverpool is de op ein nao grótste oetveurhave van 't Vereinig Keuninkriek en grens ane naoberstej Bootle en Huyton, dewiel de stej Wallasey en Birkenhead anen euverkantj vanne Mersey ligke.

't Historisch deil vanne havestad, same mitten toeristetrèkker Albert Dock, zeen in 2004 oppe werreldirfgoodlies van UNESCO gekómme. De stad haet veural väöl bekandjheid veure foebbelclubs FC Everton en FC Liverpool, mer ouch veure kulturele kantj. Veural inne popmeziek is de stad bekandj; zoea kome The Beatles oet Liverpool.