Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Knaogdiere

Dit artikel is gesjreve (of begós) in 't Mestreechs. Laes hie wie v'r mit de versjillende saorte Limburgs ómgaon.

---

**Knaogdiere** of **Rodentia** zien 'n hendeg umvaankrieke orde vaan miestal klein zoogdiere. Tot de knaogdiere hure o.a. muis, ratte, bevers en eikhores. De ganse orde besleit tösse de 2.000 en 3.000 soorte. De knienechtege hure neet tot de knaagdere, meh zien wel ing draon verwant. Knaogdiere höbbe twie groete snijtan. Ze zien veural herbivoor.

Knaogdiere koume op bekans de ganse wereld veur, ouch in Australië en al ietot de Europeane dao aonkaome. Allein op Antarctica en inkel geïsoleerde eilen zien ze oonbekind (meh dèks al wel door de mins ingeveurd).

## Taxonomie

De gróp vaan knaagdiere is groet; 't is daan ouch neet zoe vreemp tot 't ouch väöl femilies gief. Deze femilies weure dèks in superfemilies, infra-ordes en oonderordes gegróppeerd; de middelste indeilingsgroop höbbe veer hei weggelaote.

KNAAGDIERE

* **Sciurognathi** (Eikhore-groop)
	+ Eikhores (Sciuridae), boe-oonder ouch de prairiehun valle
	+ Bergbever (Aplodontidae)
	+ Bevers (Castoridae)
	+ Vlegende eikhores (Anomaluridae)
	+ Springhaze (Pedetidae)
	+ Goendi's (Ctenodactylidae)
	+ Slaopmuis (Gliridae)
	+ Eerdmuis (Geomyidae)
	+ Kangeroemuis (Heteromyidae)
	+ *superfemilie Dipodoidea*
		- Springmuis (Zapodidae)
		- Zjerboa (Dipodidae)
	+ *superfemilie Muroidea*
		- Valse Slaopmuis (Platacanthomyidae)
		- Molratte (Spalacidae)
		- Dwerghamsters (Calomyscidae)
		- Nesomyidae
		- Hamsters en muis vaan de Nui Wereld (Cricetidae)
		- Moesechtege (Muridae)
* **Hystricognathi** (Stekelverke-groop)
	+ Stekelverkes vaan de Aw Wereld (Hystricidae)
	+ Stekelverkes vaan de Nui Wereld (Erethizontidae)
	+ Reetratte (Thryonomyidae)
	+ Afrikaanse molratte (Bathyergidae)
	+ Hoetia's (Capromyidae)
	+ Agoeti's (Dasyproctidae)
	+ Pacarana's (Dinomyidae)
	+ Cavia-echtige (Caviidae)
	+ Capibara (Hydrochoeridae)
	+ Chinchilla's (Chinchillidae)
	+ Chinchillaratte (Abrocomidae)

't Moot gezag weure tot väöl biologe aander indeilinge prifferere.
# Riek (taxonomie)

Dit artikel is gesjreve (of begós) in 't Mofers. Laes hie wie v'r mit de versjillende saorte Limburgs ómgaon.

---

Inne biologie is e **riek** 'n taxonomische rang (of e taxon in die rang) inne biologische classificatie. Oearsprunkelik woorte drie rieke óngersjeie: de dere, plantje en minerale. De minerale waere neet toet 't laeve geraekendj en waeren allewiel dus anges ingedeildj. Anen ènj vannen twintjigsten ieëf woort de indeiling gebroek van Carl Woese, dae de laevendje organisme indeildje in zès rieke:

* De archaea: prokaryote mit 16S rRNA (rRNA is ribosomaal-RNA);
* De bacterieje: prokaryote mit 5S rRNA;
* De protiste: eincellige mit 'n celkern (eukaryote);
* De plantje: mieëcellige eukaryote die häör eige voor aanmake middels fotosynthees;
* De dere: mieëcellige eukaryote die voor extern opnumme. Ze kónne zich bewaege;
* De sjummele: mieëcellige eukaryote die voor extern opnumme.

'n Moderner indeiling van organisme is in drie demiene:

* de bacterieje;
* de archaea;
* de eukaryote; dees zeen wiejer óngerverdeildj in vief supergruup:
	+ *Unikonta* mitte *Opisthokonta* (deren en sjummele) enne *Amoebozoa*;
	+ *Excavata*;
	+ *Chromalveolata* (mit ónger anger de broenwiere, diatomeeje, dinoflagellate en trilhaorbieëskes);
	+ *Rhizaria* (mit ónger anger de foraminifere enne straolebieëskes);
	+ *Archaeplastida* (mitte roeadwiere, gruuenwiere enne plantje).

De oearsprunkelike rieke zeen dus verplaats gewaoren enne protiste zeen verdeildj gewaoren euver alle vief de supergruup.
# Stam (taxonomie)

Dit artikel is gesjreve (of begós) in 't Mestreechs. Laes hie wie v'r mit de versjillende saorte Limburgs ómgaon.

---

De **stam** (wetensjappelek Latien **phylum**) is 'ne hoege raank in de taxonomie. Heer kump direk oonder *riek* en is dus in de groond de basaolste einheid boe me plante, bieste, käöme en nog aander rieke in verdeilt. Stamme weure wijer oonderverdeild in klasse. Latiense naome vaan stamme zien oonzijeg miervoud en indege daorum op *-a*. De sjeiing tösse versjèllende stamme heet in de regel al vreug in 't Paleozoïcum of nog ieder plaotsgevoonde. Bij de bieste weure, um e veurbeeld te neume, 39 versjèllende stamme oondersjeie. De mins huurt bij de stam Chordabieste (Chordata).

Dèks zien stamme in oonderrieke te gróppere, en kin me stamme, ietot me nao de klasse geit, ouch wel sjeie in oonderstamme. De inziechte dao-euver verandere, zeker noe de lèste jaore väöl genetisch oonderzeuk gedoon weurt, doorloupend.

  *Dit artikel is e sjtumpke. De kans Wikipedia helpe door 't aan te völle*
# Óngerstam

Dit artikel is gesjreve (of begós) in 't Mofers. Laes hie wie v'r mit de versjillende saorte Limburgs ómgaon.

---

'nen **Óngerstam** of 'ne **substam** is 'n taxonomische rang of e taxon in die rang. Dae wuuertj veuraafgegange dore stam en meistes gevölg dore klas.

## Anger meining

"Óngerstam" is ouch 't deil van 'ne boum of 'n plantj worop 'nen angere boum of 'n anger plantj wuuertj ge-entj en zoa vegetatief wuuertj vermieërderdj.

  *Dit artikel is e sjtumpke. De kans Wikipedia helpe door 't aan te völle*
# Chordabieste

Dit artikel is gesjreve (of begós) in 't Mestreechs. Laes hie wie v'r mit de versjillende saorte Limburgs ómgaon.

---

**Chordabieste** (**Chordata** Haeckel 1874)) zien 'ne stam dee alle bieste behèlt mèt 'n *chorda dorsalis*; dat is rögkegraot, of bij oetbreiing wervelkolom. De mieste soorte hure bij de Gewervelde bieste. De Chordabieste zien in 't vreug Cambrium oontstande. Dees oer-Chordata vörmde d'n ierste stap op weeg nao de groete en hoeg oontwikkelde Gewervelde bieste, die sinds hoonderde mieljoene jaore versjèllende ecosysteme dominere. Ze bestoon oet drei oonderstamme:

* Tunicata (Manteldiere)
* Acrania (Sjeelloeze)
* Craniata (Sjeelbieste)
	+ Myxini (Sliemprikke)
	+ Vertebrata (Gewervelde bieste)

  *Dit artikel is e sjtumpke. De kans Wikipedia helpe door 't aan te völle*
# Gewervelde bieste

Dit artikel is gesjreve (of begós) in 't Mestreechs. Laes hie wie v'r mit de versjillende saorte Limburgs ómgaon.

---

De **gewervelde bieste** zien 'nen oonderstam vaan bieste, deil vaan de stam vaan Chordata die allemaol 'n inwendeg gereemsel höbbe, inclusief sjeel en rögkegraot, en dèks relatief groete herses. De gewervelde bieste weure traditioneel in vief klasse verdeild:

* Vèsse
* Amfibieë
* Reptiele
* Veugel
* Zoogdiere

Es zèsde klas gelle allewijl de Prikke, gewervelde meh kaakloes bieste die soms weure gezeen es zier primitief vèsse meh dèkser es die hun ingste verwante daan wel lèste veurawwers.

Cladistisch klop vaan dees indeiling (zij 't mèt vief of mèt zès klasse) niks. De vèsse stamme aof vaan bieste die fenotypisch gezeen prikke waore. Zelf valle ze oeterein in kraakbeinvèsse en beinvèsse, meh 't lèste taxon heet geine veurawwer dee de euvergebleve gewervelde neet höbbe. Dees bieste, de Tetrapoda (veervoters), stamme um perceis te zien vaan Kwasvinnege vèsse aof. Daobinne stamme de Reptiele weer aof vaan bieste die op Amfibieë mote höbbe geleke, stamme de Zoogdiere aof vaan reptielechtege bieste, en höbbe de levende Reptiele geine veurawwer gemein die de Veugel neet kinne.

De traditioneel erkinde gróppe zien dus in väöl gevalle parafyletisch. Samegevat:

* De Prikke (Petromyzontiformes) zien pas monofyletisch es me alle aander gewervelde touwveug (dit maak 't taxon Vertebrata);
* De Vèsse (Pisces) zien pas monofyletisch wienie me alle veervoters touwveug; 'tzelfde gelt veur de Beinvèsse;
* De Reptiele zien pas monofyletisch wienie me de Veugel touwveug (dit maak 't taxon Sauropsida)

Wijer:

* De Amfibieë zien pas gans discreet wienie me, neve hun fossiel Amfibie-echtege veurawwers, ouch de reptiele (sensu lato) inveug (dit maak 't taxon Tetrapoda)
* De Reptiele zien um dezelfde rei pas gans discreet wienie me neve de Veugel ouch de Zoogdiere touwveug (dit maak 't taxon Amniota)

De gewervelde diere zien oet sliemprikechtege bieste oontstande; de huiege Sliemprikke (visechtege bieste mèt 'ne sjeel meh zoonder rögkegraot) gelle es levende fossiele. Zoewel de vèsse wie de reptiele zien parafyletisch: oet de vèsse zien alle aander klasse oontstande (same bekind es Tetrapoda) en oet de reptiele zien de veugel geëvolueerd.

## Zuug ouch

* Oongewervelde bieste

  *Dit artikel is e sjtumpke. De kans Wikipedia helpe door 't aan te völle*
# Klas (biologie)

Dit artikel is gesjreve (of begós) in 't Mofers. Laes hie wie v'r mit de versjillende saorte Limburgs ómgaon.

---

Inne taxonomie, de indeilingslieër vanne systematiek inne biologie, is 'n **klas** of **klasse** 'n rang of e taxon in die rang. 'n Klas besteitj oet ein of mieëder ordes. Ein of mieëder klasse vörme same den 'n stam.

Inne syntaxonomie, de indeilingslieër vanne synsystematiek vanne plantjkónde, is 'n klas de hoogste rang of e syntaxon in die rang. 'n Klas besteitj oet ein of mieëder ordes.

  *Dit artikel is e sjtumpke. De kans Wikipedia helpe door 't aan te völle*
# Óngerklas

Dit artikel is gesjreve (of begós) in 't Mofers. Laes hie wie v'r mit de versjillende saorte Limburgs ómgaon.

---

'n **Óngerklas** of **subklas** is inne biologie 'n taxonomische rang of e taxon in die rang. 'n Óngerklas is 'n rang leger es 'n klas en ein hoger es 'n orde.

  *Dit artikel is e sjtumpke. De kans Wikipedia helpe door 't aan te völle*
# Infraklas

Dit artikel is gesjreve (of begós) in 't Remunjs. Laes hie wie v'r mit de versjillende saorte Limburgs ómgaon.

---

'n **Infraklas** of **tösseklas** is in de zoölogie en de taxonomie 'n rang of e taxon in die rang. 'n Óngerklas of subklas is 'n wiejer óngerverdeiling van 'n klas en 'n infraklas is weer 'n wiejer óngerverdeiling van 'n óngerklas.

  *Dit artikel is e sjtumpke. De kans Wikipedia helpe door 't aan te völle*
# Echte bieëster

Dit artikel is gesjreve (of begós) in 't Mofers. Laes hie wie v'r mit de versjillende saorte Limburgs ómgaon.

---

De **echte bieëster** of Eutheria (van 't Aadgrieks: εὐ- *eu-* "ech" en θηρίον *thēríon* "bieës") vörmen ein vanne twieë nag bestäöndje zougdeerklade die zeen óntstange in 't vreug Kriet of 't laat Jura. Mit oetzunjering vanne Virginiaanse opossum van Naord-Amerika, dae toete *Metatheria* huuertj, zeen alle zougdere die inheimsj zeen in Europa, Afrika, Azië en Naord-Amerika t'n naorde van Mexico echte bieëster. Al de nag laevendje echte bieëster zeen lid vanne infraklas vanne moderkookbieëster.

Echte bieëster óngersjeie zich van neet-eutheria door versjillige fenotypische kènmirker ane veut, inkele, kake en tenj. Al de laevendje echte bieëster höbbe gein epipubische knäök die veurkómme bie al de anger laevendje zougdere (cloacabieëster en bujeldere). Dit leet toe det de boek tiejes de zwangersjap zich kan oetbreie.

## Taxonomie

* Riek: *Animalia* (dere)
	+ Stam: *Chordata* (chordabieëster)
		- Klas: *Mammalia* (zougdere)
			* Óngerklas: *Theria*
# Orde (biologie)

Dit artikel is gesjreve (of begós) in 't Mofers. Laes hie wie v'r mit de versjillende saorte Limburgs ómgaon.

---

Inne taxonomie, de indeilingslieër vanne biologie, is 'n **orde** ein vanne rangen inne indeiling of ouch e taxon in die rang. De orde is 'n lieëger rang es de superorde enne klas, mer hoeager es de óngerorde en femielje.

Inne syntaxonomie, de indeilingslieër vanne synstematiek vanne vegetaasjekónde, is 'n klas 'n rang of 'n syntaxon in die rang. 'n Orde besteitj oet ein of mieë verbunj.

Inne kladistiek kónne ordes van groeat nao klein nag wiejer waeren ingedeildj in: magnorde, superorde, grandorde, mirorde, orde, suborde, infraorde en parvorde. Bieje indeiling vanne zougdere waere magnorde, superorde, grandorde en mirorde gebroek (zuuch: moderkookbieëster).

  *Dit artikel is e sjtumpke. De kans Wikipedia helpe door 't aan te völle*
# Óngerorde

Dit artikel is gesjreve (of begós) in 't Mofers. Laes hie wie v'r mit de versjillende saorte Limburgs ómgaon.

---

Inne taxonomie is 'n **óngerorde** 'n rang of e taxon in die rang. 'n Óngerorde is 'n rang die lieëger is es 'n orde. De meneer óm mit rangen óm te gaon versjiltj veure plantjkónde einigszins van die veure zoölogie.

Sómtieds wuuertj ouch 't anglicisme "suborde" gebroek.

  *Dit artikel is e sjtumpke. De kans Wikipedia helpe door 't aan te völle*
# Femielje (biologie)

Dit artikel is gesjreve (of begós) in 't Mofers. Laes hie wie v'r mit de versjillende saorte Limburgs ómgaon.

---

Inne biologie is 'n **femielje** (Letien: *familia*) ein vanne wichtigste rang, nao de saort en 't geslach. 'n Femielje ómvatj eint of mieëder geslachte die edert ein of mieëder saorte bevatte. 'n Femielje kan dus ein saort bevatte (wie *Ginkgoaceae* die allein de (nag bestäöndje) saort *Ginkgo biloba* kèntj), meh kan ouch 'n enorm aantaal aan saorten ómvatte.

  *Dit artikel is e sjtumpke. De kans Wikipedia helpe door 't aan te völle*
# Moesechtege

Dit artikel is gesjreve (of begós) in 't Mestreechs. Laes hie wie v'r mit de versjillende saorte Limburgs ómgaon.

---

*Mus musculus*, hoesmoes
De **Moesechtege** of **Myomorpha** zien 'n femilie vaan Knaagdiere, en mèt 760 soorte de groetste femilie vaan zoogdiere die besteit. Ze umvat muis, ratte en gerbils. Vreuger verstoont me oonder dees femilie nog mie diersoorte; die zien noe vereineg in de superfemilie Muroidea.

In de Benelux sleit 't woord "moes" veural op soorte wie de veldmoes, de bosmoes, de hoesmoes en de dwergmoes. Biester wie vleermuis en spitsmuis zien eigelek gein muis, meh behure tot aander femilies.

## Subfemilies

* Deomyinae
* Gerbillinae
* Manerat (vörmp allein de femilie Lophiomyinae)
* Muis en ratte vaan de Aw Wereld (Murinae)

  *Dit artikel is e sjtumpke. De kans Wikipedia helpe door 't aan te völle*
# Muridae

Dit artikel is gesjreve (of begós) in 't Mestreechs. Laes hie wie v'r mit de versjillende saorte Limburgs ómgaon.

---

De **Muridae** is 'n groete femilie van knaagdiere die oersprunkelek veurkump in de Awwe Wereld, mer door de mins euver de gaanse wereld is verspreid. De Muridae umvat de muis en ratte vaan de Awwe Wereld, de gerbils, de Deomyinae, de Otomyinae en de grooftandbosmuis en is de groetste femilie vaan de zoogdiere en is zelfs groeter es alle zoogdierordes op de vleermuis en netuurlek de knaagdiere nao.

  *Dit artikel is e sjtumpke. De kans Wikipedia helpe door 't aan te völle*
# Óngerfemielje

Dit artikel is gesjreve (of begós) in 't Sint-Joasters. Laes hie wie v'r mit de versjillende saorte Limburgs ómgaon.

---

'n **Óngerfemielje** of **subfemielje** (Letien: *subfamilia*) is in de biologie en de taxonomie 'n rang of e taxon in dees rang. Ze is lièger es 'n femielje, mer hoager es e geslech of eventueel geslechsgruup. Aafhenkelik van de situaasje is 'n femielje al dan neet óngerverdeildj gewaore in óngerfemieljes.

  *Dit artikel is e sjtumpke. De kans Wikipedia helpe door 't aan te völle*
# Geslach (biologie)

Dit artikel is gesjreve (of begós) in 't Mofers. Laes hie wie v'r mit de versjillende saorte Limburgs ómgaon.

---

Inne taxonomie, de indeilingslieër vanne biologie, is e **geslach**, **geslech** of **genus** (mieëvaad: *genera*) de wichtigste rang nao de rang van saort. De weitesjappelik naam van 'n saort ómvatj ummer de naam van 't geslach worin de saort is ingedeildj.

Saorte binnen einzelvendje genus zeen nejjer aanein verwantj es aan saorten in anger genera. Det d'n tieger (*Panthera tigris*) enne lieëf (*Panthera leo*) in 'tzelvendje geslach *Panthera* waere geplaats guuef 'n dergelike verwantjsjap aan.

Geslachsname behuueren in grdrökdje teks cursief gesjreve te waeren en ummer mit 'n houflitter.

Sómmige geslachsname waeren euvergenómmen in 't algemein spraokgebroek, wie "aster" (*Aster*) en "dahlia" (*Dahlia*), meh daobie is 't neet vanzelfspraekendj det get inne vouksmóndj mit daen naam wuuertj aangeduudj ouch euvereinkump mit waat wuuertj gemèndj mitte weitesjappelike naam. Zoea is "rododendron" ummer 'n *Rhododendron*-saort, mer 't ómgekieërdje is neet waort, went plantje die döks mitte naam "azalea" waere aangeduudj behuuere volges de weitesjappelike indeiling ouch toet 't geslach *Rhododendron*. De toete Vlinjerbloomfemielje behuuerendje "acacia" (*Robinia pseudoacacia*) en "mimosa" (*Acacia sp.*) höbben ouch misleiendje name.

Anger geslachsname klinke bekèndj vanwaengen 't perduk det door leje van 't geslach wuuertj geleverdj: zoea klink *Nicotiana* bekèndj vanwaege nikotien oete toebaksplantj (*Nicotiana tabacum*). Sómmige geslachsname zeen euvergenómmen in terme mit 'n óngónstige klank: fytoftora (van *Phytophtora*) of bacil (van *Bacillus*).
# Ethiopië

Dit artikel is gesjreve (of begós) in 't Mestreechs. Laes hie wie v'r mit de versjillende saorte Limburgs ómgaon.

---

|  |
| --- |
| **የኢትዮጵያ ፌዴራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ ye-Ītyōṗṗyā Fēdēralāwī Dīmōkrāsīyāwī Rīpeblīk** |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |

 |
|  |
| **Basisgegaevens** |
| Officieel taal | Amhaars |
| Huidsjtad | Addis Abeba |
| Sjtaotsvörm | Rippubliek |
| Sjtaotshoof (lies) | Sahle-Work Zewde |
| premier | Abiy Ahmed |
| [[{{{titelhoofregering1}}}]] | {{{naomhoofregering1}}} |
| [[{{{titelhoofregering2}}}]] | {{{naomhoofregering2}}} |
| [[{{{titelhoofregering3}}}]] | {{{naomhoofregering3}}} |
| Religie | {{{religie}}} |
| Opperflaakde – % water | 1.104.300 km² 0,7% |
| Inwoeners – Deechde: | 79.221.000 (2008) 73/km² |
| **Biekómmende gegaeves** |
| Munteinheid | Birr (`ETB`) |
| Tiedzaone | UTC +3 |
| Nationale fiesdaag | 28 mei |
| Vouksleed | *Whedefit* |
| Web | Code | Tel. | .et | ETH | +251 |

**Ethiopië** is e land in d'n Hore vaan Afrika. 't Grens aon Eritrea, Djiboeti, Somalië, Kenia, Zuid-Soedan en Soedan. Hoofstad is Addis Abeba. 't Land kint gein köslijn en besteit veur e groet deil oet hoegland. Ethiopië is e cultureel divers land. De dominante cultuur is Semitisch, meh nog diverse aander taolgróppe (veural Koesjitische) zien in 't land te vinde. De iewenaw cultuur dreug väöl unieke eleminte in ziech: zoe heet 't land 'ne gans eige vörm vaan 't christendom, e gans eige sjrif en 'ne gans eige kalender.

Ethiopië is de plaots vaan diverse aw besjavinge, boe-oonder 't keuninkriek Aksum. Um en bij 't jaor 1137 woort 't keizerriek gestiech, wat 't land iewelaank zouw regere. Tegen 't ind vaan de negentienden iew naom d'n Europesen invlood touw, meh op 'ne korten tied vaan Italiaanse bezètting nao is 't land noets gekoloniseerd gewore. Ouch heimèt is Ethiopië uniek in Afrika. 'n Revolutie tegen 't keizerlek rezjiem, chaos oonder 't communistisch bewind en 'ne börgeroorlog dee indegde mèt 'n nui revolutie höbbe 't land deep in de ermooj en hoongersnoed geduid. Sinds 1990 heet 't ziech bitteke bij bitteke herstèld.

  *Dit artikel is e sjtumpke. De kans Wikipedia helpe door 't aan te völle*

| Lenj in Afrika |
| --- |
| Algerieë · Angola · Benin · Botswana · Burkina Faso · Burundi · Centraal-Afrikaanse Repebliek · Comore · Congo-Brazzaville · Congo-Kinshasa · Djibouti · Egypte · Equatoriaal Guinee · Eritrea · Ethiopië · Gabon · Gambia · Ghana · Guinee · Guinee-Bissau · Ivoorkös · Kaapverdië · Kameroen · Kenia · Lesotho · Liberia · Libië · Madagaskar · Malawi · Mali · Marokko · Mauritanië · Mauritius · Mozambique · Namibië · Niger · Nigeria · Oeganda · Rwanda · São Tomé en Príncipe · Senegal · Seychelle · Sierra Leone · (Noord-)Soedan · Somalië · Swazilandj · Tanzania · Togo · Tsjaad · Tunesië · Zambia · Zimbabwe · Zuud-Afrika · Zuud-Soedan |
| **Betwis en neet-erkèndj:** Somalilandj · Westelike Sahara |
| Zuug ouch: Aafhenkelike gebejer in Afrika |
# Eritrea

Dit artikel is gesjreve (of begós) in 't Mestreechs. Laes hie wie v'r mit de versjillende saorte Limburgs ómgaon.

---

|  |
| --- |
| **Hagere Ertra ሃገረ ኤርትራ دولة إرتريا Dawlat Iritriya** |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |

 |
|  |
| **Basisgegaevens** |
| Officieel taal | Tigrinja, Arabisch, Ingels *(de facto)* |
| Huidsjtad | Asmara |
| Sjtaotsvörm | Rippubliek |
| Sjtaotshoof (lies) | Isaias Afewerki (sinds 1993) |
| [[{{{titelhoofregering}}}]] | {{{naomhoofregering}}} |
| [[{{{titelhoofregering1}}}]] | {{{naomhoofregering1}}} |
| [[{{{titelhoofregering2}}}]] | {{{naomhoofregering2}}} |
| [[{{{titelhoofregering3}}}]] | {{{naomhoofregering3}}} |
| Religie | {{{religie}}} |
| Opperflaakde – % water | 117.600 km² -% |
| Inwoeners – Deechde: | 5.673.520 (2009) 43,1/km² |
| **Biekómmende gegaeves** |
| Munteinheid | Nakfa (`ERN`) |
| Tiedzaone | UTC +2 |
| Nationale fiesdaag | 24 mei |
| Vouksleed | *Ertra, Ertra, Ertra* |
| Web | Code | Tel. | .er | ERT | +291 |

**Eritrea** (Arabisch: **إيريتريا**, Tigrinja: **Ertra**) is e land in oos-Afrika, aon de Roej Zie, te noorde vaan Ethiopië, in 't weste grenzend aon Soedaan, in 't ooste aon Djiboeti, euver zie inkel tientalle kilometers vaan Jeme aof. Hoofstad is Asmara, ander stei zien Assab, Keren en Massawa, meh die zien belaankriek kleinder. 't Land besteit veurnaomelek oet savannegebeed. Veur de kös ligk de Dahlak-arsjipel. Eritrea woort op 24 mei 1993 oonaofhekelek vaan Ethiopië, woemèt 't sindsdeen op voot vaan oorlog steit.

De naom *Eritrea* is aofgeleid vaan 't Grieks *ερυθρά θάλασσα*, *eruthra thalassa*, "Roej Zie".

## Bestuurleke indeiling

Eritrea is opgedeild in zes regio's, *zoba* geneump. De zoba's (mèt hun hoofstei) zien:

1. Maekel (Asmara)
2. Debub (Adi Ugri)
3. Gasj Barba (Agordat)
4. Anseba (Keren)
5. Seminawi Keyih Bahri (Massawa)
6. Debubawi Keyih Bahri (Assab)

## Demografie

Eritrea is in etnisch opziech e heterogeen land; de groetste en dominante gróp is de Tigrinja (41%), dee hun taol officieel is in 't land, gevolg door de Tigré (32%) en op aofstand de Afar (8%), de Kunama (5%) en de Saho (4%). Oongeveer de hèlf vaan de bevolking is islamitisch, 'n groete minderheid is koptisch. Ouch gief 't kleinder protestantse en kathelieke minderhede.

| Lenj in Afrika |
| --- |
| Algerieë · Angola · Benin · Botswana · Burkina Faso · Burundi · Centraal-Afrikaanse Repebliek · Comore · Congo-Brazzaville · Congo-Kinshasa · Djibouti · Egypte · Equatoriaal Guinee · Eritrea · Ethiopië · Gabon · Gambia · Ghana · Guinee · Guinee-Bissau · Ivoorkös · Kaapverdië · Kameroen · Kenia · Lesotho · Liberia · Libië · Madagaskar · Malawi · Mali · Marokko · Mauritanië · Mauritius · Mozambique · Namibië · Niger · Nigeria · Oeganda · Rwanda · São Tomé en Príncipe · Senegal · Seychelle · Sierra Leone · (Noord-)Soedan · Somalië · Swazilandj · Tanzania · Togo · Tsjaad · Tunesië · Zambia · Zimbabwe · Zuud-Afrika · Zuud-Soedan |
| **Betwis en neet-erkèndj:** Somalilandj · Westelike Sahara |
| Zuug ouch: Aafhenkelike gebejer in Afrika |