Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# XVI виш йис

|  |
| --- |
| 2-й агъзур йис |
| XIV виш йис — XV виш йис — **XVI виш йис** — XVII виш йис — XVIII виш йис |
|

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 1490-й |  1490
 |  1491
 |  1492
 |  1493
 |  1494
 |  1495
 |  1496
 |  1497
 |  1498
 |  1499
 |
|  |
| 1500-й |  1500
 |  1501
 |  1502
 |  1503
 |  1504
 |  1505
 |  1506
 |  1507
 |  1508
 |  1509
 |
| 1510-й |  1510
 |  1511
 |  1512
 |  1513
 |  1514
 |  1515
 |  1516
 |  1517
 |  1518
 |  1519
 |
| 1520-й |  1520
 |  1521
 |  1522
 |  1523
 |  1524
 |  1525
 |  1526
 |  1527
 |  1528
 |  1529
 |
| 1530-й |  1530
 |  1531
 |  1532
 |  1533
 |  1534
 |  1535
 |  1536
 |  1537
 |  1538
 |  1539
 |
| 1540-й |  1540
 |  1541
 |  1542
 |  1543
 |  1544
 |  1545
 |  1546
 |  1547
 |  1548
 |  1549
 |
| 1550-й |  1550
 |  1551
 |  1552
 |  1553
 |  1554
 |  1555
 |  1556
 |  1557
 |  1558
 |  1559
 |
| 1560-й |  1560
 |  1561
 |  1562
 |  1563
 |  1564
 |  1565
 |  1566
 |  1567
 |  1568
 |  1569
 |
| 1570-й |  1570
 |  1571
 |  1572
 |  1573
 |  1574
 |  1575
 |  1576
 |  1577
 |  1578
 |  1579
 |
| 1580-й |  1580
 |  1581
 |  1582
 |  1583
 |  1584
 |  1585
 |  1586
 |  1587
 |  1588
 |  1589
 |
| 1590-й |  1590
 |  1591
 |  1592
 |  1593
 |  1594
 |  1595
 |  1596
 |  1597
 |  1598
 |  1599
 |
|  |
| 1600-й |  1600
 |  1601
 |  1602
 |  1603
 |  1604
 |  1605
 |  1606
 |  1607
 |  1608
 |  1609
 |

 |
| Хронологиядин таблица |

**XVI виш йис**, **16-й виш йис** (*цӀеругудлагьай виш йис*) — юлийдин чӀаваргандал гьалтайла 1501-й йисалай 1600-й йисал кьван яргъи хьанвай заманадин девир я.

## Тарихдин вакъиаяр

## Баянар

## ЭлячӀунар

 Викигьамбарда темайриз килигна туькӀуьрнавай медиа-файлар ава **XVI виш йис**
# 1821 йис

| Йисар
 |
| --- |
|  1817 · 1818 · 1819 · 1820 —  **1821**  — 1822 · 1823 · 1824 · 1825
 |
| ЦӀуд йисар
 |
| 1800-й · 1810-й — **1820-й** — 1830-й · 1840-й |
| Виш йисар
 |
| XVIII виш йис — **XIX виш йис** — XX виш йис
 |

|  |
| --- |
| 2-й агъзур йис |
| XVII виш йис — XVIII виш йис — **XIX виш йис** — XX виш йис — XXI виш йис |
|

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 1790-й |  1790
 |  1791
 |  1792
 |  1793
 |  1794
 |  1795
 |  1796
 |  1797
 |  1798
 |  1799
 |
|  |
| 1800-й |  1800
 |  1801
 |  1802
 |  1803
 |  1804
 |  1805
 |  1806
 |  1807
 |  1808
 |  1809
 |
| 1810-й |  1810
 |  1811
 |  1812
 |  1813
 |  1814
 |  1815
 |  1816
 |  1817
 |  1818
 |  1819
 |
| 1820-й |  1820
 |  1821
 |  1822
 |  1823
 |  1824
 |  1825
 |  1826
 |  1827
 |  1828
 |  1829
 |
| 1830-й |  1830
 |  1831
 |  1832
 |  1833
 |  1834
 |  1835
 |  1836
 |  1837
 |  1838
 |  1839
 |
| 1840-й |  1840
 |  1841
 |  1842
 |  1843
 |  1844
 |  1845
 |  1846
 |  1847
 |  1848
 |  1849
 |
| 1850-й |  1850
 |  1851
 |  1852
 |  1853
 |  1854
 |  1855
 |  1856
 |  1857
 |  1858
 |  1859
 |
| 1860-й |  1860
 |  1861
 |  1862
 |  1863
 |  1864
 |  1865
 |  1866
 |  1867
 |  1868
 |  1869
 |
| 1870-й |  1870
 |  1871
 |  1872
 |  1873
 |  1874
 |  1875
 |  1876
 |  1877
 |  1878
 |  1879
 |
| 1880-й |  1880
 |  1881
 |  1882
 |  1883
 |  1884
 |  1885
 |  1886
 |  1887
 |  1888
 |  1889
 |
| 1890-й |  1890
 |  1891
 |  1892
 |  1893
 |  1894
 |  1895
 |  1896
 |  1897
 |  1898
 |  1899
 |
|  |
| 1900-й |  1900
 |  1901
 |  1902
 |  1903
 |  1904
 |  1905
 |  1906
 |  1907
 |  1908
 |  1909
 |

 |
| Хронологиядин таблица |

**1821 йис** (*са агъзурни муьжуьдвишни къаннисадлагьай йис*) — григорийдин чӀаваргандал гьалтайла ислендиз эгечӀзавай куьруь йис. Им чи эрадин 1821-лагьай йис я. XIX виш йисан 21-лагьай йис.

## Вакъиаяр

## ЭлячӀунар

 Викигьамбарда темайриз килигна туькӀуьрнавай медиа-файлар ава **1821 йис**
# Эквадор

|  |
| --- |
| **Эквадор Республика Эквадор República del Ecuador Ikwadur Republika** |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |
| [[{{{тӀвар-род}}} пайдах|Пайдах]] | [[{{{тӀвар-род}}} герб|Герб]] |
|  |
| Гимн: *[[{{{тӀвар-род}}} гимн|Salve, Oh Patria]]* |

 |
| **Кьилин шегьер:** | Кито |
| **Шегьерар:** | Гуаякиль, Кито |
| **Аслутуширвал:** | 1822 йисан 24 май (Испаниядилай) |
| **ЧӀал:** | Испан чӀал, кечуа |
| **Идара авунин тегьер:** | Президентдин республика |
| **Кьил:** | Рафаэль Корреа |
| **Майдан:** | 283 560 км² (73-лагьай) |
| **·  Цин кьадар %:** | 8,8 |
| **Агьалияр:** | ↑ 16 412 703 кас (67-лагьай) |
| **·  Агьалийрин чуькьуьнвал:** | 47 кас/км² |
| **Пул:** | АСШ-дин доллар |
| **КъВБ:** | 118,2 млрд. $ (71-лагьай) |
| **·  АСКА КъВБ:** | 8980 $ |
| **ИПВИ:** | 0,724 (98-лагьай) |
| **Домен:** | .ec |
| **Телефондин код:** | +593 |
| **Сятдин чӀул:** | -5 |

**Эквадор**, официал тӀвар **Республика Эквадор** (исп. *República del Ecuador*) — Кьиблепатан Америкадин кефердинни-рагъакӀидай пата авай гьукумат.

Кефер пата Колумбиядихъ галаз, кьибле пата Перудихъ галаз сергьятра ава, рагъакӀидай патарай Лас океандин ятари кьунва.

Кьилин шегьер — Кито (агьали — 2,7 млн кас).

## География

Эквадор — унитар республика; 24 провинцияр (*provincia*) ва 1 кьилин шегьердин вилаят какатзава.

## Шикилар

* Тунгурауа вулкан
* Эквадордин орхидея
* Тукан
* Галапагос островар
* Куэнка
* Кито
* 1-й Эквадордин президент Хуан Хосе Флорес
* Альберто Спенсер
* Антонио Валенсия

## Баянар

## ЭлячӀунар

* Викигьамбарда темайриз килигна туькӀуьрнавай медиа-файлар ава **Эквадор Статистика  (исп.)
# 1831 йис

| Йисар
 |
| --- |
|  1827 · 1828 · 1829 · 1830 —  **1831**  — 1832 · 1833 · 1834 · 1835
 |
| ЦӀуд йисар
 |
| 1810-й · 1820-й — **1830-й** — 1840-й · 1850-й |
| Виш йисар
 |
| XVIII виш йис — **XIX виш йис** — XX виш йис
 |

|  |
| --- |
| 2-й агъзур йис |
| XVII виш йис — XVIII виш йис — **XIX виш йис** — XX виш йис — XXI виш йис |
|

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 1790-й |  1790
 |  1791
 |  1792
 |  1793
 |  1794
 |  1795
 |  1796
 |  1797
 |  1798
 |  1799
 |
|  |
| 1800-й |  1800
 |  1801
 |  1802
 |  1803
 |  1804
 |  1805
 |  1806
 |  1807
 |  1808
 |  1809
 |
| 1810-й |  1810
 |  1811
 |  1812
 |  1813
 |  1814
 |  1815
 |  1816
 |  1817
 |  1818
 |  1819
 |
| 1820-й |  1820
 |  1821
 |  1822
 |  1823
 |  1824
 |  1825
 |  1826
 |  1827
 |  1828
 |  1829
 |
| 1830-й |  1830
 |  1831
 |  1832
 |  1833
 |  1834
 |  1835
 |  1836
 |  1837
 |  1838
 |  1839
 |
| 1840-й |  1840
 |  1841
 |  1842
 |  1843
 |  1844
 |  1845
 |  1846
 |  1847
 |  1848
 |  1849
 |
| 1850-й |  1850
 |  1851
 |  1852
 |  1853
 |  1854
 |  1855
 |  1856
 |  1857
 |  1858
 |  1859
 |
| 1860-й |  1860
 |  1861
 |  1862
 |  1863
 |  1864
 |  1865
 |  1866
 |  1867
 |  1868
 |  1869
 |
| 1870-й |  1870
 |  1871
 |  1872
 |  1873
 |  1874
 |  1875
 |  1876
 |  1877
 |  1878
 |  1879
 |
| 1880-й |  1880
 |  1881
 |  1882
 |  1883
 |  1884
 |  1885
 |  1886
 |  1887
 |  1888
 |  1889
 |
| 1890-й |  1890
 |  1891
 |  1892
 |  1893
 |  1894
 |  1895
 |  1896
 |  1897
 |  1898
 |  1899
 |
|  |
| 1900-й |  1900
 |  1901
 |  1902
 |  1903
 |  1904
 |  1905
 |  1906
 |  1907
 |  1908
 |  1909
 |

 |
| Хронологиядин таблица |

**1831 йис** (*са агъзурни муьжуьдвишни къанницӀусадлагьай йис*) — григорийдин чӀаваргандал гьалтайла кишдиз эгечӀзавай куьруь йис. Им чи эрадин 1831-лагьай йис я. XIX виш йисан 31-лагьай йис.

## Вакъиаяр

## ЭлячӀунар

 Викигьамбарда темайриз килигна туькӀуьрнавай медиа-файлар ава **1831 йис**
# 1903 йис

| Йисар
 |
| --- |
|  1899 · 1900 · 1901 · 1902 —  **1903**  — 1904 · 1905 · 1906 · 1907
 |
| ЦӀуд йисар
 |
| 1880-й · 1890-й — **1900-й** — 1910-й · 1920-й |
| Виш йисар
 |
| XIX виш йис — **XX виш йис** — XXI виш йис
 |

|  |
| --- |
| 2-й агъзур йис |
| XVIII виш йис — XIX виш йис — **XX виш йис** — XXI виш йис — XXII виш йис |
|

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 1890-й |  1890
 |  1891
 |  1892
 |  1893
 |  1894
 |  1895
 |  1896
 |  1897
 |  1898
 |  1899
 |
|  |
| 1900-й |  1900
 |  1901
 |  1902
 |  1903
 |  1904
 |  1905
 |  1906
 |  1907
 |  1908
 |  1909
 |
| 1910-й |  1910
 |  1911
 |  1912
 |  1913
 |  1914
 |  1915
 |  1916
 |  1917
 |  1918
 |  1919
 |
| 1920-й |  1920
 |  1921
 |  1922
 |  1923
 |  1924
 |  1925
 |  1926
 |  1927
 |  1928
 |  1929
 |
| 1930-й |  1930
 |  1931
 |  1932
 |  1933
 |  1934
 |  1935
 |  1936
 |  1937
 |  1938
 |  1939
 |
| 1940-й |  1940
 |  1941
 |  1942
 |  1943
 |  1944
 |  1945
 |  1946
 |  1947
 |  1948
 |  1949
 |
| 1950-й |  1950
 |  1951
 |  1952
 |  1953
 |  1954
 |  1955
 |  1956
 |  1957
 |  1958
 |  1959
 |
| 1960-й |  1960
 |  1961
 |  1962
 |  1963
 |  1964
 |  1965
 |  1966
 |  1967
 |  1968
 |  1969
 |
| 1970-й |  1970
 |  1971
 |  1972
 |  1973
 |  1974
 |  1975
 |  1976
 |  1977
 |  1978
 |  1979
 |
| 1980-й |  1980
 |  1981
 |  1982
 |  1983
 |  1984
 |  1985
 |  1986
 |  1987
 |  1988
 |  1989
 |
| 1990-й |  1990
 |  1991
 |  1992
 |  1993
 |  1994
 |  1995
 |  1996
 |  1997
 |  1998
 |  1999
 |
|  |
| 2000-й |  2000
 |  2001
 |  2002
 |  2003
 |  2004
 |  2005
 |  2006
 |  2007
 |  2008
 |  2009
 |

 |
| Хронологиядин таблица |

**1903 йис** (*са агъзурни кӀуьдвишни пудлагьай йис*) — григорийдин чӀаваргандал гьалтайла хемисдиз эгечӀзавай куьруь йис. Им чи эрадин 1903-лагьай йис я. XX виш йисан 3-лагьай йис.

## Вакъиаяр

## ЭлячӀунар

 Викигьамбарда темайриз килигна туькӀуьрнавай медиа-файлар ава **1903 йис**
# 1914 йис

| Йисар
 |
| --- |
|  1910 · 1911 · 1912 · 1913 —  **1914**  — 1915 · 1916 · 1917 · 1918
 |
| ЦӀуд йисар
 |
| 1890-й · 1900-й — **1910-й** — 1920-й · 1930-й |
| Виш йисар
 |
| XIX виш йис — **XX виш йис** — XXI виш йис
 |

|  |
| --- |
| 2-й агъзур йис |
| XVIII виш йис — XIX виш йис — **XX виш йис** — XXI виш йис — XXII виш йис |
|

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 1890-й |  1890
 |  1891
 |  1892
 |  1893
 |  1894
 |  1895
 |  1896
 |  1897
 |  1898
 |  1899
 |
|  |
| 1900-й |  1900
 |  1901
 |  1902
 |  1903
 |  1904
 |  1905
 |  1906
 |  1907
 |  1908
 |  1909
 |
| 1910-й |  1910
 |  1911
 |  1912
 |  1913
 |  1914
 |  1915
 |  1916
 |  1917
 |  1918
 |  1919
 |
| 1920-й |  1920
 |  1921
 |  1922
 |  1923
 |  1924
 |  1925
 |  1926
 |  1927
 |  1928
 |  1929
 |
| 1930-й |  1930
 |  1931
 |  1932
 |  1933
 |  1934
 |  1935
 |  1936
 |  1937
 |  1938
 |  1939
 |
| 1940-й |  1940
 |  1941
 |  1942
 |  1943
 |  1944
 |  1945
 |  1946
 |  1947
 |  1948
 |  1949
 |
| 1950-й |  1950
 |  1951
 |  1952
 |  1953
 |  1954
 |  1955
 |  1956
 |  1957
 |  1958
 |  1959
 |
| 1960-й |  1960
 |  1961
 |  1962
 |  1963
 |  1964
 |  1965
 |  1966
 |  1967
 |  1968
 |  1969
 |
| 1970-й |  1970
 |  1971
 |  1972
 |  1973
 |  1974
 |  1975
 |  1976
 |  1977
 |  1978
 |  1979
 |
| 1980-й |  1980
 |  1981
 |  1982
 |  1983
 |  1984
 |  1985
 |  1986
 |  1987
 |  1988
 |  1989
 |
| 1990-й |  1990
 |  1991
 |  1992
 |  1993
 |  1994
 |  1995
 |  1996
 |  1997
 |  1998
 |  1999
 |
|  |
| 2000-й |  2000
 |  2001
 |  2002
 |  2003
 |  2004
 |  2005
 |  2006
 |  2007
 |  2008
 |  2009
 |

 |
| Хронологиядин таблица |

**1914 йис** (*са агъзурни кӀуьдвишни цӀикьудлагьай йис*) — григорийдин чӀаваргандал гьалтайла хемисдиз эгечӀзавай куьруь йис. Им чи эрадин 1914-лагьай йис я. XX виш йисан 14-лагьай йис.

## Вакъиаяр

## ЭлячӀунар

 Викигьамбарда темайриз килигна туькӀуьрнавай медиа-файлар ава **1914 йис**
# 1979 йис

| Йисар
 |
| --- |
|  1975 · 1976 · 1977 · 1978 —  **1979**  — 1980 · 1981 · 1982 · 1983
 |
| ЦӀуд йисар
 |
| 1950-й · 1960-й — **1970-й** — 1980-й · 1990-й |
| Виш йисар
 |
| XIX виш йис — **XX виш йис** — XXI виш йис
 |

|  |
| --- |
| 2-й агъзур йис |
| XVIII виш йис — XIX виш йис — **XX виш йис** — XXI виш йис — XXII виш йис |
|

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 1890-й |  1890
 |  1891
 |  1892
 |  1893
 |  1894
 |  1895
 |  1896
 |  1897
 |  1898
 |  1899
 |
|  |
| 1900-й |  1900
 |  1901
 |  1902
 |  1903
 |  1904
 |  1905
 |  1906
 |  1907
 |  1908
 |  1909
 |
| 1910-й |  1910
 |  1911
 |  1912
 |  1913
 |  1914
 |  1915
 |  1916
 |  1917
 |  1918
 |  1919
 |
| 1920-й |  1920
 |  1921
 |  1922
 |  1923
 |  1924
 |  1925
 |  1926
 |  1927
 |  1928
 |  1929
 |
| 1930-й |  1930
 |  1931
 |  1932
 |  1933
 |  1934
 |  1935
 |  1936
 |  1937
 |  1938
 |  1939
 |
| 1940-й |  1940
 |  1941
 |  1942
 |  1943
 |  1944
 |  1945
 |  1946
 |  1947
 |  1948
 |  1949
 |
| 1950-й |  1950
 |  1951
 |  1952
 |  1953
 |  1954
 |  1955
 |  1956
 |  1957
 |  1958
 |  1959
 |
| 1960-й |  1960
 |  1961
 |  1962
 |  1963
 |  1964
 |  1965
 |  1966
 |  1967
 |  1968
 |  1969
 |
| 1970-й |  1970
 |  1971
 |  1972
 |  1973
 |  1974
 |  1975
 |  1976
 |  1977
 |  1978
 |  1979
 |
| 1980-й |  1980
 |  1981
 |  1982
 |  1983
 |  1984
 |  1985
 |  1986
 |  1987
 |  1988
 |  1989
 |
| 1990-й |  1990
 |  1991
 |  1992
 |  1993
 |  1994
 |  1995
 |  1996
 |  1997
 |  1998
 |  1999
 |
|  |
| 2000-й |  2000
 |  2001
 |  2002
 |  2003
 |  2004
 |  2005
 |  2006
 |  2007
 |  2008
 |  2009
 |

 |
| Хронологиядин таблица |

**1979 йис** (*са агъзурни кӀуьд вишни пудкъанницӀекӀуьд лагьай йис*) — григорийдин чӀаваргандал гьалтайла ислендиз эгечӀзавай куьруь йис. Им чи эрадин 1979-лагьай йис я. XX виш йисан 79-лагьай йис.

## Вакъиаяр

## ЭлячӀунар

 Викигьамбарда темайриз килигна туькӀуьрнавай медиа-файлар ава **1979 йис**
# Сан-Марино

|  |
| --- |
| **Сан-Марино Республика Сан-Марино итал. *Repubblica di San Marino |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |
| [[{{{тӀвар-род}}} пайдах|Пайдах]] | [[{{{тӀвар-род}}} герб|Герб]] |
|  |
| Гимн: *[[{{{тӀвар-род}}} гимн|Libertas]]* |

 |
| **Кьилин шегьер:** | Сан-Марино |
| **Шегьерар:** |  |
| **ЧӀал:** | Итал |
| **Идара авунин тегьер:** | Парламентдин республика |
| **Кьил:** | Капитан-регентар |
| **Майдан:** | 61 км² |
| **·  Цин кьадар %:** | 0 |
| **Агьалияр:** | 33 029 кас (225-лагьай) |
| **·  Агьалийрин чуькьуьнвал:** | 539,69 кас/км² |
| **Пул:** | Евро |
| **КъВБ:** | 1,662 млрд. $ (172-лагьай) |
| **·  АСКА КъВБ:** | 44 605 $ |
| **ИПВИ:** |  |
| **Домен:** | .sm |
| **Телефондин код:** | +378 0549 |
| **Сятдин чӀул:** | +1 |

**Сан-Марино** (тамам *Республика Сан-Марино*, итал. *Repubblica di San Marino*, накӀаб *La Serenissima*, лезг. *Нур гузвай*) — Европада авай куьлуь гьукумат. Вири патарихъай Италиядихъ галаз сергьят пайзава. Гьукуматдин низам республика я, кьилин шегьер Сан-Марино я. Сан-Марино исятда авай гьукуматрикай виридалайни дегь замананди я, адан сергьятар са сефердани масакӀа хьайибур туш. Гьукуматдин дин Рим-Католиквал я.

## Тарих

Сан-Маринодин тарих кьудлагьай вишисан кьиле эгечӀзава. Тамамдаказ адан азадвилин тарих 301 йисан 3 сентябрдилай эгечӀзава, Римдин империядикай хкатна. ЯтӀани адан винел герцогвал Урбино алай. 1600 йисуз гьукуматди вичин конституция кьабулна. Дуьньядин Сифте дяведин девирдиз Сан-Марино Антантадин патал алай. Дуьньядин кьведлагьай дяведа ада садан падни кьунач, Италиядихъ галаз санал пара кӀвалахар ийизавайтӀани. Немцаринни британрин арада гьатайла Сан-Маринодал британри пара бомбаяр вегьенвай анай немцар акъудун патал. Исятда Сан-Марино Европадин галкӀдик квайди туш.

## Армия

Сан-Маринодин чилин вири патарихъай Италия гала. Гьавиляй адан хуьнин суалар вири Италияди гьалзава. ЯтӀани, гьукуматдин азадвилин мана къалурун патал Сан-Маринодихъ вичин гъвечӀи армияни ава.

## Баянар

## ЭлячӀунар

* Викигьамбарда темайриз килигна туькӀуьрнавай медиа-файлар ава **Сан-Марино ЦРУ-дин The World Factbook профил Архивация 1 май 2020 йисан. (инг.)
# Урумчи

**Урумчи́** (уйг. ئۈرۈمچی; дегь китай тӀвар — 迪化 **Дихуа**, кит. 烏魯木齊|乌鲁木齐, Wūlǔmùqí, улумуци) — Китайдин Синьцзян-Уйгъур автономиядин райондин кьилин шегьер.

Кьакьан дараматар Урумчида