Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Гренландиядин инуит чӀал

|  |
| --- |
| **{{{тӀвар}}}** |
| **Уьлквеяр:** | Дания |
| **Офицал чӀал:** | Гренландия |
| **Классриз ччара хьун** |
| **Категория:** | Кьиблепатан Америкадин чӀалар |
| — |
| **Кхьинар:** | латин алфавит |
| **ЧӀалан кодар** |
| **ISO 639-1:** | kl |
| **ISO 639-2:** | kal |
| **ISO 639-3:** | kal |

Инуит чӀалал картал рахазвай чилер
кьуьзуь : ĸ
цӀийи : Q
**Гренландидин инуит чӀал** ва икӀа **Гренландидин чӀал** (ину. *Kalaallisut*; ингл. Greenlandic, Greenlandic Inupik, Greenlandic Inuktitut; датч. *grønlandsk*) — чӀал Гренландидин инуит (*Kalaallit*) халкьдин эскимос-алеут чӀаларин. Рахазай ксар амма чӀалал Данида (ва Гренландида) 57 000инсан кьван. Офицал чӀал Гренландияда.

## Гренландидин инуит нугъатар ва рахунар

* **Вини Гренландидин инуит** (инуит *Avannarhuarmiutut*, *Kalaallihut, Inuktun, Taissumanialungmiut, Inughuit*; ингл. *North[ern] Greenlandic, dialect of Avanersuaq, Polar Greenlandic, Polar Inuit*; датч. *nordgrønlandsk, polareskimoisk i Thuleområdet*). Qaanaaq шегьерда.
* **Чапла Гренландидин инуит** (инуит *Kitaamiutut/Kalaallisut*; ингл. *West[ern] Greenlandic, West Greenland Inuit, Dialect of Kitaa*; датч. *vestgrønlandsk*)
	+ North West Greenlandic (ингл. *North West Greenlandic*; датч. *nordvestgrønlandsk*). Upernavik, Uummannaq, Diskobugt ва Aasiaat шегьерарда.
		- Avangnamiut (ингл. *dialect of Upernavik*; датч. *Upernavik-dialekt*)
		- Kangaatsiaq-Uummannaq (ингл. *Kangaatsiaq-Uummannaq [sub-]dialect*). Рахунар: Qeqertarsuarmiut, Kangiamiut, Akunermiut.
	+ Central West Greenlandic (ингл. *Central West Greenlandic*; датч. *centralgrønlandsk*). Sisimiut, Maniitsoq ва Nuuk шегьерарда. Рахунар: Quavaitmiut, Kalatditmiut.
	+ South West Greenlandic İnuitçesi (ингл. *South West Greenlandic*; *датч. sydvestgrønlandsk*). Paamiut, Qadortoq ва Kap Farvel (Nunap Isua) шегьерарда.
		- Paamiut (ингл. *Paamiut (sub-)dialect*; датч. *Paamiut (kommunes) dialekt*)
		- Nanortalik-Qaqortoq (ингл. *Nanortalik-Qaqortoq (sub-)dialect*; датч. *Qassimiut-Nanortalik dialekten*)
		- Kap Farvel (ингл. *Kap Farvel*; датч. *Kap Farvel dialekten*)
* **Кьебле Гренландидин инуит** (ингл. *East[ern] Greenlandic, East Greenland Inuit, dialect of Tunu*; датч. *østgrønlandsk*). Angmagssalik ва Ittoqqortoormiut (Illoqqortoormiut) шегьерарда. Рахунар: Angmagsalingmiut.

## Гренландидин инуит алфиб

|  |
| --- |
|  |
| A | E | F | G | I | J | K | L | M | N | O | P | Q (ĸ) | R | S | T | U | V |
|  |
| a | e | f | g | i | j | k | l | m | n | o | p | q (ĸ) | r | s | t | u | v |

## Баянар

## ЭлячӀунар

* Greenlandic at Omniglot
# XXI виш йис

|  |
| --- |
| 3-й агъзур йис |
| XIX виш йис — XX виш йис — **XXI виш йис** — XXII виш йис — XXIII виш йис |
|

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 1990-й |  1990
 |  1991
 |  1992
 |  1993
 |  1994
 |  1995
 |  1996
 |  1997
 |  1998
 |  1999
 |
|  |
| 2000-й |  2000
 |  2001
 |  2002
 |  2003
 |  2004
 |  2005
 |  2006
 |  2007
 |  2008
 |  2009
 |
| 2010-й |  2010
 |  2011
 |  2012
 |  2013
 |  2014
 |  2015
 |  2016
 |  2017
 |  2018
 |  2019
 |
| 2020-й |  2020
 |  2021
 |  2022
 |  2023
 |  2024
 |  2025
 |  2026
 |  2027
 |  2028
 |  2029
 |
| 2030-й |  2030
 |  2031
 |  2032
 |  2033
 |  2034
 |  2035
 |  2036
 |  2037
 |  2038
 |  2039
 |
| 2040-й |  2040
 |  2041
 |  2042
 |  2043
 |  2044
 |  2045
 |  2046
 |  2047
 |  2048
 |  2049
 |
| 2050-й |  2050
 |  2051
 |  2052
 |  2053
 |  2054
 |  2055
 |  2056
 |  2057
 |  2058
 |  2059
 |
| 2060-й |  2060
 |  2061
 |  2062
 |  2063
 |  2064
 |  2065
 |  2066
 |  2067
 |  2068
 |  2069
 |
| 2070-й |  2070
 |  2071
 |  2072
 |  2073
 |  2074
 |  2075
 |  2076
 |  2077
 |  2078
 |  2079
 |
| 2080-й |  2080
 |  2081
 |  2082
 |  2083
 |  2084
 |  2085
 |  2086
 |  2087
 |  2088
 |  2089
 |
| 2090-й |  2090
 |  2091
 |  2092
 |  2093
 |  2094
 |  2095
 |  2096
 |  2097
 |  2098
 |  2099
 |
|  |
| 2100-й |  2100
 |  2101
 |  2102
 |  2103
 |  2104
 |  2105
 |  2106
 |  2107
 |  2108
 |  2109
 |

 |
| Хронологиядин таблица |

**XXI виш йис**, **21-й виш йис** (*къаннисад лагьай виш йис*) — григорийдин чӀаваргандал гьалтайла 2001-й йисалай 2100-й йисал кьван яргъи хьанвай заманадин девир я.

## Тарихдин вакъиаяр

## Баянар

## ЭлячӀунар

 Викигьамбарда темайриз килигна туькӀуьрнавай медиа-файлар ава **XXI виш йис**
# Хуанхэ

**Хуанхэ** — Китайда авай вацӀ я, Азиядинни дуьньядин виридалайни чӀехи вацӀарик квайди я. Китай чӀалал адан тӀварцӀин мана «Хъепи вацӀ» я, гьадалай гъейри ам авахьзавай гьуьлуьн тӀварни Хъепи гьуьл я. ВацӀ кьиляй кьилиз Китайдин къене авайди я. Вичин кьил вацӀу Тибетдин рагъэкъечӀдай пата къачузва, 4000 метрдилай винихъ. Гьар жуьре делилрай вацӀун яргъивал 4670 кмдилай 5464 кмдалди жезва, адан бассейндин гьяркьуьвал 771 000 км² я. Са секундадиз 2000 м³ яд физавайди я.

Хуанхэ
## Баянар

## ЭлячӀунар