Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Норвегия

|  |
| --- |
| **Норвегия Kongeriket Norge Kongeriket Noreg** |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |
| Пайдах | Герб |
|  |
| Гимн: *Норвегиядин гимн* |

 |
| **Кьилин шегьер:** | Осло |
| **Шегьерар:** | Берген, Ставангер, Тронхейм |
| **Аслутуширвал:** | 7 июнь 1905 (Швециядилай) |
| **ЧӀал:** | Норвег чӀал (букмол ва нюнорск) |
| **Идара авунин тегьер:** | Парламентдин конституциядин монархия |
| **Кьил:** | Харальд V (пачагь) Йонас Гар Стёре (премьер-министр) |
| **Майдан:** | 385 207 км² (67-лагьай) |
| **·  Цин кьадар %:** | 5 |
| **Агьалияр:** | 5 627 400(2026) кас (120-лагьай) |
| **·  Агьалийрин чуькьуьнвал:** | 14,6 кас/км² |
| **Пул:** | Норвегиядин крона |
| **КъВБ:** | 335,3 млрд. $ (25-лагьай) |
| **·  АСКА КъВБ:** | 59 600 $ |
| **ИПВИ:** | 0,966 (2022) (2-лагьай) |
| **Домен:** | .no |
| **Телефондин код:** | +47 |
| **Сятдин чӀул:** | +1 / +2 |

**Норвегия** (норв. *Kongeriket Norge*, нюнорск *Kongeriket Noreg*) — кеферпатан Европада авай гьукумат.

## География

РагъэкъечӀдай ва кьиблединни рагъэкъечӀдай пата Швециядихъ, Финляндиядихъ ва Урусатдихъ галаз са сергьятра ава, кефердинни-рагъакӀидай патарай Норвег гьуьлуьн, кефердинни-рагъэкъечӀдай патай Баренц гьуьлуьн, кьибле патай Кеферпатан гьуьлуьн ятари кьунва.

* Гейрангер посёлок я.
* Согне-фьорд
* Осло
* Норвегиядин рагъакӀидай патан авай гьуьлуьн къерех
* Там
* Норвегиядин миллетдин кӀвал
* Нафтадин платформа

## Баянар

## ЭлячӀунар

* Норвегиядин официал гьукуматдин сайт (норв.) (инг.)
# 1999 йис

| Йисар
 |
| --- |
|  1995 · 1996 · 1997 · 1998 —  **1999**  — 2000 · 2001 · 2002 · 2003
 |
| ЦӀуд йисар
 |
| 1970-й · 1980-й — **1990-й** — 2000-й · 2010-й |
| Виш йисар
 |
| XIX виш йис — **XX виш йис** — XXI виш йис
 |

|  |
| --- |
| 2-й агъзур йис |
| XVIII виш йис — XIX виш йис — **XX виш йис** — XXI виш йис — XXII виш йис |
|

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 1890-й |  1890
 |  1891
 |  1892
 |  1893
 |  1894
 |  1895
 |  1896
 |  1897
 |  1898
 |  1899
 |
|  |
| 1900-й |  1900
 |  1901
 |  1902
 |  1903
 |  1904
 |  1905
 |  1906
 |  1907
 |  1908
 |  1909
 |
| 1910-й |  1910
 |  1911
 |  1912
 |  1913
 |  1914
 |  1915
 |  1916
 |  1917
 |  1918
 |  1919
 |
| 1920-й |  1920
 |  1921
 |  1922
 |  1923
 |  1924
 |  1925
 |  1926
 |  1927
 |  1928
 |  1929
 |
| 1930-й |  1930
 |  1931
 |  1932
 |  1933
 |  1934
 |  1935
 |  1936
 |  1937
 |  1938
 |  1939
 |
| 1940-й |  1940
 |  1941
 |  1942
 |  1943
 |  1944
 |  1945
 |  1946
 |  1947
 |  1948
 |  1949
 |
| 1950-й |  1950
 |  1951
 |  1952
 |  1953
 |  1954
 |  1955
 |  1956
 |  1957
 |  1958
 |  1959
 |
| 1960-й |  1960
 |  1961
 |  1962
 |  1963
 |  1964
 |  1965
 |  1966
 |  1967
 |  1968
 |  1969
 |
| 1970-й |  1970
 |  1971
 |  1972
 |  1973
 |  1974
 |  1975
 |  1976
 |  1977
 |  1978
 |  1979
 |
| 1980-й |  1980
 |  1981
 |  1982
 |  1983
 |  1984
 |  1985
 |  1986
 |  1987
 |  1988
 |  1989
 |
| 1990-й |  1990
 |  1991
 |  1992
 |  1993
 |  1994
 |  1995
 |  1996
 |  1997
 |  1998
 |  1999
 |
|  |
| 2000-й |  2000
 |  2001
 |  2002
 |  2003
 |  2004
 |  2005
 |  2006
 |  2007
 |  2008
 |  2009
 |

 |
| Хронологиядин таблица |

**1999 йис** (*са агъзурни кӀуьд вишни кьудкъанни цӀекӀуьд лагьай йис*) — григорийдин календарьдал гьалтайла жуьмядиз эгечӀзавай куьруь йис. Им чи эрадин 1999-лагьай йис я. XX виш йисан 99-лагьай йис.

## Вакъиаяр

## ЭлячӀунар

 Викигьамбарда темайриз килигна туькӀуьрнавай медиа-файлар ава **1999 йис**
# 2003 йис

| Йисар
 |
| --- |
|  1999 · 2000 · 2001 · 2002 —  **2003**  — 2004 · 2005 · 2006 · 2007
 |
| ЦӀуд йисар
 |
| 1980-й · 1990-й — **2000-й** — 2010-й · 2020-й |
| Виш йисар
 |
| XX виш йис — **XXI виш йис** — XXII виш йис
 |

|  |
| --- |
| 3-й агъзур йис |
| XIX виш йис — XX виш йис — **XXI виш йис** — XXII виш йис — XXIII виш йис |
|

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 1990-й |  1990
 |  1991
 |  1992
 |  1993
 |  1994
 |  1995
 |  1996
 |  1997
 |  1998
 |  1999
 |
|  |
| 2000-й |  2000
 |  2001
 |  2002
 |  2003
 |  2004
 |  2005
 |  2006
 |  2007
 |  2008
 |  2009
 |
| 2010-й |  2010
 |  2011
 |  2012
 |  2013
 |  2014
 |  2015
 |  2016
 |  2017
 |  2018
 |  2019
 |
| 2020-й |  2020
 |  2021
 |  2022
 |  2023
 |  2024
 |  2025
 |  2026
 |  2027
 |  2028
 |  2029
 |
| 2030-й |  2030
 |  2031
 |  2032
 |  2033
 |  2034
 |  2035
 |  2036
 |  2037
 |  2038
 |  2039
 |
| 2040-й |  2040
 |  2041
 |  2042
 |  2043
 |  2044
 |  2045
 |  2046
 |  2047
 |  2048
 |  2049
 |
| 2050-й |  2050
 |  2051
 |  2052
 |  2053
 |  2054
 |  2055
 |  2056
 |  2057
 |  2058
 |  2059
 |
| 2060-й |  2060
 |  2061
 |  2062
 |  2063
 |  2064
 |  2065
 |  2066
 |  2067
 |  2068
 |  2069
 |
| 2070-й |  2070
 |  2071
 |  2072
 |  2073
 |  2074
 |  2075
 |  2076
 |  2077
 |  2078
 |  2079
 |
| 2080-й |  2080
 |  2081
 |  2082
 |  2083
 |  2084
 |  2085
 |  2086
 |  2087
 |  2088
 |  2089
 |
| 2090-й |  2090
 |  2091
 |  2092
 |  2093
 |  2094
 |  2095
 |  2096
 |  2097
 |  2098
 |  2099
 |
|  |
| 2100-й |  2100
 |  2101
 |  2102
 |  2103
 |  2104
 |  2105
 |  2106
 |  2107
 |  2108
 |  2109
 |

 |
| Хронологиядин таблица |

**2003 йис** (*кьве агъзурни пуд лагьай йис*) — григорийдин календарьдал гьалтайла арбедиз эгечӀзавай куьруь йис. Им чи эрадин 2003-лагьай йис я. XXI виш йисан 3-лагьай йис.

## Вакъиаяр

## ЭлячӀунар

 Викигьамбарда темайриз килигна туькӀуьрнавай медиа-файлар ава **2003 йис**
# Ливерпуль

|  |
| --- |
|  Шегьер* Ливерпуль Liverpool** |
| Ливерпуль |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |
|  | Герб |
|  |

 |
| **Координатар:** |  |
| **Уьлкве:** | ЧӀехибритания |
| **Провинция** |  |
| **Регион:** | Кеферни - РагъакӀидай Англия |
| **Бине эцигай тарих:** | 1207 йис |
| **Садлагьай тӀвар кьун:** | 1190 йис |
| **Майдан:** | 111,84 км² |
| **Агьали:** | 441 400 кас. (2009) |
| **Сятдин чӀул:** | UTC+0, гатуз UTC+1 |
| **Телефондин код:** | +44 151 |
| **Почтунин индекс:** |  |
| **Сайт:** |  |

**Ливерпуль** ва я **Ливерпул** — (ингл. *Liverpool*) ЧӀехибританияда авай, Мерсисайд конурбациядик акатзавай шегьер я. Англиядин кефердинни — рагъакӀидай патан цин кьерехдал, Мерси вацӀун сиве чка кьунвай порт я. ЧӀехибританияда чӀехивиляй вадлагьай шегьер (Англия корольвалда — кьудлагьайди я).

Агьали — 441 агъзур кас я. Ливерпульдин агломерациядин агьалидин кьадар 800 агъзур кас туькӀуьрзава. 1930 — й йисарилай 2000 — й йисаралди шегьердин агьалидин кьадар кьведра тӀимил хьанвай.

## Ливерпулда хайи тӀвар-ван авай ксар

**Спортсменар Джерри Берн (1938—2015) — ингилис футболхъан, хуьдайди я. Вири вичин кариера ада Ливерпулда тухвана. Дуьньядин чемпион (1966).

* Робби Фаулер — ингилис футболдин «гъед» я. Ингилис премьер-лигада ада 163 гол яна.

**Музикантар Джон Леннон — британ рок-музикант, манияр ягъизвайди, шаир, композитор, художник, кхьираг я. The Beatles цӀвал бине кутурбурукай сад я.

* Ринго Старр — британ музикант, манияр кхьизвайди, актер я. The Beatles цӀвалин далдамхъан я.

* Пол Маккартни — британ музикантни композитор я. The Beatles цӀвал бине кутурбурукай сад я. 16 сеферда «Грэмми» премиядин сагьиб я, рицар-бакалавр ва Британиядин империядин орден кавалер я(MBE).

## Баянар
# Мерси

**Мерси**(ингл. *Mersey*) — Англиядин кефердинни рагъакӀидай пата авай вацӀ я. Стокпортдин (ЧӀехи Манчестер) арадлай, Этероуни, Гойтни Тэйм тӀвар алай пуд гъвечӀи вацӀ сад жезвай чкадилай авахьна физ эгечӀзава. Ам ЧӀехи Манчестерни, Чеширни и Мерсисайд тӀвар алай графвалардай тӀуз авахьна физва. Ливерпульдин заливдай тӀуз Ирландиядин гьуьлуьз авахьзава.

## Этимология

ВацӀун тӀвар ингилиснисаксондин Mǽres-ēa(сергьятда авай вацӀ) гафуникай яз хьанвай форма я; виридалайни мумкин гьа виляй тирди ам Мерсияни Нортумбриядин арадал авай сергьят тир.

## Чилинмикит

Яргъивал — 112 км. ВацӀун бассейдин кьадар — 4 680 км²
# 2014 йис

| Йисар
 |
| --- |
|  2010 · 2011 · 2012 · 2013 —  **2014**  — 2015 · 2016 · 2017 · 2018
 |
| ЦӀуд йисар
 |
| 1990-й · 2000-й — **2010-й** — 2020-й · 2030-й |
| Виш йисар
 |
| XX виш йис — **XXI виш йис** — XXII виш йис
 |

|  |
| --- |
| 3-й агъзур йис |
| XIX виш йис — XX виш йис — **XXI виш йис** — XXII виш йис — XXIII виш йис |
|

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 1990-й |  1990
 |  1991
 |  1992
 |  1993
 |  1994
 |  1995
 |  1996
 |  1997
 |  1998
 |  1999
 |
|  |
| 2000-й |  2000
 |  2001
 |  2002
 |  2003
 |  2004
 |  2005
 |  2006
 |  2007
 |  2008
 |  2009
 |
| 2010-й |  2010
 |  2011
 |  2012
 |  2013
 |  2014
 |  2015
 |  2016
 |  2017
 |  2018
 |  2019
 |
| 2020-й |  2020
 |  2021
 |  2022
 |  2023
 |  2024
 |  2025
 |  2026
 |  2027
 |  2028
 |  2029
 |
| 2030-й |  2030
 |  2031
 |  2032
 |  2033
 |  2034
 |  2035
 |  2036
 |  2037
 |  2038
 |  2039
 |
| 2040-й |  2040
 |  2041
 |  2042
 |  2043
 |  2044
 |  2045
 |  2046
 |  2047
 |  2048
 |  2049
 |
| 2050-й |  2050
 |  2051
 |  2052
 |  2053
 |  2054
 |  2055
 |  2056
 |  2057
 |  2058
 |  2059
 |
| 2060-й |  2060
 |  2061
 |  2062
 |  2063
 |  2064
 |  2065
 |  2066
 |  2067
 |  2068
 |  2069
 |
| 2070-й |  2070
 |  2071
 |  2072
 |  2073
 |  2074
 |  2075
 |  2076
 |  2077
 |  2078
 |  2079
 |
| 2080-й |  2080
 |  2081
 |  2082
 |  2083
 |  2084
 |  2085
 |  2086
 |  2087
 |  2088
 |  2089
 |
| 2090-й |  2090
 |  2091
 |  2092
 |  2093
 |  2094
 |  2095
 |  2096
 |  2097
 |  2098
 |  2099
 |
|  |
| 2100-й |  2100
 |  2101
 |  2102
 |  2103
 |  2104
 |  2105
 |  2106
 |  2107
 |  2108
 |  2109
 |

 |
| Хронологиядин таблица |

|  |
| --- |
|  |

**2014 йис** (*кьве агъзурни цӀикьуд лагьай йис*) — григорийдин чӀаваргандал гьалтайла арбедиз эгечӀзавай куьруь йис. Им чи эрадин 2014-лагьай йис ва XXI виш йисан 14-лагьай йис я.

## Баянар
# 1977 йис

| Йисар
 |
| --- |
|  1973 · 1974 · 1975 · 1976 —  **1977**  — 1978 · 1979 · 1980 · 1981
 |
| ЦӀуд йисар
 |
| 1950-й · 1960-й — **1970-й** — 1980-й · 1990-й |
| Виш йисар
 |
| XIX виш йис — **XX виш йис** — XXI виш йис
 |

|  |
| --- |
| 2-й агъзур йис |
| XVIII виш йис — XIX виш йис — **XX виш йис** — XXI виш йис — XXII виш йис |
|

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 1890-й |  1890
 |  1891
 |  1892
 |  1893
 |  1894
 |  1895
 |  1896
 |  1897
 |  1898
 |  1899
 |
|  |
| 1900-й |  1900
 |  1901
 |  1902
 |  1903
 |  1904
 |  1905
 |  1906
 |  1907
 |  1908
 |  1909
 |
| 1910-й |  1910
 |  1911
 |  1912
 |  1913
 |  1914
 |  1915
 |  1916
 |  1917
 |  1918
 |  1919
 |
| 1920-й |  1920
 |  1921
 |  1922
 |  1923
 |  1924
 |  1925
 |  1926
 |  1927
 |  1928
 |  1929
 |
| 1930-й |  1930
 |  1931
 |  1932
 |  1933
 |  1934
 |  1935
 |  1936
 |  1937
 |  1938
 |  1939
 |
| 1940-й |  1940
 |  1941
 |  1942
 |  1943
 |  1944
 |  1945
 |  1946
 |  1947
 |  1948
 |  1949
 |
| 1950-й |  1950
 |  1951
 |  1952
 |  1953
 |  1954
 |  1955
 |  1956
 |  1957
 |  1958
 |  1959
 |
| 1960-й |  1960
 |  1961
 |  1962
 |  1963
 |  1964
 |  1965
 |  1966
 |  1967
 |  1968
 |  1969
 |
| 1970-й |  1970
 |  1971
 |  1972
 |  1973
 |  1974
 |  1975
 |  1976
 |  1977
 |  1978
 |  1979
 |
| 1980-й |  1980
 |  1981
 |  1982
 |  1983
 |  1984
 |  1985
 |  1986
 |  1987
 |  1988
 |  1989
 |
| 1990-й |  1990
 |  1991
 |  1992
 |  1993
 |  1994
 |  1995
 |  1996
 |  1997
 |  1998
 |  1999
 |
|  |
| 2000-й |  2000
 |  2001
 |  2002
 |  2003
 |  2004
 |  2005
 |  2006
 |  2007
 |  2008
 |  2009
 |

 |
| Хронологиядин таблица |

**1977 йис** (*са агъзурни кӀуьд вишни пудкъанницӀеирид лагьай йис*) — григорийдин чӀаваргандал гьалтайла кишдиз эгечӀзавай куьруь йис. Им чи эрадин 1977-лагьай йис я. XX виш йисан 77-лагьай йис.

## Вакъиаяр

## ЭлячӀунар

 Викигьамбарда темайриз килигна туькӀуьрнавай медиа-файлар ава **1977 йис**