Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Вири дуьнья рази хьанвай чӀав

Вири дуьнья рази хьанвай чӀав (ингл. *Coordinated Universal Time*, франц. *Temps Universel Coordonné*; **UTC**) — сятин стандарт я. Атомдин вахтунилай фаркь ава са кьадар секундарал ва дуьньядин UT1 вахтунилай фаркь ава секундарин дробьдин кьадардал.

UTC 1972 йисуз Умумихалкьарин алцумунин кьадаррин бюроди (BIMP) кьабулнай, гьавиляй хьи халкьарин арада коммуникация ва навигация патал герек тир туькӀуьриз вири дуьньядин умуми сятдин стандар.

UTC жуьреба-жуьре регионра сятдин чӀул чирун патал диб я. Уьлкеярин гзафбуру UTC чпин милли сятдин чӀуларин стандарт хьиз ишлемишзава.

Гьар секунд UTC синхронизация жезва цезия атомдин юзундикай кӀвалахзавай атомдин сятинихъ галаз. Идаз килигна чаз чӀав дуьздаказ ва стабилдаказ чир жезва.

UTC гьакӀани ишлемиш жезва илимда ва техникада: астрономияда, геодезияда навигацияда ва телекоммуникацияда.
# Уьлкве

Европадин физикадин карта
**Уьлкве** — сиясатдин, физикадинни географиядин, медениятдин ва тарихдин сергьятар авай территория я. И сергьяр ачухдиз кьабулнавайбур ва тайинарнавайбур, тахьайтӀа абур ачух туширбур жеда.

## Баянар

## ЭлячӀунар

* Уьлквейрин сиягь Архивация 7 март 2017 йисан.
# ЦӀегьер

ЦӀегьер квай руш, Бангладеш, 1973 йис
**ЦӀегьер** — вирусдин фад галукьдай азар. Ам кьве жуьредин вирусри арадал гъизва: *VarioIа major* (начагъдин кьиникьин мумкивал гзаф виниз я — 40 — 90 %) ва *Variola minor* (кьезил форма, кьиникьин мумкинвал 1—3 %), и вирусар *Poxviridae* хзандик акатзава.

ЦӀегьерилай кьулухъ сагъдиз амукьай инсандин вилер михьиз ва я са кьадар буьркьуь хьун мумкин я ва жендек кьиляй кьилиз кьунвай карарин гелер амукьзава.

Эхиримжи сеферда цӀегерин азар галукьай инсан 1977 йисан 26 октябрьла Сомалидин Марка шегьерда къейд авунай.

## ЦӀегьре гатай инсанар

* Эмираслан Гъанидин — лезги шаир. Азардилай кьулухъ са вилел зайиф хьанай.
* Иосиф Сталин — СССР-дин кьил.

## Эдебият

* Оспа // Брокгауздин ва Ефрондин Энциклопедиядин гафарган: 86 томар (82 т. ва 4 доп.). — Санкт-Петербург, 1890—1907.  (урус)
* *Казанцев А. П., Матковский В. С.* Справочник по инфекционным болезням. — М.: Медицина, 1985.
* *Михель Д. В.* Оспа в контексте истории // *Логос*. — 2007. — № 6 (63). — С. 17-­40.

## ЭлячӀунар

* Федеральное государственное учреждение науки Государственный научный центр вирусологии и биотехнологии «Вектор» Архивация 17 май 2014 йисан..
* Оспа, учебный фильм