Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# 6. Joerhonnert

../.. |
4. Joerhonnert |
5. Joerhonnert |
**6. Joerhonnert.** |
7. Joerhonnert |
8. Joerhonnert |
../..

D'**6. Joerhonnert** huet den 1. Januar 501 ugefaangen an huet den 31. Dezember 600 opgehalen.

## Evenementer

## Wichteg Persounen

## Erfindungen an Entdeckungen

## Joren

| 6. Joerhonnert |
| --- |
| 501 | 502 | 503 | 504 | 505 | 506 | 507 | 508 | 509 | 510 | 511 | 512 | 513 | 514 | 515 | 516 | 517 | 518 | 519 | 520 |
| 521 | 522 | 523 | 524 | 525 | 526 | 527 | 528 | 529 | 530 | 531 | 532 | 533 | 534 | 535 | 536 | 537 | 538 | 539 | 540 |
| 541 | 542 | 543 | 544 | 545 | 546 | 547 | 548 | 549 | 550 | 551 | 552 | 553 | 554 | 555 | 556 | 557 | 558 | 559 | 560 |
| 561 | 562 | 563 | 564 | 565 | 566 | 567 | 568 | 569 | 570 | 571 | 572 | 573 | 574 | 575 | 576 | 577 | 578 | 579 | 580 |
| 581 | 582 | 583 | 584 | 585 | 586 | 587 | 588 | 589 | 590 | 591 | 592 | 593 | 594 | 595 | 596 | 597 | 598 | 599 | 600 |

## Um Spaweck

|  |  |
| --- | --- |
|  |  **Commons: 6. Joerhonnert** – Biller, Videoen oder Audiodateien |
# Oktober

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| << | **Oktober** | >> |
| Mé | Dë | Më | Do | Fr | Sa | So |
|  |  |  | 1 | 2 | 3 | 4 |
| 5 | 6 | 7 | 8 | 9 | 10 | 11 |
| 12 | 13 | 14 | 15 | 16 | 17 | 18 |
| 19 | 20 | 21 | 22 | 23 | 24 | 25 |
| 26 | 27 | 28 | 29 | 30 | 31 |   |
| **2026** |

Duerstellung vum Oktober am *Les Très Riches Heures du duc de Berry*
Den **Oktober** (*Wäimount*) ass den zéngte Mount am Gregorianesche Kalenner.

Den Numm kënnt aus dem laténgeschen *octo* (aacht), den Oktober war ursprénglech den aachte Mount am Réimesche Kalenner.

## Um Spaweck

|  |  |
| --- | --- |
|  |  **Commons: Oktober** – Biller, Videoen oder Audiodateien |

* (de) Interkulturelle Festkalenner
# Michail Sergejewitsch Gorbatschow

| Michail Sergejewitsch Gorbatschow |
| --- |
|  |
| Funktioun |
|
10. President vun der Sowjetunioun |
|
15. Mäerz 1990 - 25. Dezember 1991 |
| Virgänger |
Andrei Gromyko |
| Nofollger |
/ |
|  |
|  |
|  |
| Partei |
Kommunistesch Partei vun der Sowjetunioun |
| Biographie |
| Gebuer |
2. Mäerz 1931 Priwolnoje |
| Gestuerwen |
30. August 2022 Kremlin Medicine |
| Doudesursaach |
Niereversoen |
| Nationalitéit |
Russland, UdSSR |
| Educatioun |
Lomonossow-Universitéit |
| Gielercher |
Friddensnobelpräis, Commandeur des Arts et des Lettres‎, Sonderstufe des Großkreuzes des Verdienstordens der Bundesrepublik Deutschland, Leninuerden, Leninuerden, Leninuerden, Ordre des Arts et des Lettres, Bundesverdienstkreuz, Grammy Awards |
| Bestuet mat |
Raissa Maximowna Gorbatschowa (23.9.1953–20.9.1999) |
|  |

De **Michail Sergejewitsch Gorbatschow**, gebuer den 2. Mäerz 1931 zu Privolnoje am Kaukasus, a gestuerwen den 30. August 2022 zu Moskau, war e sowjetesche resp. russesche Politiker.

## Liewen a Karriär

|  |
| --- |
|  00Dëst Kapitel ass nach eidel oder onvollstänneg. Hëlleft wgl. mat, fir et ze komplettéieren. |

De Michail Gorbatschow gouf 1960 e permanente Member vun der kommunistescher Partei vun der Sowjetunioun. Wéi hien dunn 1970 zum éischte Sekretär vun der Regioun vu Stavropol ernannt gouf, koum en an den Zentralcomité, spéider dann, 1979, koum en och an de politesche Büro. Den 11. Mäerz gouf en zum Generalsekretär vun der Sowjetunioun gewielt. Soubal wéi hie säin Amt ugetrueden hat, huet hien eng reformistesch Politik agefouert, déi Perestroika genannt gouf.

1990 gouf hien zum President vun der Sowjetunioun gewielt. No engem géint hie geriichte Putschversuch am August 1991, deen zwar mëssgléckt war, koum de Michail Gorbatschow duerch d'Ëmstänn trotzdeem net laanscht seng Demissioun, de 25. Dezember 1991, wat zum Zerfall vun der Sowjetunioun gefouert huet.

## Kuckt och

* Lëscht vun de Friddensnobelpräislaureaten

## Um Spaweck

|  |  |
| --- | --- |
|  |  **Commons: Michail Sergejewitsch Gorbatschow** – Biller, Videoen oder Audiodateien |
# 1312

◄ |
13. Joerhonnert |
**14. Joerhonnert**
| 15. Joerhonnert
| ►

◄◄ |
◄ |
1308 |
1309 |
1310 |
1311 |
**1312**
| 1313
| 1314
| 1315
| 1316
| ►
| ►►

*Dës Säit befaasst sech mam Joer 1312.*

## Evenementer

## Konscht a Kultur

## Wëssenschaft an Technik

## Gebuer

## Gestuerwen

## Um Spaweck

|  |  |
| --- | --- |
|  |  **Commons: 1312** – Biller, Videoen oder Audiodateien |
# Piano

|  |  |
| --- | --- |
|  | Dëse **Museksartikel** ass eréischt just eng **Skizz**. Wann Dir méi iwwer dëst Theema wësst, sidd Dir häerzlech invitéiert, aus dëse puer Sätz e richtegen Artikel ze schreiwen. Wann Dir beim Schreiwen Hëllef braucht, da luusst bis an d'FAQ eran. |

| Piano |
| --- |
| Syn.: Fligel, Pianoforte
  |
|  |
| E Steinway-Fligel
  |
| Klassifikatioun
 | Chordophon Tasteninstrumenter
 |
| Tounëmfank
 |  |
| Klangbeispill
  |  Klang ? / i |
| Änlech Instrumenter
  | Clavichord, Uergel, Celesta, Hackbriet
 |
| Museker
  |
| Pianisten, Jazzpianisten |

"Zwee jonk Meedercher um Piano" vum Pierre-Auguste Renoir
De **Piano** ass e Museksinstrument aus der Grupp vun de Säiteninstrumenter (Chordophonen), bei deem d'Säiten iwwer eng Klaviatur ugeschloe ginn. Wéinst der Spillweis iwwer d'Klaviatur gëtt de Piano och zu de Perkussiounsinstrumenter gezielt.

Säin Numm ass eng Ofkierzung vun der italieenescher Bezeechnung "pianoforte", den Numm vu sengem Virfahr aus dem 17. Joerhonnert. Et konnt een dat Instrument vu lues respektiv nuancéiert ("piano") bis haart ("forte") spillen. A munneche Länner heescht de Piano haut nach "pianoforte" (z. B. an Italien) oder "fortepiano" (z. B. "fortepian" a Polen).

D'Klaviatur vu moderne Pianoen huet an der Reegel 88 Tasten, 52 wäisser a 36 schwaarzer.

Den eenzege lëtzebuergesche Pianosfabrikant ass Pianos Elsen zu Colmer-Bierg.

Nieft enger Hellewull vu spezielle Modeller a Moosse gëtt et der zwéin, déi gewéinlech liicht z'ënnerscheede sinn:

* De **riichte Piano**, dee méi kompakt gebaut ass, well d'Säite vertikal opgespaant sinn.
* De **Fligel**, bei deem d'Säiten horizontal opgespaant sinn.

 Méi Informatioun doriwwer am Artikel: **Fligel (Piano)**.

All Säiteninstrument muss reegelméisseg gestëmmt ginn
## Schemateschen Opbau vun engem Concertsfligel

1 Gosse Rumm

2 Viischten Deckel

3 Kapodaster

4 Dämpfer

## Englesche Mechanissem vun engem Concertsfligel

## Wiener Mechanissem vun engem Concertsfligel

## Mechanissem vun engem riichte Piano

19. de Konterfänkert

## Kuckt och

* Pianosfabrikanten

## Um Spaweck

|  |  |
| --- | --- |
|  |  **Commons: Pianoen** – Biller, Videoen oder Audiodateien |
# 268

◄ |
2. Joerhonnert |
**3. Joerhonnert**
| 4. Joerhonnert
| ►

◄◄ |
◄ |
264 |
265 |
266 |
267 |
**268**
| 269
| 270
| 271
| 272
| ►
| ►►

*Dës Säit befaasst sech mam Joer 268.*

## Evenementer

## Konscht a Kultur

## Wëssenschaft an Technik

## Gebuer

## Gestuerwen

## Um Spaweck

|  |  |
| --- | --- |
|  |  **Commons: 268** – Biller, Videoen oder Audiodateien |
# Antarkteschen Ozean

|  |  |
| --- | --- |
|  | Dëse **Geographiesartikel** ass eréischt just eng **Skizz**. Wann Dir méi iwwer dëst Theema wësst, sidd Dir häerzlech invitéiert, aus dëse puer Sätz e richtegen Artikel ze schreiwen. Wann Dir beim Schreiwen Hëllef braucht, da luusst bis an d'FAQ eran. |

Lag vum Antarkteschen Ozean, südlech vum 60. Breetegrad

Den **Antarkteschen Ozean** oder **Südlechen Ozean**, och nach **Südpolarmier**, **Südlecht Äismier** oder **Antarktik** genannt, ass mat 20,327 Millioune km² nom Arkteschen Ozean (Nordpolarmier) den zweetklengsten Ozean op der Äerd. En ass bis zu 5.805 Meter déif.

Den Antarkteschen Ozean begräift de Beräich vum Mier, dee südlech vum 60. Breetegrad oder südlech vun der antarktescher Konvergenz (Meinardus-Linn) läit. Domadder sinn d'Miersgebitter zesummegefaasst, déi de Kontinent Antarktika (déi eigentlech Landmass vun der Antarktis) ëmginn. Am Norde geet en an den Atlanteschen, den Indeschen an de Pazifeschen Ozean iwwer.

## Um Spaweck

|  |  |
| --- | --- |
|  |  **Commons: Antarkteschen Ozean** – Biller, Videoen oder Audiodateien |

## Referenzen an Notten
# 1677

◄ |
16. Joerhonnert |
**17. Joerhonnert**
| 18. Joerhonnert
| ►

◄◄ |
◄ |
1673 |
1674 |
1675 |
1676 |
**1677**
| 1678
| 1679
| 1680
| 1681
| ►
| ►►

*Dës Säit befaasst sech mam Joer 1677.*

## Evenementer

## Konscht a Kultur

## Wëssenschaft an Technik

## Gebuer

* 18. Februar: Jacques Cassini, franséischen Astronom a Geodet.
* 20. Oktober: Stanisław I. Leszczyński, Kinnek vu Polen, Groussherzog vu Litauen, Herzog vu Loutrengen a Bar.

## Gestuerwen

## Um Spaweck

|  |  |
| --- | --- |
|  |  **Commons: 1677** – Biller, Videoen oder Audiodateien |
# 1778

◄ |
17. Joerhonnert |
**18. Joerhonnert**
| 19. Joerhonnert
| ►

◄◄ |
◄ |
1774 |
1775 |
1776 |
1777 |
**1778**
| 1779
| 1780
| 1781
| 1782
| ►
| ►►

*Dës Säit befaasst sech mam Joer 1778.*

## Evenementer

## Konscht a Kultur

## Wëssenschaft an Technik

## Gebuer

* 09. September: Clemens Brentano, däitsche Schrëftsteller.
* 27. Oktober: Jacques Schmit, Buergermeeschter vun Esch-Uelzecht.
* 17. November: Johann Nepomuk Hummel, ungaresche Komponist a Pianist.
* 06. Dezember: Joseph Louis Gay-Lussac, franséische Physiker a Cheemiker.

## Gestuerwen

* 10. Januar: Carl von Linné, schweedeschen Naturfuerscher.
* 20. Februar: Laura Bassi, italieenesch Philologin.
* 30. Mee: Voltaire, franséische Schrëftsteller a Philosoph.
* 02. Juli: Jean-Jacques Rousseau, franséische Philosoph.

## Um Spaweck

|  |  |
| --- | --- |
|  |  **Commons: 1778** – Biller, Videoen oder Audiodateien |
# Fläch

| Physikalesch Gréisst |
| --- |
| Numm | **Flächeninhalt Uewerfläch Querschnëttsfläch** |
| Formelzeeche vun der Gréisst |  *WIKINIUM\_MATH\_PH\_0 , seelen WIKINIUM\_MATH\_PH\_2 , WIKINIUM\_MATH\_PH\_4 , WIKINIUM\_MATH\_PH\_6*  |
| Ofgeleet vun | Längt |
|

| Gréissten- an Eenheetesystem | Eenheet | Dimensioun |
| --- | --- | --- |
| SI | Quadratmeter (m2) | L2 |
| CGS | Quadratzentimeter (cm2) | L2 |
| Planck | Planck-Fläch | ħ·G·c-3 |
| Anglo- amerikanesch | acre, sq.in., sq.ft., sq.yd., sq.mi., … | L2 |

 |

De **Flächeninhalt** ass an der Geometrie eng Mooss fir d'Gréisst vun enger Fläch. Fir de Flächeninhalt unzeginn, gëtt eng Rei vu Flächemoosse gebraucht. Onreegelméissege Fläche gi mat Hëllef vun der Planimetrie bestëmmt.

D'Fläch ënner enger Kurv *f(x)* berechent ee mat Hëllef vun der Integralrechnung.

## Flächeninhalt - och Querschnëtt - vu verschiddene geometresche Figuren

| Figur/Objet | Formel fir de Flächeninhalt A | Legend |
| --- | --- | --- |
| Quadrat |  WIKINIUM\_MATH\_PH\_8  |  WIKINIUM\_MATH\_PH\_10 = Säitelängt |
| Rechteck |  WIKINIUM\_MATH\_PH\_12  |  WIKINIUM\_MATH\_PH\_14 = Säitelängten |
| Dräieck (*kuckt och: Dräiecksfläch*) |  WIKINIUM\_MATH\_PH\_16  |  WIKINIUM\_MATH\_PH\_18 = Längt vun der Grondlinn, WIKINIUM\_MATH\_PH\_20 = Héicht rechtwénkleg zu der Grondlinn |
| Trapez |  WIKINIUM\_MATH\_PH\_22  |  WIKINIUM\_MATH\_PH\_24 = Säitelängten, WIKINIUM\_MATH\_PH\_26 = Héicht rechtwénkleg zu de Säitelinnen |
| Raut |  WIKINIUM\_MATH\_PH\_28  |  WIKINIUM\_MATH\_PH\_30 = Diagonalen |
| Parallelogramm |  WIKINIUM\_MATH\_PH\_32  |  WIKINIUM\_MATH\_PH\_34 = Säitelängt, WIKINIUM\_MATH\_PH\_36 = Héicht rechtwénkleg zu der Säitelinn WIKINIUM\_MATH\_PH\_38  |
| Krees (*kuckt och:* Kreesfläch) |  WIKINIUM\_MATH\_PH\_40  |  WIKINIUM\_MATH\_PH\_42 = Radius |

## Berechnung vum Flächeninhalt am Raum

* net gekrëmmt Fläche loosse sech aus den ieweschte Flächen zesummesetzen an da wéi an der Glécht behandelen.
* Kugel *A* = 4 **·** Radius **·** Radius **·** WIKINIUM\_MATH\_PH\_44

(*kuckt och:* Kugeluewerfläch)

## Kuckt och

* Flächemooss
* Quadratmeter

## Um Spaweck

|  |  |
| --- | --- |
|  |  **Commons: Fläch** – Biller, Videoen oder Audiodateien |
# Banja Luka

|  |  |
| --- | --- |
|  | Dëse **Geographiesartikel iwwer Europa** ass eréischt just eng **Skizz**. Wann Dir méi iwwer dëst Theema wësst, sidd Dir häerzlech invitéiert, aus dëse puer Sätz e richtegen Artikel ze schreiwen. Wann Dir beim Schreiwen Hëllef braucht, da luusst bis an d'FAQ eran. |

| Banja Luka |
| --- |
|  |
|  |
| Land |
Bosnien an Herzegowina |
| Awunner |
185.042 |
|   |
2013 |
| Fläch |
1.238,89 km² |
| Héicht |
163 m |
| Koordinaten |
44°46'21"N, 17°11'33"O |
| Telefonszon |
051 |
| Postcode |
78000 |
| Websäit |
 |
|  |
|  |
|  |

**Banja Luka** (kyrillesch: Бања Лука) ass d'Haaptstad vun der Republika Srpska an der Bundesrepublik Bosnien an Herzegowina, a mat 185.042 Awunner(Stand 2013), déi zweetgréisst Stad a Bosnien an Herzegowina.

Déi serbesch-orthodox Christus-Erléiser Kathedral
* Wopen
* Kastel
* Schëld mat de Partnerstied

## Um Spaweck

|  |  |
| --- | --- |
|  |  **Commons: Banja Luka** – Biller, Videoen oder Audiodateien |
# Bëtong

Schonn d'Kuppel vum Pantheon zu Roum gouf aus antickem Bëtong gebaut.
**Bëtong** ass een am Bauwiesen heefeg benotzt Material, dat meeschtens aus enger Mëschung aus Zement, Sand, Splitter oder Waken a Waasser an heiansdo Bëtongszousazstoffer a Bëtongszousazmëttel besteet. Bëtong, deen duerch Bëtongstol verstäerkt ass, gëtt Eisebëtong (Béton-armé, Stolbëtong, arméierte Bëtong) genannt. Déi stole Verstäerkung besteet meeschtens aus ronne Staangen, och Monéiereisen oder *Riffeleise* genannt, an/oder aus verschweessten Eisematten. Bei virgespaantem Bëtong ginn drote Seeler gebraucht, déi ënner Zuch stinn.

Wa bei der Mëschung nëmmen e Bannmëttel wéi Zement an/oder Kallek a Sand gebraucht gëtt, da schwätzt ee vu Speis oder Mortier.

## Kuckt och

* Bëtonnière

## Um Spaweck

|  |  |
| --- | --- |
|  |  **Commons: Bëtong** – Biller, Videoen oder Audiodateien |
# Kriibsen

| Kriibsen |
| --- |
|  KriibsenKriibsen |
| **Systematik** |
|

|  |  |
| --- | --- |
| Räich: | Déiereräich  |
| Ënnerräich: | Metazoa  |
| Iwwerstamm: | Urmënner  |
| Stamm: | Arthropoden  |
| Ënnerstamm: | Kriibsen  |

 |
| Wëssenschaftlechen Numm |
| **Crustacea**  |
| Klassen |
| *Sandkriibsen* *Remipedia* *Bladfousskriibsen* *Héijer Kriibsen* *Maxillopoda* *Zongewierm* |

D'**Kriibsen** (Crustacea) bilde mat op d'mannst 52.000 bekannten Aarten en Ënnerstamm vun den Arthropoden. Déi meescht dovu liewen am Mier.

## Liewensraum

Déi meescht Kriibse liewen am Mier, vill Aarten awer och am Séisswaasser an eng Rei souguer u Land.

## Kierperbau

Kriibsen ënnerscheede sech ganz däitlech an der Gréisst an am Kierperbau.
Si hunn awer alleguer e Baussesklett, dee si fir ze wuesse vun Zäit zu Zäit ofhaite mussen, an zwee Puer Antennen. Vill vun hinnen hu Komplexaen.
Si ootme meeschtens duerch hir Kimen un de Been. Verschidde Kriibsaarten hu speziell Bee fir ze schwammen.
Zéngfousskriibsen hunn dacks vir Schéieren amplaz Been.
Hire Kreeslaf ass op an hiert Blutt (*Hämolymphe*) fléisst bei de groussen Aarten duerch de Kierper an d'Häerz zeréck. D'Nervesystem besteet aus Kniet.

## Liewensweis

### Ernierung

### Fortplanzung

## Systematik

* Ënnerstamm Kriibsdéieren
	+ Klass Sandkriibsen (Cephalocarida)
	+ Klass Remipedia
	+ Klass Blatfousskriibsen (Branchiopoda)
		- Kimefousskriibsen (Anostraca)
		- Echt Blatfousskriibsen (Phyllopoda)
	+ Klass Maxillopoda
		- Kaarpelais (Branchiura)
		- Mystacocarida
		- Tantulocarida
		- Ascothoracida
		- Rankfousskriibsen (Cirripedia)
		- Rudderfousskriibsen (Copepoda)
	+ Klass Muschelkriibsen (Ostracoda)
	+ Klass Héijer Kriibsen (Malacostraca)
		- Leptostraca oder Phyllocarida
		- Hoplocarida
		- Eumalacostraca
			* Zéngfousskriibsen (Decapoda) mat den Aarten Homard a Langust

## Fir ze liesen

* Joel W. Martin & George E. Davis: *An updated classification of the Recent Crustacea*, 2001, Science Series 39 vum Natural History Museum of Los Angeles County, 132 Säiten.

## Um Spaweck

|  |  |
| --- | --- |
|  |  **Commons: Crustacea** – Biller, Videoen oder Audiodateien |

* crustacea.nhm.org
# Murcia

|  |  |
| --- | --- |
|  | Dëse **Geographiesartikel iwwer Spuenien** ass eréischt just eng **Skizz**. Wann Dir méi iwwer dëst Theema wësst, sidd Dir häerzlech invitéiert, aus dëse puer Sätz e richtegen Artikel ze schreiwen. Wann Dir beim Schreiwen Hëllef braucht, da luusst bis an d'FAQ eran. |

|  |  |
| --- | --- |
|  | Dësen Artikel beschäftegt sech mat der Stad **Murcia** a Spuenien. Fir aner Bedeitungen, kuckt wgl. Murcia (Homonymie). |

| Murcia |
| --- |
|  |
|  |
| Land |
Spuenien |
| Awunner |
479.405 (2025) |
| Fläch |
881.860.000 m² |
| Koordinaten |
37°59'0"N, 1°7'49"W |
| Postcode |
30001–30012 |
| Websäit |
 |
|  |
|  |
|  |

**Murcia** ass d'Haaptstad vun der spuenescher Provënz Murcia a läit der autonomer Regioun Murcia.

## Kuckt och

* Lëscht vun de spuenesche Groussstied

## Um Spaweck

|  |  |
| --- | --- |
|  |  **Commons: Murcia** – Biller, Videoen oder Audiodateien |

* Murcia.es Offiziell Säit vu Murcia
# Eva Perón

| Eva Perón |
| --- |
|  |
| Gebuertsnumm |
María Eva Duarte |
| Gebuer |
7. Mee 1919 Junín |
| Gestuerwen |
26. Juli 1952 Buenos Aires |
| Nationalitéit |
Argentinien |
| Aktivitéit |
Politikerin, Theaterschauspillerin, Filmschauspillerin, Gewerkschaftlerin, Fraerechtlerin, Sängerin, Schauspillerin |
| Fonctioun |
Presidentin |
| Auszeechnungen |
Grousskräiz vum Isabellauerden, Uerde vun der Sonn vum Peru |
| Famill |
| Bestuet mat |
Juan Perón (1945–1952) |
|
 |

D'María **Eva** (*"Evita"*) Duarte de **Perón**, gebuer de 7. Mee 1919 zu Los Toldos an der Pampa, a gestuerwen de 26. Juli 1952, war eng argentinesch Schauspillerin, Aktivistin a Gewerkschaftlerin, a war, als zweet Fra vum President Juan Perón (1895-1974), vun 1946 bis zu hirem Doud 1952, *First Lady* vun Argentinien.

No hirer Kandheet um Land ass si 1934, mat 15 Joer, an d'Haaptstad Buenos Aires geplënnert, fir do Theater-, Radio- a Filmschauspillerin ze ginn. 1944 huet si de Kolonell Juan Perón kennegeléiert an dat Joer drop bestuet. De Juan Perón gouf 1946 zum President vun Argentinie gewielt, an d'Eva Perón huet sech an der *Confederación general de trabajo* (CGT), enger pro-Peronistescher Gewerkschaft, engagéiert, a sech fir d'Aarbechterrechter agesat. Si war och Ministesch fir Aarbecht a Gesondheet, an huet d'*Fundación Eva Perón* gegrënnt, eng karitativ Hëllefsorganisatioun, vun där se och Presidentin war. Ausserdeem huet si sech fir d'Fraewalrecht an Argentinien engagéiert, an huet déi éischt Fraepartei an hirem Land gegrënnt a geleet.

1951 huet si kandidéiert fir de peronistesche Kandidat fir d'Vizepresidente-Walen ze ginn, ma déi staark Oppositioun souwuel vu Militär wéi vun der Bourgeoisie, an och hiren ëmmer méi schlechte Gesondheetszoustand hunn dee Projet zum Echec bruecht. No hirem Doud, mat just 33 Joer, als Folleg vun engem Kriibs, krut si posthum den Éierentitel *Jefe Espiritual de la Nacion* ("Spirituelle Leader vun der Natioun") a gouf an engem Staatsbegriefnes bäigesat.

Schonn als *First Lady* hat si iwwer d'Grenze vun hirem Land eng gewëss Notoritéit, mä et war besonnesch de Musical *Evita* aus dem Joer 1976, sou wéi och de Film mam nämmlechten Titel, déi se baussent Latäinamerika, wou s'eng Ikon war, bekannt gemaach hunn.

## Um Spaweck

|  |  |
| --- | --- |
|  |  **Commons: Eva Perón** – Biller, Videoen oder Audiodateien |

* Eva Perón Historical Foundation
# 719

◄ |
7. Joerhonnert |
**8. Joerhonnert**
| 9. Joerhonnert
| ►

◄◄ |
◄ |
715 |
716 |
717 |
718 |
**719**
| 720
| 721
| 722
| 723
| ►
| ►►

*Dës Säit befaasst sech mam Joer 719.*

## Evenementer

## Konscht a Kultur

## Wëssenschaft an Technik

## Gebuer

## Gestuerwen

## Um Spaweck

|  |  |
| --- | --- |
|  |  **Commons: 719** – Biller, Videoen oder Audiodateien |
# Parkinson-Krankheet

|  |  |
| --- | --- |
|  | Dëse **Medezinsartikel** ass eréischt just eng **Skizz**. Wann Dir méi iwwer dëst Theema wësst, sidd Dir häerzlech invitéiert, aus dëse puer Sätz e richtegen Artikel ze schreiwen. Wann Dir beim Schreiwen Hëllef braucht, da luusst bis an d'FAQ eran. |

|  |  |
| --- | --- |
|  | Dësen Artikel gehéiert zur Serie vun de Medezinartikelen. Dës Informatioune si fir eng allgemeng Weiderbildung geduecht, mä ersetzen **op kee Fall** en Dokter oder Apdikter! Och d'Éischt-Hëllef-Rotschléi kënnen op kee Fall mat engem richtegen Éischt-Hëllef-Cours gläichgesat ginn! |

D'**Parkinson-Krankheet** (**Morbus Parkinson**) ass eng neurologesch Krankheet, déi sech lues a lues aggravéiert.

## Um Spaweck

|  |  |
| --- | --- |
|  |  **Commons: Parkinson-Krankheet** – Biller, Videoen oder Audiodateien |

* Parkinson's Disease: symptoms, diagnosis, biochemistry, causes, treatments, history, prevalence, organisations, toxic causes, genetic causes
# Hoer

Eng Fra mat laangen Hoer um Kapp, déi iwwert hiert Gesiicht falen.
En **Hoer** ass e laange Fuedem, deen op der Haut vun de Mamendéiere wiisst. E besteet aus Keratin, engem Protein. All d'Mamendéieren droen op hirer Haut zumindest deelweis Hoer. Dogéint ass d'Schläimhaut ëmmer ouni Hoer.

Mat e puer Ausnamen (Handflächen, bannenzeg Säit vun de Fangeren, Suele vum Fouss, Broschtwaarzen, Lëpsen) wuessen Hoer op der gesamter baussenzeger Haut vum mënschleche Kierper. Beim Mënsch ënnerscheet een tëscht den Hoer um Kapp, den Hoer vum Baart, an de Kierperhoer.

D'Hoer vun den Déieren ginn normalerweis als Pelz bezeechent. Schof, Geessen an e puer aner Déieren hu gekrauselt Hoer, déi Woll genannt ginn. Aus der Woll gi vill Produkter hiergestallt, dorënner Gezei an Decken.

Mënschen an e puer aner Déieren hunn am Laf vun der Evolutioun vill Hoer verluer, an e puer Mamendéiere, wéi Elefanten a Walen, hu bal guer keng Hoer.

## Kuckt och

* Vibriss, Vibriss
* *Meng Hoer*

|  |  |
| --- | --- |
|  |  **Commons: Hoer** – Biller, Videoen oder Audiodateien |
# Dräifaltegkeet

Gott presentéiert sech nom Verständnis vum Chrëschtentum als **Dräifaltegkeet** (*Trinitéit*), respektiv Dräieenegkeet. Dat heescht, den eenzege Gott - déi eng gëttlech Natur (et ass ëmmer nach eng monotheistesch Relioun) - besteet aus dräi verschiddene "Persounen":

* Gott Papp, de Schöpfer vun Himmel an Äerd;
* Gott Sohn, de gëttleche *Logos*, dee sech a Jesus Christus inkarnéiert huet;
* Gott hellege Geescht, deen an der Welt wierkt.

Vun dëser Konzeptioun steet näischt explizit an der Bibel, awer schonn an der Urkierch setzt sech de Glawen un d'Dräifaltegkeet duerch, och wann d'Spekulatiounen iwwer de "geneeën interne Funktionnement" vun dëser zu vill Streidereie gefouert hunn.

Klassesche Schema vun der DräifaltegkeetProblematesch ass besonnesch d'Ried vun den dräi "Persounen". Eist haitegt Versteesdemech vu Persounen ass vun Individualitéit an Autonomie markéiert. An dësem Sënn wier ee Gott an dräi Persounen net ee Gott, mä dräi Gëtter (Tritheismus). Fir dëser Gefor aus dem Wee ze goen, hunn aner Theologe proposéiert, net méi vun dräi Persounen ze schwätzen, mä vun dräi "Seinsweisen" oder "Subsistenzweisen". Dës Theologe kruten anerersäits Modalismus virgeworf: Si géife Gott verstoen als just eng Persoun, déi sech emol am Modus vum Papp, emol am Modus vum Jong, an eng aner Kéier am Modus vum hellege Geescht géif manifestéieren. De Sträit tëscht der modalistescher an der tritheistescher Tendenz wäert wuel ni geléist ginn. Vläicht sollt ee sech zeréckbesënnen op d'Aussointentioun vun dëser Léier: Gott ass keng einsam Monade, mä a sech Bezéiung. Dofir ass Bezéiung gëttlech, an och de Mënsch, deen als Ofbild vu Gott gesi gëtt, ass Bezéiung a soll Bezéiung sinn.

Den Islam refuséiert d'Konzeptioun vum dräifaltege Gott.

## Um Spaweck

|  |  |
| --- | --- |
|  |  **Commons: Dräifaltegkeet** – Biller, Videoen oder Audiodateien |