Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Kulturierwen

Logo vun der däitschsproocheger Communautéit an der Belsch fir de Schutz vum Kulturierwen
Als **Kulturierwen** oder **kulturelle Patrimoine** (fr. *patrimoine culturel*, de. *Kulturerbe*, *Kulturgut*) versteet een den Ensembel vu Ressourcen, déi aus der Vergaangenheet geierft goufen, an déi d'Leit onofhängeg vum Besëtz, als Reflexioun an als Ausdrock vun hire Wäerter, Iwwerzeegungen, Wëssen an Traditiounen, déi sech stänneg weiderentwéckelen, ugesinn. Dëst begräift all d‘Aspekter vun der Ëmwelt, déi iwwer d'Zäit aus der Interaktioun tëscht de Mënschen a Plaze resultéieren.

>
> „Le patrimoine culturel constitue un ensemble de ressources héritées du passé que des personnes considèrent, par-delà le régime de propriété des biens, comme un reflet et une expression de leurs valeurs, croyances, savoirs et traditions en continuelle évolution. Cela inclut tous les aspects de l’environnement résultant de l’interaction dans le temps entre les personnes et les lieux.“
>
>
>

– Art. 2 vun der Konventioun vu Faro (*Convention-cadre du Conseil de l'Europe sur la valeur du patrimoine culturel pour la société*)De Begrëff „Patrimoine“ beschreift eng Ierfschaft, déi vu fréiere Generatioune weidergi gouf, an déi mir intakt oder verbessert un déi zukünfteg Generatioune weidergi mussen, gradewéi d'Noutwennegkeet, e Patrimoine fir muer opzebauen. Et geet dofir wäit iwwer den einfache perséinlechen Eegentum eraus (d'Recht ze benotzen (fr. *user*) an ze mëssbrauchen (fr. *abuser*) nom réimesche Recht).

Europäesch Initiativen am Beräich vum Kulturierwe gi vum Europarot koordinéiert.

## Kulturierwen zu Lëtzebuerg

D'Definitioun vum Kulturierwe wéi s'an der Konventioun vu Faro festgehalen ass, steet och esou am Lëtzebuerger Gesetz iwwer de kulturelle Patrimoine vun 2022. Dem Gesetz no ëmfaasst d’Kulturierwen déi beweeglech an onbeweeglech, materiell, immateriell, audiovisuell an digital Gidder, deenen hiren Erhalt a Schutz vun nationalem ëffentlechem Interessi ass, sief et aus historescher, archeologescher, architektonescher, kënschtlerescher, handwierklecher, paleontologescher, mineralogescher, geologescher, wëssenschaftlecher, sozialer, technescher, folkloristescher, urbanistescher, industrieller, natierlecher, landschaftlecher, reliéiser, militärescher, politescher oder ethnologescher Siicht.

 Méi Informatioun doriwwer am Artikel: **Nationaalt Kulturierwe vu Lëtzebuerg**.

## Kuckt och

* Institut national pour le patrimoine architectural (INPA)
* Institut national de recherches archéologiques (INRA)
* Commission pour le patrimoine culturel
* UNESCO-Lëscht vum Weltierwen
* Immateriellt Kulturierwen

## Um Spaweck

|  |  |
| --- | --- |
|  |  **Commons: Kulturierwen** – Biller, Videoen oder Audiodateien |

* Loi du 25 février 2022 relative au patrimoine culturel

## Referenzen an Notten
# Kotka

|  |  |
| --- | --- |
|  | Dëse **Geographiesartikel iwwer Finnland** ass eréischt just eng **Skizz**. Wann Dir méi iwwer dëst Theema wësst, sidd Dir häerzlech invitéiert, aus dëse puer Sätz e richtegen Artikel ze schreiwen. Wann Dir beim Schreiwen Hëllef braucht, da luusst bis an d'FAQ eran. |

| Kotka |
| --- |
|  |
|  |
| Allgemenges |
|   |
Gemeng a Finnland, Stad |
| Gegrënnt |
1879 |
| Buergermeeschter |
Henry Lindelöf |
| Haaptstad vun |
Kymenlaakso |
| Websäit |
 |
| Demographie |
| Awunner |
50.029 |
|   |
31. Dezember 2025 |
| Geographie |
| Koordinaten |
60°28'0"N, 26°56'45"O |
| Fläch |
272,13 km² |
| Grenzt un |
Hamina, Kouvola, Pyhtää |
|  |
| Kaart mat der Lag |
|  |

**Kotka** ass eng Stad a Finnland an de Chef-lieu vun der Regioun Kymenlaakso. Se huet 50.029 Awunner (Stand 31. Dezember 2025) an ass 272,13 km² grouss; d'Bevëlkerungsdicht läit deemno bei 183,84 Awunner / km².

## Geographie

Kotka ass eng Hafestad a Südfinnland, um Uwänner vum finnesche Golf, no bei der russescher Grenz (65 km vum Grenziwwergang Vaalimaa ewech).

## Geschicht

|  |
| --- |
|  00Dëst Kapitel ass nach eidel oder onvollstänneg. Hëlleft wgl. mat, fir et ze komplettéieren. |

## Kuckeswäertes

|  |
| --- |
|  00Dëst Kapitel ass nach eidel oder onvollstänneg. Hëlleft wgl. mat, fir et ze komplettéieren. |

## Perséinlechkeeten

|  |
| --- |
|  00Dëst Kapitel ass nach eidel oder onvollstänneg. Hëlleft wgl. mat, fir et ze komplettéieren. |

## Um Spaweck

|  |  |
| --- | --- |
|  |  **Commons: Kotka** – Biller, Videoen oder Audiodateien |

## Referenzen an Notten
# Guilin

|  |  |
| --- | --- |
|  | Dëse **Geographiesartikel iwwer China** ass eréischt just eng **Skizz**. Wann Dir méi iwwer dëst Theema wësst, sidd Dir häerzlech invitéiert, aus dëse puer Sätz e richtegen Artikel ze schreiwen. Wann Dir beim Schreiwen Hëllef braucht, da luusst bis an d'FAQ eran. |

| **Guilin** |
| --- |
|  |  |
| **Land** |  Volleksrepublik China |
| **Status**: | Bezierkfräi Stad |
| **Provënz**: | Guangxi Zhuang |
| **Koordinaten**: | ? |
| **Fläch**: | 27,809 km² |
| **Awunner**: | 1.034.000 (2005) |
| **Héicht**: | 155 m |

**Guilin** ass eng Stad a China a läit am Nordoste vun der autonomer Guangxi Zhuang Regioun. Si huet 707,200 Awunner (2004) an ass haut vun Touriste vill besicht. Et huet een nämlech d'Méiglechkeet vu Guilin aus e wonnerbar schéinen Ausfluch mam Schëff um Li-Floss ze machen an do eng Landschaft ze bewonneren, déi aussergewéinlech schéin ass a vill chineesesch Moler inspiréiert huet.

Guilin a Li-Floss
Guilin
## Kuckeswäertes

### Fotoalbum vu Guilin

* Guilin a Li (Floss)
* Guilin a Li (Floss)
* Guilin a Li (Floss)
* Guilin a Li (Floss)
* Guilin a Li (Floss)
* Guilin a Li (Floss)
* Guilin a Li (Floss)
* Yangshuo um Li (Floss)
* Yangshuo um Li (Floss)

## Um Spaweck

* Fotoe vu Guilin an der Noperschaft

|  |  |
| --- | --- |
|  |  **Commons: Guilin** – Biller, Videoen oder Audiodateien |
# Chang Jiang

|  |  |
| --- | --- |
|  | Dëse **Geographiesartikel iwwer Asien** ass eréischt just eng **Skizz**. Wann Dir méi iwwer dëst Theema wësst, sidd Dir häerzlech invitéiert, aus dëse puer Sätz e richtegen Artikel ze schreiwen. Wann Dir beim Schreiwen Hëllef braucht, da luusst bis an d'FAQ eran. |

Chang Jiang|  |
| Längt |
6.300 km |
| Debit |
31.900 m³/s |
| Fläch vum Anzuchsgebitt |
1.808.500 km² |
| Leeft an |
Ostchineesescht Mier |
|  |
|  |
|  |
|  |

Um Chang Jiang, beim Wier vun den dräi Schluchten
Den **Chang Jiang** ((zh)長江 / 长江, Pinyin *Cháng Jiāng* – „Laange Floss“, kuerz: 江, *Jiāng*), och nach (de) **Jangtsekiang**, kuerz **Jangtse** oder (fr) **Yang-Tsé-Kiang**, kuerz **Yangtsé**, ass de längste Floss vu China. Mat 6.300 Kilometer, vun deenen der 2.800 schëffbar sinn, ass et och de längste Floss an Asien an nom Nil an dem Amazonas den drëttlängste Floss op der Welt. Säi Quellegebitt läit an der Provënz Qinghai, am Héichland vum Tibet. Bei der Mëndung an d'Ostchineesescht Mier féiert en am Joresduerchschnëtt 31.900 m³ Waasser an der Sekonn.

## Um Spaweck

|  |  |
| --- | --- |
|  |  **Commons: Chang Jiang** – Biller, Videoen oder Audiodateien |

## Referenzen an Notten
# SARS-CoV-2

2019-nCoV-CDC-23312
**SARS-CoV-2** (*Severe Acute Respiratory Syndrome Coronavirus 2*, Schwéieren akuten Otemweesyndrom Coronavirus 2) ass e Virus aus der Famill vun de Coronaviren, deen am Januar
2020 an der chineesescher Stad Wuhan (Provënz Hubei) nei identifizéiert gouf.

De SARS-Cov-2, dacks einfach Coronavirus oder Covid-19-Virus genannt, verursaacht eng Krankheet mam Numm COVID-19 (fir *Corona virus disease 2019*).

Den 11. Mäerz 2020, nodeems d'Krankheet sech vu China aus iwwer all Kontinenter ausgebreet hat, huet d'Weltgesondheetsorganisatioun (WHO, World Health Organisation) d'Krankheet als Pandemie agestuuft.

## Historique

Am Dezember 2019 gouf an der chineesescher Stad Wuhan eng Unheefung vu schwéiere Longenentzündunge festgestallt. Well eng Partie vun de Patienten als Geschäftsleit um lokale Maart fir Fësch a Mieresfriichte geschafft huet, gouf ugeholl, datt do de primäre Foyer vun der Krankheet war.

De 7. Januar 2020 huet deen zoustännege chineesesche Virolog bekannt ginn, datt et sech ëm en neien, bis dohinn net bekannte Virus géif handelen. Den 13. Januar 2020 gouf déi komplett Genomsequenz vum neie Coronavirus op GenBank, enger Datebank fir Genen a Genomen um Internet, hannerluecht. Kuerz duerno gouf en éischten Diagnosentest fir den Nowäis vum Virus publizéiert.

## Originne vum Virus

Et gëtt ugeholl datt de Virus vun Déieren, deenen hiert Fleesch a China um Maart ugebuede gëtt, op de Mënsch iwwerdroe gouf. Am Verdacht steet eng Fliedermaus, d'Java-Houfeisennues (*Rhinolophus affinis*) (Stand Mäerz 2020).

## Um Spaweck

* Offiziell Säit vun der lëtzebuergescher Regierung iwwer de Coronavirus: COVID-19

## Referenzen an Notten