Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Geometrie

D'**Geometrie** ass d'Wëssenschaft déi sech mat de Relatiounen tëscht Längten a Wénkelen am Plang oder am Raum beschäftegt. Et ass eent vun den zwee premoderne mathematesche Gebidder nieft der Léier vun den Zuelen.

Hautdesdaags ass d'Geometrie e méi ëmfangräicht Gebitt ginn. Vill Konzepter an der moderner Mathematik kënnen abstrakt a geometresche Figuren duergestallt ginn, soudatt een heiansdo guer net méi erëmkennt, datt déi nei Geometrie vun de Relatiounen tëscht Längten a Wénkele schwätzt.

## Geometresch Relatiounen am Plang

### Gesetz vun de Cosinussen

och nach **Relation de Pythagore généralisée** genannt

 WIKINIUM\_MATH\_PH\_0

### Gesetz vun de Sinussen

 WIKINIUM\_MATH\_PH\_2

### Gesetz vum Thales

 WIKINIUM\_MATH\_PH\_4

## Vektoriell Relatiounen

### Produit Scalaire

 WIKINIUM\_MATH\_PH\_6

An engem Cartesiansche Koordinatesystem wou d'Punkten A, B an C respektiv WIKINIUM\_MATH\_PH\_8 , WIKINIUM\_MATH\_PH\_10 an WIKINIUM\_MATH\_PH\_12 als Koordinaten hunn, sinn d'Vecteuren WIKINIUM\_MATH\_PH\_14 an WIKINIUM\_MATH\_PH\_16 sou definéiert:

 WIKINIUM\_MATH\_PH\_18

 WIKINIUM\_MATH\_PH\_20

Dës Formele sinn einfach an den dräidimensionale Raum ëmzeschreiwen: et brauch ee just eng Koordinat bäizesetze wat dann erméiglegt, aus dem Plang erauszekommen. Am dräidimensionale Raum sinn d'Punkten an d'Vecteuren also duerch dräi Zuelen (hir Koordinaten) definéiert. Dat féiert dann zum *Produit Scalaire* am Raum:

 WIKINIUM\_MATH\_PH\_22

### Produit Vectoriel

 WIKINIUM\_MATH\_PH\_24

Op dësem Bild kann ee gesinn datt een aus dem zweedimensionale Plang erauskënnt a sech am dräidimensionale Raum beweegt. Dofir ass och dee Vecteur WIKINIUM\_MATH\_PH\_26 do deen gläichzäitëg e rechte Wénkel mam Vecteur WIKINIUM\_MATH\_PH\_28 a mam Vecteur WIKINIUM\_MATH\_PH\_30

 Sief d'Vecteuren WIKINIUM\_MATH\_PH\_32 , dann ass WIKINIUM\_MATH\_PH\_34

## Rotatiounen

D'Rotatiounsmatricen am dräidimensionale Raum gesi sou aus:

* Rotatioun ëm d'x-Achs

 WIKINIUM\_MATH\_PH\_36

* Rotatioun ëm d'y-Achs

 WIKINIUM\_MATH\_PH\_38

* Rotatioun ëm d'z-Achs

 WIKINIUM\_MATH\_PH\_40

## Um Spaweck

|  |  |
| --- | --- |
|  |  **Commons: Geometrie** – Biller, Videoen oder Audiodateien |

* Rotation matrices at Mathworld
# Cornwall

|  |  |
| --- | --- |
|  | Dëse **Geographiesartikel** iwwer d'**Vereenegt Kinnekräich** ass eréischt just eng **Skizz**. Wann Dir méi iwwer dëst Theema wësst, sidd Dir häerzlech invitéiert, aus dëse puer Sätz e richtegen Artikel ze schreiwen. Wann Dir beim Schreiwen Hëllef braucht, da luusst bis an d'FAQ eran. |

| **Cornwall** |
| --- |
|  |
|  Groussbritannien |
| **Landesdeel**: | England |
| **Statut**: | Zeromoniell Grofschaft Unitary authority |
| **Fläch**: | 3.563 km² |
| **Awunner**: | 519.400 (2005) |
| **Bevëlkerungsdicht**: | 146 / km² |

**Cornwall** ass eng zeremoniell Grofschaft op der Südwestspëtzt vu Britannien, déi bis 2009 e *shire county* war, an duerno eng Unitary authority gouf. Déi wichtegst Stad an administrativen Zentrum ass Truro.

Cornwall
Bodmin Moor
Land's End

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
|

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  | **Zeremoniell Grofschafte vun England** |  |

 |
|
Bedfordshire |
Berkshire |
Bristol |
Buckinghamshire |
Cambridgeshire |
Cheshire |
City of London |
Cornwall |
Cumbria |
Derbyshire |
Devon |
Dorset |
Durham |
Essex |
Gloucestershire |
 Grouss London |
Grouss Manchester |
Hampshire |
Herefordshire |
Hertfordshire |
Wight |
Kent |
Lancashire |
Leicestershire |
Lincolnshire |
Merseyside |
West Midlands |
Norfolk |
Northamptonshire |
Northumberland |
Nottinghamshire |
Oxfordshire |
Rutland |
Shropshire |
Somerset |
Staffordshire |
Suffolk |
Surrey |
Ost Sussex |
West Sussex |
Tyne and Wear |
Warwickshire |
Wiltshire |
Worcestershire |
Ost Yorkshire |
Nord Yorkshire |
West Yorkshire |
Süd Yorkshire | |

## Um Spaweck

|  |  |
| --- | --- |
|  |  **Commons: Cornwall** – Biller, Videoen oder Audiodateien |
# Koordinaten

|  |  |
| --- | --- |
|  | Dëse **Mathematiksartikel** ass eréischt just eng **Skizz**. Wann Dir méi iwwer dëst Theema wësst, sidd Dir häerzlech invitéiert, aus dëse puer Sätz e richtegen Artikel ze schreiwen. Wann Dir beim Schreiwen Hëllef braucht, da luusst bis an d'FAQ eran. |

Verschidden Zorte vu Koordinatesystemer
**Koordinate** sinn do fir Positioune vu Punkten am Raum festzehalen oder ze bestëmmen.

D'Positioun am Raum gëtt an de Koordinatesystemer mat Zuelewäerter, de **Koordinaten**, eendäiteg bestëmmt.

Duerch d'Zesummestelle vun eenzele Punkten, loosse sech da mat ville Punkte bestëmmt Objeten, wéi Linnen, Kurven, Ofstänn, Flächen, a Kierperen uginn.

D'Zuel vun de Wäerter, déi noutwenneg si fir en Objet ze bestëmmen, entsprécht der Dimensioun vum Raum (dacks als *n* ofgekierzt). Et hëlt een dann d'Koordinate vun engem *n*-dimensionale Raum dann och als en *n*-Tupel vu Koordinaten op.

Den Nullpunkt, bei deem all Koordinaten de Wäert 0 unhuelen, nennt een d'*Origine*.

De Koordinatesystem deen am meeschte gebraucht gëtt – dat gëllt besonnesch fir d'Schoulmathematik - ass de Kartesesche Koordinatesystem.

## Kuckt och

* Geographesch Koordinaten
* Galaktesch Koordinaten

## Um Spaweck

*  - Einfach a verständlech Erklärung
*  - Mathematesch exakt Definitiounen (mat Formelen)

|  |  |
| --- | --- |
|  |  **Commons: Coordinate systems** – Biller, Videoen oder Audiodateien |
# Kaart

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  | Dëst Lemma huet méi wéi eng Bedeitung. Hei drënner stinn déi Artikelen, déi et fir déi verschidde Bedeitunge gëtt. Fir méi Informatiounen, liest wgl. den Artikel iwwer d'Homonymie an der Wikipedia. |  |

Mat **Kaart** (vum Griich. *chártes*: Blat vun der Papyrusplanz, doraus gemaachene Pabeier; aus egyptesch *garta*) ka gemengt sinn:

* Landkaart
* Wanderkaart
* Spillkaart
* Postkaart
* Menüskaart
* Stiechkaart fir Computer an technesch Apparater
* Bankkaart (Kredit- an Debitkaart)
* Visittekaart
* Giel Kaart, Rout Kaart bei verschiddenen Ekippesportaarten.

## Kuckt och

* Kartei
* Identitéitskaart
# Gammafunktioun

|  |  |
| --- | --- |
|  | Dëse **Mathematiksartikel** ass eréischt just eng **Skizz**. Wann Dir méi iwwer dëst Theema wësst, sidd Dir häerzlech invitéiert, aus dëse puer Sätz e richtegen Artikel ze schreiwen. Wann Dir beim Schreiwen Hëllef braucht, da luusst bis an d'FAQ eran. |

De Graph vun der Gammafunktioun am Reellen
D'**Gammafunktioun** WIKINIUM\_MATH\_PH\_0 erweidert d'Faktoriellfunktioun op d'reell an d'komplex Zuelen, woubäi allerdéngs d'Argument ëm 1 verréckelt ass. Dat heescht fir eng positiv ganz Zuel WIKINIUM\_MATH\_PH\_2 gëllt:

 WIKINIUM\_MATH\_PH\_4 .
D'Gammafunktioun ass fir all reell a komplex Zuelen definéiert ausser fir d'negativ ganz Zuelen a fir d'Null. Fir komplex Zuele mat engem positive reellen Deel ass d'Gammafunktioun iwwer en Integral definéiert:

 WIKINIUM\_MATH\_PH\_6
Déi Integralfunktioun gëtt duerch analytesch Verlängerung op all komplex Zuelen erweidert ausser d'net-positiv ganz Zuelen, wou d'Funktioun einfach Polen huet. Doraus resultéiert eng meromorph Funktioun, déi „Gammafunktioun“ genannt gëtt.

## Um Spaweck

|  |  |
| --- | --- |
|  |  **Commons: Gamma- a verwandte Funktiounen** – Biller, Videoen oder Audiodateien |
# Themse

Themse| d'Themse zu london |
| Längt |
334 km |
| Debit |
65,8 m³/s |
| Fläch vum Anzuchsgebitt |
15.300 km² |
| Originn |
| Héicht |
346 m |
| Leeft an |
Nordmier |
| Haaptnieweflëss |
Churn |
| Geographie |
| Land |  Vereenegt Kinnekräich |
| Regioun |
Südengland |
| Uertschaften |
Kemble Oxford Ready Slough London Southend |
|  |
|  |
|  |
|  |

D'**Themse** (*Thames* op Englesch) ass e Floss an England, op deem och d'Haaptstad London läit. Se ass 334 km laang.

## Geographie

### Gréisser Stied

Kemble - Oxford - Ready - Slough - London - Southend

## Wirtschaft a Verkéier

## Kuckeswäertes

## Um Spaweck

|  |  |
| --- | --- |
|  |  **Commons: Thames** – Biller, Videoen oder Audiodateien |
# Wimbledon Championships

D'**Wimbledon Championships** oder einfach **Wimbledon** genannt sinn deen drëtten Tennistournoi vun de Grand-Slam-Turnéier am Joer. Si gi säit 1877 all Joer am Juni a Juli zu London gespillt.

Den Tournoi gëtt als eenzege vun de véier Grand-Slam-Turnéieren op Gras gespillt.

## Geschicht

## Punkten a Präisgelder

| Tour | Punkten | Technesch Punkten | Prime |
| --- | --- | --- | --- |
| Gewënner | 200 | 1000 | 750 000 £ |
| Finall | 140 | 700 | 375 000 £ |
| Halleffinall | 90 | 450 | 187 500 £ |
| Véirelsfinall | 50 | 250 | 93 750 £ |
| Aachtelsfinall | 30 | 150 | 50 000 £ |
| 3. Tour | 15 | 75 | 28 125 £ |
| 2. Tour | 7 | 35 | 17 000 £ |
| 1. Tour | 1 | 5 | 10 250 £ |

## Rekorder

## Gewënner

* Lëscht vun de Wimbledon Gewënner am Häreneenzel
* Lëscht vun de Wimbledon Open Gewënner am Dammeneenzel
* Lëscht vun de Wimbledon Gewënner am Härendubbel
* Lëscht vun de Wimbledon Gewënner am Dammendubbel
* Lëscht vun de Wimbledon Gewënner am Mixed

## Biller

* The Royal Gallery at Centre Court, Wimbledon
* The Crowd at Centre Court, Wimbledon
* The Centre Court, Wimbledon
* The decision of In or Out with the help of Technology at Wimbledon
* The longest match ever played at Wimbledon
* The Wimbledon Shop
* The instructions to Non Ticket Holders at Wimbledon
* Wimbledon scoreboard
* Wimbledon order of play
* Centre Court Wimbledon 1
* Wimbledon Court 1
* Court 4 Wimbledon
* Court 19 Wimbledon
* Court 15 Wimbledon
* Court 17 Wimbledon
* Wimbledon Queue Bridge
* Score board Wimbledon

## Um Spaweck

|  |  |
| --- | --- |
|  |  **Commons: Wimbledon Championships** – Biller, Videoen oder Audiodateien |

* (en) Websäit
# Stockton-on-Tees

|  |  |
| --- | --- |
|  | Dëse **Geographiesartikel** iwwer d'**Vereenegt Kinnekräich** ass eréischt just eng **Skizz**. Wann Dir méi iwwer dëst Theema wësst, sidd Dir häerzlech invitéiert, aus dëse puer Sätz e richtegen Artikel ze schreiwen. Wann Dir beim Schreiwen Hëllef braucht, da luusst bis an d'FAQ eran. |

| **Borough Stockton-on-Tees** |
| --- |
|  |
|  Groussbritannien |
| **Landesdeel**: | England |
| **Statut**: | Unitary authority |
| **Fläch**: | 204 km² |
| **Awunner**: | 186.700 (2005) |
| **Bevëlkerungsdicht**: | 916 / km² |

De Borough vu **Stockton-on-Tees** ass eng onofhängeg Grofschaft ("*Unitary authority*") am Nordoste vun England. De Verwaltungssëtz ass an der Stad Stockton-on-Tees. Dëse Borough gehéiert zur Regioun *North East England*.
# Gaborone

| Gaborone |
| --- |
|  |
| Land |
Botswana |
| Awunner |
235.884 |
|   |
2013 |
| Fläch |
169 km² |
| Héicht |
1.014 m |
| Koordinaten |
24°39'25"S, 25°54'31"O |
| Telefonszon |
00267 |
| Websäit |
 |
|  |
|  |
|  |

**Gaborone** (fréier *Gaberones*) ass d'Haaptstad vum südafrikanesche Staat Botswana.

## Geschicht

D'Stad gouf 1890 vum Gaborone Matlapin, engem lokalen Häuptling, gegrënnt. Am Joer 1965 gouf de Regierungssëtz vu Botswana (deemools Betschuanaland) vu Mafikeng op Gaborone verluecht.

## Wirtschaft

### Bildung

Gaborone ass de Sëtz vun der *Universitéit vu Botswana*, déi 1977 gegrënnt gouf.

## Um Spaweck

|  |  |
| --- | --- |
|  |  **Commons: Gaborone** – Biller, Videoen oder Audiodateien |
# Britteschen Territoire am Indeschen Ozean

|  |
| --- |
| **Britteschen Territoire am Indeschen Ozean** |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |
|
Detailer | Detailer |

 |
| **National Devise**: In tutela nostra Limuria (la) |
|  |
| **Offiziell Sprooch**: | Englesch |
| **Haaptstad**: | keng |
|  • Koordinaten: | 6° 0’ 0’’ S       71° 30’ 0’’ O |
|  |
| **Staatsform:** | brittescht Iwwerséigebitt |
|  |
| **Fläch:** | 63,17 km² |
|  |
| **Bevëlkerung:** | 3.000 |
|  |
| **Nationalhymn:** | God Save the King |
| **Wärung:** | US-Dollar |
| **Zäitzon:** | UTC +6 |
| **Internet TLD:** | .io |
| **InternationalenTelefonsprefix**: | +246 |
|  |

De **Britteschen Territoire am Indeschen Ozean** (englesch: *British Indian Ocean Territory*) ass e brittescht Iwwerséigebitt dat hautdesdaags just nach aus dem Chagos-Archipel besteet.

Den Archipel besteet aus siwen Atolle mat ronn 60 meeschtens onbewunnte klengen Inselen. Déi gréisst Insel ass Diego Garcia am Atoll mam selwechten Numm. Déi aner Atolle sinn:

* Chagos-Archipel, de gréissten Atollkomplex vun der Äerd (mat der Nelsons Insel, Danger Insel, Eagle Insel an Dräi Bridder),
* Peros Banhos,
* Salomon Inselen,
* Egmont Inselen, gradewéi
* de Blenheim Riff an d'Speakers Bank, déi just bei Niddregwaasser op d'Waasseruewerfläch kommen a keng Inselen hunn.

D'Insele verdeelen sech iwwer e Gebitt vu 54.400 km². All d'Inselen zesummen hunn eng Fläch vu ronn 60 km².

D'Awunner vun den Insele si vu Mee 1966 u relogéiert ginn a liewen zënterhier op Mauritius, de Seychellen oder am Vereenegte Kinnekräich. D'Insele sinn haut net méi bewunnt, mat Ausnam vun Diego Garcia wou e brittesch-amerikanesche Marinnestëtzpunkt ass, souwéi en astronomeschen Observatoire.

## Um Spaweck

|  |  |
| --- | --- |
|  |  **Commons: Britteschen Territoire am Indeschen Ozean** – Biller, Videoen oder Audiodateien |
# James Cook

| James Cook |
| --- |
|  |
|  |
| Gebuer |
27. Oktober 1728 Marton |
| Gestuerwen |
14. Februar 1779 |
| Doudesursaach |
Stéchwonn |
| Nationalitéit |
Kinnekräich Groussbritannien |
| Aktivitéit |
Explorateur, Kartograph, Marinnoffizéier, Botaniker |
| Member vun |
Royal Society |
| Auszeechnungen |
Fellow vun der Royal Society, Copley Medail |
| Bestuet mat |
Elizabeth Cook (21.12.1762–) |
|
 |

Den **James Cook**, gebuer de 27. Oktober 1728 zu Marton bei Middlesbrough, a gestuerwen de 14. Februar 1779 an der Bucht vu Kealakekua op Hawaii, war e britteschen Entdecker.

Bal ouni Schoulbildung huet den James Cook sech säin nautescht a kartographescht Wësse wärend de Wanterméint selwer bäibruecht, wann de Kueleseegler, op deem hie sech bannen 8 Joer vum Schëffsjong zum Adjoint vum Steiermann héichgeshafft hat, am Hafe louch.

1755 ass hie bei *Royal Navy* gaangen an huet op verschiddene Reesen tëscht 1758 an 1767 u Bord vun der *"Pembroke"* de Sankt-Lorenz Stroum an d'Küste vun Neifundland a Labrador vermooss.

Opgrond vun dësen Erfarungen huet de Cook dorophin 1768 de Kommando iwwer eng Expeditioun kritt, déi am Optrag vun der kinneklecher geographescher Gesellschaft am Pazifik en astronomescht Evenement, de Venustransit virun der Sonn, observéiere sollt. Op der *"Endeavour"* huet de Cook 1769 Tahiti erreecht an d'Liewe vun de Leit vun do studéiert. Ausserdeem huet hien all d'Insele ronderëm kartographéiert an zu Éiere vun deenen, déi hien ugestallt haten, *Gesellschaftsinsele* genannt. No der Feststellung, datt Neiséiland aus 2 Haaptinsele besteet, ass de Cook no engem Openthalt op der Ostküst vun Australien 1771 an England zeréckgefuer.

Fir d'Existenz vun engem vegetatiounsräiche Südpolarkontinent ze klären ass de Cook zweemol iwwer de südleche Polarkrees virgedrongen, mä hien huet do nëmmen d'Äismasse vun der Antarktis fonnt.

Op senger 3. Expeditioun wollt de Cook no engem nërdleche Passage tëscht dem Atlantik an dem Pazifik sichen. Hien ass 1776 vu Plymouth fortgefuer an huet, nodeem hie vun Neiséiland an Tahiti koum, 1778 Hawaii nees entdeckt. Nodeem hien d'Westküst vun Nordamerika erreecht hat, ass hien no Norden an d'Beringstrooss geseegelt, wou hien, nodeem en iwwer de 70. nërdleche Breedegrad erausgefuer war, vun Dreifäis gezwonge gouf, nees ëmzedréinen.

Zeréck op Hawaii ass hie bei engem Sträit mat den Urawunner ëm d'Liewe komm.

Op senge laange Séireesen ouni frësch Liewensmëttel huet de Cook erausfonnt, datt Zitrounen a Sauermous exzellent Mëttele géint Skorbut sinn.

## Um Spaweck

|  |  |
| --- | --- |
|  |  **Commons: James Cook** – Biller, Videoen oder Audiodateien |