Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Educatioun

Indoktrinatioun am Klassesall, d'Inkorporatioun vu politeschen Inhalt am Studiematerial oder Enseignanten, déi hir Roll mëssbrauche fir Studenten ze indoktrinéieren, geet géint d'Ziler vun der Erzéiung déi no Gedankefräiheet a kriteschem Denken sichen.
**Educatioun** oder **Pedagogik** (v. griich. παιδαγογια, vu παιδος (paidos) Kand an αγω féieren, grousszéien) befaasst sech mat der Erzéiung an der Bildung. Si soll virun allem mat systematesche Fuerschungsmethode schaffen, fir Erkenntnesser iwwer d'Erzéiungsprozesser ze kréien an och zur Bildung bäizedroen.

Beim Erzéiungsprozess gi Kanner a Jugendlecher duerch déi pedagogesch Verantwortlech (Elteren, Erzéier, Schoulmeeschteren a Professeren) an d'Welt vun den Erwuessenen agefouert. De Jonktem léiert dobäi Reegelen, Normen a Behuelen, mä och selbststännegt Denken an Handelen.

De modernen a ganzheetleche Bildungsbegrëff dogéint steet fir de liewenslaangen Entwécklungsprozess vum Mënsch, bei deem e seng geeschteg, kulturell a liewenspraktesch Fäegkeeten a seng personal a sozial Kompetenzen erweidert.

Erzéiung kënnt vu baussen - de Bildungsprozess awer ass e selbstännege Prozess, dee vu banne kënnt an op d'Erzéiung opbaut. Wichteg Facteure bei der Educatioun sinn d'Natur, d'Gesellschaft an den Individuum selwer.

Disziplinne wéi d'Soziologie an d'Psychologie spille bei der Educatioun eng grouss Roll.

## Geschicht

* *Histoire de l'enseignement et de l'éducation* ; 4 Bänn; Paräis (Perrin / tempus-Täschebicher), 2003-2004 (Originalausgab: 1981):

1. Michel Rouche,  I.** Ve avant J.-C - XVe siècle* (ISBN 978-2-262-02099-6);
2. François Lebrun, Marc Venard & Jean Quéniart:  II.** 1480-1789* (ISBN 978-2-262-02147-4);
3. Françoise Mayeur,  III.** 1789-1930* (ISBN 978-2-262-02094-1);
4. Antoine Prost,  IV.** Depuis 1930* (ISBN 978-2-262-02095-8).

* Françoise Mayeur, *L'éducation des filles en France au XIXe siècle* ; Paräis (Perrin / tempus-Täschebuch), 2008 (Originalausgab: 1979); ISBN 978-2-262-02775-9
* Michel Schmit, *Regards et propos sur l'enseignement supérieur et moyen au Luxembourg* ; Lëtzebuerg, PSH (Publications de la Section historique de l'Institut grand-ducal), Bd. CXVI, 1999; 772 Säiten.
* (Kollektiv), *Enseignement secondaire 1939-1989* ; Ré-Création 5, Diekirch (éditions APESS, a.s.b.l.), 1989; 450 Säiten (ill.).
* Henri Entringer, *Les défis de l'Université du Luxembourg - Essai d'analyse interrogative sept ans après la création de l'UL* ; Lëtzebuerg, Publication de l'Institut grand-ducal (Section des Sciences morales et politiques), 2010; 277 Säiten. ISBN 978-2-9599794-3-9

## Kuckt och

## Um Spaweck

|  |  |
| --- | --- |
|  |  **Commons: Educatioun** – Biller, Videoen oder Audiodateien |

* Educational Measurement and Applied Cognitive Science op uni.lu
* Bachelor Professionnel en Sciences de l'Education, Nofollger vum Certificat d'Etudes Pédagogiques (CEP) dee vum ISERP ausgestallt gouf, op uni.lu
* Portal vun der Educatioun zu Lëtzebuerg education.lu
# Reassurance

|  |  |
| --- | --- |
|  | Dësen **Ekonomiesartikel** ass eréischt just eng **Skizz**. Wann Dir méi iwwer dëst Theema wësst, sidd Dir häerzlech invitéiert, aus dëse puer Sätz e richtegen Artikel ze schreiwen. Wann Dir beim Schreiwen Hëllef braucht, da luusst bis an d'FAQ eran. |

Eng **Reassurance** ass eng *Versécherungsoperatioun*, déi dora besteet, datt
d'Deckung vun engem Eenzelrisiko ganz oder deelweis vun enger Versécherung un eng zweet Versécherung ofgetratt gëtt.

De Vertrag mat dem éischte Versécherer a seng Konditioune bleiwe gëlteg an den éischte Versécherer bleift verantwortlech fir d'Ausbezuele vum versécherte Betrag. Meeschtens sinn et spezialiséiert Gesellschaften (Réckversécherungsgesellschaften), déi sou Operatiounen an zweeter Positioun iwwerhuelen.

D'Réckversécherung erlaabt et engem Assureur Schied mat enger Importenz ofzedecken, déi iwwer seng eege Versécherungscapacitéit erausginn.

London an New York sinn déi Plazen, wou sech déi meescht a gréisst Reassurancegesellschafte etabléiert hunn.

## Um Spaweck

* *Luxembourg for finance* Fiche iwwer Reassurancen zu Lëtzebuerg
* Reactions eng engleschsproocheg Zäitschrëft iwwer Reassurancen
* Statistiken a weider Informatioun um Site vum Commissariat aux assurances
# Netregierungsorganisatioun

Eng **Netregierungsorgansiatioun**, ofgekierzt **NRO**, **NGO** (fir *Non-Governmental Organisation*) oder **ONG** (fir *Organisation non gouvernementale*), Organisatioun, déi weeder vun engem Staat nach vun enger Internationaler Institutioun ofhänkt, d. h. si gëtt nëmme privat finanzéiert an ass net drop ausgeriicht fir e Benefice ze maachen.

Eng NRO verfollegt normalerweis en Zil dat vun ëffentlechem Intressi ass, wéi z. B. d'Verdeedegung vun de Mënscherechter, humanitär Hëllefsprojeten, oder Entwécklungshëllef déi iwwer privat Kanäl leeft.

Déi lëtzebuergesch Bezeechnung *Netregierungsorgansiatioun* kënnt vum engleschen Ausdrock *non-governmental organisation*. NROe gëtt et awer u sech scho laang ier dee Begrëff an de Medien an an der Gesellschaft an d'Bewosstsinn eragetrueden ass. Ee Beispill sinn déi schonn am 19. Joerhonnert a verschiddene Länner gegrënnt national Routkräiz-Gesellschaften.
# Juristesch Perséinlechkeet

|  |  |
| --- | --- |
|  | Dësen **Droitsartikel** ass eréischt just eng **Skizz**. Wann Dir méi iwwer dëst Theema wësst, sidd Dir häerzlech invitéiert, aus dëse puer Sätz e richtegen Artikel ze schreiwen. Wann Dir beim Schreiwen Hëllef braucht, da luusst bis an d'FAQ eran. |

|  |  |
| --- | --- |
|  | Dësen Artikel gehéiert zur Serie vun den Droits-Artikelen. Dës Explikatioune bezéie sech am Prinzip just op dat lëtzebuergescht Recht. Ënner Ëmstänn goufen déi lescht Changementer an der Legislatioun an/oder der Jurisprudenz nach net berécksiichtegt. Et handelt sech och net ëm e juristesche Rot, mä ëm eng vereinfacht Duerstellung fir Laien. A konkreete Fäll soll ee sech **ëmmer** un en Affekot wennen! |

**Juristesch Perséinlechkeet** (oder **Rechtsperséinlechkeet**) ass e Begrëff aus dem Droit dee sech op d'Fäegkeet bezitt, fir kënne Besëtzer vu Rechter a Flichten ze sinn. Et ass aus positivistescher Siicht eng juristesch Fiktioun, déi den natierleche Persounen (Mënschen) a juristesche Persounen (déi meescht Gesellschaften, ASBLen, Staat, Gemengen, asw.) zougeschriwwe gëtt.

Natierlech a juristesch Persounen hunn eng Rei Gemeinsamkeeten: Gebuert an Doud (z. B. Grënnungsdatum an Opléisung vun enger Entreprise), eegen Identitéit (Numm an Adress) gradewéi Rechter a Flichten (haaptsächlech d'Recht fir Kontrakter ofzeschléissen an d'Flicht fir Steieren ze bezuelen).

De Begrëff vun der juristescher Perséinlechkeet huet sech am Laf vun der Geschicht verännert. Déi gréisst Verännerunge waren d'Verallgemengerung vun der voller Rechtsperséinlechkeet op all d'Mënschen (absënns d'Enn vun der Sklaverei an dem zivillen Doud) an d'Schafe vu spezifeschen, gesetzlech unerkannte Gruppéierungen (haaptsächlech: Gesellschaftsformen).

## Ufank an Enn

### Ufank

D'Rechtsperséinlechkeet fänkt fir eng natierlech Persoun mat der Gebuert un.

Eng moralesch Persoune kritt d'juristesch Perséinlechkeet dee Moment wou:

* de Grënnungsakt ënnerschriwwe gëtt (gëllt fir d'Gesellschaften);
* d'Statute vun enger Asbl am Recueil électronique des sociétés et associations publizéiert sinn;
* den Arrêté grand-ducal fir d'Approbatioun vun de Statute vun enger neier Fondatioun vum Grand-Duc ënnerschriwwen ass.

### Enn

Fir eng natierlech Persoun hält d'Rechtsperséinlechkeet mam Doud oder der Absence op.

Bei de juristesche Persounen ass et:

* bei der Opléisung (um Terme vun der Gesellschaft oder duerch positiven Akt);
* bei der Liquidatioun (fräiwëlleg oder geriichtlech).

## Um Spaweck

|  |  |
| --- | --- |
|  |  **Commons: Juristesch Perséinlechkeet** – Biller, Videoen oder Audiodateien |

## Referenzen an Notten
# TikTok

| TikTok  |
| --- |
|  |
| Grënnungsdatum |
20. September 2016 |
| Land |
China |
| Homepage |
 |
|  |

**TikTok** ass e Videoportal fir Kuerzvideoen, dat zousätzlech och Funktioune vun engem sozialen Netzwierk ubitt a vun der chineesescher Entreprise ByteDance bedriwwe gëtt. An der Volleksrepublik China leeft et an enger zenséiert Versioun ënnert dem Numm **Douyin** (chineesesch 抖音短视频). Et ass als mobil App fir d'Betribssystemer Android an iOS verfügbar.

Zënter senger Aféierung am Joer 2016 huet TikTok sech zu enger vun de weltwäit beléiftste Plattforme fir Sozial Medien entwéckelt. D'Applikatioun benotzt Recommendatiouns-Algorithmussen, fir Content Creatoren an Influencer mat neien Zilgruppen ze verbannen. Bis Abrëll 2020 gouf TikTok iwwer zwou Milliarde mol erofgelueden. D'Beléiftheet vun der App huet viral Trenden a Beräicher wéi der Musek an dem Iessen erméiglecht an de kulturellen Afloss vun der Plattform weltwäit gesteigert.

D'Plattform ass wéinst Bedenken hisiichtlech Daten- a Jugendschutz, an och Spionage, Propaganda an Zensur zugonschte vun der chineesescher Regierung ëmstridden. Déi Bedenke ginn expriméiert, well d'App déif an d'Privatsphär vun de Benotzer agräift, an deem se op de Cache zougräift a potenziell sensibel Date sammelt. Et gëtt ënner anerem kritiséiert, datt d'Algorithmusse bestëmmt Gruppe benodeelegen a Contenu zenséieren, deen der chineesescher Regierung net gefalen kéint.

## Um Spaweck

|  |  |
| --- | --- |
|  |  **Commons: TikTok** – Biller, Videoen oder Audiodateien |

## Referenzen
# Konzern

Aus betribswirtschaftlecher Vue ass e **Konzern** en Zesummeschloss vun e puer rechtlech selbstännegen Entreprisen zu enger wirtschaftlecher Eenheet ënner enger eenheetlecher Leedung. Beispiller vu Lëtzebuerger Konzerne sinn ArcelorMittal a Cactus.
# Pediatrie

|  |  |
| --- | --- |
|  | Dëse **Medezinsartikel** ass eréischt just eng **Skizz**. Wann Dir méi iwwer dëst Theema wësst, sidd Dir häerzlech invitéiert, aus dëse puer Sätz e richtegen Artikel ze schreiwen. Wann Dir beim Schreiwen Hëllef braucht, da luusst bis an d'FAQ eran. |

**Pediatrie**, ofgeleet vum griischesche pais, paidos = Kand an -iatreia (= Behandlung), ass déi Branche an der Medezin, déi sech mat der Preventioun, der Diagnos an der Behandlung vun de Kannerkrankheete befaasst.

E Pediater ass en Dokter deen nëmme Kannermedezin ausféiert.

## Um Spaweck

|  |  |
| --- | --- |
|  |  **Commons: Pediatrie** – Biller, Videoen oder Audiodateien |
# Agnostizismus

|  |  |
| --- | --- |
|  | Dëse **Philosophiesartikel** ass eréischt just eng **Skizz**. Wann Dir méi iwwer dëst Theema wësst, sidd Dir häerzlech invitéiert, aus dëse puer Sätz e richtegen Artikel ze schreiwen. Wann Dir beim Schreiwen Hëllef braucht, da luusst bis an d'FAQ eran. |

De Begrëff **Agnostizismus** (v. griich.: *a-gnoein* - net wëssen) gëtt mat zwou verschiddene Bedeitungen associéiert. Éischtens bezeechent dee Begrëff déi philosophesch an theologesch Usicht, datt d'Existenz oder d'Net-Existenz vun engem Gott (respektiv Gëtter) entweeder onbekannt oder grondsätzlech net erkennbar ass. An anere Wieder, d'Existenz vun engem oder méi Gëtter ass weeder beweisbar nach ze widderleeën. Dowéinst refuséieren d'Agnostiker, sech kloer zum Glawen un d'Existenz vun engem Gott ze bekennen. Mä am Géigesaz zum Atheismus schléisst den Agnostizismus d'Méiglechkeet, datt et awer e Gott kéint ginn, net aus.

Zweetens bezeechent de Begrëff Agnostizismus erkenntnestheoreetesch Léieren, déi d'Erkennbarkeet vun der Welt am grousse Ganzen oder a wichtege Beräicher bezweifelen.