Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Lupp

|  |  |
| --- | --- |
|  | Dësen Artikel ass eréischt just eng **Skizz**. Wann Dir méi iwwer dëst Theema wësst, sidd Dir häerzlech invitéiert, aus dëse puer Sätz e richtegen Artikel ze schreiwen. Wann Dir beim Schreiwen Hëllef braucht, da luusst bis an d'FAQ eran. |

Ronn Lupp virun engem Bildschierm
Eng **Lupp** ass en optescht Instrument dat mat Hëllef vun enger Konvexlëns eng Saach méi grouss erschénge léisst, wéi se ass.

## Um Spaweck

|  |  |
| --- | --- |
|  |  **Commons: Lupp** – Biller, Videoen oder Audiodateien |
# Kapitalismus

Eng anti-kapitalisch Affiche vun 1911 vun der Organisatioun *Industrial Workers of the World*
**Kapitalismus** ass e Wirtschaftssystem, an deem d'Produktiounsmëttel a Privatbesëtz sinn an an deem d'Konsumgidder, d'Aarbecht an d'Kapital op engem Maart kaaft a verkaaft ginn. Am Kapitalismus sinn d'Proprietéit vun der Aarbecht an d'Proprietéit vum Kapital typescherweis getrennt. D'Proprietäre vum Kapital hunn - entweeder direkt als Entreprener oder indirekt duerch e Kredit un den Entreprener – Eegentumsrechter un der Produktioun. De Verkafsprofit geet u si, wärend d'Aarbecht mat enger Pai bezuelt gëtt, déi virdru festgeluecht gouf. Entscheedungen iwwer Investitiounen an iwwer d'Produktioun vu Wueren an Déngschtleeschtunge gi vun de Produktiounsmëttelbesëtzer, de *Kapitaliste* getraff, déi d'Aarbecht och wärend dem Produktiounsprozess leeden a verdeelen. D'Präisgestaltung vun de Wueren a vun den Déngschtleeschtungen hänkt vun de Konditioune vun der Konkurrenz um relevante Maart an domat vun der Offer an der Demande of. Och de Präis vun der Aarbecht vum Eenzelen, dat heescht d'Pai, gëtt um Aarbechtsmaart opgrond vun der Offer an der Demande entspriechend festgeluecht. Well d'Produktiounsmëttel a Privatbesëtz sinn, fält den Iwwerschoss aus der Produktioun un d'Besëtzer vun de Produktiounsmëttel.

Kapitalistesch Zich hunn a Gesellschaften existéiert, déi wäit virun eiser Zäit leien. Als Konsequenz vun der industrieller Revolutioun huet sech de Kapitalismus virun allem am 19. an 20. Joerhonnert verbreet. Haut ass de Kapitalismus a villfälteger Weis de Sozialmodell, dee weltwäit dominéiert. Déi meescht aktuell kapitalistesch Länner hu gemëscht Ekonomien, an deenen Elementer vu fräie Mäert mat staatlecher Interventioun verbonne ginn.

D'Kritiker vum Kapitalismus argumentéieren, datt de Kapitalismus d'Muecht an den Hänn vun enger klenger kapitalistescher Klass géif bannen, déi nëmmen duerch d'Ausbeutung vun der Majoritéit vun der Aarbechterklass kéint existéieren. Si kritiséieren och, datt am Kapitalismus de Profit virum soziale Wuelergoen an dem Ëmweltschutz géif stoen, an datt Ongläichheeten, Korruptioun a wirtschaftlech Onsécherheet géife gefërdert ginn. Den Ënnerstëtzer no géif de Kapitalismus duerch d'Existéiere vun der Konkurrenz besser Produkter a méi Innovatioun bidden, de Räichtum tëscht all de produktive Mënsche verdeelen, de Pluralismus an d'Dezentraliséierung vun der Muecht fërderen, e staarke Wirtschaftswuesstem schafen, a Produktivitéit a Wuelstand ervirbréngen, deen der Gesellschaft zegutt géif kommen.

De Kapitalismus gëtt dacks mam Liberalismus verwiesselt, deen awer eng politesch Ideologie ass, wärend de Kapitalismus e Wirtschaftssystem ass.

## Um Spaweck

|  |  |
| --- | --- |
|  |  **Commons: Kapitalismus** – Biller, Videoen oder Audiodateien |
# Mali

|  |
| --- |
| **République du Mali Republik Mali** |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |
|
Detailer | Detailer |

 |
| **National Devise**: "Un peuple, un but, une foi" |
|  |
| **Offiziell Sprooch**: | Franséisch |
| **Haaptstad**: | Bamako |
|  |
| **Staatsform:** | Republik |
|  • President: | Assimi Goïta |
|  • Premierminister: | Choguel Kokalla Maïga |
|  |
| **Fläch:** | 1.240.192 km² (24.) |
|  • Dovu Waasser: | 1,6 % |
|  |
| **Bevëlkerung:** | 14.517.176 (2006) (67.) |
|  • Bevëlkerungsdicht: | 11,7/km² |
|  |
| **Onofhängegkeet:** | 20. Juni 1960 (vu Frankräich) 22. September 1960 (Enn vun der Mali-Federation mat Senegal) |
| **Nationalhymn:** | *Le Mali* |
| **Wärung:** | Westafrikaneschen CFA-Frang |
| **Zäitzon:** | UTC +0 |
| **Internet TLD:** | .ml |
| **InternationalenTelefonsprefix**: | +223 |

**Mali**, op Franséisch *République du Mali*, ass e Staat a Westafrika.

## Geographie

Den héchste Bierg ass den Hombori Tondo.

## Struktur vum Land

D'Land mat enger Fläch vun 1.240.192 Kilometer carré ass an aacht Regiounen agedeelt; derbäi kënnt nach de Regierungsdistrikt.

## Sproochen

Déi offiziell Sprooch ass Franséisch.

## Stied

* Bamako (1,2 Milliounen Awunner)
* Kati
* Kayes
* Mopti
* Ségou
* Sikasso
* Timbuktu

## Reliéist Liewen

Déi grouss Moschee zu Djenné
80 % vun den Awunner si Moslemen. Chrëschte si mat 1,2 % vun de Leit an enger absolutter Minoritéit. De Rescht verdeelt sech op villerlee Glawenschrichtungen, déi hir Originnen an der Geschicht vum Land hunn.

## Handel

Beim Export spillt d'Gold an de Kotteng eng wichteg Roll.

D'Land importéiert Pëtrolsprodukten, Maschinnen a Gefierer.

## Um Spaweck

|  |  |
| --- | --- |
|  |  **Commons: Mali** – Biller, Videoen oder Audiodateien |
# Komiker

|  |  |
| --- | --- |
|  | Dësen Artikel ass eréischt just eng **Skizz**. Wann Dir méi iwwer dëst Theema wësst, sidd Dir häerzlech invitéiert, aus dëse puer Sätz e richtegen Artikel ze schreiwen. Wann Dir beim Schreiwen Hëllef braucht, da luusst bis an d'FAQ eran. |

De franséische Komiker Guy Bedos.
E **Komiker** (deels och **Comedian**) ass eng Persoun, déi probéiert aner Mënschen zum Laachen ze bréngen, zum Beispill duerch Sprooch, Musek, Mimik oder Kierpersprooch. Déi Persoun kann dat haaptberufflech oder als Hobby maachen.

## Aner Begrëffer

* E Komiker an engem Zirkus gëtt Clown genannt. Anescht wéi e Komiker an enger Varietéshow oder op der Bün, schwätzen déi meescht Clownen am Zirkus net, mä sinn duerch hir Handlunge komesch;
* e Kabarettist ass e Komiker, deen op eng humorvoll Aart a Weis politesch Botschafte presentéiert oder politesch oder sozial Evenementer kritiséiert;
* e Stand-up-Komiker (oder Stand-up-Comedian) ass e Komiker dee sech direkt un d'Publikum riicht an am Kontakt an am Dialog mam Publikum agéiert. Hie kann Anekdoten erzielen (déi wouer sinn oder och net…), Observatiounen aus dem Alldag beschreiwen, asw. Fir datt e méi spontan eriwwerkënnt, trëtt de Stand-up-Komiker am Stoen op, dowéinst den Ausdrock *stand-up*. Dës Form fir eleng opzetriede gëtt als One-Man-Show / One-Women-Show bezeechent an ass um Enn vum 19. Joerhonnert a Cabareten a Frankräich an an den USA entstanen.

## Um Spaweck

|  |  |
| --- | --- |
|  |  **Commons: Komiker** – Biller, Videoen oder Audiodateien |
# Rush Hour 3

Rush Hour 3|  |
| Film |
| Produktiounsland |
Vereenegt Staate vun Amerika, Frankräich, Däitschland |
| Première |
30. Juli 2007 |
| Dauer |
91 min |
| Faarf |
Faarweg |
| Format |
2,35:1 |
| Originalsprooch |
Englesch |
| Ekipp |
| Regie |
Brett Ratner |
| Dréibuch |
Jeff Nathanson |
| Fotografie |
James Michael Muro |
| Musek |
Lalo Schifrin |
| Schnëtt |
Mark Helfrich Dean Zimmerman Don Zimmerman |
| Produzent |
Roger Birnbaum Andrew Z. Davis Jonathan Glickman Arthur M. Sarkissian Jay Stern |
| Produktiouns- gesellschaft |
New Line Cinema |
| Schauspiller |
|
Jackie Chan als Chief Inspector Lee Chris Tucker als Detective James Carter Hiroyuki Sanada als Kenji Yvan Attal als George Max von Sydow als Varden Reynard Noémie Lenoir als Geneviève Zhang Jingchu als Soo-Yung Roman Polański als Detective Revi Youki Kudoh als Messerkillerin Jasmine Roselyn Sánchez als Isabelle Molina Dana Ivey als Schwester Agnes Henry O als Meister Yu Sun Mingming als Kung-Fu Riese Tzi Ma als Konsul Han Julie Depardieu als Paulette |
|
Filmportal - Filmer no Joren - Film no Länner - Film no Genre  |

**Rush Hour 3** ass en US-amerikaneschen Action-Kaméidisfilm vum Brett Ratner aus dem Joer 2007 mam Chris Tucker a mam Jackie Chan an den Haaptrollen.

## Ëm wat geet et am Film?

|  |
| --- |
|  00Dëst Kapitel ass nach eidel oder onvollstänneg. Hëlleft wgl. mat, fir et ze komplettéieren. |

## Um Spaweck
# Lësch

|  |  |
| --- | --- |
|  | Dëse **Biologiesartikel** ass eréischt just eng **Skizz**. Wann Dir méi iwwer dëst Theema wësst, sidd Dir häerzlech invitéiert, aus dëse puer Sätz e richtegen Artikel ze schreiwen. Wann Dir beim Schreiwen Hëllef braucht, da luusst bis an d'FAQ eran. |

Lësch / Riet| Lëschen |
| Wëssenschaftlech Klassifikatioun |
| Räich |
Planzeräich |
| Iwwerofdeelung |
Somplanzen |
| Ofdeelung |
Bléieplanzen |
| Klass |
Commelinidae |
| Uerdnung |
Poales |
| Famill |
Séissgrieser |
| Gattung | *Lëschen* |
| Wëssenschaftlechen Numm |
| Phragmites australis |
|  |

D'**Lëschen** och Lëtschen oder Riet (*Phragmites australis*) si Séissgrieser déi op der ganzer Welt a suppege Géigenden an op flaachen Uwännere vu Weieren a Séien ze fanne sinn.

Et gëtt dräi Ënneraarten déi och all an Europa ze fanne sinn:

* *Phragmites australis* ssp. *australis* (bis véier Meter héich)
* *Phragmites australis* ssp. *altissimus* (bis 10 Meter héich)
* *Phragmites australis* ssp. *humilis* (bis 1,2 Meter héich)

## Um Spaweck

|  |  |
| --- | --- |
|  |  **Commons: Phragmites australis** – Biller, Videoen oder Audiodateien |
# Rottier

|  |  |
| --- | --- |
|  | Dëse **Geographiesartikel iwwer Frankräich** ass eréischt eng **Skizz**. Wann Dir méi iwwer dëst Theema wësst, sidd Dir häerzlech invitéiert, aus dëse puer Sätz e richtegen Artikel ze schreiwen. Wann Dir beim Schreiwen Hëllef braucht, da luusst bis an d'FAQ eran. |

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
|

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  | **Rottier** |  |

 |
|   |
| **Land** |  Frankräich |
| **Regioun** | Auvergne-Rhône-Alpes |
| Departement |  Drôme |
| **Arrondissement** | Die |
| Kanton | Le Diois |
| Postcode | 26470 |
| Gemengecode | 26283 |
| Koordinaten | 44° 28’ 31’’ N       05° 24’ 49’’ O |
| Fläch  | 854 ha |
| Bevëlkerung  | 22 *(2015)* |

**Rottier**  ass eng franséisch Gemeng am Departement Drôme an der Regioun Auvergne-Rhône-Alpes.

## Kuckt och

* Departement Drôme
* Arrondissementer am Departement Drôme
* Kantonen am Departement Drôme
* Lëscht vun de Gemengen am Departement Drôme
# Texas

|  |  |
| --- | --- |
|  | Dëse **Geographiesartikel iwwer d'USA** ass eréischt just eng **Skizz**. Wann Dir méi iwwer dëst Theema wësst, sidd Dir häerzlech invitéiert, aus dëse puer Sätz e richtegen Artikel ze schreiwen. Wann Dir beim Schreiwen Hëllef braucht, da luusst bis an d'FAQ eran. |

|  |
| --- |
| **Texas** |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |
| (Detailer) | (Detailer) |

 |
| Spëtznumm: *Lone Star State* |
|  Lëscht vun alle Bundesstaaten |
| **Haaptstad**: | Austin |
| **Gréisst Stad**: | Houston |
| **Gouverneur**: | Greg Abbott |
| **Fläch**:  - Total:  - Waasser: | Op 2. Plaz 696.241 km² 2,5 % |
| **Bevëlkerung**:  - Total:  - Dicht: | Op 2. Plaz 29.145.505 (2020) 43,09/km² |
| **Opgeholl als Memberstaat**: | 29. Dezember 1845 (28ten) |
| **Zäitzon**: | UTC-6 |

Den **Texas** ass e Bundesstaat am Süde vun den USA. En ass net nëmme flächeméisseg deen zweetgréisste Bundesstaat an den USA (no Alaska), mä och bevëlkerungsméisseg (no Kalifornien). Ekonomesch gesinn dominéiere Véizuucht, Uelegfërderung an Informatiounstechnologien.

## Geschicht

Den Texas ass 1845 en Deel vun den USA ginn.

## Geographie

### Gréisst Stied

| Stad | County | Awunnerzuel 1.4.2000 | Awunnerzuel 1.7.2004 |
| --- | --- | --- | --- |
| Houston | Harris | 1.953.631 | 2.012.626 |
| Dallas | Dallas | 1.188.580 | 1.210.393 |
| San Antonio | Bexar | 1.144.646 | 1.236.249 |
| Austin | Travis | 656.562 | 681.804 |
| El Paso | El Paso | 563.662 | 592.099 |
| Fort Worth | Tarrant | 534.694 | 603.337 |
| Arlington | Tarrant | 332.969 | 359.467 |
| Corpus Christi | Nueces | 277.454 | 281.196 |
| Plano | Collin | 222.030 | 245.411 |
| Garland | Dallas | 215.768 | 217.176 |
| Lubbock | Lubbock | 199.564 | 207.852 |
| Irving | Dallas | 191.615 | 194.547 |
| Laredo | Webb | 176.576 | 203.212 |
| Amarillo | Potter | 173.627 | 180.791 |
| Pasadena | Harris | 141.674 | 144.174 |
| Brownsville | Cameron | 139.722 | 161.225 |
| Grand Prairie | Dallas | 127.427 | 140.320 |
| Mesquite | Dallas | 124.523 | 129.710 |
| Abilene | Taylor | 115.930 | 114.807 |
| Beaumont | Jefferson | 113.866 | 112.294 |
| Waco | McLennan | 113.726 | 118.093 |
| Carrollton | Dallas | 109.576 | 117.823 |
| McAllen | Hidalgo | 106.414 | 120.743 |
| Wichita Falls | Wichita | 104.197 | 100.929 |
| Midland | Midland | 94.996 | 98.082 |
| Richardson | Dallas | 91.802 | 99.263 |
| Odessa | Ector | 90.943 | 92.844 |
| San Angelo | Tom Green | 88.439 | 88.112 |
| Killeen | Bell | 86.911 | 96.943 |
| Tyler | Smith | 83.650 | 89.552 |
| Denton | Denton | 80.537 | 98.288 |
| Lewisville | Dallas | 77.737 | 89.142 |
| Round Rock | Williamson | 61.136 | 82.040 |
| McKinney | Collin | 54.369 | 88.409 |

## Politik

Texas ass fest an den Hänn vun de Republikaner, dat awer eréischt zanter net allzelaanger Zäit, well bis 2002 haten nach d'Demokraten d'Majoritéit am *Texas House* a bis 2004 an der Kongressdelegatioun vum Staat.

## Um Spaweck

|  |  |
| --- | --- |
|  |  **Commons: Texas** – Biller, Videoen oder Audiodateien |

* Offiziell Websäit vum Staat Texas

## Referenzen