Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Viswanathan Anand

|  |  |
| --- | --- |
|  | Dëse **Schachartikel** ass eréischt just eng **Skizz**. Wann Dir méi iwwer dëst Theema wësst, sidd Dir häerzlech invitéiert, aus dëse puer Sätz e richtegen Artikel ze schreiwen. Wann Dir beim Schreiwen Hëllef braucht, da luusst bis an d'FAQ eran. |

| Viswanathan Anand |
| --- |
|  |
| Gebuertsnumm |
விசுவநாதன் ஆனந்த் |
| Gebuer |
11. Dezember 1969 Chennai |
| Nationalitéit |
Indien |
| Educatioun |
Loyola College, University of Madras, Loyola College |
| Aktivitéit |
Schachspiller, Schrëftsteller |
| Huet matgemaach bei |
Schachweltmeeschterschaft 2013, Schachweltmeeschterschaft 1995, Schachweltmeeschterschaft 2007, Schachweltmeeschterschaft 2008, Schachweltmeeschterschaft 2010, Schachweltmeeschterschaft 2012, Schachweltmeeschterschaft 2014, Schacholympiad 1984, Schacholympiad 1986, Schacholympiad 1988, Schacholympiad 1990, Schacholympiad 1992, Schacholympiad 2004, Schacholympiad 2006, Schacholympiad 2018  |
| Aktuell Elo-Zuel |
2.739 (Mee 2026) |
| Gielercher |
Padma Bhushan, Padma Vibhushan, Frëndschaftsuerden, Padma Vibhushan, Schachweltmeeschter, Schachweltmeeschter |
|
 |

De Viswanathan Anand, 2005
De **ViswanathanAnand**, och *„Vishy“* genannt, gebuer den 11. Dezember 1969 zu Chennai fréier *Madras*, Tamil Nadu, ass en indesche Schachspiller. De Groussmeeschtertitel krut hien am Joer 1985. Hie war vun 2000 bis 2002 FIDE-Weltmeeschter a vun 2007 bis 2013 de 15. eleng unerkannte Schachweltmeeschter zanter dem Wilhelm Steinitz, bis e vum Magnus Carlsen ofgeléist gouf.

Seng aktuell Elo-Zuel läit bei 2739 (Januar 2014) a seng maximal erreecht bei 2817 (tëscht Mäerz a September 2011); domat ass hien dee stäerksten indesche Schachspiller an ass elo op der 9. Plaz an der Weltranglëscht (Januar 2014).

## Referenzen

## Um Spaweck

|  |  |
| --- | --- |
|  |  **Commons: Viswanathan Anand** – Biller, Videoen oder Audiodateien |
# M. K. Vainu Bappu

| M. K. Vainu Bappu |
| --- |
| Gebuer |
10. August 1927 Chennai |
| Gestuerwen |
19. August 1982 München |
| Nationalitéit |
Indien, Brittesch-Indien, Indesch Unioun |
| Educatioun |
Harvard Universitéit |
| Aktivitéit |
Astronom, Astrophysiker |
| Fonctioun |
President |
|
 |

Den **M. K. Vainu Bappu**, *Manali Kallat Vainu Bappu*, gebuer den 10. August 1927 zu Madras, a gestuerwen den 19. August 1982, war en indeschen Astronom.

De Vainu Bappu war dat eenzegt Kand vum Manali Kukuzhi an der Sunanna Bappu. Säi Papp war Astronom am Nizamiah Observatory zu Hyderabad, hien hat sengem Jong scho fréi d'Astronomie bäibruecht.

Nodeem de Vainu Bappu op der University of Madras säi Master an der Physik gemaach hat, war hien op d'Harvard Universitéit gewiesselt an huet do am Joer 1952 säin Doktortitel (PhD) gemaach. Wärend engem kuerze Besuch als Carnegie Fellow op den Hale Observatoiren huet hien zesumme mam Olin C. Wilson de Wilson-Bappu-Effet entdeckt. Uschléissend goung hien no engem Joer als Post-Doc zeréck an Indien.

De Bappu gouf am Joer 1960 Direkter vum Kodaikanal Solar Observatory. An de fréien 1970er Jore gouf ënner senger Opsiicht en neien Observatoire zu Kavalur ageriicht.

## Publikatiounen

* Wilson, O. C. und M. K. Vainu Bappu: *H and K Emission in Late-Type Stars: Dependence of Line Width on Luminosity and Related Topics.* In: *Astrophysical Journal*, Bd. 125, 1957, S. 661–683.

## Kuckt och

 **Portal Astronomie**

## Um Spaweck

* Publikatioun vum M.K.V. Bappu am Astrophysics Data System
* Noruff fir den M.K.V. Bappu am Astrophysics Data System
* (en) Noruff fir de Vainu Bappu
# iTunes

Logo vun iTunes zënter 2015
**iTunes** ass eng Software vun der Firma Apple, déi ee gratis ka vun hirem Site eroflueden. Si gëtt gebraucht fir digital Multimediadateien (zum Beispill Musek- oder Videodateien) op Computere mat de Betribssystemer macOS a Windows ze kafen, erofzelueden an ze organiséieren. Si kann och gebraucht gi fir Lidder vun enger CD op de Computer ze iwwerspillen oder ofzespillen

Déi éischt Versioun vun iTunes ass am Januar 2001 erauskomm.

Obwuel de Programm a senge fréiere Jore gutt ukomm war, ass e spéider méi a méi als oniwwersiichtlech a komplizéiert kritiséiert ginn. De Grond war, datt Apple mat iTunes ee Programm kreéiert hat, de progressiv ze vill Funktiounen ëmfaasst huet amplaz bei sengem urspréngleche Zweck, der Musik, ze bleiwen. Den 3. Juni 2019 huet Apple annoncéiert, datt den iTunes am Betribssystem macOS duerch separat Applikatioune géif ersat ginn, an zwar Apple Music, Apple Podcasts an Apple TV. Den Apple Finder huet d'Apparatsverwaltungsfunktionen iwwerholl. De Wiessel huet zu deem Zäitpunkt awer net Windows oder eeler macOS Versioune betraff.

Zënter Mëtt der 2010er gëtt méi Musek gestreamt wéi iwwer iTunes kaaft.

## Kuckt och

* iPod
* Podcast

## Referenzen

## Um Spaweck

|  |  |
| --- | --- |
|  |  **Commons: iTunes** – Biller, Videoen oder Audiodateien |

* Offiziell Säit vun iTunes op der Websäit vun der Firma Apple
# Vältesdag

Wikipedia-Logo fir Vältesdag
De **Vältesdag**, deen de 14. Februar a ville Länner gefeiert gëtt, ass den Dag vun de Verléiften. D'Koppele profitéiere fir sech duuss Wierder ze schécken a sech Kaddoen ze maachen als Beweis vun hirer Léift, gradewéi rout Rousen als Zeeche vun der Leidenschaft.

De Brauch vun dësem Dag geet op een oder méi chrëschtlech Märtyrer mam Numm Valentinus zeréck. Am warscheinlechste bezitt e sech op de Valentin vun Terni, deen am 3. Joerhonnert n. Chr. Bëschof an der italieenescher Stad Terni war (deemools Interamna). Enger Iwwerliwwerung no huet en e puer Brautkoppele bestuet, dorënner och Zaldoten, déi awer op Uerder vum Keeser Jonggesellen hätte misse bleiwen. Dobäi soll en deene bestuetene Koppelen och Blummen aus sengem Gaart geschenkt hunn. De Keeser Claudius II. huet e schlussendlech de 14. Februar 269 wéinst sengem chrëschtleche Glawe käppe gelooss.

De Gedenkdag gouf vum Poopst Gelasius I. 469 fir déi ganz Kierch agefouert, eventuell och fir dat réimescht Fruchtbarkeetsfest vun de Lupercalia ze verdrängen, dat vum 13. bis zum 15. Februar gefeiert gouf. 1969 gouf Vältesdag awer nees aus dem réimesche Generalkalenner gestrach.

Zanter dem 15. Joerhonnert hu sech an England Välteskoppele forméiert, déi sech kleng Kaddoen oder Gedichter geschéckt hunn, an déi entweeder um Virowend duerch auslousen oder duerch den éischte Kontakt um Dag selwer zesummekoumen. Englesch Auswanderer hunn dee Brauch an d'USA matgeholl, vu wou en nom Zweete Weltkrich nees zeréck an Europa koum. Richteg bekannt a Kontinentaleuropa gouf en awer virun allem eréischt wéi d'Floristen an d'Zockerbäcker den Dag duerch massiv Reklamm forcéiert hunn.

## Um Spaweck

|  |  |
| --- | --- |
|  |  **Commons: Vältesdag** – Biller, Videoen oder Audiodateien |
# Remix

E **Remix** ass e Lidd dat geännert oder komplett ëmgestallt gëtt fir datt et sech anescht unhéiert wéi d'Original. D'Héicht vum Sänger senger Stëmm oder d'Vitess vum Lidd kann zum Beispill änneren. D'Konzept vum Remix gëtt et haaptsächlech an de Museksgenre Pop, Dance, Hip-Hop an R&B.

Et gëtt verschidde Grënn fir e Remix vun engem Lidd ze maachen. Sou kann een z. B. e Lidd remixe fir datt et um Radio oder an engem Club gespillt gëtt.

E Remix soll net mat de follgende "Mixe" verwiesselt ginn:

* en *Edit*, bei deem haaptsächlech just d'Längt vum Lidd geännert gëtt fir et bestëmmte Kontexter unzepassen (z. B. eng méi kuerz Versioun fir de Radio);
* e *Cover*, deen eng Neiopnam vun engem Lidd vun engem oder méi anere Kënschtler ass (e Remix ass en neie Mix vun enger Originalversioun);
* en *DJ Mix*, an deem en DJ eng Rei Lidder matenee vermëscht sou datt se wéi ee laangt Museksstéck schéngen;
* e *Mashup*, eng Aart Collage aus Lidder vun engem oder méi Kënschtler, bei där d'Instrumentalspur(en) an d'Gesanksspur(e) mateene vermëscht respektiv iwwerenee geluecht ginn.

Et kënnt vir, datt e Remix kommerziell méi erfollegräich ass wéi d'Originalversioun. E Beispill dofir ass dem Todd Terry säi Remix vu *Missing* vun Everything but the Girl Mëtt der 1990er Joren, dat Ufanks nach net vill Succès hat, mä nom Remix et bis op d'Nummer 1 an Däitschland, Dänemark, Kanada an Italie bruecht huet.

Verschidde Kënschtler hu ganz Albume mat Remixversioune vun hire Lidder verëffentlecht. Mat ëm déi sechs Millioune verkaaften Exemplairen ass dem Michael Jackson säi *Blood on the Dance Floor: HIStory in the Mix* vun 1997 de meeschtverkaafte Remixalbum op der Welt.
# Kuala Lumpur

|  |  |
| --- | --- |
|  | Dëse **Geographiesartikel iwwer Asien** ass eréischt just eng **Skizz**. Wann Dir méi iwwer dëst Theema wësst, sidd Dir häerzlech invitéiert, aus dëse puer Sätz e richtegen Artikel ze schreiwen. Wann Dir beim Schreiwen Hëllef braucht, da luusst bis an d'FAQ eran. |

| Kuala Lumpur |
| --- |
|  |
|  |
| Land |
Malaysia |
| Vewaltungseenheet |
Malaysia |
| Awunner |
9.000.280 |
|   |
2025 |
| Fläch |
243,65 km² |
| Héicht |
66 m |
| Koordinaten |
3°8'52"N, 101°41'43"O |
| Telefonszon |
03 |
| Postcode |
50000–59999 |
| Websäit |
 |
|  |
|  |
|  |

Kuala Lumpur
**Kuala Lumpur** ass de jure d'Haaptstad vu Malaysia. D'Stad, déi als Bundesstaat verwalt gëtt, ass den administrativen, kulturellen an ekonomeschen Zentrum an de Mëttelpunkt vun der gréisster Metropolregioun vum Land.

Déi meescht Awunner nenne Kuala Lumpur just "KL".

De Sëtz vun der Bundesregierung an dee vun der Justiz goufen uganks vun den 2000er Jore vu KL op Putrajaya verluecht, wat de facto déi nei Haaptstad ass.

 Méi Informatioun doriwwer am Artikel: **Putrajaya**.

## Geographie

D'Haaptstad läit 35 km vun der Westküst vun der malaysescher Hallefinsel ewech, um Zesummefloss vun de Flëss Gombak a Klang.

## Populatioun

Kuala Lumpur huet 9.000.280 Awunner.

## Geschicht

Déi éischt wirtschaftlech Aktivitéiten an oder an der Géigend vum haitege Kuala Lumpur, ginn op d'1840er Joren zeréck. Ongeféier zéng Meilen nërdlech hu chineesesch Biergaarbechter am Zënnofbau um Selangor Floss geschafft. 1857 ass Kuala Lumpur eng Stad ginn.

## Kuckeswäertes (Auswiel)

* Petronas Towers
* Menara Kuala Lumpur
* Dataran Merdeka
* Sultan Abdul Samad Building
* Istana Negara

## Bekannt Leit vu Kuala Lumpur (Auswiel)

Kuckt: (de) Söhne und Töchter der Stadt

## Kuckt och

## Um Spaweck

|  |  |
| --- | --- |
|  |  **Commons: Kuala Lumpur** – Biller, Videoen oder Audiodateien |
# Facebook

| Facebook  |
| --- |
|  |
|  |
| Grënnungsdatum |
4. Februar 2004 |
| Grënner |
Mark Zuckerberg, Eduardo Saverin, Dustin Moskovitz |
| Besëtzer |
Meta Platforms |
| Mataarbechter |
0 |
|   |
(2015) |
| Ëmsaz |
122 Euro |
|   |
(2015) |
| Homepage |
 |
|  |

**Facebook** ass e soziaalt Netzwierk um Internet. Et gehéiert der US-amerikanescher Entreprise Meta Platforms, zu där ënner anerem och Instagram a WhatsApp gehéieren.

Facebook gouf de 4. Februar 2004 vum Mark Zuckerberg a senge Matbewunner Eduardo Saverin, Andrew McCollum, Dustin Moskovitz a Chris Hughes gegrënnt, déi zesummen op der Harvard Universitéit studéiert hunn. Si haten ufanks den Zougank op d'Websäit fir Harvard-Studenten an duerno fir Studente vun aneren elitären Universitéite limitéiert. Wéinst senger grousser Beléiftheet konnte sech méi spéit och all aner Universitéits- a Lycéesstudente registréieren. Haut ass d'Netzwierk op fir all Mënsch, dee behaapt méi wéi 13 Joer al ze sinn.

D'Benotzer musse sech registréieren, éier si d'Säit kënne benotzen. Dat erlaabt et hinnen, e perséinlecht Profil opzestellen, Messagen ze schreiwen, sech mat anere Benotzer als Frënn ze vernetzen an automatesch matgedeelt ze kréien, wann d'Frënn hire Profil aktualiséieren. Zousätzlech kënnen d'Benotzer Interessegruppe bäitrieden, déi zum Beispill der Aarbechtsplaz, der Schoul, der Universitéit oder anere Charakteristiken no klasséiert sinn. Facebook erlaabt et och, seng Frënn ze kategoriséieren ("Aarbechtskolleegen", "Famill", etc). Zanter September 2012 huet Facebook iwwer eng Milliard aktiv Benotzerkonten. Ongeféier 9% vun de Benotzerkonte si gefälscht Profiller, dat heescht, si representéiere keng reell Persoun.

Den 18. Mee 2012 ass Facebook Inc. un d'Bourse gaangen. Wéinst sengem Revenu vu 5 Milliarden US-Dollar steet Facebook zanter Mee 2013 op der *Fortune 500*-Lëscht vun de 500 gréisste privaten amerikaneschen Entreprisen.

2012 gouf Facebook op 104 Milliarden US-Dollar geschat, an am Januar 2014 war de Maartwäert schonn op 134 Milliarde geklommen. Enn Januar 2014 waren 1,23 Milliarde Benotzer um Site aktiv. Am Dezember 2013 goufen 945 Millioune Benotzer identifizéiert, déi Facebook op d'mannst eemol am Mount iwwer den Handy benotzen.

Haaptsächlech an Europa steet de Site wéinst Verstéiss géint den Dateschutz an der Kritik.

## Um Spaweck

|  |  |
| --- | --- |
|  |  **Commons: Facebook** – Biller, Videoen oder Audiodateien |

## Referenzen
# Pond Sterling

Pond Sterling|  |
| Typ |
Wärung, Pond |
| Land |
Vereenegt Kinnekräich |
| Ënnereenheet |
Brittesche Schilling, Penny |
| ISO-Code |
GBP |
| Zentralbank |
Bank of England |
| Agefouert |
27. Juli 1694 |
| ersetzt |
Anglo-Saxon Pond, Brittesch Ostafrikanesch Rupie, Schottescht Pond |
| ersat mat |
Australescht Pond |
| genannt no |
Pond, Sterlingssëlwer |
|  |

D'**Pond Sterling** (Englesch: *Pound sterling*) ass déi offiziell Wärung vu Groussbritannien a gëtt vun der englescher Zentralbank, der Bank of England erausginn a verwalt.

*Sterling* ass den Numm vun der *Wärung*, a *Pond* den Numm vun der Eenheet, an där se ausgi gëtt.

## Geschicht

D'Pond Sterling ass eng brittesch Wärung, déi virun allem am 18. Joerhonnert a koloniale Beräicher e Bezuelmëttel gouf. A verschiddene Kolonien, besonnesch an der Karibik an an Nordamerika, gouf et als en informellt Tauschmëttel gebraucht.

D'Pond Sterling war haaptsächlech a Form vu Koffermënzen disponibel an ass no der Etabléierung vun de Banken an de koloniale Gebidder wärend dem 17. an am 18. Joerhonnert gebraucht ginn. Et hat de Charakter vun enger lokaler verankerter Wärung, déi wärend der brittescher Kolonialherrschaft immens wichteg war.

Mat der Entwécklung vun de Wärungszonen an der internationaler Monetiséierung am 19. Joerhonnert ass d'Pond Sterling iwwerflësseg ginn a gouf a ville Länner vum Commonwealth of Nations mat lokale Wärungen ersat.

## Kuckt och

* Pond (Wärung)

## Um Spaweck

|  |  |
| --- | --- |
|  |  **Commons: Pond Sterling** – Biller, Videoen oder Audiodateien |

* Pond Sterling Biljeeën (de) (en) (fr)
* Schottescht Pond Sterling (de) (en) (fr)
* Nordirescht Pond Sterling (de) (en) (fr)

## Referenzen an Notten
# Idaho

|  |  |
| --- | --- |
|  | Dëse **Geographiesartikel iwwer d'USA** ass eréischt just eng **Skizz**. Wann Dir méi iwwer dëst Theema wësst, sidd Dir häerzlech invitéiert, aus dëse puer Sätz e richtegen Artikel ze schreiwen. Wann Dir beim Schreiwen Hëllef braucht, da luusst bis an d'FAQ eran. |

|  |
| --- |
| **Idaho** |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |
| (Detailer) | (Detailer) |

 |
| Spëtznumm: *The Gem State* |
|  Lëscht vun alle Bundesstaaten |
| **Haaptstad**: | Boise |
| **Gréisst Stad**: | Boise |
| **Gouverneur**: | Brad Little |
| **Fläch**:  - Total:  - Waasser: | Op 14. Plaz 216.446 km² 0,98 % |
| **Bevëlkerung**:  - Total:  - Dicht: | Op 38. Plaz 1.839.106 (2020) 8,33/km² |
| **Opgeholl als Memberstaat**: | 3. Juli 1890 (43ten) |
| **Zäitzon**: | UTC-8 bis -6 |

Den **Idaho** ass e Bundesstaat am Nordweste vun den USA. Den Idaho ass zanter dem 3. Juli 1890 den 43. Bundesstaat vun den USA. Virdru war den Idaho haaptsächlech vun Indianer bevëlkert. Den Numm soll vun *Ee-dah-how* kommen, e Wuert aus der Sprooch vum Indianerstamm vun de Schoschonen an dat *Liicht op de Bierger* bedeite soll. Dat ass awer nëmmen eng Theorie an déi richteg Bedeitung ass bis haut net ganz kloer.

## Geographie

Den Idaho grenzt am Norden u Kanada, am Osten un de Montana an de Wyoming, am Westen un de Bundesstaat Washington an den Oregon an am Süden un den Nevada a Utah.
Den Idaho huet 44 *Counties*.

D'Landschaft vum Idaho besteet haaptsächlech aus Bierger an aus wäiten onberéierte Landschaften. Am Oste vum Staat verlafen d'Rocky Mountains.

### Gréisst Stied

* Boise
* Coeur d'Alene
* Idaho Falls
* Moscow
* Nampa
* Pocatello

## Illustratiounen

* De Senat vum Idaho zu Boise
* Parma
* De Snake River
* Shoshone Falls

## Um Spaweck

|  |  |
| --- | --- |
|  |  **Commons: Idaho** – Biller, Videoen oder Audiodateien |

* Staat Idaho
# Lénks (Politik)

Am politesche Spektrum vu **Lénks**, Zentrum a Riets charakteriséiert sech eng lénks Politik duerch d'Verdeedegung vun enger méi grousser sozialer Gläichheet. Am Allgemenge steet am Zentrum vun der lénkser Politik d'Suerg ëm déi Bierger, déi anere géigeniwwer als defavoriséiert ugesi ginn, an d'Opfaassung, datt et net-justifiéiert Ongläichheete gëtt, déi reduzéiert oder ofgeschaaft musse ginn.

Hautdesdaags gëtt ënner enger lénkser politescher Positioun meeschtens eng Haltung verstanen, déi sech ideologesch vu méi oder manner sozialistesch markéierte Grondsätz ofleet.

D'Begrëffer "Lénks" a "Riets" si wärend der franséischer Revolutioun (1789-1799) entstanen. Si leede sech vun der Sëtzuerdnung vun den deemolege Volleksvertrieder am franséische Parlament of: op der lénkser Säit vum Parlamentspresident souzen déi Leit, déi fir d'Republik waren, an op der rietser Säit souzen déi, déi fir d'Monarchie an den Ancien Régime waren.

Zënterhier gouf de Begrëff "lénks" fir eng Rei Beweegunge benotzt, dorënner de Republikanismus a Frankräich am 18. Joerhonnert, an de Sozialismus (dorënner och den Anarchismus, de Kommunismus, d'Aarbechterbeweegung, de Marxismus, d'Sozialdemokratie an de Syndikalismus am 19. an 20. Joerhonnert), so wéi och fir Sozialbeweegunge wéi d'Biergerrechtsbeweegung an den USA, de Feminismus, d'LGBT-Beweegung, d'Beweegung fir d'Recht op Ofdreiwung, Krichsgéigner, a Beweegunge fir den Ëmweltschutz.

## Um Spaweck

|  |  |
| --- | --- |
|  |  **Commons: Lénks (Politik)** – Biller, Videoen oder Audiodateien |
# Atheismus

|  |  |
| --- | --- |
|  | Dëse **Philosophiesartikel** ass eréischt just eng **Skizz**. Wann Dir méi iwwer dëst Theema wësst, sidd Dir häerzlech invitéiert, aus dëse puer Sätz e richtegen Artikel ze schreiwen. Wann Dir beim Schreiwen Hëllef braucht, da luusst bis an d'FAQ eran. |

Karl Marx
De Begrëff **Atheismus** (v. griich.: *άθεος - átheos: gottlos*) bezeechent zesummefaassent all Form vu philosopheschen oder weltuschaulechen Iddien, déi d'Existenz vun engem oder méi Gëtter a ganz allgemeng vun transzendente Wiesen negéiren.

D'Bezeechnung "Atheismus" fir eng Weltuschauung, déi d'Existenz vun engem Gott negéiert, staamt aus dem 4. bis 3. Joerhonnert v. Chr. Si ass dem Theismus entgéintgesat (cf. Theist).

De Begrëff ass ufanks als offälleg Bezeechnung ("gottlos") fir Uschauunge gebraucht ginn, déi am Konflikt mat den etabléierte Relioune stoungen, an dacks och fir nei entwéckelt reliéis Uschauungen, déi meeschtens duerchaus eege Gëtter kannt hunn. Och d'Chrëschte goufen ufanks als *atheoi* (αθεoι) bezeechent.

Obwuel et Relioune gëtt, déi keng Gëtter kennen, versteet een hautdesdaags ënner Atheiste Mënschen, déi der Iwwerzeegung sinn, datt et iwwerhaapt keng Gëtter gëtt oder generell keng iwwernatierlech Wiesen (Geeschter, Engelen, Dämonen) oder Forcen.

## Kuckt och

* Allianz vun Humanisten, Atheisten an Agnostiker - AHA! Lëtzebuerg
* Libre pensée luxembourgeoise

## Um Spaweck

|  |  |
| --- | --- |
|  |  **Commons: Atheismus** – Biller, Videoen oder Audiodateien |

* Internationale Bond vun de Konfessiounslosen an Atheisten
* Verdeedegung vum Atheismus
* Wouru gleewen eigentlech d'Atheisten ?
* Wat sinn d'Brights ?
* Diskussiounen iwwer den Atheismus
* Aféierung an den Atheismus
# Rand

|  |  |
| --- | --- |
|  | Dëse **Biologiesartikel** ass eréischt just eng **Skizz**. Wann Dir méi iwwer dëst Theema wësst, sidd Dir häerzlech invitéiert, aus dëse puer Sätz e richtegen Artikel ze schreiwen. Wann Dir beim Schreiwen Hëllef braucht, da luusst bis an d'FAQ eran. |

| Rëndvéi |
| --- |
|  Rëndvéi vun der Rass CharolaiseRëndvéi vun der Rass Charolaise |
| **Systematik** |
|

|  |  |
| --- | --- |
| Räich: | Déiereräich  |
| Stamm: | Chordata  |
| Klass: | Mamendéieren  |
| Uerdnung: | Artiodactyla  |
| Ënneruerdnung: | Déieren, déi idderzen  |
| Famill: | Rannerdéieren (Bovidae)  |
| Ënnerfamill: | Bovinae  |
| Aart: | *Rëndvéi*  |

 |
| Wëssenschaftlechen Numm |
| Bos primigenius Linnaeus, 1758 |

Als **Rand** oder **Rëndvéi** ginn all zam Rannerdéiere bezeechent déi vum wëllen, ausgestuerwenen Auerochs (och *Ur*) ofstamen.

## Bezeechnungen

Dem Heng Klees no gëtt et follgend Nimm a Bezeechnungen:

|  |  |
| --- | --- |
| Rëndvéi | Rand, Randbéischt, Rond, Reipléng, Hollänner |
| Ausgewuesse geschlechtsräif weiblecht Rëndvéi | Kou |
| Ausgewuesse geschlechtsräif männlecht Rëndvéi | Stéier, Fo(a)r |
| Kastréiert männlecht Rëndvéi | Ochs, Uess, Oss, Léicher, Hänschen, Hans, Buuss |
| Jonkt Rëndvéi | Kallef, Källefchen, Rand, Rëndchen, Bauz |
| Jonkt weiblecht Rëndvéi | Kälwen |
| Jonkt männlecht Rëndvéi | Buddi, Bodd(er)i, Boddel, Boddéi, Butters, Batti, Bockelchen, Bockstéier, Binnes-chen, Binnert, Fäärchen, Hans, Hänschen, Jierlek, Kadi, Toréi, Torri, Tuerel(er), Tures |

* Klees, Henri, 1981. *Luxemburger Tiernamen*. Beiträge zur luxemburgischen Sprach- und Volkskunde Nr. XIV. 131 S., Pierre Linden, Lëtzebuerg.

## Medienalbum

* E Stéier an e Kallef (Rass Charolaise)
* Ranner am Ourdall
(27" / 5,3 MB)
* Stéier am Ourdall
(17" / 2,9 MB)

## Um Spaweck

|  |  |
| --- | --- |
|  |  **Commons: Rand** – Biller, Videoen oder Audiodateien |
# Seegelen

|  |  |
| --- | --- |
|  | Dësen Artikel beschäftegt sech mat dem Fortbeweege vun engem Seegelschëff oder -boot mat der Hëllef vum Wand. Fir aner Bedeitungen, kuckt wgl. Seegelen (Homonymie). |

|  |  |
| --- | --- |
|  | Dësen Artikel ass eréischt just eng **Skizz**. Wann Dir méi iwwer dëst Theema wësst, sidd Dir häerzlech invitéiert, aus dëse puer Sätz e richtegen Artikel ze schreiwen. Wann Dir beim Schreiwen Hëllef braucht, da luusst bis an d'FAQ eran. |

Hanse Sail, Rostock
Seegelboot ënner vollem Wand
**Seegelen** ass d'Fortbeweege mat engem Seegelschëff oder -boot andeems ee vun der Wandenergie profitéiert. Seegelschëffer hate weltwäit an iwwer Joerhonnerten eng grouss Bedeitung fir den Handel, den Transport, d'Krichsféierung a fir d'Fëscherei. Géint Enn vum 19. Joerhonnert si se ëmmer méi vu motoriséierte Schëffer ofgeléist ginn, déi manner ofhängeg vun de Wiederkonditioune waren a gemenkerhand méi séier a mat manner Personal bedriwwe konnte ginn.

Hautdesdaags gëtt d'Seegelen an den Industrielänner bal nëmmen nach als Fräizäitaktivitéit oder Kompetitiounssport bedriwwen, och wa Krichs- an Handelsmarinne weiderhi Seegelschëffer fir Ausbildungs Zwecker bäibehalen. Anersäits spille Seegelschëffer a manner entwéckelte Regiounen nach ëmmer eng wichteg Roll fir de Wuerentransport.

## Seegelen als Sport

 Méi Informatioun doriwwer am Artikel: **Seegelen (Sport)**.

#### Bicher fir Ufänger

* Roland Denk: *Segeln lernen in Frage und Antwort.* Delius Klasing, Bielefeld 2003, ISBN 3-76881-480-7
* Roland Denk: *Richtig Segeln.* BLV, München 2002, ISBN 3-40516234-3
* Peter Günzl, Markus Brandstötter, Ronald Höfer: *Segeln. Der neue Kurs.* Orac, Wien 2003, ISBN 3-7015-0454-7 (österreichischer A-Schein)
* Heinz Overschmidt, Ramon Gliewe: *Sportbootführerschein, Binnen Segel, Motor.* Delius Klasing, Bielefeld 2004, ISBN 3-76880-657-X (deutscher SBF Binnen)

#### Standardwierker

* Deutschen Hochseesportverband „Hansa“ (Hrsg.): *Seemannschaft. Handbuch für den Yachtsport.* 27. Auflage. Delius Klasing, Bielefeld 2005, ISBN 3-7688-0523-9 (ein seit 1929 erscheinendes Werk)
* Roland Denk: *Handbuch Segeln.* Delius Klasing, Bielefeld 2004, ISBN 3-7688-1556-0
* Bobby Schenk: *Fahrtensegeln.* Delius Klasing, Bielefeld 2003, ISBN 3-7688-1426-2
* Malte Philipp: *Regattasegeln.* Delius Klasing, Bielefeld 2005, ISBN 3-76881-602-8
* Peter Bruce, Adlard Coles: *Schwerwettersegeln.* Delius Klasing, Bielefeld 2000, ISBN 3768812405

## Kuckt och

* Seegel

## Um Spaweck

|  |  |
| --- | --- |
|  |  **Commons: Seegelen** – Biller, Videoen oder Audiodateien |