Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Ganges (Floss)

Ganges|  |
| Längt |
2.525 km |
| Debit |
12.000 m³/s |
| Fläch vum Anzuchsgebitt |
1.060.000 km² |
| Leeft an |
Golf vu Bengalen |
|  |
|  |
|  |
|  |

De Ganges a seng Nieweflëss
De **Ganges** (Sanskrit, f.,गंगा oder गङ्गा, Gaṅga) ass en 2.511 km laange Floss resp. Stroum an Indien an am Bangladesch (Asien). Et ass den hellege Floss vun den Hinduen.

De Ganges entsteet am indesche Garhwal (am Südweste vum Himalaya) duerch den Zesummefloss vum Alaknanda a vum Bhagirathi.

Vun do u fléisst e meeschtens a südëstlecher Direktioun duerch Indien an d'*Bengalescht Déifland*. Do leeft en dann an de Bangladesch, wou e mam Jamuna, dem Haaptaarm vum Brahmaputra zesummeleeft a vun do u Padma heescht. Zesumme mam Meghna mécht en d'Gangesdelta vun enger Längt vun ongeféier 350 km, ee vun de gréisste Mëndungsdeltaen op der Welt. Do gëtt et grouss Mangrovesuppen, déi do Sundarbans genannt ginn. De Meghna leeft dann an de Golf vu Bengalen, deemno an den Indeschen Ozean.

Et ass méiglech, mat Schëffer um Ganges ze fueren, mä dëst huet keng grouss Bedeitung fir de Verkéier allgemeng. De Ganges huet e Baseng vun 1.016.104 km². Wichtegst Stied um Ganges si Kanpur, Varanasi, Patna, Kalkutta a Khulna.

Fir déi meescht indesch Reliounen ass d'Ganga, wéi d'Inder de Ganges nennen, helleg. Dora buede soll d'Leit vun hire Sënne propper wäschen an hinnen Absolution verspriechen. Vill Hindue wëllen am léifste beim Ganges stierwen, soudatt hir Äsche kënnen an de Floss gestreet ginn.

## Ekologie

Am Ganges liewen déi seele Gangesdelfinen an och de Gangeshai. Vu béiden ass wéineg bekannt.

Pilger beim Ganges
De Ganges ass staark verknascht: All Dag ginn 1,2 Mrd. Liter gëfteg Egoûten drageleet, eleng déi vu Kolkata, déi iwwer de Gangesaarm Hugli eralafen, maachen 320 Mio. Liter aus. En ass 2000-mol méi mat Kolibakterie belaascht, wéi dat an Indien erlaabt ass, an och héich Konzentratioune vun Cyaniden, Arsenen, Bläi, Zénk, Chrom a Quecksëlwer sinn dran ze fannen. Do derbäikommen Exkrementer a Reschter vu Läichen, sou wéi Cholera- an Typhusbazillen.

1985 huet déi indesch Regierung en Aktiounsplang (*Ganga Action Plan*), an d'Liewe geruff, fir de Floss méi propper ze kréien. Et goufe vill Milliounen US$ ausginn, fir Kläranlagen ze bauen, mä dës funktionéieren net oder schlecht, well keng Sue méi do si fir hire Betrib. Waasseranalyse weisen, datt sech net vill geännert huet.

Déi grouss Stied laanscht de Ganges huele 70 Prozent vun hirem Drénkwaasser aus dem Floss.

* Ilija Trojanow: *An den inneren Ufern Indiens. Eine Reise entlang des Ganges.* Hanser 2003. ISBN 3-446-20229-3

## Um Spaweck

|  |  |
| --- | --- |
|  |  **Commons: Ganges (Floss)** – Biller, Videoen oder Audiodateien |

## Referenzen
# Roy Lichtenstein

| Roy Lichtenstein |
| --- |
|  |
| Gebuer |
27. Oktober 1923 Manhattan |
| Gestuerwen |
15. September 1997 Manhattan |
| Doudesursaach |
Longenentzündung |
| Nationalitéit |
USA |
| Educatioun |
Ohio State University, Art Students League of New York, Ohio University |
| Aktivitéit |
Moler, Sculpteur, Universitéitsprofesser, Zeenograph, Lithograph, Designer, Bijousdesigner, Graveur, Graphiker, Bauzeechner, visuelle Kënschtler, Kënschtler, Kameramann, Zeechner, Filmmécher |
| Member vun |
American Academy of Arts and Letters, Royal Academy of Arts, American Academy of Arts and Sciences |
| Auszeechnungen |
National Medal of Arts |
| Famill |
| Bestuet mat |
Dorothy Lichtenstein (1968–), Isabel Sarisky (1.6.1949–1965) |
| Kanner |
David Lichtenstein |
|
 |

*Barcelona Head*, (1991-1992), skulptur, Barcelona.
De **Roy Fox Lichtenstein**, gebuer de 27. Oktober 1923 zu Manhattan, an och do gestuerwen den 29. September 1997, war en US-amerikanesche Moler, dee virun allem fir seng Wierker am Pop-Art-Stil bekannt ass.

Nodeems en en ettlech Jore mat verschiddene Stiler an Technike wéi Expressionismus a Surrealismus, ouni grousse Succès, experimentéiert hat, ass him 1961 den Duerchbroch gelonge mam Bild *Look Mickey*. Dëst, wéi och aner Biller vun him méi spéit war am Stil vun engem staark vergréisserten, industriell gedréckten (d. h. am Véier-Faarwe-Raster-Drock) Comic, dacks mat Onomatopeeën ("Wham!", asw.) oder Spriechblosen.
1995 huet hien de Kyoto-Präiis kritt.

* Ingried Brugger und Florian Steininger: *Roy Lichtenstein*, Ausstellungskatalog mit Beiträgen von Markus Brüderlin, Robert Rosenblum und Florian Steininger. Edition Minerva, Wolfratshausen 2003, ISBN 3-932353-82-X
* M.L.Corlett, R.E. Fine: *The Prints of Roy Lichtenstein.* Hudson Hills Press, New York 2002. ISBN 1-55595-196-1
* D. Cameron, C.W. Glenn, T. Kellein, M. Livingstone: *Pop Art.* Prestel, München 1992. ISBN 3-7913-1194-8
* Janis Hendrickson: *Roy Lichtenstein. Die Ironie des Banalen.* Benedikt Taschen Verlag, Köln 1988, 1994. ISBN 3-8228-9135-5
* Christine Vogt: *Roy Lichtenstein. posters and more.* Booklet zur Ausstellung in der Ludwig Galerie Schloss Oberhausen, Oberhausen 2011. ISBN 978-3-932236-23-5

## Um Spaweck

|  |  |
| --- | --- |
|  |  **Commons: Roy Lichtenstein** – Biller, Videoen oder Audiodateien |

* Lichtensteinfoundation
# Joseph Haydn

| Joseph Haydn |
| --- |
|  |
| Gebuer |
31. Mäerz 1732 Rohrau |
| Gestuerwen |
31. Mee 1809 Wien |
| Nationalitéit |
Hellegt Réimescht Räich vun Däitscher Natioun |
| Aktivitéit |
Komponist, Dirigent, Musekolog, Pianist |
| Fonctioun |
Kapellmeeschter |
| Member vun |
Académie des beaux-arts |
| Famill |
| Bestuet mat |
Anna Haydn |
| Geschwëster |
Michael Haydn, Johann Evangelist Haydn |
|
 |

De **Joseph Haydn**, gebuer den 31. Mäerz 1732 zu Rohrau, engem klengen Duerf an Nidderéisträich no bei der ungarescher Grenz, a gestuerwen den 31. Mee 1809 zu Wien, war e Komponist vun der Wiener Klassik.

Hie war de Brudder vum Komponist Michael Haydn a vum Tenor Johann Evangelist Haydn.

## Liewen

|  |
| --- |
|  00Dëst Kapitel ass nach eidel oder onvollstänneg. Hëlleft wgl. mat, fir et ze komplettéieren. |

## Wierk

|  |
| --- |
|  00Dëst Kapitel ass nach eidel oder onvollstänneg. Hëlleft wgl. mat, fir et ze komplettéieren. |

## Um Spaweck

|  |  |
| --- | --- |
|  |  **Commons: Joseph Haydn** – Biller, Videoen oder Audiodateien |
# Eethik

|  |  |
| --- | --- |
|  | Dëse **Philosophiesartikel** ass eréischt just eng **Skizz**. Wann Dir méi iwwer dëst Theema wësst, sidd Dir häerzlech invitéiert, aus dëse puer Sätz e richtegen Artikel ze schreiwen. Wann Dir beim Schreiwen Hëllef braucht, da luusst bis an d'FAQ eran. |

D'**Eethik** ass ee vun deene groussen Deelgebidder vun der Philosophie a befaasst sech mat der Moral, haaptsächlech wat hir Begrënnbarkeet ubelaangt. D'Eethik - an d'Disziplinnen, déi vun hir ofgeleet sinn, z. B. Rechts-, Staats- a Sozialphilosophie - gëtt och als „praktesch Philosophie“ bezeechent, well se sech mam mënschlechen Handele befaasst (am Géigesaz zu der „theoreetescher Philosophie“, zu deenen d'Logik, d'Erkenntnistheorie an d'Metaphysik als klassesch Disziplinne gezielt ginn).

De Begrëff „Eethik“ kënnt vum algriicheschen ἠθική (ἐπιστήμη) *ēthikē (epistēmē)* „d'sittlecht (Verständnes)“, wat sengersäits vun ἦθος *ēthos* „Charakter“ kënnt. Den Cicero huet als éischten *êthikê* mat dem sengerzäit neie Begrëff *philosophia moralis* iwwersat, deen zanterhier an der laténgeschsproocheger Philosophie benotzt gouf.

## Kuckt och

* National Eethikkommissioun

## Um Spaweck

|  |  |
| --- | --- |
|  |  **Commons: Eethik** – Biller, Videoen oder Audiodateien |
# Wüst

|  |  |
| --- | --- |
|  | Dëse **Geographiesartikel** ass eréischt just eng **Skizz**. Wann Dir méi iwwer dëst Theema wësst, sidd Dir häerzlech invitéiert, aus dëse puer Sätz e richtegen Artikel ze schreiwen. Wann Dir beim Schreiwen Hëllef braucht, da luusst bis an d'FAQ eran. |

D'Atacamawüst
Eng **Wüst**, oder eng **Wüüst**, oder en **Desert**, ass e Gebitt op deem duerch seng Dréchent oder Keelt keng oder ganz wéineg héichspezialiséiert Vegetatioun existéiere kann. Wüste bedecken ongeféier e Véirel vum Festland op der Äerd. Et ënnerscheet een tëscht Dréchewüsten, wéi d'Namib-Wüst a Südwestafrika, an Hallefdréchewüsten, wéi d'Sonora-Wüst am Arizona an a Mexiko.

## Déi fënnef gréisst Wüsten

| Numm vun der Wüst (Lag) | Gréisst (km²) |
| --- | --- |
| Sahara (Afrika) | 9.100.000 |
| Gobi-Wüst (Asien) | 1.562.000 |
| Australesch Wüst (Australien) | 1.550.000 |
| Arabesch Wüst (Asien) | 1.300.000 |
| Kalahari (Afrika) | 580.000 |

## Um Spaweck

|  |  |
| --- | --- |
|  |  **Commons: Wüsten** – Biller, Videoen oder Audiodateien |
# Psychopathie

|  |  |
| --- | --- |
|  | Dëse **Medezinsartikel** ass eréischt just eng **Skizz**. Wann Dir méi iwwer dëst Theema wësst, sidd Dir häerzlech invitéiert, aus dëse puer Sätz e richtegen Artikel ze schreiwen. Wann Dir beim Schreiwen Hëllef braucht, da luusst bis an d'FAQ eran. |

Ënner **Psychopathie** versteet een an der forensescher Psychologie a Psychiatrie eng schwéier Form vun der dissozialer/antisozialer Perséinlechkeetsstéierung, déi an hirer Ausprägung déi béid genannte Perséinlechkeetsstéierungen iwwertrëfft. An de Klassifikatiounssystemer DSM-IV an ICD 10 ass d'Diagnos net opgeholl. Empiresch huet sech awer erausgestallt, datt déi psychiatresch Forensik de biologesch determinéierte Psychopathie Begrëff net ausklammere kann.
# Mount Stromlo Observatoire

Mount Stromlo Observatoire| Dat ausgebrannt Administratiounsgbai |
| Typ |
Organisatioun, Astronomeschen Observatoire |
| Datum vum Bau |
1924 |
| Opgaangen |
1924 |
| Websäit |
 |
| Instrumenter |
| Geographesch Situatioun |
| Land |
Australien |
| Regioun/Gemeng |
Canberra |
| Koordinaten |
35°19'13"S, 149°0'25"O |
| Héicht |
770 m |
|  |

Zerstéierte Kuppelbau no de Buschbränn vun 2003
De **Mount Stromlo Observatoire** (*Mount Stromlo Observatory*, MSO) ass ee vun den traditiounsräichsten astronomeschen Observatoirë vun der südlecher Hemisphär. E gëtt vun der *Research School of Astronomy and Astrophysics* vun der Australian National University bedriwwen a steet um 770 Meter héije Mount Stromlo, ongeféier 11 km westlech vun der australescher Haaptstad Canberra.

Den Observatoire gouf 1924 ufanks als *Commonwealth Solar Observatory* (CSO) gegrënnt. Scho vun 1911 u war do e fest installéierten Teleskop. De Kuppelbau iwwer dem Teleskop war dat éischt Gebai dat vun der Regierung am Australian Capital Territory gebaut gouf. Vun 1946 un, hunn do Mataarbechter a Studente vun der Australian National University gefuerscht. 1957 ass den Observatoire an de Besëtz vun där Universitéit iwwergaangen.

Andeems an den 1920er- an 1930er-Joren d'Sonnephysik am Zentrum vum Interessi stoung, haten nom Zweete Weltkrich d'Observatioun vu Stären a Galaxië Prioritéit. Dofir gouf 1953 e Spigelteleskop mat engem Haaptspigel vun 1,88 Meter Duerchmiesser opgeriicht, dee fir iwwer 20 Joer de gréissten Teleskop op der südlecher Hemisphär war. Well Liichtverschmotzung méi grouss gouf, ass 1965 de Siding Spring Observatoire als Nieweplaz vum MSO gegrënnt ginn. De Mount Stromlo ass awer de Sëtz vun der *Research School of Astronomy and Astrophysics* bliwwen an d'Teleskope blouwen och weiderhin a Betrib.

|  |  |
| --- | --- |
|  00 | De Contenu vun dësem Kapitel oder dësem Artikel ass net vollstänneg oder net méi aktuell. Hëlleft wgl. mat, en ze komplettéieren oder nees op de leschte Stand ze bréngen. |

Den 18. Januar 2003 gouf den MSO duerch e Vegetatiounsbrand staark zerstéiert. Bal all d'Teleskopen, d'Atelieren an d'Gebaier ware verbrannt. Am Joer 2004 ass mam Neiopbau ugefaange ginn. Vill Gebaier hu missen ofgerappt ginn, awer dat historescht Gebai vum CSO konnt erhale ginn. Um Mount Stromlo sollen zwéi modern Teleskopen opgeriicht ginn, an am neien *Advanced Instrumentation and Technology Centre* sollen Instrumenter fir Groussteleskopen op der ganzer Welt entwéckelt a gebaut ginn.

## Kuckt och

 **Portal Astronomie**

## Um Spaweck

|  |  |
| --- | --- |
|  |  **Commons: Mount Stromlo Observatoire** – Biller, Videoen oder Audiodateien |

* Websäit vu Research School of Astronomy and Astrophysics

## Referenzen an Notten