Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Polarfuuss

|  |  |
| --- | --- |
|  | Dësen Artikel iwwer **Hënn** ass eréischt just eng **Skizz**. Wann Dir méi iwwer dëst Theema wësst, sidd Dir häerzlech invitéiert, aus dëse puer Sätz e richtegen Artikel ze schreiwen. Wann Dir beim Schreiwen Hëllef braucht, da luusst bis an d'FAQ eran. |

| Polarfuuss |
| --- |
|  E PolarfuussE Polarfuuss |
| **Systematik** |
|

|  |  |
| --- | --- |
| Räich: | Déiereräich  |
| Stamm: | Chordata  |
| Klass: | Mamendéieren  |
| Uerdnung: | Raubdéieren  |
| Famill: | Hënn  |
| Gattung: | *Alopex*  |
| Aart: | *Polarfuuss*  |

 |
| Wëssenschaftlechen Numm |
| Alopex lagopus „Linnaeus“ 1758 |

De **Polarfuuss** oder **Äisfuuss**, "Alopex lagopus", gehéiert zu der Famill vun den Hënn.

## Ausgesinn

De Polarfuuss huet e kuerze Fank, stuppeg Oueren, kuerz Been an e kuerze Schwanz. Nëmme seng Nues ass ouni Pelz.

## Säi Friessen

Den Äisfuuss frësst virun allem Lemmengen, awer och Kriibsen, Fësch, Uebst a Vullen.

## Um Spaweck

|  |  |
| --- | --- |
|  |  **Commons: Alopex lagopus** – Biller, Videoen oder Audiodateien |
# Aserbaidjanesch

| Aserbaidjanesch |
| --- |
| Gëtt geschwat an: |
Aserbaidjan, Iran, Russland, Georgien, Tierkei |
| Regioun |
Osteuropa an Südwestasien |
| Gëtt geschwat vun: |
40.000.000 |
| Klassement |
30 |
| Klassifikatioun no Sproochfamill: |
Altaesch Sproochen
* Tierkesproochen
	+ Südwestlech tierkesch Sproochen
		- **Aserbaidjanesch**
 |
| Offizielle Status |
| Reglementéiert vun: |
- |
| Sproochcoden |
| ISO 639-2 |
aze |
| ISO 639-3 |
aze |

**Aserbaidjanesch** ass eng Tierkesprooch an d'offiziell Sprooch am Aserbaidjan an an der russescher Federatiounsrepublik Dagestan.

## Um Spaweck

|  |  |
| --- | --- |
|  |  **Commons: Aserbaidjanesch** – Biller, Videoen oder Audiodateien |

## Referenzen
# Joseph Goebbels

|  |  |
| --- | --- |
|  | Dësen Artikel iwwer den **Zweete Weltkrich** ass eréischt just eng **Skizz**. Wann Dir méi iwwer dëst Theema wësst, sidd Dir häerzlech invitéiert, aus dëse puer Sätz e richtegen Artikel ze schreiwen. Wann Dir beim Schreiwen Hëllef braucht, da luusst bis an d'FAQ eran. |

| Joseph Goebbels |
| --- |
|  |
| Gebuertsnumm |
Paul Joseph Goebbels |
| Gebuer |
29. Oktober 1897 Rheydt |
| Gestuerwen |
1. Mee 1945 Berlin |
| Doudesursaach |
Schosswonn |
| Nationalitéit |
Däitscht Räich 1933–1945, Däitschland |
| Educatioun |
Universitéit Bonn, Universitéit vun Heidelberg, Albert-Ludwigs-Universitéit Freiburg, Julius-Maximilians-Universitéit |
| Aktivitéit |
Politiker, Demagog |
| Partei |
NSDAP |
| Famill |
| Bestuet mat |
Magda Goebbels (19.12.1931–1.5.1945) |
| Liewenspartner(in) |
Lída Baarová |
| Kanner |
Helmut Christian Goebbels, Holdine Kathrin Goebbels |
|
 |

De **Paul Joseph Goebbels**, gebuer den 29. Oktober 1897 zu Rheydt (haut a Mönchengladbach agegliddert), a gestuerwen den 1. Mee 1945 zu Berlin, war en däitsche Politiker a Publizist. Hie war de Propagandaminister vum Adolf Hitler.

## Liewen

De 27. Abrëll 1930 huet de Goebbels d'Reichspropagandaleitung vun der NSDAP iwwerholl a war domat fir d'Organisatioun an d'Ausféierung vun der Parteipropaganda zoustänneg. Nodeems d'Nationalsozialisten un d'Muecht komm sinn, gouf de Goebbels den 13. Mäerz 1933 zum *Reichsminister für Volksaufklärung und Propaganda* ernannt. An där Funktioun war hie fir Propaganda, Radio, Press, Film, Theater, Musek a Konscht verantwortlech.

|  |
| --- |
|  00Dëst Kapitel ass nach eidel oder onvollstänneg. Hëlleft wgl. mat, fir et ze komplettéieren. |

## Um Spaweck

|  |  |
| --- | --- |
|  |  **Commons: Joseph Goebbels** – Biller, Videoen oder Audiodateien |

|  |  |
| --- | --- |
|  | **Portal WWII** – Artikelen op der Wikipedia iwwer den Zweete Weltkrich. |
# Holocaust

|  |  |
| --- | --- |
|  | Dëse **Geschichtsartikel** ass eréischt just eng **Skizz**. Wann Dir méi iwwer dëst Theema wësst, sidd Dir häerzlech invitéiert, aus dëse puer Sätz e richtegen Artikel ze schreiwen. Wann Dir beim Schreiwen Hëllef braucht, da luusst bis an d'FAQ eran. |

De Begrëff **Holocaust** (gr: ὅλος - *holos*, „ganz, vollstänneg“ an καῦσις - *kausis*, „Brand, Verbrennung“) bedeit *vollstännegt Brandaffer* a bezeechent am enke Sënn de systematesche Vëlkermuerd un ongeféier sechs Milliounen europäesche Judde wärend der Zäit vum Nationalsozialismus an Däitschland an an de vun Däitsche besatene Gebidder. Well de Begrëff *Holocaust* aus diverse Grënn problematesch kann erschéngen, schwätze Judden éischter vun der Shoah.

Am méi wäite Sënn bezeechent *Holocaust* och déi kollektiv Ermuerdung vu Membere vun aneren ethneschen, reliéisen oder soss Mënschegruppen, déi vun den Nazien als "onerwënscht", "liewensonwert oder "rassesch mannerwerteg" erkläert goufen. Dozou hu virun allem déi Handikapéiert, d'Zigeiner, d'Zeugen Jehovas, déi Homosexuell gradewéi och polnesch Intellektueller, russesch Krichsgefaangener an aner, meeschtens slawesch Volleksgruppe gehéiert.

## Kuckt och

* Holocaust zu Lëtzebuerg

## Um Spaweck

|  |  |
| --- | --- |
|  |  **Commons: Holocaust** – Biller, Videoen oder Audiodateien |
# Vergewaltegung

Eng Statu, déi d'Vergewaltegung vun der Lucretia duerstellt
Eng **Vergewaltegung** oder e **Viol** ass e sexuellen Akt mat enger Persoun, déi domat net averstanen ass an déi mat Gewalt oder Dreeungen dozou gezwonge ginn ass. A ville Jurisdiktioune fält d'Vergewaltegung ënner d'sexuell Aggressioun, déi och Akter abegräift, an där et net zum Sex komm ass. Souwuel Frae wéi Männer, mee och Kanner kënnen Affer vun enger Vergewaltegung ginn.

Et ass laang ugeholl ginn, eng Vergewaltegung géif duerch dem Täter seng hemmungslos sexuell Loscht verursaacht ginn. Haut gëtt se awer als pathologesch Manéier verstanenen, seng Muecht iwwer d'Affer ze behaapten.

## Evolutioun vun der gesellschaftlecher Astellung géigeniwwer der Vergewaltegung

Den englesche Begrëff fir d'Vergewaltegung, "rape" kënnt vum laténgesche "raptus" oder "rapere" an huet bis an 12. Joerhonnert e gewalttätegen Déifstall bezeechent, ouni sexuell Konnotatioun. An England am 15. Joerhonnert huet de Papp oder de Mann vun enger vergewaltegter Fra eng Plainte viru Geriicht konnte maache well d'Vergewaltegung der legaler Definitioun no den Déifstall vun der Dugend vun der Fra war, sief et d'Jongfralechkeet vun der Duechter oder d'Éier vun der bestueter Fra.

An Amerika zur Zäit vun der Sklaverei war d'Vergewaltegung nëmmen e Verbrieche géint eng keusch, wäiss Fra, besonnesch duerch e schwaarze Mann. Sklavinne hunn hirem Meeschter kee sexuellen Akt däerfe refuséieren, genee wéi bestuet Frae sech hire Männer net hu konnte verweigeren. A Geriichtsprozesser ass driwwer debattéiert ginn, ob eng Prostituéiert konnt vergewaltegt ginn. Wann eng Fra virdrun engem sexuellen Akt zougestëmmt hat, ass d'ëffentlech Meenung dacks dovun ausgaangen, si hätt hiert Averständnes och fir all déi Kéieren duerno ginn. Esou ass eng Plainte viru Geriicht wéinst Vergewaltegung bal onméiglech ginn, ausser wann d'Affer eng wäiss, weiblech Jongfra aus der Mëttelklass war, déi net mat dem Vergewalteger bestuet war.

A bestëmmte Länner gëllt all sexuelle Akt mat enger mannerjäreger Persoun als Vergewaltegung.

## Um Spaweck

|  |  |
| --- | --- |
|  |  **Commons: Vergewaltegung** – Biller, Videoen oder Audiodateien |

## Referenzen
# Hayao Miyazaki

| Hayao Miyazaki |
| --- |
|  |
| Pseudonym |
秋津 三朗, 照樹 務 |
| Gebuer |
5. Januar 1941 文京区 |
| Nationalitéit |
Japan |
| Aktivitéit |
Filmregisseur, Animateur, Mangaka, Dréibuchauteur, Filmediteur, Filmproduzent, Liddertexter, Ëmweltaktivist, Regisseur, Comiczeechner, Personnagendesigner, Animatiounsdirekter, Kameramann, Filmmécher, Comicauteur |
| Auszeechnungen |
Gëllene Bier, Éierenoscar, Science Fiction and Fantasy Hall of Fame, Chevalier des Arts et des Lettres‎, Inkpot Award, British Academy Film Awards |
| Famill |
| Bestuet mat |
Akemi Ōta (10.1965–) |
| Kanner |
Gorō Miyazaki |
| Websäit |
 |
|
 |

Den **Hayao Miyazaki**, op Japanesch 宮崎駿 *Miyazaki Hayao*, gebuer de 5. Januar 1941 zu Tokio, ass e Regisseur vu japaneschen Zeechentrickfilmer. Donieft ass hien nach Zeechner, Graphiker, Dréibuchauteur a Produzent.

Hien huet zesumme mam Isao Takahata de Studio Ghibli gegrënnt.

Zum Miyazaki senge Wierker gehéiere Chihiro a Ponyo.

## Um Spaweck

|  |  |
| --- | --- |
|  |  **Commons: Hayao Miyazaki** – Biller, Videoen oder Audiodateien |
# Dwight D. Eisenhower

| Dwight D. Eisenhower |
| --- |
|  |
| Funktioun |
|
34. President vun den USA |
|
20. Januar 1953 - 20. Januar 1961 |
| Virgänger |
Harry S. Truman |
| Nofollger |
John F. Kennedy |
|  |
|  |
|  |
| Partei |
Republican Party |
| Biographie |
| Gebuertsnumm |
David Dwight Eisenhower |
| Gebuer |
14. Oktober 1890 |
| Gestuerwen |
28. Mäerz 1969 Washington |
| Doudesursaach |
Häerzschlag |
| Nationalitéit |
USA |
| Educatioun |
United States Military Academy, Command and General Staff College, United States Army War College |
| Gielercher |
Compagnon de la Libération, Grand-croix de l'ordre de la couronne de chêne, Knight Grand Cross of the Order of the Bath, Legionnaire vun der Legion of Merit, Distinguished Service Medal, Elefanten-Uerden, Chakri-Uerden, Croix de guerre, Horatio Alger Award, Grand-croix de la Légion d'honneur, Grand collier vum Chrysanthèmenuerden, Grousskräiz vum Leopoldsuerden, Grousskräiz vum Uerde vum Hollännesche Léiw, Medal Zwycięstwa, Erléiser-Uerden, Éierebierger vu Bréissel |
| Bestuet mat |
Mamie Eisenhower (1.7.1916–28.3.1969) |
| Kanner |
John Eisenhower |
|  |

Den **Dwight David Eisenhower**, genannt "**Ike**", gebuer de 14. Oktober 1890 zu Denison am Texas, a gestuerwen den 28. Mäerz 1969 zu Washington D.C., war ee Fënnefstäre-Generol an der US-amerikanescher Arméi an en amerikanesche Politiker.

Hie war Member an der Republikanescher Partei a vum 20. Januar 1953 bis den 20. Januar 1961 de 34. President vun de Vereenegte Staate vun Amerika.

## Den Eisenhower zu Lëtzebuerg

Als ieweschte Kommandant vun den alliéierten Truppen an Europa war den Eisenhower signifikativ un der d'Befreiung vu Lëtzebuerg vun der Naziokkupatioun bedeelegt.

Fir un de Generol z'erënneren, goufen zu Lëtzebuerg eng Rei Stroossen oder Plazen no him genannt (Stad Lëtzebuerg, Ollem, Wolz) an och Gedenkplacken opgeriicht.

## Kuckt och

* Dwight-D.-Eisenhower-Monument (Hamm)
* General Eisenhower Memorial (Wolz)

## Gielercher

* Compagnon de la Libération

## Um Spaweck

|  |  |
| --- | --- |
|  |  **Commons: Dwight Eisenhower** – Biller, Videoen oder Audiodateien |

* Kuerzfilm *Eisenhower à Luxembourg* vum Pierre Bertogne aus dem Archiv vum CNA, kuerz nom Enn vum Zweete Weltkrich (3 Minutten, ouni Toun)
# Perestroika

**Perestroika** (russ. *перестройка* - "Ëmbau, Ëmgestaltung") bezeechent de wirtschaftlechen a politesche Reformprozess, dee vum Michail Gorbatschow am Juni 1987 an der Sowjetunioun ageleet gouf.

De Gorbatschow wollt domat awer kee groussen Ëmstuerz woen, mä au contraire de kommunistesche Regime mat deem geplangte wirtschaftlechen Opschwonk stäipen. Doraus ass schlussendlech awer näischt ginn, a sou verwonnert et net, datt vill Russen dem Gorbatschow den definitiven Néiergank vun der sowjetescher Ekonomie an dem doropshin entstanenen Haifëschkapitalismus a Russland ulaaschten.

* Rau, Joke: *Perestroika. Die zweite russische Revolution.* ISBN 3-426-03961-3
* Daniel, Freidrich: *Perestoika. Der russische Wirbelsturm.* ISBN 324454698

## Kuckt och

* Glasnost
# Victorinox

|  |  |
| --- | --- |
|  | Dësen Artikel ass eréischt just eng **Skizz**. Wann Dir méi iwwer dëst Theema wësst, sidd Dir häerzlech invitéiert, aus dëse puer Sätz e richtegen Artikel ze schreiwen. Wann Dir beim Schreiwen Hëllef braucht, da luusst bis an d'FAQ eran. |

**Victorinox** ass eng Schwäizer Entreprise, déi hire Sëtz zu Ibach am Kanton Schwyz huet.
Victorinox fabrizéiert Schwäizer Täschemesseren, déi an der ganzer Welt als "Schwäizer Offizéieschmessere" bekannt sinn.

D'Messerschmëdd gouf 1884 vum Karl Elsener gegrënnt.

2007 goufen international 6.000.000 "Offizéieschmessere" verkaaft.

## Um Spaweck

|  |  |
| --- | --- |
|  |  **Commons: Victorinox** – Biller, Videoen oder Audiodateien |