Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# An Affair to Remember

|  |  |
| --- | --- |
|  | Dësen Artikel aus dem **Film- an Televisiounsberäich** ass eréischt just eng **Skizz**. Wann Dir méi iwwer dëst Theema wësst, sidd Dir häerzlech invitéiert, aus dëse puer Sätz e richtegen Artikel ze schreiwen. Wann Dir beim Schreiwen Hëllef braucht, da luusst bis an d'FAQ eran. |

An Affair to Remember|  |
| Film |
| Produktiounsland |
Vereenegt Staate vun Amerika |
| Première |
2. Oktober 1957 |
| Dauer |
119 min |
| Faarf |
Faarweg |
|   |
Color by DE LUXE |
| Format |
2,35:1 CinemaScope |
| Originalsprooch |
Englesch |
| Ekipp |
| Regie |
Leo McCarey |
| Dréibuch |
Delmer Daves Donald Ogden Stewart Leo McCarey Mildred Cram |
| Fotografie |
Milton Krasner |
| Musek |
Hugo Friedhofer |
| Schnëtt |
James B. Clark |
| Produzent |
Jerry Wald Leo McCarey |
| Produktiouns- gesellschaft |
Jerry Wald Productions |
| Schauspiller |
|
Cary Grant als Nickie Ferrante Deborah Kerr als Terry McKay Richard Denning als Kenneth Bradley Neva Patterson als Lois Clark Cathleen Nesbitt als Janou Robert Q. Lewis Charles Watts als Ned Hathaway Fortunio Bonanova als Courbet |
|
Filmportal - Filmer no Joren - Film no Länner - Film no Genre  |

**An Affair to Remember** ass en US-amerikanesche Film vum Leo McCarey aus dem Joer 1957 mam Cary Grant a mat der Deborah Kerr an den Haaptrollen.

## Ëm wat geet et am Film?

|  |
| --- |
|  00Dëst Kapitel ass nach eidel oder onvollstänneg. Hëlleft wgl. mat, fir et ze komplettéieren. |

## Um Spaweck
# Martin Scorsese

|  |  |
| --- | --- |
|  | Dësen Artikel aus dem **Film- an Televisiounsberäich** ass eréischt just eng **Skizz**. Wann Dir méi iwwer dëst Theema wësst, sidd Dir häerzlech invitéiert, aus dëse puer Sätz e richtegen Artikel ze schreiwen. Wann Dir beim Schreiwen Hëllef braucht, da luusst bis an d'FAQ eran. |

| Martin Scorsese |
| --- |
|  |
| Gebuertsnumm |
Martin Charles Scorsese |
| Gebuer |
17. November 1942 Queens |
| Nationalitéit |
USA, Italien |
| Educatioun |
Tisch School of the Arts, Cardinal Hayes High School |
| Aktivitéit |
Filmregisseur, Filmschauspiller, Filmproduzent, Dréibuchauteur, Filmediteur, Synchronspriecher, Televisiounsregisseur, Regisseur, Schauspiller, Filmhistoriker, Televisiounsproduzent, Produzent, Filmdréibuchauteur, Schrëftsteller, Museksvideoregisseur |
| Fonctioun |
President vun der Jury am Filmfestival zu Cannes |
| Member vun |
American Academy of Arts and Sciences, WGA West, Directors Guild of America |
| Auszeechnungen |
Oscar fir de beschte Regisseur, Directors Guild of America Award, Light of Truth Award, Library of Congress Living Legend, Cecil B. DeMille Award, Kennedy-Präis, Golden Globe Awards, Palme d'or, Gëllene Bier, Präis fir déi bescht Regie, Éierencésar, BAFTA fir de beschte Film, BAFTA Fellowship, Chevalier grand-croix vum Ordre du Mérite vun der italieenescher Republik, Stär um Hollywood Walk of Fame, Officier vun der Légion d'honneur, Gëllenen Éierebier |
| Famill |
| Bestuet mat |
Laraine Marie Brennan (1965–1971), Julia Cameron (1976–1977), Isabella Rossellini (1979–1982), Barbara De Fina (1985–1991), Helen Schermerhorn Morris (1999–) |
| Papp |
Charles Scorsese |
| Mamm |
Catherine Scorsese |
| Kanner |
Cathy Scorsese, Francesca Scorsese, Domenica Cameron-Scorsese |
|
 |

De **Martin Marcantonio Luciano Scorsese**, gebuer de 17. November 1942 am Quartier Queens zu New York, ass en US-amerikanesche Regisseur, Dréibuchauteur a Filmproduzent.

## Filmer als Regisseur

### Spillfimer

* 1967: *Who's That Knocking at My Door*
* 1972: *Boxcar Bertha*
* 1973: *Mean Streets*
* 1974: *Alice Doesn't Live Here Anymore*
* 1976: *Taxi Driver*
* 1977: *New York, New York*
* 1980: *Raging Bull*
* 1983: *The King of Comedy*
* 1985: *After Hours*
* 1986: *The Color of Money*
* 1988: *The Last Temptation of Christ*
* 1989: *New York Stories*
* 1990: *Goodfellas*
* 1991: *Cape Fear*
* 1993: *The Age of Innocence*
* 1995: *Casino*
* 1997: *Kundun*
* 1999: *Bringing Out the Dead*
* 2002: *Gangs of New York*
* 2004: *The Aviator*
* 2006: *The Departed*
* 2010: *Shutter Island*
* 2011: *Hugo*
* 2013: *The Wolf of Wall Street*
* 2016: *Silence*
* 2019: *The Irishman*
* 2022: *Killers of the Flower Moon*

### Documentairen (Auswiel)

* 1974: *Italianamerican*
* 1978: *The Last Waltz*
* 1995: *A Personal Journey with Martin Scorsese Through American Movies*
* 2005: *No Direction Home: Bob Dylan*
* 2011: *George Harrison: Living in the Material World*
* 2014: *The 50 Year Argument*
* 2019: *Rolling Thunder Revue: A Bob Dylan Story by Martin Scorsese*

## Um Spaweck

|  |  |
| --- | --- |
|  |  **Commons: Martin Scorsese** – Biller, Videoen oder Audiodateien |
# Schrëftsteller

|  |  |
| --- | --- |
|  | Dësen Artikel ass eréischt just eng **Skizz**. Wann Dir méi iwwer dëst Theema wësst, sidd Dir häerzlech invitéiert, aus dëse puer Sätz e richtegen Artikel ze schreiwen. Wann Dir beim Schreiwen Hëllef braucht, da luusst bis an d'FAQ eran. |

Victor Hugo - en eminente Schrëftsteller zu Lëtzebuerg. Fresk vum Pit Wagner am Victor-Hugo-Haus zu Veianen
E **Schrëftsteller** (fir de Mann) oder **Schrëftstellerin** (fir d'Fra) ass en Auteur vu literareschen oder wëssenschaftlechen Texter, déi vun engem Editeur resp. Verlag publizéiert ginn, fir gelies ze ginn. Déi Texter si gewéinlech duerch Copyright geschützt.

De Begrëff staamt aus dem 17. Joerhonnert: "an eng Schrëft stellen" am Sënn vu "schreiwen, redigéieren".

## Kuckt och

* Lëscht vu lëtzebuergesche Schrëftsteller
* Lëscht vu Schrëftsteller
* Auteur

## Um Spaweck

|  |  |
| --- | --- |
|  |  **Commons: Schrëftsteller** – Biller, Videoen oder Audiodateien |
# Geschicht

D'**Geschicht** ass de Studium, d'Relatioun an d'Interpretatioun vun der Vergaangenheet. Den Numm huet als Urspronk dem Herodot seng Enquêten, *Historiai* op Griichesch awer et ass den Thukydides, dee fir d'éischt "wëssenschaftlech" Methoden an der Historiographie benotzt huet.

"Geschicht" bezeechent all d'Perioden, déi eis iwwer schrëftlech Spuere bekannt sinn, déi Periode, fir déi mir keng schrëftlech Quellen hunn, sinn d'Virgeschicht oder d'Protogeschicht.

## Geschicht als Wëssenschaft

*Liest dozou den Artikel Historiographie*.

## Hëllefswëssenschaften

### D'Veraussetzunge ginn erfuerscht

* Historesch Geographie, d'Léier vum Raum
* Chronologie, d'Léier vun der Zäit
* Genealogie, d'Erfuerschung vun der Famill oder Ofstamung

### D'Quelle ginn erfuerscht

* Allgemeng Quellefuerschung, d'Léier vun de Quellen iwwerhaapt
* Dokumentefuerschung oder Diplomatik
* Actefuerschung, d'Léier vun de Schrëftstécker
* Paleographie, d'Léier vun de schrëftgeschichtleche Formen
* Heraldik, d'Léier vun de Wopen
	+ Woperecht
* Numismatik, d'Léier vun de Mënzen, inkl. hir Geschicht (*histoire de la monnaie*)
	+ Mënzerecht
* Sphragistik oder Sigillographie, d'Léier vun de Sigelen
	+ Sigelrecht
* Epigraphie, d'Léier vun den Inskriptiounen

## Nopeschwëssenschaften

* Archeologie
* Anthropologie, d'Léier vum Mënsch
* Ethnologie, d'Léier vun de Vëlker
* Historiographie, d'Erfuersche vun der Geschichtsschreiwung oder "Geschicht vun der Geschicht"

## Geschicht no Perioden

D'Haaptperioden no deene mir d'Geschicht ënnerdeele sinn:

* d'Virgeschicht,
* d'Protogeschicht,
* d'Antiquitéit,
* d'Mëttelalter,
* d'Modern an
* d'Neizäit.

Bei der Modern an der Neizäit hänkt et vum Land af. Dës Terminologie ass vum franséischen iwwerholl (*époque moderne*, *époque contemporaine*), am däitschen ass et genee ëmgedréint (*Neuzeit*, *Moderne* respektiv *Zeitgeschichte*).

## Aner Andeelungen

Geschicht kann och geographesch agedeelt ginn: amerikanesch, asiatesch, ... Geschicht.

Geschicht ënnerdeelen hëlleft zwar, sech e Repère ze schafen, fir sech z'orientéieren, allerdéngs sinn och Schwieregkeeten domat verbonnen: Wou hält wat fir en Zäitalter op? Ass de Kolumbus oder de Gutenberg wichteg fir d'japanesch Geschichtsschreiwung? Wéini fänkt Zäitgeschicht un? Mat den "Zäitzeien", déi eis zur Verfügung stinn? All Andeelung a Perioden ass ëmmer diskutabel, an ass natierlech länner- oder regiounspezifesch.

## Um Spaweck

|  |  |
| --- | --- |
|  |  **Commons: Geschicht** – Biller, Videoen oder Audiodateien |

* L'Histoire par l'image 1789-1939
# Narung

**Narung** sinn all d'Stoffer, déi vun engem Liewewiesen opgeholl ginn, fir den Organismus opzebauen a gesond ze halen. Déi Stoffer setze sech aus den eenzele Komponenten zesummen, den **Ernierungsmëttel** oder **Narungsmëttel**. Béim Mënsch gi si Liewensmëttel genannt.

De Prozess vun der Opnam vun der Narung ass d'Ernierung.

D'Narung ass d'Grondlag fir de Stoffwiessel an domat fir d'Liewen. Bei Heterotrophen (meeschtens Déieren) sinn energieräich organesch Verbindungen zentral. Bei Autotrophen (meescht Planzen) schwätzt een och vun Närstoffer; si enthale keng energieräich organesch Substanzen.

Bei den Déiere mat Verdauungstrakt a beim Mënsch gëtt d'Narung nom Ophuelen an de Kierper meescht mechanesch (zum Beispill duerch Knaen) an duerno chemesch (zum Beispill duerch d'Mosaier) an hir Bestanddeeler zerluecht. D'Energie, déi a bestëmmten Narungsbestanddeeler gespäichert ass, gëtt am Energiestoffwiessel gebraucht, zum Beispill fir d'Kierpertemperatur konstant ze halen. D'Energie gëtt och am Anabolismus fir d'Erhalen an den Opbau vum Kierper agesat, zum Beispill de Wuesstem vun de Kanner an de Muskelopbau bei Erwuessenen.

Och Waasser a Salz zielen zur Narung, och wa si net direkt am Energiestoffwiessel benotzt ginn.

Den Narungsmanktem gëtt Honger genannt a kann zum Doud vum Liewewiese féieren.

## Referenzen
# Latäinamerika

**Latäinamerika** (spuenesch *América Latina* respektiv *Latinoamérica*, portugisesch *América Latina*) ass ee politesch-kulturelle Begrëff fir déi spuenesch- a portugiseschsproocheg Länner an Amerika vun den engleschsproochege Länner an Amerika (och "Angloamerika" genannt) ofzegrenzen.

Opwuel Franséisch eng romanesch Sprooch ass, ginn déi franséischsproocheg Länner an Territoirë gewéinlech net zu Latäinamerika gezielt.

## Länner vu Latäinamerika

### Nordamerika

* Mexiko

### Zentralamerika

* Costa Rica
* El Salvador
* Guatemala
* Honduras
* Nicaragua
* Panama

### Karibik

* Dominikanesch Republik
* Haiti
* Kuba
* Puerto Rico

### Südamerika

* Argentinien
* Bolivien
* Brasilien
* Chile
* Ecuador
* Kolumbien
* Paraguay
* Peru
* Uruguay
* Venezuela

## Referenzen an Notten
# Houston

|  |  |
| --- | --- |
|  | Dësen Artikel beschäftegt sech mat der texanescher Groussstad **Houston**. Fir aner Bedeitungen, kuckt wgl. Houston (Homonymie). |

|  |  |
| --- | --- |
|  | Dëse **Geographiesartikel iwwer d'USA** ass eréischt just eng **Skizz**. Wann Dir méi iwwer dëst Theema wësst, sidd Dir häerzlech invitéiert, aus dëse puer Sätz e richtegen Artikel ze schreiwen. Wann Dir beim Schreiwen Hëllef braucht, da luusst bis an d'FAQ eran. |

| Houston *Space City, The Big H* |
| --- |
|  |
| FändelSigel |
| Land |
Vereenegt Staate vun Amerika |
| Bundesstaat |
Texas |
| Fläch |
1.724,544507 km² |
| Awunner |
2.304.580 (1. Abrëll 2020) |
| Héicht |
12 |
| Buergermeeschter |
John Whitmire (Januar 2024) |
| Koordinaten |
29°45'46"N, 95°22'59"W |
|  |
|  |
|  |

Vun uewen no ënnen: The Sam Houston Monument, Houston Skyline, Mission Control Center, Houston Ship Channel, Rice University, The Galleria
**Houston** ass eng Stad am US-Bundesstaat Texas. Houston huet ronn 2,1 Milliounen Awunner (2010) an ass domat déi gréisst Stad am Texas an déi véiertgreissten an de Vereenegte Staaten. D'Metropolregioun vu Houston huet eng 5,9 Milliounen Awunner (2009) an ass déi fënneftgréissten an den USA. Houston läit am Harris County, Texas, deen den drëttbevëlkerungsräichste Bezierk an Amerika ass. Houston gouf am August 1836 gegrënnt an ass haut de gréissten a wichtegste Wirtschafts- a Kulturzentrum un der US-Golfküst. De Spëtznumm vu Houston ass *Space City*, wat op de Lyndon B. Johnson Space Center vun der NASA zeréckzeféieren ass.

## Um Spaweck

|  |  |
| --- | --- |
|  |  **Commons: Houston** – Biller, Videoen oder Audiodateien |

* Offiziell Säit vun der Stad
# Dominikanesch Republik

|  |  |
| --- | --- |
|  | Dësen Artikel beschäftegt sech mat dem Inselstaat vun de Groussen Antillen. Fir d'Insel vun de Klengen Antillen, kuckt wgl. Dominica. |

|  |  |
| --- | --- |
|  | Dëse **Geographiesartikel** ass eréischt just eng **Skizz**. Wann Dir méi iwwer dëst Theema wësst, sidd Dir häerzlech invitéiert, aus dëse puer Sätz e richtegen Artikel ze schreiwen. Wann Dir beim Schreiwen Hëllef braucht, da luusst bis an d'FAQ eran. |

|  |
| --- |
| **República Dominicana** |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |
|
Detailer | Detailer |

 |
| **National Devise**: Dios, patria, libertad (*Gott, Heemecht a Fräiheet*) |
|  |
| **Offiziell Sprooch**: | Spuenesch |
| **Haaptstad**: | Santo Domingo |
|  |
| **Staatsform:** | Federal Republik |
|  • President: | Luis Abinader |
|  |
| **Fläch:** | 48 730 km² |
|  |
| **Bevëlkerung:** | 10 767 000 |
|  • Bevëlkerungsdicht: | 215/km² |
|  |
| **Onofhängegkeet:** | vun Haiti de 27. Februar 1844 erkläert |
| **Nationalfeierdag:** | 27. Februar an de 16. August |
| **Nationalhymn:** | Quisqueyanos valientes |
| **Wärung:** | Dominikanesche Peso |
| **Zäitzon:** | UTC -4 |
| **Internet TLD:** | .do |
| **InternationalenTelefonsprefix**: | +1 (809), +1 (829) a +1 (849) |
|  |

D'**Dominikanesch Republik**, op Spuenesch *República Dominicana*, ass en Inselstaat op der Insel Hispaniola, an de Groussen Antillen tëscht dem Atlantik an der Karibik. En ëmfaasst den Osten an d'Mëtt vun der Insel, wärend de westlechen Deel zum Staat Haiti gehéiert. D'Haaptstad vun der Dominikanescher Republik ass Santo Domingo.

## Geographie

|  |
| --- |
|  00Dëst Kapitel ass nach eidel oder onvollstänneg. Hëlleft wgl. mat, fir et ze komplettéieren. |

## Geschicht

|  |
| --- |
|  00Dëst Kapitel ass nach eidel oder onvollstänneg. Hëlleft wgl. mat, fir et ze komplettéieren. |

## Politik

|  |
| --- |
|  00Dëst Kapitel ass nach eidel oder onvollstänneg. Hëlleft wgl. mat, fir et ze komplettéieren. |

## Sproochen

Déi offiziell Sprooch ass Spuenesch. An der Dominikanescher Republik liewe vill Leit mat haitianesche Wuerzelen, déi haitianescht Kreolesch an deelweis och Franséisch schwätzen. Am Nordoste vum Land lieft an der Stad Samaná eng engleschsproocheg Minoritéit vun ongeféier 8.000 Leit. Dobäi handelt et sech ëm d'Nokomme vu fréiere Sklaven aus den USA, déi sech 1824 do néiergelooss hunn. Am Süden ëm San Pedro de Macorís gëtt et och eng engleschsproocheg Minoritéit.

Déi spuenesch Sprooch, déi an der Dominikanescher Republik geschwat gëtt, ënnerscheet sech a ville Punkte vun där a Spuenien an huet eng Rei Ausdréck aus dem Spuenesche vun der Kolonialzäit bäibehalen. Op där anerer Säit ass d'Sprooch staark mat angloamerikaneschen Ausdréck vermëscht.

## Um Spaweck

|  |  |
| --- | --- |
|  |  **Commons: Dominikanesch Republik** – Biller, Videoen oder Audiodateien |
# Bevëlkerung

|  |  |
| --- | --- |
|  | Dësen Artikel entsprécht net de Wikipediakrittäre fir en enzyklopedeschen Artikel. Dat kann dru leien datt **Schreif- oder Tippfeeler** dran ze fanne sinn, oder en nach **net nom Stil vun engem Wikipediaartikel** formatéiert gouf. Et kann och sinn, datt den Inhalt net an eng Enzyklopedie gehéiert, sou wéi en am Moment do steet. Fir ze verhënneren datt dësen Artikel eventuell geläscht gëtt, muss en onbedéngt iwwerschafft ginn. |

Ënner dem Begrëff **Bevëlkerung** versteet een:

* d'Besiidlung vun engem méi oder manner ofgegrenzten Territoire duerch Mënschen oder Déieren

(Beispill: Bei der Bevëlkerung vum nord-amerikanesche Weste waren och vill Lëtzebuerger derbäi),
* d'Totalitéit vun de Mënschen oder den Déieren, déi en ofgegrenzten Territoire (Uertschaft, Land, Bësch, Floss asw.) als Liewensraum ausgewielt hunn

(Beispill: 2013 huet d'Lëtzebuerger Bevëlkerung zu 44,5 % aus Auslänner bestanen)
## Kuckt och

* Bevëlkerungsdicht

## Um Spaweck

|  |  |
| --- | --- |
|  |  **Commons: Demography** – Biller, Videoen oder Audiodateien |

## Referenzen
# Prohibitioun

|  |  |
| --- | --- |
|  | Dësen **Droitsartikel** ass eréischt just eng **Skizz**. Wann Dir méi iwwer dëst Theema wësst, sidd Dir häerzlech invitéiert, aus dëse puer Sätz e richtegen Artikel ze schreiwen. Wann Dir beim Schreiwen Hëllef braucht, da luusst bis an d'FAQ eran. |

Ënner dem strenge Bléck vun e puer Damme geet de konfiszéierten Alkohol d'Baach of, Orange County, Kalifornien, Mäerz 1932.
**Prohibitioun** (vum lat.: *prohibere* "verhënneren") ass d'gesetzlech Verbuet vu bestëmmten Drogen. Gemenkerhand gëtt de Begrëff virun allem op de Verbuet vun der Produktioun, dem Verkaf an/oder der Consommatioun vun Alkohol bezunn.

Och wann den Alkohol a ville Länner verbuede war (z. B. an Norwegen 1916–1927, a Finnland 1919–1932 oder op de Färöer 1907–1992) oder ass (notamment an de Golfstaaten), gëtt den Ausdrock "Prohibitioun" (*prohibition*) virun allem mat de Vereenegte Staaten a Verbindung bruecht.

Do war de des Verkaf, d'Produktioun an den Transport vun alkoholeschem Gedrénks duerch dat 18. Amendement zu der Verfassung vun de Vereenegte Staaten, bekannt als *Volstead Act* oder *National Prohibition Act*, vum 16. Januar 1920 bis de 5. Dezember 1933 verbueden. Vun Ufank u gouf wéineg gemaach, fir d'Gesetz duerchzesetzen. D'Zuel vun illegalen Distillerien, Brauereien an "heemleche" Bistroe goung rasant an d'Luucht, an och wann de globalen Alkoholkonsum liicht erofgoung, sou waren déi negativ Auswierkunge vun der Prohibitioun dach considerabel. Besonnesch d'organiséiert Kriminalitéit (am bekanntsten ass dem Al Capone seng Band zu Chicago) huet enorm dovu profitéiert fir e lukrative Commerce opzebauen an hir Muecht ze stäerken.

D'18. Verfassungs-Amendement gouf duerch dat 21. nees opgehuewen.

* John Kobler: *Ardent Spirits: The Rise and Fall of Prohibition*. Putnam, New York 1973.
* Thomas Welskopp: *Amerikas große Ernüchterung. Eine Kulturgeschichte der Prohibition*. Verlag Ferdinand Schöningh, Paderborn 2010, ISBN 978-3-506-77026-4.

## Um Spaweck

|  |  |
| --- | --- |
|  |  **Commons: Prohibitioun** – Biller, Videoen oder Audiodateien |
# Sport

|  |  |
| --- | --- |
|  | Dëse **Sportsartikel** ass eréischt just eng **Skizz**. Wann Dir méi iwwer dëst Theema wësst, sidd Dir häerzlech invitéiert, aus dëse puer Sätz e richtegen Artikel ze schreiwen. Wann Dir beim Schreiwen Hëllef braucht, da luusst bis an d'FAQ eran. |

De Foussball ass eng vun de populäerste Sportaarte vun der Welt
**Sport** (engl.: *sport* = Zäitverdreif, Spaass) ass eng kulturell Aktivitéit fir de Kierper an de Geescht a Form ze halen. Et kann een e professionell oder nëmmen als Hobby bedreiwen.

Sport kann als Ekippessport oder als Individualsport bedriwwe ginn.

## Kuckt och

* Lëscht vu Sportaarten

## Um Spaweck

|  |  |
| --- | --- |
|  |  **Commons: Sport** – Biller, Videoen oder Audiodateien |

* Sportportal vu Lëtzebuerg
# 1860

◄ |
18. Joerhonnert |
**19. Joerhonnert**
| 20. Joerhonnert
| ►

◄◄ |
◄ |
1856 |
1857 |
1858 |
1859 |
**1860**
| 1861
| 1862
| 1863
| 1864
| ►
| ►►

*Dës Säit befaasst sech mam Joer 1860.*

## Evenementer

### Europa

D'Chambersgebai.
#### Lëtzebuerg

* 26. September: D'Regierung de Tornaco hëlt hir Aarbecht op.
* 30. Oktober: Mam Ufank vun der neier Chamberssëtzung gëtt d'Chambersgebai a Betrib geholl.

### Afrika

### Amerika

#### USA

#### Südamerika

### Asien

### Ozeanien & Pazifik

### Arabesch Welt

## Konscht a Kultur

### Molerei

### Musek

## Wëssenschaft an Technik

## Gebuer

* 05. Januar: Mathias Huss, lëtzebuergeschen Agronom a Politiker.
* 16. Januar: Alexandre de Gerlache, lëtzebuergeschen Industriellen a Politiker.
* 29. Januar: Anton Pawlowitsch Tschechow, russeschen Auteur.
* 29. Januar: Alfred Houdremont, lëtzebuergesche Professer a Schouldirekter.
* 11. Mäerz: Rodolphe Wytsman, belsche Moler.
* 17. oder 27. Mäerz: Pierre Olinger, lëtzebuergesche Schoulmeeschter an Auteur.
* 13. Abrëll: James Ensor, belsche Moler.
* 17. Abrëll: Norbert Le Gallais, lëtzebuergesche Politiker an Industriellen.
* 22. Abrëll: Gaston Linden, lëtzebuergesche Moler.
* 21. Mee: Willem Einthoven, hollänneschen Dokter.
* 07. Juli: Gustav Mahler, éisträicheschen Dirigent a Komponist.
* 17. Juli: Charles Eydt, lëtzebuergeschen Ingenieur.
* 17. Juli: Clara Viebig, däitsch Schrëftstellerin.
* 31. Juli: Anton Eiselsberg, éisträichesche Chirurg.
* 20. August: Raymond Poincaré, franséische Politiker.
* 06. September: Jane Addams, US-amerikanesch Feministin, Soziologin a Journalistin.
* 10. September: Michel Heiter, lëtzebuergesche Moler.
* 10. Oktober: Jean-Baptiste Merkels, lëtzebuergesch-US-amerikaneschen Auteur a Konsul.
* 02. November: Emile Bastian, lëtzebuergeschen Affekot a Politiker.
* 25. November: Batty Weber, lëtzebuergesche Journalist, Feuilletonist a Schrëftsteller.
* 10. Dezember: Kanō Jigorō, japanesche Judoka.
* 26. Dezember: Alexis Brasseur, lëtzebuergeschen Industriellen, Affekot a Komponist.

## Gestuerwen

* 21. Januar: Thomas Brisbane, britteschen Zaldot an Astronom.
* 27. Abrëll: Michael Bormann, däitsche Paschtouer an Heemechtfuerscher aus der Äifel.
* 01. Mee: Nicolas de Cassal, lëtzebuergeschen Adlegen.
* 14. Mee: Ludwig Bechstein, däitsche Schrëftsteller, Bibliothekär an Archivist.
* 21. Juni: Joseph-Antoine Pescatore, lëtzebuergesche Conseiller op der Cour supérieure a Politiker.
* 01. Juli: Charles Goodyear, US-amerikanesche Cheemiker an Erfinder.
* 21. September: Arthur Schopenhauer, däitsche Philosoph.

## Um Spaweck

|  |  |
| --- | --- |
|  |  **Commons: 1860** – Biller, Videoen oder Audiodateien |
# Allegorie

Eng **Allegorie** (vum algr.: ἄλλον / állon, "eppes anescht" an ἀγορεύειν / agoreúein, "ëffentlech schwätzen") ass e Stilmëttel, an der Literatur oder an der Konscht, fir eppes (meeschtens eppes Abstraktes, wéi eng Iddi oder e Konzept) duerch eppes Konkreetes (eng Persoun, en Déier oder Géigestand) duerzestellen.

Bekannt Allegorien sinn z. B. d'Nationalallegorien, wéi d'Marianne fir Frankräich, d'Germania fir Däitschland, de Roude Léiw fir Lëtzebuerg, asw., oder awer déi vu Wäerter oder Konzepter, wéi d'Justitia (fir d'Gerechtegkeet, déi duerch eng Fra mat verbonnenen Aen (Onparteilechkeet), enger Wo (genee Ofstëmmung) an engerm Schwäert (Duerchsetzungskraaft) an der Hand symboliséiert gëtt), d'Fräiheet (dacks eng Fra mat gesprengte Fesselen), der Doud (duerch e Schankemännche mat enger Séissel symboliséiert), asw. Och Flëss oder Stied ginn dacks duerch Allegorië representéiert.

## Beispiller

* D'Justitia - Gerechtegkeet
* *La Liberté guidant le Peuple* - Fräiheet
* D'Germania - Däitschland
* Stroossbuerg op der Paräisser Gare de l'Est
* Den Triumph vun der Geschicht iwwer d'Zäit