# Paräis

|  |  |
| --- | --- |
|  | **Portal vu Paräis** – All d'Artikelen op dëser Wikipedia iwwer Paräis. |

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
|

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  | **Paräis** |  |

 |
|  |
|  Paräis nuetsParäis nuets |
| **Land** |  Frankräich |
| **Regioun** | Île-de-France |
| Departement | Paräis |
| **Arrondissement** | 20 Arrondissementer |
| Postcode | 75001 bis 75020 a 75116 |
| Gemengecode | 75056 |
| Koordinaten | 48° 51’ 00’’ N       02° 20’ 00’’ O |
| Fläch  | 105,40 km² ha |
| Bevëlkerung  | 2 229 621 *(2013)* |

Satellittefoto vu Paräis
Regioun Île-de-France mat Paräis
**Paräis** (fr. [paˈʀi]) ass d'Haaptstad vu Frankräich a vun der Regioun Île-de-France. An eeleren, meeschtens laténgeschen, Texter gëtt Paräis och *Lutetia* respektiv *Lutezia* genannt. De Floss Seine deelt d'Stad an en nërdlechen Deel (*rive droite* - rietst Seineufer) an e südlechen Deel (*rive gauche* - lénkst Seineufer). Paräis huet am eigentleche Stadgebitt 2.153.600 Awunner, an an der Agglomeratioun liewen 12.067.000 Mënschen (Stand 1. Januar 2007).
Déi Uertschafte vun der Banlieue, déi baussent dem Peripherique leien, gi selbstänneg verwalt an zielen doduerch net wierklech zur Stad Paräis mat hiren zwanzeg Arrondissementer am verwaltungsrechtleche Sënn. Paräis ass eng Weltstad an dat grousst politescht, wirtschaftlecht a kulturellt Zentrum vum zentralistesch organiséierte Land, an ass och deem seng gréisst Verkéiersachs (ënner anerem mat dräi Fluchhäfen a sechs Kappgaren). Paräis ass och de Sëtz vun der UNESCO, der OECD an der ICC.

## Geographie

### Geographesch Lag

D'Stad läit am Zentrum vum Paräisser Baseng *duerchschnëttlech* 65 Meter iwwer dem Mieresspigel. D'Seine leeft op enger Héicht vu 25 Meter iwwer dem Mieresspigel aus der Stad eraus. Ronderëm Paräis leien zwéi grouss Stadbëscher, déi der Bevëlkerung als Noerhuelungsgebitt déngen.
D'Stadgebitt huet eng Fläch vun 105,4 Quadratkilometer. D'Metropolregioun huet eng Buedemfläch vu 14.518 Quadratkilometer.
De Meridian vu Paräis, dee 1718 vum Jacques Cassini festgeluecht an 1806 vum franséische Physiker Arago prezis berechent gouf, huet bis an d'Joer 1884 (International Meridian-Konferenz zu Washington) ee vu villen Nullmeridianen duergestallt. En ass matzen duerch de Paräisser Observatoire gaangen, a gouf duerch verschidde Saile souwéi duerch déi verschidden Arago-Medaillone markéiert, déi 1995 vum hollännesche Konzeptkënschtler Jan Dibbets diskreet an de Pavé, op Trottoiren, Häff a verschidde Gebaier (ënner anerem de Louvre) agelooss goufen, als en Hommage un de Physiker a Mënscherechtler. Vun den ursprénglech 135 Plackette sinn der e puer zanter der Verëffentlechung vum Dan Brown sengem Erfollegsroman *The Da Vinci Code* geklaut ginn.

#### Seine

D'Seine verbënnt Paräis mam Banneland (Bourgogne) a mam Äermelkanal. Si war de wichtegste Faktor fir d'Entstehung an d'Entwécklung vun der Stad, déi hiren Ursprong op der gréisster Seineinsel, vun deenen et fréier eng ganz Partie gouf, fonnt huet. D'Seine deelt d'Stad an zou ongläich Hallschenten, déi nërdlech, mam Handel an de Finanzen (*rive droite*) an déi südlech (*rive gauche*), déi mat dem Quartier Latin als Véirel vun den Intellektuellen ugesi gëtt, an als Wunngéigend staark gefrot ass.

#### Inselen

Île aux Cygnes
D'*île de la Cité* am Häerz vun der Stad war schonn an der Antiquitéit bewunnt, an ass domat den eelsten Deel vun der Haaptstad. 1584 huet den Henri III. dräi suppeg Insele vun der ëstlecher Inselspëtzt matenee verbonnen, a si un déi grouss ugegliddert. Domat ass d'Fläch am Laf vun de Joerhonnerte vun ursprénglech 8 op am Ganze 17 Hektar eropgaangen. Sou konnt eng "kinneklech" Plaz entstoen (*Place Dauphine*) entstoen, an aus dem Verkaf vun den Haiser konnten d'Sue beschaf ginn, fir eng Bréck ze bauen, déi déi zwéi Seine-Ufere matenee verbanne sollt. Dës sougenannten "Nei Bréck" (Pont Neuf) ass haut déi eelst Bréck vu Paräis, déi nach erhalen ass.
Och d'*Île Saint-Louis* ass eng Zesummefügung vun zwou klengen Inselcher, der *Île aux Vaches* an der *Île Notre Dame*. Am Géigesaz zu hirer grousser Schwëster, der *Cité*, ass si bis zum Ufank vum 17. Joerhonnert onbebaut bliwwen. Am Joer 1614 huet de Louis XIII. dem Entreprener Christophe Marie den Optrag ginn, d'Géigend z'erschléissen. De Marie huet een Aarm vun der Seine zougeschott, ronderëm déi zwou Inselen eng Kaimauer baue gelooss, souwéi Brécken zu de Flossuferen. Zanter ongeféier 1618 gouf d'Gelänn mat Haiser fir Handwierker a Kafleit bebaut, zanter 1638 och mat luxuriéise Stadpalaise fir déi méi gehuewe Klass. D'Bebauung ass no engem feste Grondplang mat riichte Stroosse gemaach ginn, deen een och haut nach erkenne kann.
(Kuckt och: Plang vun der Île Saint-Louis)
Déi fréier *Île des Cygnes* (Schwaneninsel) gouf 1773 mam *Champ de Mars*, dem Manöverfeld vun der Militärschoul, verbonnen.
Haut dréit net wäit vum Eiffeltuerm en Damm, deen op der Seine ugeluecht gouf, den Numm Île aux Cygnes mat der *Allée des Cygnes* déi driwwer leeft. Op hir steet eng 11,50 Meter héich Kopie vun der Fräiheetsstatu. Si kuckt no Westen, a Richtung Atlantik, an domat zu hirer "grousser Schwëster" am New Yorker Hafen. En opfällegt Bauwierk op der *Île aux Cygnes* ass déi 380 Meter laang Bréck *Pont de Bir-Hakeim*. Si besteet aus verschiddenen Deeler: enger 114 Meter laanger Bréck iwwer den Haaptaarm vun der Seine, dem Deel op der Insel, enger 90 Meter laanger Bréck iwwer den Niewenaarm vun der Seine souwéi den „Zoufahrtsviaduct“ vum Paräisser Metro.

#### Hiwwelen

Déi héchst natierlech Erhiewung bannent de Stadgrenzen ass den Hiwwel Butte Montmartre mat enger Héicht vun 129 Meter. Op den Hiwwel fiert d'Standseelbunn Funiculaire de Montmartre. Um Nordhang gouf e Wéngert ugeluecht, deen awer zanter datt am Parc Georges Brassens an am Parc de Bercy Riewe wuessen, net méi deen eenzege vu Paräis ass.

### Geologie

De Paräisser Baseng ass eng grouss Schichtstufelandschaft. Schlësselfërmeg leien do d'Schichte vum Mesozoikum a vum Paleogen (fréier Altertiär) anenaner a si vun der Erosioun zu enger wäitgespaanter Stufelandschaft ausgeschafft ginn, där hir Stufe sech no bausse riichten.
Nëmmen am ëstlechen Deel sinn am Offall vun dëse Stufe géint d'*Saône-Spléck* tektonesch Brochlinne méi markant. Dat sinn déi géi Häng vum *Plateau vu Langres* an der *Côte-d'Or* (bis 636 Meter), déi och berüümt Wäibaugebidder sinn, well si am Reeschiet vun der Leesäit méi laang Sonn hunn, an doriwwer eraus och nach d'Virdeeler vun der Südexpositioun hunn.
Eng gewëssen Ongläichfërmegkeet besteet doran, datt d'Schichtefolleg am nordëstlechen Deel méi perfekt ass, wéi am Westen. Déi méi staark Eraushiewung vum Ostfligel huet och allgemeng méi grouss Héichtenënnerscheeder a méi eng markant Formatioun vun de Stufe mat sech bruecht. An de Baseng era reecht als bedeitend Stuf déi vun den eozene-Kalleker, an där d'Île-de-France, d'Ballungsgebitt vu Paräis, agebett läit.

### Stadglidderung

Kaart vun den Arrondissementer
Paräis gouf am Joer 1790 Verwaltungssëtz vum Departement Seine (75) an ass zanter der Neiglidderung vun der Île-de-France am Joer 1968 gläichzäiteg Stad an Departement. Ofgesi vun der geographescher Glidderung a *rive droite*, *rive gauche* an „Inselen" ass si an *arrondissements* an a *quartiers* ënnerdeelt.
Déi 20 nummeréiert *arrondissements* (ofgekierzt Arrdt.) hunn d'Postcode 75001 bis 75020 an duerchzéie Paräis spiralfërmeg vu bannen no baussen. D'Spiral fänkt am historesche Stadkär un, der Géigend vum Louvre, Palais Royal a Forum des Halles, a geet am Oste vun der Stad, dem Arrondissement vum Kierfecht Père-Lachaise op en Enn. All Arrondissement huet säin eegene Buergermeeschter *(Maire d'Arrondissement)*, deen am Buergermeeschteramt vu sengem Bezierk *(Mairie de l'Arrondissement)* residéiert. All Bezierk ass sengersäits nach a véier *quartiers* agedeelt.
D'Arrondissementer vu Paräis sinn:

* 1. Louvre
* 2. Bourse
* 3. Temple
* 4. L'Hôtel de Ville
* 5. Panthéon
* 6. Luxembourg
* 7. Palais Bourbon
* 8. L'Elysée
* 9. L'Opéra
* 10. L'Entrepôt
* 11. Popincourt
* 12. Reuilly
* 13. Gobelins
* 14. L'Observatoire
* 15. Vaugirard
* 16. Passy
* 17. Batignolles-Monceaux
* 18. Butte-Montmartre
* 19. Buttes-Chaumont
* 20. Ménilmontant

### Klima

Klimadiagramm Paräis
Paräis läit an der gemässegter Klimazon. D'Joresmëtteltemperatur bedréit 10,6 Grad Celsius an et falen am Duerchschnëtt pro Joer 639 Millimeter Néierschlag.
De wäermste Mount ass de Juli mat an der Moyenne 18,0 Grad Celsius, de keelste Mount ass de Januar mat an der Moyenne 3,4 Grad Celsius. De meeschten Néierschlag fält am Juni mat an der Moyenne, am Mannsten Néierschlag fält am Februar an am Abrëll mat an der Moyenne 45 Millimeter.
Zanter 1873 ginn zu Paräis reegelméisseg meteorologesch Miessunge gemaach. Déi déifst Temperatur gouf den 10. Dezember 1879 mat -23,9 Grad Celsius. Den Hëtzterekord gouf mat 40,4 Grad Celsius den 28. Juli 1947 im Parc Montsouris gemooss.

## Geschicht

 Méi Informatioun doriwwer am Artikel: **Geschicht vu Paräis**.

Lutetia
D'Stad huet sech zanter der Mëtt vum 3. Joerhonnert v. Chr. aus der keltescher Siidlung *Lutuhezi* entwéckelt, déi vum Stamm vun de Parisii bewunnt war, an op der Seine-Insel louch, déi haut Île de la Cité heescht. Deen éischte Bestanddeel vum Numm staamt vun der keltescher Wuerzel *luta*, also "Supp/Mouer", soudatt de ganze keltesch-réimesche Numm *Lutetia Parisiorum*, also "flaach Supp vun de Parisier" bedeit. Den Hiwäis op d'Supp goung dunn am Laf vun der Zäit verluer.
No der Eruewerung vun der Siidlung duerch d'Réimer am Joer 52 v. Chr. hunn d'*Parisii* hiert Inselfort niddergebrannt an et de Réimer iwwerlooss. Déi hunn d'Stad als *Lutetia* erëm opgebaut, se befestegt an och op dat lénkst Seineufer ausgebreet. Do sinn Thermen, e Forum an en Amphitheater entstanen. D'Stad gouf am réimesche Räich als *Civitas Parisiorum* oder *Parisia* bekannt, blouf awer am besate Gallien uganks relativ onbedeitend.

Paräis 1493
Am 5. Joerhonnert ass d'réimesch Herrschaft duerch d'Merowenger op en Enn gaangen. Am Joer 508 war Paräis d'Haaptstad vum Merowengerräich ënner dem Clovis I. (466-511) ginn. Duerno gouf si ënner engem vu senge Jongen zum fränkeschen Deelkinnekräich Paräis. Wärend der Karolengerherrschaft hunn d'Normannen ëmmer nees d'Stad iwwerfall. D'Kapetenger hu Paräis nees zur Haaptstad vu Frankräich gemaach. De Philippe II. Auguste (1165-1223) huet d'Stad befestege gelooss. 1190 gouf eng Mauer um rietsen Ufer vun der Seine gebaut an am Joer 1210 e Wall um lénksen Ufer. Zu där Zäit gouf et um rietse Seineufer vill Händler. Ausserdeem huet de Philippe II. de Louvre an Optrag ginn.
1181 ass déi éischt iwwerdaachte Machthal opgaangen an 1301 ass op der *Île de la Cité* e Kinnekspalais gebaut ginn. D'Sorbonne huet sech am Süde vu Paräis aus enger jett méi klenge Schoulen entwéckelt. De Charles V. (1338-1380) huet um lénkse Seineufer d'Mauer zum Schutz vun der Stad virun den Englänner erneiere gelooss. 1370 gouf op seng Veruloossung um rietsen Ufer, wou hat d'*Grands boulevards* verlafen, och eng Mauer gebaut ginn. Wärend dem Honnertjärege Krich war Paräis vu 1420 bis 1436 vun den Englänner besat.

De Stuerm op d'Bastille de 14. Juli 1789
Wärend de Reliounskricher tëscht 1562 a 1598 ass d'Stad a kathouleschem Besëtz bliwwen. An der Baartelméisnuecht de 24. August 1572 goufen zu Paräis Dausende vun Hugenotten higeriicht. Op Uerder vum Louis XIV. (1638-1715) goufe Stroossebeliichtungen installéiert, d'Waasserversuergung moderniséiert an d'Spideler *Invalides* a *Salpêtrière* gebaut. Hien huet d'Stadmauere vu Paräis ofdroe gelooss an an hirer Plaz d'*Grands boulevards* baue gelooss. D'Residenz vum Kinnek gouf op Versailles verluecht. Paräis ass awer de politeschen Zentrum vu Frankräich bliwwen, wat op d'héich Bevëlkerungszuel an d'wirtschaftlech Roll am Land zeréckzeféiere war.
Wéi am Joer 1789 d'Franséisch Revolutioun ausgebrach ass, war et d'Bevëlkerung vu Paräis, déi de Wee zu der Ofschafung vun der Monarchie an zu der Aféierung vun der éischter franséischer Republik fräigemaach huet. 1844 gouf zu Verdeegeungszwecker do wou hat de Boulevard Périphérique verleeft, eng nei Stadbefestegung gebaut mat enger Längt vun 39 Kilometer. Si war mat hire 94 Bastiounen a 16 Forts déi gréisst Befestegungsanlag vun der Welt.

D'Weltausstellung 1900
Paräis war an de Joren 1855, 1867, 1878, 1889, 1900 an 1937 d'Veranstaltungsplaz vu sechs Weltausstellungen, déi d'kulturell a politesch Bedeitung vun der Stad ënnerstrach hunn. Nom Néiergang vum Second Empire wéi däitsch Truppen 1871 op Paräis amarschéiert sinn, koum et zu der Commune vu Paräis, déi sech aus Aarbechter, Handwierker a Klengbierger zesummegesat huet, géint déi konservativ provisoresch Regierung vun der Republik. Eng Bléizäit huet Paräis tëscht 1871 an 1914 an der *Belle époque* erlieft. Un der *Gare de Lyon*, dem *Pont Alexandre III* an de Metrosstatiounen ass de Stil vun där Zäit z'erkennen.
1921 hat Paräis mat knapps dräi Milliounen déi héchst Awunnerzuel vu senger Geschicht erreecht. De stättesche Wunnengsbau ass der Nofro net méi nokomm. Wärend dem Zweete Weltkrich war d'Stad tëscht 1940 an 1945 vun der däitscher Wehrmacht besat. 1968 koum et zu Studenterevolten a Massestreiken. 2005 koum et zu Onroue vu Randaléierer an de Faubourge vun der Haaptstad, déi sech lues a lues op d'ganzt Land ausgebreet hunn. 2015 huet den IS Attentater mat 132 Doudeger verübt. 2024 sinn zu Paräis déi XXXIII. Olympesch Summerspiller

## Bevëlkerung

### Relioun

D'Kierch Notre-Dame
Ëm déi 80 Prozent vun den Awunner si gedeeft, ronn 75 Prozent bekenne sech zum kathoulesche Glawen, déi meescht praktizéieren de Laténgesche Ritus, verschiddener och den armeeneschen a ukrainesche Ritus. Den Äerzbëschof vu Paräis ass fir d'Katholicke vun den ëstleche Riten zoustänneg. Zu Paräis gëtt et an de politesche Grenze vun der Stad 94 kathoulesch Gemengen, des Weidere 15 griichesch- a russesch-orthodox Kierchen, siwe Synagogen fir déi ronn 220.000 Judden an zwou Moscheeë fir déi ronn 50.000 Moslemen, haaptsächlech Sunitten. Nëmme knapps 12 % vun de Chrëschten an ongeféier 15 % vun de Judde praktizéieren hire Glawen.
D'Regioun Île-de-France ass och en Zentrum vum arabesch-islamesche Liewen an Europa. Am Laf vum 20. Joerhonnert ass d'Zuel vun de Moslemen an der Metropolregioun op schätzungsweis eng Millioun (10 % vun den Awunner) geklommen. Besonnesch zanter Ufank vun den 1960er-Jore si vill Awanderer aus Nordafrika (Algerien, Marokko und Tunesien) an d'Banlieue vu Paräis kopmm. D'Spannungen tëscht de verschiddene Reliounen hunn zanter den 1980er-Joren zougeholl.
No de Walerfolleger vum rietsradikale Front National (FN) vum Jean-Marie Le Pen bei de Kommunalwalen 1983 koum et an der Regioun an a wäiten Deeler vum Land zu enger Well vu rassistescher Gewalt géint Moslemen aus Nordafrika. Besonnesch nodeem den Noostkonflikt no den Uschléi vum 11. September 2001 zu New York nees opgeflamt ass, koum et zu weidere rassisteschen an antisemittesche Strofdoten.
Dës Fakte sollen awer op kee Fall iwwerdriwwe ginn. Den Alldag vun de Paräisser ass vun engem Multikulturalismus charakteriséiert, deen zu enger bemierkenswäerter Spezifizitéit vun der Stad ginn ass.

### Awunnerentwécklung

De bestännege Réckgank vun der Bevëlkerung an der Antiquitéit an am Mëttelalter ass op déi vill Kricher, Epidemien an Hongersnéit zeréckzeféieren. Sou si souguer nach am Joer 1832 bei enger Choleraepidemie ronn 20.000 Mënsche gestuerwen. Eréischt d'Inudstrialiséierung am 19. Joerhonnert huet zu engem staarke Wuesstem vun der Bevëlkerung gefouert. 1846 hunn zu Paräis ronn eng Millioun Leit gewunnt, bis 1876 hat sech dës Zuel op 2 Millioune verduebelt. 1921 hat d'Awunnerzuel vu Paräis mat knapps 3 Milliounen Awunner hiren historeschen Héichpunkt erreecht. 2009 liewen eppes méi wéi zwou Millioune Leit an der Haaptstad selwer. Zanter 1954 huet eng 3/4 Millioun Awunner Paräis nees verlooss.
Verschiddener sinn an d'Provënz geplënnert, mä d'Majoritéit an d'Banlieue. Sou huet sech d'Bevëlkerungszuel vun der Metropolregioun, zu där nieft Paräis och d'Regioun Île-de-France gehéiert, vu 5,85 Milliounen am Joer 1946 op 11,6 Milliounen am Joer 2005 verduebelt. Den Haaptgrond fir d'Ofwanderung waren d'Präisser vun de Wunnengen, déi ëmmer méi an d'Luucht gaange sinn. Mä och d'Dezentraliséierung vu verschidden Industriebrachen an de Bau vu ville Bürosgebaier hunn eng wichteg Roll fir de Bevëlkerungsverloscht vun der Haaptstad gespillt.
Am Verlaf vum 20. Joerhonnert huet sech Paräis zu enger multikultureller, kosmopolitescher Stad entwéckelt. Den Haaptdeel vun den Immigrante kënnt aus Algerien, Portugal a Spuenien. Am Ganze liewen eng 40 verschidden Nationalitéiten zu Paräis (vun Nordafrika iwwer Südamerika bis Indochina).

Déi follgend Iwwersiicht weist d'Awunnerzuele nom jeeweilege Gebittsstand. Bis 1784 handelt et sech ëm Schätzunge vun den Historiker Jacques Dupâquier an Alfred Fierro, vun 1790 bis 1999 ëm Resultater vun der Vollekszielung a fir 2005 ëm eng Berechnung.

|  |  |
| --- | --- |
|  00 | De Contenu vun dësem Kapitel oder dësem Artikel ass net vollstänneg oder net méi aktuell. Hëlleft wgl. mat, en ze komplettéieren oder nees op de leschte Stand ze bréngen. |

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|

|         Joer         | Awunner |
| --- | --- |
| 150 | 80.000 |
| 363 | 20.000 |
| 510 | 30.000 |
| 1000 | 20.000 |
| 1180 | 110.000 |
| 1250 | 215.000 |
| 1365 | 275.000 |
| 1500 | 200.000 |
| 1589 | 300.000 |
| 1637 | 415.000 |
| 1675 | 500.000 |
| 1700 | 600.000 |
| 1784 | 660.000 |
| 1790 | 524.186 |
| 1796 | 556.304 |
| 1801 | 546.856 |

 |

|         Joer         | Awunner |
| --- | --- |
| 1807 | 580.609 |
| 1817 | 713.966 |
| 1831 | 785.862 |
| 1836 | 909.126 |
| 1841 | 935.261 |
| 1846 | 1.053.297 |
| 1851 | 1.053.262 |
| 1856 | 1.174.346 |
| 1861 | 1.696.141 |
| 1866 | 1.825.274 |
| 1872 | 1.851.752 |
| 1876 | 1.988.813 |
| 1881 | 2.239.928 |
| 1886 | 2.260.945 |
| 1891 | 2.447.957 |
| 1896 | 2.536.834 |

 |

| Joer | Awunner |
| --- | --- |
| 24. Mäerz 1901 | 2.714.068 |
| 4. Mäerz 1906 | 2.763.393 |
| 5. Mäerz 1911 | 2.888.110 |
| 6. Mäerz 1921 | 2.906.472 |
| 7. Mäerz 1926 | 2.871.429 |
| 8. Mäerz 1931 | 2.891.020 |
| 8. Mäerz 1936 | 2.829.746 |
| 10. Mäerz 1946 | 2.725.374 |
| 10. Mee 1954 | 2.850.189 |
| 7. Mäerz 1962 | 2.753.014 |
| 1. Mäerz 1968 | 2.590.771 |
| 20. Februar 1975 | 2.317.227 |
| 4. Mäerz 1982 | 2.188.918 |
| 5. Mäerz 1990 | 2.152.423 |
| 8. Mäerz 1999 | 2.125.246 |
| 1. Januar 2005 | 2.138.551 |

 |

### Entwécklung vun der Wunnsituatioun

Ufank vun den 1960er-Jore gouf zu Paräis mat enger groussugeluechter Stadsanéierung an Entwécklung vum Stadbau ugefaangen. Am ëstlechen a südëstlechen Deel vun der Haaptstad goufe ganz Véirel renovéiert. An der Ëmgéigend vun de moderniséierten an neie Garë wéi d'Gare de Lyon an d'Gare Montparnasse sinn nei Staddeeler an Déngschtleeschtungszentren entstanen.

Duerch dës Agrëffer goufen awer och vill historesch Gebaier zerstéiert, wat zu Protester vu villen Awunner gefouert huet. D'urbanistesch Entwécklung huet zu Véirel a Betonbauweis gefouert, an Héichhaiser aus Glas a Stol, wouduerch Paräis deenen anere Grousstied ëmmer méi geglach huet. D'Wunnengen am Zentrum sinn ëmmer méi deier ginn, an déi méi arm Awunner sinn an d'Banlieue geplënnert, wärend déi méi räich sech an der Stad selwer néiergelooss hunn. Och vill Awanderer déi virun allem aus Nord- a Schwaarzafrika komm sinn, hu sech an de leschte Joerzéngten an de Bëtongssiidlungen um Bord vun der Stad néiergelooss.

A Frankräich gouf iwwer Joerzéngten d'Awanderung vu Millioune vu Mënschen aus dem aussereuropäesche Raum gefërdert, ouni d'Folgen z'analyséieren an ze verschaffen. Et kënnt ëmmer nees zu Gewaltausbréch an der Paräisser Banlieue, wat fir d'Experten en Zeeche fir d'Roserei vu ville Jugendlecher iwwer de relativen Aarmut, de Rassismus, d'Perspektivlosegkeet an d'Massenaarbechtslosegkeet ass, déi besonnesch d'Migranten an den Trabantestied betrëfft.

## Politik

### Stadregierung

Den Hôtel de Ville vu Paräis

|  |  |
| --- | --- |
|  00 | De Contenu vun dësem Kapitel oder dësem Artikel ass net vollstänneg oder net méi aktuell. Hëlleft wgl. mat, en ze komplettéieren oder nees op de leschte Stand ze bréngen. |

Den éischte Buergermeeschter vun der Haaptstad, de Jean-Sylvain Bailly, gouf de 15. Juli 1789 vun der Paräisser Selbstverwaltung agesat. Well d'Commune un der diktatorescher Schreckensherrschaft (*Terreur*) bedeelegt war, gouf si 1794 vun 12 getrennten an dezentraliséierte Gemengeverwaltungen ersat. De Staat huet d'Kontroll iwwer d'Stad iwwerhol, an huet d'Amt vum Prefekt vun der Seine (*Préfet de la Seine*) geschaf. Wärend der Biergerlecher Revolutioun vun 1848 an der Commune vu Paräis vun 1870/1871 huet fir e puer Méint e Buergermeeschter d'Soen iwwer d'Stad gehat.

Den 20. Mäerz 1977 gouf de Jacques Chirac den éischte fräi gewielte Buergermeeschter vu Paräis. D'Haaptstad, déi bis elo ënner engem Prefekt stoung, dee vun der Regierung ernannt gi war, krut de selwechte Status wéi all aner Gemengen a Frankräich. Eng Ausnam ass awer d'Police, déi weiderhin dem Policeprefekt ënnersteet. E Gesetz vun 1982 huet d'Rotsversammlunge vun den *Arrondissements* etabléiert, déi haaptsächlech berotschloe sollen, a begrenzt Befugnisser hunn. De Gemengerot (*Conseil de Paris*) an de Buergermeeschter (*Maire de Paris*) gi fir jeeweils sechs Joer gewielt. Déi nächst Gemengewale si fir 2007 festgesat.

Buergermeeschter vu Paräis waren: Jean-Sylvain Bailly (15. Juli 1789-18. November 1791), Jérôme Pétion (18. November 1791-15. Oktober 1792), Philibert Borie (7. Juli 1792-13. Juli 1792), René Boucher (15. Oktober 1792-2. Dezember 1792), Nicolas Chambon (8. Dezember 1792-2. Februar 1793), Jean-Nicolas Pache (14. Februar 1793-10. Mee 1794), Jean-Baptiste Fleuriot-Lescot (10. Mee 1794-17. Juli 1794), Louis-Antoine Garnier-Pages (24. Februar 1848-5. Mäerz 1848), Armand Marrast (9. Mäerz 1848-19. Juli 1848), Étienne Arago (4. September 1870-15. November 1870), Jules Ferry (15. November 1870-5. Juni 1871), Jacques Chirac (20. Mäerz 1977-16. Mee 1995), Jean Tiberi (22. Mee 1995-24. Mäerz 2001), Bertrand Delanoë (25. Mäerz 2001-5. Abrëll 2014), Anne Hidalgo (5. Abrêll 2014-29. Mäerz 2026) an Emmanuel Grégoire (29. Mäerz 2026-haut).

### Partnerschafte mat anere Stied

Paräis huet Partnerschafte mat follgende Stied. A Klameren d'Joer vum Etablissement vun der Partnerschaft.

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
|  | * Roum, Italien (1956)
* Kyoto, Japan (1958)
* Tokio, Japan (1982)
* Kairo, Egypten (1985)
* Amman, Jordanien (1987)
* Berlin, Däitschland (1987)
* Sanaa, Jemen (1987)
* Seoul, Südkorea (1991)
* Beirut, Libanon (1992)
* Moskau, Russland (1992)
* Jakarta, Indonesien (1995)
* Chicago, USA (1996)
* Québec, Kanada (1996)
* San Francisco, USA (1996)
* Peking, China (1997)
* Prag, Tschechien (1997)
* Riad, Saudi-Arabien (1997)
 |  | * Sankt Péitersbuerg, Russland (1997)
* Santiago de Chile, Chile (1997)
* Tiflis, Georgien (1997)
* Jerewan, Armenien (1998)
* Lissabon, Portugal (1998)
* Sofia, Bulgarien (1998)
* Sydney, Australien (1998)
* Mexiko-Stadt, Mexiko (1999)
* Warschau, Polen (1999)
* Athen, Griicheland (2000)
* Madrid, Spuenien (2000)
* Washington, DC, USA (2000)
* London, Groussbritannien (2001)
* Genf, Schwäiz (2002)
* Alger, Algerien (2003)
* Montréal, Kanada (2003)
* São Paulo, Brasilien (2004)
 |

## Kultur a Kuckeswäertes

D'franséisch Haaptstad huet eng grouss Zuel vu kuckeswäerte kierchlechen a weltleche Bauwierker, Stroossen, Plazen a Parken, eng ronn 160 Muséeën, 200 Konschtgalerien, zirka 100 Theater, iwwer 650 Kinoen a méi wéi 10.000 Restauranten. D'Offer vu kulturelle Veranstaltungen, Musek- a Filmfestivaller, Ausstellungen, Concerten, Moudedéfiléën a sportleche Kompetitiounen ass räichhalteg. D'Schlassanlag zu Fontainebleau gouf 1979, d'Schlass vu Versailles 1981 an d'Uferpromenad vun der Seine zu Paräis an d'UNESCO-Lëscht vun de Weltkulturierwen opgeholl.

D'Cité internationale des arts ass eng vun de gréisste Kënschtlerresidenz op der Welwäit, an där all Joer iwwer Dausend Kënschtler schaffen a wunnen.

De *Musée d'Orsay*.
### Theater

Bedéngt duerch d'Traditioun vum Zentralismus a Frankräich hunn déi wichtegst Theater- a Ballettsensembele vum Land hire Sëtz zu Paräis. De Programm ass mat vill Ofwiesslung a kann an engem vun de Veranstaltungskalennere wéi *Pariscope* oder *Officiel des Spectacles* nogekuckt ginn, déi een op all Zeitungskiosk fënnt. Staark reduzéiert Theaterkaarte kann een all Dag vun 13.00 Auer u fir d'Virstellunge vum selwechten Owend an de speziellen Theaterkioske virun der Gare Montparnasse an der Kierch Madeleine kréien.
 Méi Informatioun doriwwer am Artikel: **Paräisser Theater**.

### Muséeën

Zu Paräis gëtt et eng ronn 160 Muséeën zu de verschiddensten Theemen. Zu de bekanntsten zielen natierlech de Louvre, deen 1793 opgaangen ass, an de Musée d'Orsay fir zäitgenëssesch Konscht an Impressionismus.
 Méi Informatioun doriwwer am Artikel: **Paräisser Muséeën**.

### Bauwierker

#### Plazen a Stroossen

Zu Paräis gëtt et eng jett kuckeswäert Plazen a Stroossen.
Éischt urbanistesch relevant Moossname goufen zu Paräis um Ufank vum 17. Joerhonnert vum Kinnek Henri IV. getraff, wéi zwou vun den am Ganze fënnef sougenannte *"Places royales"* gebaut goufen.
Op der *Place de la Concorde* fänkt d'Prunk- a Paradestrooss *Avenue des Champs-Élysées* un, eng vun de groussen a berüümte "Weltstroossen".
 Méi Informatioun doriwwer am Artikel: **Paräisser Plazen a Stroossen**.

#### Weltlech Bauwierker

Déi eelst Bauwierker vun der Stad Paräis stinn am *Quartier Latin* op der *Montagne-Sainte-Geneviève*, wou sech zanter 52 v. Chr. Réimer néiergelooss hunn. Nom Ënnergang vum Réimesche Räich si virun allem Sakralbauten entstanen.

Hôtel de Sens
Déi eelst Deeler vum Palais de la Cité - dorënner d'Sainte-Chapelle - déi nach erhale sinn, goufen am 13. Joerhonnert ënner dem Louis IX. gebaut. De Louvre wéi mir en haut kennen ass d'Resultat vu ville Baucampagnen ënner ville verschiddene Kinneken, eng Mëschung aus Mëttelalter, Renaissance, Barock a Second Empire. Aus der zweeter Hallschent vum 15. an dem 16. Joerhonnert komme vill interessant *Hôtels*, Stadpalaisen, wéi zum Beispill den *Hôtel de Sens* (1475-1507) och nach den *Hôtel Carnavalet* dee 1548 ugefaange gouf.
De Palais du Luxembourg gouf am 1615 vum Maria vu Medici als Landschlass baussent den deemolege Stadmaueren an Optrag ginn. De Palais-Royal, nërdlech vum Louvre, gouf vu 1627 bis 1629 fir de Richelieu gebaut. De *Panthéon* gouf tëscht 1764 a 1790 als Klouschterkierch fir d'Benediktiner baue gelooss.

Den Eiffeltuerm
Den Arc de Triomphe op der *Place de l'Étoile* gouf nach ënner dem Napoleon 1806 an Optrag ginn, mä war eréischt am Joer 1836 fäerdeggebaut.
Zanter der Mëtt vum 19. Joerhonnert huet sech d'Stad an eng prestigräich modern Metropol verwandelt. Als Kréinung vun dëser Epoch zielt d'*Opéra Garnier* (1861 - 1875).
D'Wouerzeeche vun der Stad ass den Eiffelturm (324,8 Meter héich mat der Antenn) vun 1889, deen eigentlech nëmmen temporär fir d'Weltausstellung do stoe sollt.
An der zweeter Hallschent vum 20. Joerhonnert koum et duerch d'*grands projets* zu ville Bauteprojeten an der ganzer Stad. E perséinleche Prestigeobjet aus der éischter Amtsperiod vum François Mitterrand ass d'Opéra Bastille (1983 - 1989).
D'Grande Arche vum Johan Otto von Spreckelsen, e Kubus deen an der Mëtt op ass, steet am Défense-Véirel a gouf 1989 ageweit.
 Méi Informatioun doriwwer am Artikel: **Paräisser Bauwierker**.

#### Kierchen

Déi fréier Abteikierch Saint-Germain-des-Prés um *Boulevard Saint-Germain* (6. Arrdt.) erënnert dodrun, datt de fränkesche Kinnek Childebert I. aus dem Geschlecht vun de Merowenger, e Jong vum Clovis I. hei am Joer 557 eng Abtei gegrënnt huet, déi méi spéit eng grouss Bedeitung krut.
D'Kathedral *Notre-Dame de Paris* op der Île de la Cité (4. Arrdt.) ass eng vun de fréiste gotesche Kathedrale vu Frankräich. Si ass der Maria, der Mamm Jesu, geweit. D'Kierch *Saint Germain-l'Auxerrois* nieft dem Louvre (1. Arrdt.) staamt an hire Grondzich nach aus der Zäit vun der Romanik am 12. Joerhonnert. D'Parkierch *Saint-Sulpice* südlech vum *Boulevard Saint-Germain* (6. Arrdt.) ass dem hellege Sulpicius II. vu Bourges geweit.
D'Palaiskapell Sainte-Chapelle am Palais de la Cité (1. Arrdt.) net wäit vun der Kathedral ewech gouf vum Saint Louis an den 1240er-Jore baue gelooss, fir wäertvoll Reliquien opzehuelen.
Den *Dôme des Invalides* gouf tëscht 1670 a 1691 vum Jules Hardouin-Mansart um lénksen Ufer vun der Seine gebaut (7. Arrdt.). Dës prächteg kinneklech Kuppelkierch ass, sou wéi d'Zaldotekierch *Saint-Louis des Invalides* en Deel vum Hôtel des Invalides.
De Bau vun der Kierch *La Madeleine* nërdlech vun der *Place de la Concorde* (8. Arrdt.) huet 1764 nom Entworf vum Architekt Pierre Contant ugefaangen an huet am Dezember 1791 opgrond vun der Franséischer Revolutioun missen agestallt ginn. D'Aarbechte goufe vum Architekt Jacques-Marie Huvé (1783-1852) nees opgeholl an am Joer 1842 ofgeschloss
D'Basilique du Sacré-Cœur ass eng réimesch-kathoulesch Wallfaartskierch um Hiwwel vu Montmartre an ass den zweethéchste Punkt vun der Stad nom Eiffeltuerm.
 Méi Informatioun doriwwer am Artikel: **Paräisser reliéis Gebaier**.

### Gréngflächen

De Séi "*Lac Inférieur*" am Bois de Boulogne.
Op den éischte Bléck mécht Paräis den Androck vun enger grénger Stad. Un de Stroosse stinn eng Ronn 89.000 Beem. D'Gaardebauamt *Direction des Parcs, Jardins et Espaces Verts de Paris* këmmert sech an der Stad selwer ëm déi 2.437 Hektar Gréngflächen, zu deenen ausser de béide grousse Stadbëscher Bois de Vincennes (995 Hektar) a Bois de Boulogne (846 Hektar) och déi 14 Kierfechter zielen (92 Hektar), d'Gaardebauschoul *Ecole Horticulture Du Breuil* (22 Hektar) an de Gaardebauzentrum *Centre Horticole Auteuil-Longchamps* (8,5 Hektar), an deem Blummen a Sträicher geziicht ginn.
D'Stad Paräis huet doriwwereraus nach 6 weider Kierfechter, de Bësch *Beauregard* bei La-Celle-Saint-Cloud an d'Blummeproduktiounsplazen zu Rungis, Fresnes an Achères (477 Hektar).
Nieft de Flächen, ëm déi sech d'Stad këmmert, stinn den Awunner an Touriste vu Paräis och nach siwe Gäert a Parken zur Verfügung, déi vum Stat ënnerhale ginn (118 Hektar).
 Méi Informatioun doriwwer am Artikel: **Parken a Gäert zu Paräis**.

### Kuckeswäertes an der Géigend

D'Schlass vu Versailles.
Zu *La Défense*, engem Büros- a Geschäftsvéirel, leeft no Westen de Paräisser *Axe historique* weider bis bei déi sougenannt *Grande Arche*. De Kubus, deen 110 Meter héich ass, ass en Entworf vum Architekt Johan Otto von Spreckelsen dee vum Paul Andreu ausgefouert gouf. D'Gebai ass de Sëtz vum franséischen Handels- an Transportministère.
D'Schlass vu Fontainebleau an der Uertschaft mam selwechten Numm läit 65 Kilometer südlech vu Paräis, a gouf am 16. Joerhonnert ënner de Kinneke François I. an Henri II. baue gelooss. Den Architekt war de Philibert Delorme (1510–1570).
D'Schlass vu Versailles, wat westlech vu Paräis an der Stad Versailles steet, war d'Virbild fir vill europäesch Kinneksschlässer. Fir d'Erweiderung vum Juegdschlass vum Louis XIII. huet de Louis XIV. 1661 den Architekt Le Vau, de Moler Le Brun an de Gaardenarchitekt Le Nôtre komme gelooss.
D'Basilika Saint-Denis ass eng fréier Abteikierch an der Stad Saint-Denis nërdlech vu Paräis. Do goufen zanter dem 10. Joerhonnert quasi all franséisch Monarche begruewen. D'Kierch huet zanter 1966 de Status vun enger Kathedral.
Den Disneyland Resort Paris (kuerz och *Eurodisney* genannt) an der Stad Marne-la-Vallée, ëm déi 30 Kilometer ëstlech vu Paräis, ass mat 1943 Hektar e grousse Fräizäitkomplex.

### Sport

Zu Paräis gëtt et eng Partie sportlech Groussevenementer: hei ass d'Arrivée vum *Tour de France* am Vëlossport, hei gëtt e Marathon gelaf, d'*French Open* am Tennis gespillt, an de *Prix de l'Arc de Triomphe* am Päerdssport iwwerreecht. Ausserdeem ginn de *Meeting Gaz de France* (Liichtathleetik), d'*Trophée Lalique* (Äiskonschtlaf) an de *Sechs-Natiounen-Tournoi* am Rugby organiséiert.

De *Stade de France* steet zu Saint-Denis, nërdlech vu Paräis. De Foussball- an Nationalstadion fir 80.000 Spectateure gouf fir d'Foussball-Weltmeeschterschaft 1998 a Frankräich gebaut. D'franséisch Foussballsekipp an d'Rugby-Nationalmannschaft spillen hir Heemspiller am *Stade de France*.

Am *Parc des Princes* fannen 49.000 Spectateuren eng Plaz, an hei gi meeschtens d'Matcher tëscht de Lokalmannschaften ausgedroen. De Stadion gëtt haaptsächlech vum Foussballclub Paris Saint-Germain benotzt. Zanter dem Bau vum *Stade de France* huet de *Parc des Princes* u Bedeitung verluer, zielt awer weiderhin zu de modernste Stadie vun Europa.

Den *Hippodrom vu Longchamp* ass déi wichtegst Infrastruktur fir Päerdssport zu Paräis. Den haitegen Hippodrom gouf 1857 op de Mauere vun der Abtei vu Longchamp gebaut, déi am Kader vun der Franséischer Revolutioun zerstéiert gi war.

### Reegelméisseg Evenementer

* Januar: Moudendéfilé *Prêt à Porter* (Porte de Versailles) a *Festival de création musicale* (Maison de Radio France).
* Februar: *Paris Romantique*.
* Mäerz: *Banlieues Bleues* (Blues & Jazz Festival) a *Festival du Film de Paris* (Cinéma Gaumont Marignan).
* Abrëll: Paräisser Marathon vun der Avenue des Champs-Élysées bis an d'Avenue Foch.
* Mee: *Grand Steeplechase de Paris* (Hippodrome vun Auteuil) a French Open (Roland Garros).
* Juni: *Fête de la Musique* a *Gay Pride Parade*.
* Juli: Festivitéiten zum franséischen Nationalfeierdag op de Champs-Élysées.
* Juli-August: *Paris-Plage*.
* September: *Journées du Patrimoine*.
* Dezember: *Le Bal Crillon des Débutantes*.

### Akafen

*Galeries Lafayette*.
Paräis ass natierlech och bekannt duerch déi vill Geschäfter, déi et hei ginn. Zu de bekanntste Geschäfter zielen d'*Galeries Lafayette*. Déi grouss Zentralhal mat hirer Glaskuppel ass e Baumonument. Nëmmen e puer Meter weider fënnt een d'Geschäft *Au Printemps*. Op der *Rive Gauche* ass och d'Luxusgeschäft *Le Bon Marché* ze fannen, wat mat senger „*Grande Épicerie de Paris*“ och Liewensmëttel aus aller Welt ze bidden huet.
Net wäit ewech vun der *Opéra Bastille* läit de Maart *Marché d'Aligre*, deen all Dag ausser méindes op huet. Gezei an och Konschtgéigestänn kann een um Floumaart *Puces de la Porte de Montreuil* fannen. Weider Mäert sinn de *Marché de la Porte Vanves* an de *Puces de Saint-Ouen-Clignancourt*.
D'Geschäft *Le Louvre des Antiquaires* beim Palais Royal zielt zu de gréissten a bekanntsten Antiquitéitegeschäfter vu Paräis. A ronn 250 Raim op dräi Stäck fënnt ee Miwwelen, Biller, Teppecher, Spillsaachen, awer och Aueren a Bijouen.
E weidert grousst Akafszentrum ass *Les Halles*, wou een nieft Geschäfter och Restauranten an e Kino fanne kann. Eng grouss a bekannt Geschäftsstrooss ass d'*Rue de Rivoli*.

### Paräis an de Film

Paräis kann op eng laang an erfollegräich Filmgeschicht zeréckkucken.
 Méi Informatioun doriwwer am Artikel: **Film zu Paräis**.

## Ekonomie an Infrastruktur

### Ekonomie

Vue vun der Austelitz-Bréck op Paräis.
Paräis ass de wichtegste Wirtschaftszentrum vu Frankräich. An der Metropolregioun Paräis hu sech ongeféier e Véirel vun de Produktiounsbetriber vum Land néiergelooss. Duerch de grousse Maart, deen d'Stad selwer bitt, huet si schonn ëmmer Hiersteller vu Konsumartikelen ugezunn. Paräis ass bekannt fir d'Produktioun vu Luxusgéigestänn (Haute Couture a Bijouen). Zu de wichtegste Produite vun der Stad zielen och cheemesch Produiten, elektresch Apparater, Autoen a Maschinnen.
Traditionell ass d'Wirtschaftspolitik duerch déi staark staatlech Agrëffer beaflosst. Hei spillt déi historesch Roll vum Merkantilismus – besonnesch dem Colbertismus – eng Roll. D'reguléiert Vollekswirtschaft gouf an de leschte Joren awer ëmmer méi privatiséiert. D'Schlësselindustrien, besonnesch d'Energiewirtschaft, stinn awer nach ënner staatlecher Kontroll.
Bal all grouss Déngschtleeschtungsentreprise vu Frankräich, besonnesch Banken a Firme vum Finanzwiesen, hunn hire Sëtz zu Paräis. Zanter den 1990er-Jore gouf ausserdeem versicht, multinational Konzerner op Paräis ze kréien. D'Stad ass haut eng vun de wichtegsten Handelsmetropole vun Europa.
E wichtege Virdeel vun der Stad ass, datt si matzen an enger vun de fruuchtbarsten Argrarlandschaften an Europa läit. D'Landwirtschaft war schonn a fréiere Joerhonnerten d'Wirtschaftsgrondlag vun der Regioun an huet d'Versuergung vun der Stadbevëlkerung geséchert.
D'Haaptstadregioun produzéiert duerch déi staark Konzentratioun vun nationalen an internationalen Entreprisen ongeféier en Drëttel vum BIP vum Land.
Ee Problem ass de Chômage. Zanter dem Ufank vun den 1990er-Joren huet Paräis ronn eng véirels Millioun Aarbechtsplaze verluer. E Grond ass den Ofbau vun Aarbechtsplazen an der Industrie an d'Verlagerung vun de wirtschaftlechen Aktivitéiten an d'Nopeschgemenge wéi z. B. d'Geschäftsvéirel La Défense.

### Verkéier

#### Fernverkéier

De Périphérique bei der Porte de la Muette.
Paräis ass iwwer e Netz vun Autobunnen a Schnellstroosse mam ganze Land verbonnen. Eng wichteg Roll spillt heibäi de Boulevard périphérique. Déi aachtspuereg Autobunn leet de Verkéier ronderëm Paräis an an d'Stad eran. Bal all wichteg franséisch Autobunne lafen op Paräis zou a kommen aus alle Richtungen op de Boulevard périphérique: d'A 1 aus Lille, d'A 4 aus Reims, d'A 5 aus Dijon, d'A 6 aus Lyon, d'A 77 aus Nevers, d'A 10 aus Orléans, d'A 13 aus Rouen an d'A 16 aus Amiens.
Paräis huet den zweetgréisste Bannenhafen an Europa an ass e wichtege Knuet am Eisebunnsnetz vu Frankräich. E bësse baussent der Stad gëtt et dräi international Fluchhäfen. 48,3 Millioune Passagéier hunn am Joer 2003 de Fluchhafe „Charles de Gaulle“ passéiert – dëst war déi drëtthéchst Zuel vun alle Fluchhäfen an Europa. Mat 23,1 Millioune Passagéiert war den Orly op néngter Plaz. Den drëtte Fluchhafen ass de Paris-Beauvais.
Zu de wichtegsten Eisebunnsstrecken zielen d'Verbindunge mat de Stied Marseille, Lyon, Bordeaux, Toulouse, Stroossbuerg a Rennes, déi zum Deel mat TGV-Zich befuer ginn. Zu de groussen europäesche Verbindungen zielen d'Strecke vum Eurostar op London a vum Thalys op Köln an Amsterdam iwwer Bréissel. Déi grouss Gare sinn d'Gare d'Austerlitz, Gare de l'Est, Gare de Lyon, Gare Montparnasse, Gare du Nord a Gare Saint-Lazare. Fir Wuere gëtt d'Gare *Le Bourget* benotzt.

#### Noverkéier

De Paräisser Metro
De Verkéier an der Stad selwer leeft gréisstendeels iwwer de Metro. De *Paräisser Metro* ass no London (1863), Glasgow a Budapest (1896) déi véierteelst U-Bahn an Europa. Déi éischt Metroslinn ass den 19. Juli 1900 opgaangen. D'Paräisser U-Bahnnetz besteet aus 14 Linnen an ass mat 212,5 Kilometer eent vun de gréissten Netzer vun der Welt. De Metro gëtt dagdeeglech vu bal 5 Millioune Mënsche benotzt.
Um Metrosnetz hänken d'Expressbunne vum RER, déi Paräis mat de Faubourge verbannen.
Den 21. November 1853 sinn zu Paräis déi éischt Päerdstramme gefuer, et waren déi éischt an Europa. Mat der Elektrifizéierung vum Tramsnetz gouf de 6. November 1881 ugefaangen. De Betrib gouf de 14. August 1938 agestallt. No 54 Joer Ënnerbriechung fiert zanter dem 6. Juli 1992 nees en Tram duerch d'Banlieue. Zanter dem 16. Dezember 2006 fiert den Tram och nees zu Paräis selwer.
Paräis huet och e grousst Netz vu Buslinnen, souwéi speziell Nuetsbusser (*Noctambus*).

 Méi Informatioun doriwwer an den Artikelen **Paräisser Metro**; **Réseau Express Régional** a(n) **Paräisser Tram**

### Bildung

D'Universitéit Paris IV-Sorbonne
D'Géigesätz tëscht Paräis an dem Rescht vum Land gi virun allem an der Bildung däitlech. Déi wichtegst Schoulen an Infrastrukture stinn zu Paräis. 1257 gouf d'*Sorbonne* gegrënnt, an ass domat déi eelst Universitéit a Frankräich. Aus enger Fakultéit fir Theologie ass d'Sorbonne zu enger vun de renomméiersten Universitéite vun hirer Zäit ginn. Am Joer 1968 gouf d'Universitéit duerch eng Reform an 13 onofhängeg Deeler opgespléckt, wouvu fënnef haut baussent Paräis leien.
 Méi Informatioun doriwwer am Artikel: **Sorbonne**.

D'*Académie française* ass eng vun den eelsten Institutioune vu Frankräich, an déi mam gréisste Prestige. Si ass zanter 1801 am Collège des Quatre Nations vis-à-vis vum Louvre ze fannen; do wunnt och de *Secrétaire perpétuel*, dee säin Amt op Liewenszäit kritt.
 Méi Informatioun doriwwer am Artikel: **Académie française**.

Weider héich Bildungsariichtunge sinn de Collège de France (1530), d'École polytechnique (1794), de Conservatoire national des arts et métiers (1794), den Institut Catholique (1875), d'HEC Paris (1881) an d'École du Louvre (1882).
Vun de ville Bibliothéiken zu Paräis ass d'Franséisch Nationalbibliothéik (fr.: *Bibliothèque Nationale de France*) déi gréisst. Dat haitegt Gebai gouf 1990 ugefaangen, an ass den 20. Dezember 1996 opgaangen.

## Bekannt Paräisser

### Éierebierger

Éierebierger vu Paräis sinn ënner anerem de Moler a Graphiker Pablo Picasso (zanter 1971), d'Ingrid Betancourt, den US-amerikanesche Journalist Mumia Abu-Jamal (zanter 2003) souwéi d'Politikerin Aung San Suu Kyi (zanter 2004).

### Jongen a Meedercher vun der Stad

Paräis war de Gebuertsuert vu ville bekannte Perséinlechkeeten. Dozou zielen ënner anerem de Komponist Georges Bizet, d'Chansonsängerin Edith Piaf, de Moler François Boucher, de Pierre de Coubertin, de Serge Gainsbourg, den Architekt Charles Garnier, de Prefekt Georges-Eugène Haussmann, de Schauspiller a Regisseur Mathieu Kassovitz, d'Schauspillerin Sophie Marceau an d'Sängerin a Schauspillerin Caterina Valente.

### Perséinlechkeeten, déi zu Paräis gewierkt hunn

Zu de Perséinlechkeeten, déi zu Paräis gewierkt hunn, gehéieren ënner anerem de Schrëftsteller Honoré de Balzac, de Komponist Frédéric Chopin, d'Schauspillerin Marlene Dietrich, den Ingenieur Gustave Eiffel, de Schrëftsteller Heinrich Heine, de Sänger Jim Morrison (The Doors), de Komponist Jacques Offenbach an de Literat Oscar Wilde.

## Literatur zum Theema

* Hanno Ballhausen, *Chronik der Metropolen. Paris.* Wissen Media Verlag GmbH, Gütersloh 2004 (ISBN 3-577-14599-4)
* Jean-Pierre A. Bernard, *Les deux Paris: les représentations de Paris dans la seconde moitié du XIXe siècle*, Seyssel, Champ Vallon, 2001.
* Yvan Combeau, *Histoire de Paris*, Que sais-je ?, Paräis, 2003.
* Bernard Champigneulle, *Paris: architectures, sites et jardins*, Éditions du Seuil, Paräis, 1973.
* Jean Firges, *Die Stadt Paris. Geschichte ihrer Entwicklung und Urbanisation.* Sonnenberg-Verlag, Annweiler am Trifels, 2002 (ISBN 3-933264-00-6)
* Michel Fleury, *Paris monumental*, Flammarion, Paräis, 1974.
* Michel Fleury, *Paris: de Lutèce à Beaubourg*, Flammarion, Paräis, 1979.
* Ursula von Kardorff, *Adieu Paris. Streifzüge durch die Stadt der Bohème*, Kindler-Verlag, München, 1974 (ISBN 3-463-00590-5)
* Herbert R. Lottman, *Der Fall von Paris 1940*, Piper, München, 1994 (ISBN 3-492-03531-0)
* Giovanna Magi, Rita Bianucci, Hubert Bressonneau, *Kunst und Geschichte von Paris und Versailles. Besichtigung aller bedeutenden Monumente und Museen.*, Konrad-Theiss-Verlag, Stuttgart, 2002 (ISBN 3-8062-1697-5)
* Gerhard Sälter, *Polizei und soziale Ordnung in Paris.*, Vittorio-Klostermann-Verlag, Frankfurt am Main, 2004 (ISBN 3-465-03298-5)
* Klaus Schüle, *Paris. Die politische Geschichte seit der Französischen Revolution.*, Gunter-Narr-Verlag, Tübingen, 2005 (ISBN 3-8233-6183-X)
* Fritz Stahl, *Paris. Eine Stadt als Kunstwerk.*, Rudolf Mosse Buchverlag, Berlin, 1929.
* Richard Wunderer, *Paris - Sittengeschichte einer Weltstadt.*, Weltspiegel-Verlag, Stuttgart, 1967 (ISBN B0000BU9UC)

## Gielercher

* Compagnon de la Libération

## Um Spaweck

|  |  |
| --- | --- |
|  |  **Commons: Paräis** – Biller, Videoen oder Audiodateien |

* (fr) Offiziell Säit vun der Stad Paräis
* (fr) Paräis op Wikivoyage
* (fr) Dat antikt Paräis

|  |  |
| --- | --- |
|  | **Portal vu Paräis** – All d'Artikelen op dëser Wikipedia iwwer Paräis. |