# Vinea de alliis

Gastronomia Goana: *Vindalho* ("porcina [?] e vinea de alliis")
Conditura **vinea de alliis**, Lusitane *vinhadalhos*, vernacularibus Indicis विंदालू *vindālū*, est conditura origine Portugallensis quae per Goam in gastronomiam Anglo-Indicam accepta est. Ferculum Goanum his diebus in Portugallia nomine *vindalho*, ferculum Anglo-Indicum in Britannia nomine *vindaloo* recipiuntur.

Conditura Portugallensis ad varia fercula paranda applicatur, inter quae *carne de vinha d'alhos(pt)* ("caro e vinea de alliis"), in insula Madeira die Christi nativitatis de carne porcina confecta, et *coelho à caçador* ("cuniculus modo venatoris") in ipsa Portugallia celeber. Hoc praecepto caro cuiusque generis vino rubro, allio, oleo modico marinatur, e rosmarino, lauri foliis, sale, paprica temperata.

*Vindaloo* ("vervecina [?] e vinea de alliis") in Pakistania inlata
Talis confectio a Portugallensibus Goae colonis paratum esse moxque ab indigenis cum religione Christiana acceptum esse censetur. Ferculum *vindalho de porco* nostro tempore in Goa sic fere paratur: caro venterina porcina in quadras scinditur; ex aceto (loco vini pristini), allio, cepa, saccharo, gingibere, pulveribus capsici calidiore cuminique curcumaeque duodecim horas marinatur; deinde lente praecoquitur, aceto vel vino modice addito; denuo e pipere, cinnamomo, gariofilo excoquitur.

Ars coquinaria Indica: *Potato vindaloo* ("patatae e vinea de alliis") Novi Dellii in deversorio *Sheraton* oblatae
Saeculo XIX extra Goam conditura vinea de alliis adhibebatur, praesertim a Britannis qui Indiam sibi vindicabant. Iam anno 1853 "deliciosum caril Lusitanicum" *bindaloo*, capsico stanneo inclusum, emptoribus in India omni oblatum est. Praecepta Anglice scripta a lectoribus in India ab anno 1869, in Anglia ab 1888 accepta sunt. Huius auctor carnes bovinas porcinas anatinas aequaliter permittit, nocte in aceto cum allio gingibere capsicis cumino coriandro cardamoma marinatas, mane lente ex oleo sinapeo seu butyro soluto sive adipe coctas, additis piperis nigri granis cinnamomique corticibus foliisque lauri.

Ars coquinaria Portugallensis: *Vindalho* modo Goano sicut in urbe Algés infertur
Apud popinas Indicas vulgariores recentius in Britannia institutas *vindaloo*, confectura multo simpliciore, gradibus ferculorum calidiorum iuvenibus animosis oblatorum locum tertium tenet: *Madras curry* ("caril Madraspolitanum") loco secundo, *lamb phall* vel *Bangalore phall* ("saltatio Bangalurensis") omnium calidissimam esse confitetur.

## Notae

## Bibliographia

Fontes antiquiores
* 1786 : Miguel do Couto Guerreiro, *Satiras em desabono de muitos vicios*. Olisipone: Ameno, 1786 (p. 169 apud *Google Books*)
* 1787 : Petrus Metastasius, *Comedia famoza intitulada Emira em Suza* (versio Lusitana). Olisipone: Domingo Gonsalves, 1787 (p. 15 apud *Google Books*) (*vinha d'alhos*)
* 1792 : Francisco de Paula de Figueiredo, *Santarenaida: poema eroi-comico*. Conimbrigae: Regia officina typografica, 1792 (p. 63 apud *Google Books*)
* 1879 : Eduardo Blanco y Cruz, *Diccionario hespanhol-portuguez e portuguez-hespanhol* (vol. 1 p. 49 apud *Google Books*) ("Adobo: *adubo: molho composto de vinagre, sal, alhos e pimentão, que serve para dar gosto e con servar as carnes, especialmente a de porco; molho de vinha d'alhos*")

Eruditio
* Heather Arndt Anderson, *Chilli: a global history* (Londinii: Reaktion Books, 2016) pp. 66, 117
* "Vindaloo" in *The Oxford English Dictionary* (Oxonii: Clarendon Press, 1989. 20 voll.)
* Prabeen Singh, "Vindaloo manages to unite the culinary history of 3 continents" in *Sunday Guardian* (2010/2015?)

Praecepta
* 1869 : "Portuguese curry (Vindaloo or Bindaloo)" in *The Indian Cookery Book: a practical handbook to the kitchen in India* (Calcuttae: Wyman) pp. 25-26
* 1887 : Navroji Framji, *Indian Cookery ‘Local’ for Young Housekeepers*. 2a ed. Bombayae: Bombay Imperial Press ("Duck vindaloo")
* 1888 : W. H. Dawe, *The Wife's Help to Indian Cookery* (Londinii: Elliot Stock, 1888) pp. 65-66 ("Vindaloo or Bindaloo, a Portuguese kárhí")
* 1903 : Ketab, *Indian dishes for English tables* (Londinii: Chapman & Hall, 1903) pp. 17-18 ("Bindaloo (curry)")
* 1940 : "Pork bindaloo" in *The People* (21 Aprilis 1940)

## Nexus externi

* Dan Toombs, "Lamb Phall, Vindaloo and Madras Curry Recipe" (ante 2011) apud *Andy's Kitchen* divulgatum
* "Indian Classics - Vindalho de Galinha (Chicken Vindaloo)" apud *The Tiffin Box*
* "Raj Dishes: Vindaloo" apud *Foods of England Project*