# Mundus

Quidam ex mundo aeternitatem capessans. Xylographia quae ad Flammarion referri solet.
**Mundus** sensu moderno est universitas rerum ad condicionem et cognitionem humanam essentialiter relatarum. Ea sola quae in mundo exsistunt exstiteruntve significabilia sunt et quidem quae intellegi, cogitari verbisque describi possunt.
Mundus non modo ad statum hominis et vitam terrestrem refertur (ut in *Io.* 17.11 "et iam non sum in mundo, et hi in mundo sunt"), sed etiam ad ea omnia quae ad eius "supellectilem" ontologicam pertinent. Tres illi mundi Popperiani ad ontologiae studium pertinent. Mundus mutabilis est sed, cum rerum condiciones inter se cohaerescant, ordinem quendam petit.

Res quae quandoque observatur et profertur *mundus* dicitur. Itaque Plinius, cum ebrietatem dixit nulla in parte mundi cessare, *mundo* illo gentem humanam significavit. Simili ratione, si quis de *mundo invisibili* loquatur, ad Furias aut Manes aliosve spiritus proferre videtur.

## Mundus apud antiquos

*Mundus* multas quaestiones etymologicas movet. De origine formae nihil certi scimus. Sunt qui *mundum* ab adiectivo q.e. *mundus* 'lautus' ductum esse credant. Quae etymologia uniformis, cum significationes cosmo Graeco congruentes profert, quasdam significationes *mundi* paene omittere videtur, quae a cosmo deduci non possunt. Quae cum ita sint, ceteris praeferenda esse videtur explicatio ab Ioanne Paulo Brachet reperta, quam quantum poterimus sequemur.

Apud antiquos mundus erat firmamentum sive caeli convexum, ubi sidera locum obtinent. Itaque *mundus* et *caelum* synonymia quadam cohaerebant, nam ambo cum *terra* coniungi poterant. Quamquam igitur *mundus* eandem fere rem significabat ac *caelum*, non tamen de summa synonymia agebatur, namque — si subtiliore distinctione utamur — caelum potius pars mundi erat. Illud enim locus tempestatum ac noctis dieique vicissitudinis erat, minine autem mundus, qui convexum siderum firmamentum significabat. Quam differentiam prae se tulisse videtur poeta Ennius in *Scipione*, cum genetivo epexegetico *caeli* usus de **mundo caeli** locutus est, Oritur inde quaestio, quidnam apud Romanos antiquos fuerit mundo illi caelesti contrarium. Consentaneum est de mundo quodam inferiore vel inferno cogitare. Et certe eiusmodi mundi mentionem fecit Cato Censorius: "mundo nomen inpositum est ab eo mundo, qui supra nos est; forma enim eius est, ut ex his, qui intravere, cognoscere potui, adsimilis illae." Mundus ille cum *mundo Cereris* aequari potest, qui initio cella frumentaria subterranea fuisse videtur. Constat numina terrestria simul inferna et agrestia esse potuisse. Itaque fieri potest, ut etiam cultus in mundo Cereris institutus hanc naturam duplicem haberet. Itaque mundus qui infra erat nomen ex mundo caeli acceperat, quod formae instar huius esset.

*Mundus caeli* et (per metaphoram formalem) *mundus Cereris* notionem 'mundi' vetustate antiquissimam exhibent. Postea, sed iam aetate archaica, κόσμος, notio Graeca, 'mundi' notionem attigit, quo attactu *mundus* ordinationis connotationem accepit novasque significationes adsumpsit, sicut *mundum muliebrem*, quo continebantur "specula matulae unguenta vasa unguentaria."

Ad summam, apud Romanos antiquos *mundus* in primis caelum sidereum sive firmamentum significavit, in quo sidera fixa erant.

## Nexus interni

* Cosmotheoria
* Mundus novus
* Mundus vetus
* Pax mundi
* Tellus (planeta)

## Notae

## Bibliographia

* Bendlin, Andreas. 2002. *Mundus Cereris*: eine kultische Institution zwischen Mythos und Realität.  *Ἐπιτομὴ τῆς οἰκουμένης : Studien zur römischen Religion in Antike und Neuzeit für Hubert Cancik und Hildegard Cancik-Lindemaier*, ed. Christoph Auffarth & Jörg Rüpke, 37-73. Steiner.
* Brachet, Jean-Paul. 2007. Les différents *mundus* du latin: homonymie et histoire des mots. *L'homonymie dans les lexiques latin et grec*, ed. Alain Blanc & Alain Christol, 47-62. De Broccard.
* Haudry, J. 1982. Les trois cieux. *Études indo-européennes* 1: 23-48.
* Le Bonniec, Henri. 1958. *Le culte de Cérès à Rome des origines à la fin de la République.* Klincksieck (*Études et Commentaires*, XXVII).
* Le Bouffle, A. 1987. *Astronomie, astrologie. Lexique latin.* Picard.
* Löwith, Karl. 1960. *Der Weltbegriff der neuzeitlichen Philosophie.* Winter.
* Puhvel, Jaan. 1976. The Origins of Greek *Kosmos* and Latin *Mundus*. *American Journal of Philology* 97: 154-167.