# Phonetica Hispanica

**Phonetica Hispanica** hodie cum aliquanto discrepat in variis orbis terrarum regionibus ubi quique lingua Hispanica loquuntur, sed omnes varietates ortae sunt ex arte phonetica linguae Castellanae antiquae. Verumtamen, ubique origo in linguae Latinae pronuntiatu patet, non multo, exempli gratia, discrepat a pronuntiatu Italico.

## Abecedarium Hispanicum

Abecedarium Hispanicum usitatum 27 litteras habet:

**A, B, C, D, E, F, G, H, I, J, K, L, M, N, Ñ, O, P, Q, R, S, T, U, V, W, X, Y, Z.** (auscultare)
Litterae **K** et **W** solum in verbis extraneis (v. gr. Graecis Germanicisve) inveniuntur.

Nomina litterarum generis feminini sunt iisque semper cum forma articuli *la* utitur (exempla: *la a, la be, la hache, la equis*, etc.).

## De appellatione litterarum

| Littera | Nomen litterae | Appellatio litterae |
| --- | --- | --- |
| Phonema (IPA) | Allophoni primarii (IPA) | Pronuntiatus linguā Latīnā |
| **A, a**  | *a* | /a/ | [a] | a |
| **B, b**  | *be*, *be larga* | /b/ | [b], [p], [β] | b, v, p |
| **C, c**  | *ce* | /s/, /θ/ /k/ | [s], [θ] [k] | s (in Hispania: circa Graeca Theta) c (k) |
| **Ch, ch** | *che* aut *ce hache* | /ʧ/ | [ʧ] | tali sono lingua Latina caret (circa "ts" palatalis) |
| **D, d** | *de* | /d/ | [d], [ð] | d (lenis inter vocales). Littera **d** finalis quasi non pronuntiatur. |
| **E, e** | *e* | /e/ | [e], [ɛ] | e occlusa vel aperta |
| **F, f** | *efe* | /f/ | [f] | f |
| **G, g** | *ge* | /x/ /g/ | [x] [g], [ɣ] | (ch) g (lenis inter vocales) |
| **H, h** | *hache* | — | — | sonum non habet |
| **I, i** | *i* | /i/ | [i], [j] | i vel i consonantica |
| **J, j** | *jota* | /x/ | [x] | (ch) |
| K, k | *ka* | /k/ | [k] | c (k) |
| **L, l** | *ele* | /l/ | [l] | l |
| **Ll, ll** | *elle* | /ʎ/, /ʝ/ | [ʎ], [ʝ], [ɟ] | -(l)i- (cum i consonantica) |
| **M, m**  | *eme* | /m/ | [m] | m |
| **N, n**  | *ene* | /n/ | [n], [ŋ], [m] | n, ng, m |
| **Ñ, ñ**  | *eñe* | /ɲ/ | [ɲ] | -ni- (cum i consonantica) |
| **O, o**  | *o* | /o/ | [o], [ɔ] | o occlusa vel aperta |
| **P, p**  | *pe* | /p/ | [p] | p |
| **Q, q**  | *cu* | /k/ | [k] | c (k) |
| **R, r**  | *erre* | /ɾ/ /r/ | [ɾ], [r] [r], [rː] | r rr |
| **S, s**  | *ese* | /s/ | [s], ([z]) | s, (z) |
| **T, t**  | *te* | /t/ | [t] | t |
| **U, u**  | *u* | /u/ | [u], [w] | u, v |
| **V, v**  | *uve*, *ve*, aut *ve corta* | /b/ | [b], [β] | b, v |
| W, w | *(u)ve doble, doble (u)ve* vel *doble u* | **= b/v**, /gw/ | [b], [gw] | b, gu- (cum u consonantica) |
| **X, x**  | *equis* | /ks/ (/x/) | [ks], [gs], [s] ([x]) | x, s (ch) |
| **Y, y**  | *ye* (olim *i griega*) | /i/ /ʝ/ | [i], [j] [ʝ], [ɟ] | i, i consonantica i consonantica |
| **Z, z**  | *zeta* | /s/, /θ/ | [s], [θ] | s (in Hispania: circa Graeca Theta) |

Ob substratum Vasconicum, Hispanica lingua habet sola sonos quinque vocalibus ([a], [e], [i], [o] et [u]), longisque vocalibus caret. Simul ob Vasconicam linguam soni [b] et [v] (betacismus) non distinguuntur.

## De accentu verborum

Plurimis in Hispanicis verbis a lingua Latina hereditatis, accenti locus correspondit accenti loco in antiquo verbo Latino.

Accentus in lingua Hispanica tribus regulis obtemperat cardinalibus:

1. Si littera finalis est **vocalis** vel consonans **-n** vel **-s**, accentum **paenultima syllaba** habet:
	* *casa* (< CÁSA(M)), *beben* (< BÍBUNT), *canciones* (< CANTIÓNES), etc.
2. Si littera finalis altera **consonans** est, accentum **ultima syllaba** habet:
	* *amor* (< AMÓRE(M)), *cantar* (< CANTÁRE), *professor* (< PROFESSÓRE(M)), *unidad* (< UNITÁTE(M)), etc.
3. His regulis **exceptis**, accentus scriptus adhibetur ad accentum indicandum:
	* *amé* (< AMÁ(V)I), *canción* (< CANTIÓNE(M)), *interés* (< INTERÉSSE), *huésped* (< HÓSPITE(M)), *cónsul* (< CÓNSUL), *carácter* (< CHARÁCTER), *Pérez* (< PÉTRICI), *espíritu* (< SPÍRITU(M)), *dígamelo* (< DICAT MIHI ILLUM), etc.
	* Etiam indicatur si litterae **i** aut **u** ante vel post vocales **a, e, o** accentum habent: *aún* (< ADHÚC), *heroína* (< HEROÍNA), etc.

## De appellatione qua in America Latina quisque utitur

Pronuntiatus in America Latina paulo pronuntiatu in Hispania discrepat.

* Consonans in **ce, ci** vel **z** scripta, semper [s] pronuntiatur:
	+ *cielo* [ˈsjelo] (caelum), *razón* [raˈson] (ratio), etc.
* Consonans **ll** (excepto Boliviā) et **y** ante vel inter vocales [ʝ] aut (in Argentina Uruguaiaque) [ʒ] dicitur:
	+ *llamar* [ʝaˈmar] vel [ʒaˈmar] (clamare), *yegua* [ˈʝegwa] vel [ˈʒegwa] (equa), etc.
* Littera **x** etiam ante consonantes [ks] pronuntiatur:
	+ *explico* [eksˈpliko], *extrañar* [ekstraˈɲar] (extraneare), etc.
* In **dialectis meridionalis** (Boliviā, Aequatoriā, Peruviā et Columbiā internā exceptis) sonum /s/ finalis syllabarum et verborum ante consonantes initiales, aspiratum – [h] – est:
	+ *este* [ˈehte] (hic), *las cosas* [lahˈkosa(s)] (illae res), etc.
* Consonans /x/ (**ge, gi** aut **j** scripta) non est tam fortis quam in Hispania appellatur.

## Exempla pronuntiata

> **Todos los seres humanos nacen libres e iguales en dignidad y derechos y, dotados como están de razón y conciencia, deben comportarse fraternalmente los unos con los otros.**
> Latine: *"Omnes homines dignitate et iure liberi et pares nascuntur, rationis et conscientiae participes sunt, quibus inter se concordiae studio est agendum."* – Declaración Universal de Derechos Humanos (Artículo 1)

* Auscultare texto ab una locutrice Hispana.
* Auscultare texto ab uno locutore Mexicano.

> **SEAT es una compañía española, propiedad del Grupo Volkswagen, integrada en el Grupo de Marcas de Audi. La marca produce modelos con un diseño expresivo y un carácter innovador y deportivo. En la actualidad la empresa española comercializa siete modelos (Alhambra, Arosa, Córdoba, Ibiza, Inca, León y Toledo) y exporta las dos terceras partes de su producción. Sus principales mercados son los europeos y está presente en 70 países de los cinco continentes. La factoría de Martorell, inaugurada en 1993 por el rey Juan Carlos I, está considerada como una de las más avanzadas de Europa gracias a sus sistemas logísticos y a la flexibilidad del proceso de producción. Las ventas a cliente final de SEAT se sitúan a 500.000 unidades al año.**
>
>
> Latine: *"SEAT est societas autocinetica Hispana, proprietas catervae collegiorum* Volkswagen*, intra quam est pars catervae* Signi Audi*. Haec societas autocineta producit innovatoria, quae formas subtiles quadrigariasque ostendunt. Societas hodie septem exempla (Alhambram, Arosam, Cordobam, Ibizam, Incam, Leonem et Toledonem) venum dat, et duas tertias partes autocinetorum suorum ex Hispania exportat. Primarii mercati sui sunt Europaei, habetque sedes in 70 civitatum et quinque continentorum. Fabrica Martorellensis, Rege Iohanne Carolo Primo anno 1993 inaugurata, inter excultissimas omnium Europaearum fabricarum putatur gratia systematum logisticorum suorum et flexibilitate methodorum productionum. Venditiones ad emptores finales attingere 500 000 unitates quoque in anno aestimantur."*

* Auscultare texto ab una locutrice de Hispania

## Notae

## Fontes et nexus externi

* Dictionarium Linguae Hispanicae a Regia Academia Hispanica
* Dictionarium Panhispanicum de Dubietatis