Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Mane

Nebula matutina.
Valles in Viridario Nationali Yosemite mane visa.
Prima diei hora currens mane fit.
Mane, sive tempus matutinum, est principium diei, cum plene diluxit et sol ortus est; item significat aliquando totum illud spatium, quod post solis ortum ad meridiei vicinum tempus excurrit. Itaque antecedit meridiem, vesperum, noctem.

## Nexus interni

* Ientaculum
* Matutinum

## Notae

## Nexus externi

|  |  |
| --- | --- |
|  | Vide **mane** in **Victionario**. |

|  |  |
| --- | --- |
| stipula | *Haec stipula ad calendarium spectat. Amplifica, si potes!* |
# Vesper

Caelum vespertinum in Germania.
**Vesper** (-i seu -is, *m.*) seu **vespera** (-ae, *f.*) est hora multo postmeridiana quae solis occasum sequitur et crepusculum antecedit.

## Nexus interni

* Crepusculum, quod est momentum post occasum, ubi paulum lucis manet.
* Serenata
* Vesper Sanctus
* Vespera (liturgia)
# Numerus circadianus

**Numerus circadianus** sive **rhythmus circadianus** est machinatio biologica, cuius natura ex oscillationibus diei viginti quattuor horarum sequentium exoritur. Hinc adeo rhythmi physiologici iterati plantarum, animalium, fungorum, et cyanobacteriorum adepti sunt.

Galfridus Hall, Michael Rosbash, et Michael Young, biologi Americani, anno 2017 Praemium Nobelianum Medicinae acceperunt "propter inventionem machinationum molecularium quae rhythmum circadianum gubernant."

Quaedam numeri circadiani proprietates.
## Nexus interni

* Drosophila melanogaster
* Epiphysis
* Glandula pinealis
* Insomnia
* Melatoninum
* Somnus
* Tempus

## Notae

## Nexus externi

* Centrum Chronobiologicum Habergianum, situs interretialis (sic inscripta: "omnia metire quaecumque licet et immensa ad mensuram tempestive redige")
* Societatis internationalis chronobiologiae situs interretialis. **(Anglice)**
# Vices lunae

Vices lunae: 1) Luna nova; 2) Luna accrescens corniculata; 3) Luna accrescens dimidiata; 4) Luna accrescens in orbem insinuata; 5) Luna plena; 6) Luna decrescens in orbem insinuata; 7) Luna decrescens dimidiata; 8) Luna decrescens corniculata; 9) Luna nova.
Luna per vices suas circulans animata ex hemisphaerio septentrionali ostenta. Speciosa magnitudinis varietas eccentritate orbis lunae efficitur.
**Vices lunae** sunt Lunae per mensem aspectus e Tellure visi. Hi aspectus sunt luna nova, sive novilunium, luna accrescens corniculata, luna accrescens dimidiata, luna accrescens in orbem insinuata, luna plena, sive plenilunium, luna decrescens in orbem insinuata, luna decrescens dimidiata, luna decrescens corniculata et rursus luna nova.

## Nexus interni

* Eclipsis lunae
* Luna plena

## Notae

## Nexus externi

|  |  |
| --- | --- |
|  | **Vicimedia Communia** plura habent quae ad **vices lunae** spectant. |

|  |  |
| --- | --- |
| Saturnus | *Haec stipula ad astronomiam spectat. Amplifica, si potes!* |
# Media nox

Luna et arbor in photographemate media nocte facto videntur.
Unus modus per quem horologium digitale mediam noctem nuntiat.
**Media nox** est tempus transitioni ab uno die ad proximum, temporis momentum cum cum dies mensis. Media nox in chronologia Romana antiqua fuit media inter solis occasum et solis ortum, secundum tempora anni varians.

**Media nox solaris** est tempus adversus meridiem solarem, cum sol ad fundum proximus est, noxque aequo intervallo inter crepusculum et auroram distat. Ob adventum zonarum temporalium, quae faciunt ut tempus unum atque idem trans varios meridianos sit, et ob tempus lucem servans, cum media nocte in horologio raro congruit. Media nox solaris de longitudine et tempore anni, potius de zona temporali, dependet.

In hemispaerio septentrionali, media nox cum septentrionibus antiquitus consociata est. Polonica et Russica hanc coniunctionem conservant in earum vocabulis 'mediam noctem' significantibus: Russice полночь, Polonice *północ* (ambo ad verbum 'dimidium noctis'), quod etiam 'septentriones' significare potest. Similiter, *meridies* verbum Latinum 'regionem australem' significare potest.

## Nexus interni

* Horologium horarum duodecim
* A Christmas Carol
* Pridie Kalendas Ianuarias

## Nexus externi

|  |  |
| --- | --- |
|  | **Vicicitatio** citationes habet quae ad **mediam noctem** spectant. |

|  |  |
| --- | --- |
|  | **Vicimedia Communia** plura habent quae ad **mediam noctem** spectant. |

* National Institute of Standards and Technology
* Musica *Audivi media nocte* auctore Oliver Waespi a grege Brassband Lutetiae cantata.
# Meridies

*Haec pagina mediam diei partem explicat. Si punctum cardinale quaeris, vide Meridies (pars caeli).*
Hora meridiana in turre Big Ben Londinii
**Meridies** (a *medius* et *dies*, quasi *medidies*) est media diei pars, cum sol altissimus est, quae matutinum a vespertino tempore dividit, ac tempus quo corporum umbrae sunt minimae.

Meridies respondet horae sextae Romanorum et Europaeorum mediaevalium, et horae duodecimae nostrae.

## Notae

## Nexus interni

* Prandium

## Nexus externi

|  |  |
| --- | --- |
|  | **Vicimedia Communia** plura habent quae ad **meridiem** spectant. |
# Lingua Norvegica

−2 *Latinitas huius paginae dubia est. Corrige si potes. Vide {{latinitas}}.*
**Lingua Norvegica** (Norvegice: *norsk*) est lingua Indoeuropaea, sub familia Germanica subsummata. Cum linguis Danica, Suecica, Islandensi, et lingua Faroensi Germanicam septentrionalem format. Lingua parentalis est lingua Nordica antiqua. Anno 2014 homines fere 5 000 000 sermonem patrium habuerunt Norvegicum.

Duae linguae Norvegicae sunt: *bokmål* (id est 'lingua librorum', bene adsimilis linguae Danicae) et *nynorsk* (id est 'Norvegica nova', tenuiter adsimilis linguae Faroensi). Lingua Norvegica intercedit inter linguam Danicam et linguam Suecicam, atque Norvegica Suecicaque linguae mutuo intellegibiles sunt.

## Loci

Homines lingua Norvegica in Norvegia primaria utuntur.

## Norvegicae cum aliis linguis Scandinavicis comparatio

Ecce tabula, quae eandem sententiam in sermones Scandinavicos conversam demonstrat.

| Lingua | Sententia |
| --- | --- |
| Suecice | Det var en fuktig, grå sommardag i slutet av juni. |
| Danice | Det var en fugtig, grå sommerdag i slutningen af juni. |
| Norvegice (Bokmål) | Det var en fuktig, grå sommerdag i slutten av juni. |
| Norvegice (Nynorsk) | Det var ein fuktig, grå sumardag/sommardag i slutten/enden av juni. |
| Islandice | Það var rakur, grár sumardagur í lok júní. |
| Faroensi | Tað var ein rakur/fuktigur, gráur summardagur síðst í juni. |
| Latine | Erat dies aestivus umidus et canus exeunte mense Iunio. |

## Exemplar: Pater noster

|  |  |
| --- | --- |
| Norvegice (*bokmål*)
Vår Far i himmelen!
La navnet ditt helliges.
La riket ditt komme.
La viljen din skje på jorden
slik som i himmelen.
Gi oss i dag vårt daglige brød,
og tilgi oss vår skyld,
slik også vi tilgir våre skyldnere.
Og la oss ikke komme i fristelse,
men frels oss fra det onde.
Amen. | Latine
Pater noster, qui es in caelis,
sanctificetur nomen tuum.
Adveniat regnum tuum.
Fiat voluntas tua,
sicut in caelo, et in terra.
Panem nostrum cotidianum da nobis hodie,
et dimitte nobis debita nostra,
sicut et nos dimittimus debitoribus nostris.
Et ne nos inducas in tentationem,
sed libera nos a malo.
Amen. |

## Notae

|  |  |
| --- | --- |
| Stipula | *Haec stipula ad linguam vel ad linguisticam spectat. Amplifica, si potes!* |

Linguae Germanicae

|  |  |
| --- | --- |
| Maiores linguae novissimae |
Batava Capitensis · Danica · Batava · Anglica · Theodisca · Norvegica · Suecica · Iudaeogermanica
 |
| Minores linguae novissimae |
Faeroensis · Frisica · Islandica · Luxemburgica
 |
| Extinctae linguae |
Anglosaxonica · Burgundica · Crimaeo-Gothica · Francica · Gutnica antiqua · Gothica · Langobarda · Nordica antiqua · Noroena · Protonordica · Saxonica antiqua · Vandalica
 |
| Regionaliter recognitae linguae Germanicae |
Bavarica · Limburgica · Saxonica · Saterlandiofrisiana v. Septentriofrisiana · Germano-Scotica · Ulsterica
 |
# Lingua Protogermanica

Expansio gentium Germanicarum inter annos 750 a.C.n. et 100 p.C.n. secundum *Penguin Atlas of World History* (1988):
     Coloniae ante 750 a.C.n.
     Coloniae novae ab 750 a.C.n. ad annum 1 p.C.n.
     Coloniae novae usque ad 250 p.C.n.
     Coloniae novae post 100
**Lingua Protogermanica** est opinabilis lingua prisca, unde
linguae Germanicae profectae esse creduntur. Nulla testimonia sunt praeter systematicas inter linguas comparatas similitudines vocabulorum. Itaque lingua protogermanica non est lingua ad locutionem apta, sed potius fragmentum grammaticum praecipue ad vocabularium relatum.

Ex lingua Protoindoeuropaea paulatim nata esse videtur lingua Protogermanica apud gentes, quae ab anno circiter 1700 a.C.n. ad annum fere 600 a.C.n. Scandinaviam meridianam incoluerunt. Sed animadvertendum est nullam linguam naturalem sine dialectis esse. Itaque natura admodum uniformis linguae Protogermanicae mille fere annis paulatim in multitudinem crevit dialectorum, quarum pars obsolevit, pars in linguas Germanicas mutata est.

Terris ab saeculo VIII a.C.n. frigescentibus
pars gentium ad meridiem versus transiit, pars in Scandinavia remansit. Harum ex gentium sermone natae sunt linguae Scandinavicae sicut Suecica, Norvegica, Danica. A sermone gentium quae meridianum versus transierant originem habent aliae linguae Germanicae.

## Notae

## Bibliographia

* Hutterer, Claus Jürgen. 1999. *Die germanischen Sprachen: Ihre Geschichte in Grundzügen*. 4. Auflage. Budapest.
* Janson, Tore. 2013. *Germanerna: myten, historien, språken*. Stockholm: Norstedt.
* Krahe, Hans & Meid, Wolfgang. 1969. *Germanische Sprachwissenschaft*, I-II. Berlin: de Gruyter.
* Lehmann, Winfred P. 1961. A Definition of Proto-Germanic: A Study in the Chronological Delimitation of Languages. *Language* 37 (1): 67–74.
* Ringe, Donald A. 2006. *From Proto-Indo-European to Proto-Germanic. A Linguistic history of English*, vol 1. Oxford: Oxford University Press. ISBN 0-19-955229-0.

|  |  |
| --- | --- |
| Stipula | *Haec stipula ad linguam vel ad linguisticam spectat. Amplifica, si potes!* |