Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Boeing

Boeing 747.
**Boeing** (Боинг) — Американын эл аралык корпорациясы. Ал учактарды, тик учактарды, ракеталарды жана космостук кемелерди дүйнө жүзү боюнча жасап, өндүрөт жана сатат. Ошондой эле компания лизиң жана продукцияны колдоо боюнча кызматтарды көрсөтөт. Boeing дүйнө жүзүндөгү ири учак өндүрүүчүлөрдүн бири болуп саналат; ал 2015-жылдагы кирешеси боюнча дүйнөдөгү экинчи орунда турган коргонуу жалдануучусу болуп саналат жана доллар наркы боюнча Кошмо Штаттардагы эң ири экспорттоочу болуп эсептелет. Boeing биржалык фонду Доу Жонс өнөр жай индексинин бир бөлүгү болуп саналат.

Boeing компаниясынын штаб квартирасы Арлингтондо, Виргиния штатында жайгашкан жана ал президент, башкы директор Келли Ортберг тарабынан жетектелет. Boeing беш негизги топко бөлүнгөн: Boeing коммерциялык учактар (англ. Boeing Commercial Airplanes, BCA); Boeing коргонуу, космос жана коопсуздук (англ. Boeing Defense, Space & Security, BDS); Инженерия, операциялар жана технология; Boeing капитал жана Boeing Shared Services Group. 2016-жылы соодадан 94.6 млрд таап, Fortune журналынын "Fortune 500" тизмесинде 24-орунду ээлеп (2017), "Fortune Global 500" тизмесинде (2017) 61-орунга жайгашка, ал эми "Дүйнөнүн эң суктандырган компаниялары" тизмесинде 30-саптан орун алган (2017)

## Тарыхы

## Шилтемелер
# Лексикография

**Лексикография** (гр.lexikos- сөзгө таандык жана …графия)- тил илиминин сөздүк түзүү практикасы жана теориясы жөнүндөгү бөлүгү. Практикалык лексиографиянын формаларынын өөрчүшү үч мезгилге бөлүнөт: сөздүк түзгөнгө чейинки мезгил; эртеги сөздүк мезгили; өрчүгөн лексиография мезгили. Лексиографиянын биринчи мезгилинде негизинен мааниси бүдөмүк сөздөрдү түшүндүрүү, экинчисинде адабий тилди изилдөө боюнча иштер аткарылса, үчүнчү мезгилде тилдин сөздүк составын сыпаттап жазып, нормага салуу; түшүндүрмө, синоним, фразеология, диалектология, орфография ж.б. сөздүктөрдү түзүү ишке аша баштады. Теориялык лексиография XX-кылымдын экинчи жарымында калыптанган. Сөздүктөрдүн биринчи илимий типологиясын түзгөн Л.В.Щерба. Лексиография- тил илиминин бардык болүгү менен, айрыкча лексикология мене тыгыз байланыштагы илим тармагы. Милдетине жараша жеке тил лексикографиясы (түшүндүрмө жана башка сөздүктө), окуу лексиографиясы (тил үйрөөтүүчү сөздүктөр), илимий- техникалык лексиография (терминология сөздүктөр) ж.б. деп бөлүнөт.

## Колдонулган адабият

Щерба Л.В., опыт общей теории лексикографии, «Изв. АН СССР, ОЛЯ», 1940, №3;
Лексикографический сборник, т.1-6, М., 1957-63.
# Палеоазия тилдери

**Палеоазия тилдери**, Байыркы Азия тилдери – Түндүк жана Түндүк-Чыгыш Сибирдин, Түндүк Американын аз сандагы элдери сүйлөгөн, теги ар башка тилдердин шарттуу аталышы. Орус илимпозу Л. И. Шренк бул жерде жашаган элди Түндүк Азиядагы байыркы элдердин укум-тукумдарынан экендигин божомолдогон. Палеоазия тилдерине бир тектүү 4 топ жана бир
обочолонгон тил кирет:

* чукча-камчатка (чукча, коряк, алютор, керек жана ительмен тилдери)
* эскимос-алеут (эскимос жана алеут тилдери)
* юкагир-чуван (юкагир тили жана өлүү тил - чуван)
* енисей (кет тили жана өлүү тилдер – котт, арин, асан ж. б.)
* нивх тили

Теги ар башка болгону менен морфологиялык түзүлүшүндө жалпылык бар, б. а. Палеоазия тилдеринин көбү – агглютинацияланма тилдер. Бирок агглютинация бул тилдердин бардыгында бирдей мүнөзгө ээ эмес. Палеоазия тилдерин изилдөөдө В. Г. Богораз, Л. Я. Штернберг, И. И. Мещанинов сыяктуу окумуштуулар салым кошкон.

## Колдонулган адабияттар

* “Кыргызстан” улуттук энциклопедиясы: 6-том. Башкы редактору Асанов Ү. А. К 97. Б.: Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору, 2014. 816 бет, илл. ISBN 978 9967-14-117-9